หนุมาน

ข้าแต่นางผู้ประเสริฐ ด้วยประการฉะนี้ พระรามกับสุครีพจึงได้เป็นหนึ่งเดียวกัน และจงรู้เถิดว่าเราคือหนุมาน ผู้มาที่นี่ในฐานะทูตของทั้งสองพระองค์

“โอ้หนุมาน เจ้าจะคิดอุ้มข้าข้ามทางไกลเพียงนั้นได้อย่างไร? โอ้ผู้นำหมู่วานร ข้าคิดว่านี่แหละคือสันดานวานรอันหุนหันของเจ้า”

เมื่อถูกหนุมานกล่าวเช่นนั้น นางสีดา—ดุจธิดาแห่งเทวา—กล่าวเสียงแผ่ว ถ้อยคำสะอื้นสะท้านด้วยน้ำตา: “จงบอกแด่ผู้เป็นที่รักของข้าเถิดว่า นี่คือเครื่องหมายยืนยันอันประเสริฐที่สุด”

ศรีสูตกล่าวว่า: ครั้นพระรามผู้ทรงบำเพ็ญกิจอันไม่คลาดเคลื่อน ได้ทรงสถาปนาลึงค์นั้นโดยถูกต้องตามพิธีแล้ว มารุติก็ยกเอาลึงค์อันประเสริฐนั้นออกเดินทางไปโดยฉับพลันด้วยความเร่งร้อน

จงลุกขึ้นเถิด โอ้หนุมานผู้เป็นที่รัก เหตุใดวันนี้จึงนอนอยู่บนพื้นดิน? โอ้วานรผู้มีแขนกำยำ จงจัดที่บรรทมให้เราเพื่อพักผ่อน

พระศรีมารกัณฑेयกล่าวว่า “แท้จริงท่านพ่ายแก่พระรามจันทรา พร้อมด้วยสุครีวะและหนุมาน พร้อมด้วยกุมุทะและอังคทะ และด้วยสหายอื่น ๆ อีกมาก”

ตานกะและเคาตมะพร้อมด้วยผู้อื่นทุกคนต่างนิ่งเงียบ และวายุก็หยุดพูด จากนั้นนักร้องได้ขับร้องบทเพลงอันไพเราะต่อหน้าหนุมาน ผู้เป็นจ้าวแห่งลิงทั้งปวง

เมื่อหนุมานมาถึง—มองนักรบผู้ดุร้ายเหล่านั้นเหมือนหญ้าธรรมดา—พระราชาสุรถจึงตรัสด้วยพระสุรเสียงทุ้มดั่งเมฆและไพเราะชัดเจน

เศษกล่าวว่า: หลังจากเข้าใกล้รุทระในสนามรบ หนุมานผู้กล้าได้กล่าวคำด้วยความประสงค์จะยึดองค์พระผู้เป็นเจ้าแห่งเทวดาทั้งปวง

ครั้นรับถ้อยคำของภีมเสนะด้วยรอยยิ้ม หนุมาน—โอรสแห่งพระวายุ—จึงเอ่ยวาจาต่อบุตรแห่งวายุนั้น

หนุมานกล่าวแก่ภีมเสน ประหนึ่งยิ้มอยู่ว่า “โอ้ผู้ปราศจากมลทิน ณ ที่นี้เจ้าสามารถเห็นรูปของเราได้เพียงเท่านี้เท่านั้น”

ด้วยเสียงนั้นของภีมะ เหล่าสัตว์ป่าและนกทั้งหลายต่างตระหนก ฮนูมานผู้มีสัตตวะยิ่งใหญ่ค่อย ๆ ลืมตาเพียงน้อย แล้วมองด้วยดวงตาสีน้ำผึ้งอย่างมีแววดูแคลนอยู่บ้าง