Mantra-shastra
Tantra & Sacred Formulae
The science of mantras, tantric rituals, yantra construction, and esoteric practices for spiritual attainment and protection.
Adhyayas in Mantra-shastra
Adhyaya 301
Chapter 301 — सूर्यार्चनं (Sūryārcana) / Sun-worship (closing colophon only)
ഈ ഭാഗം മുൻ ഘടകത്തിന്റെ സമാപന-കൊലോഫോൺ നിലനിർത്തി, അധ്യായം 301നെ ‘സൂര്യാർചന’ (സൂര്യാരാധന) എന്നു തിരിച്ചറിയിക്കുന്നു. ആഗ്നേയ ബോധനപ്രവാഹത്തിൽ സൂര്യപൂജ ഋത/ധർമ്മവും കർമസിദ്ധിയും തമ്മിലുള്ള പാലമാണ്; സൂര്യനെ കാലനിയന്താവ്, പ്രാണശക്തി, പ്രജ്ഞാ-പ്രകാശദായകൻ എന്ന നിലയിൽ ആവാഹനം ചെയ്യുന്നു. ഈ മാറ്റം അടുത്ത അധ്യായത്തിലെ കൂടുതൽ സാങ്കേതിക മന്ത്രപ്രയോഗങ്ങൾ, ഹോമവിധികൾ എന്നിവയ്ക്കായി സാധകനെ ശുദ്ധി, അധികാരം, ഊർജസമന്വയം എന്നിവയോടെ ഒരുക്കുന്നു; പുരാണരീതി പ്രകാരം ഭക്തി താന്ത്രിക പ്രയോഗവിജ്ഞാനത്തിൽ നിന്ന് വേറിട്ടതല്ല, അതിന്റെ അടിസ്ഥാനം തന്നെയാണ്।
Adhyaya 302
Worship by Limb-Syllables (Aṅgākṣara-arcana)
അഗ്നിദേവൻ തന്ത്രോപദേശത്തെ ആരംഭിച്ച് ശുഭകാലനിർണ്ണയം പറയുന്നു—ചന്ദ്രൻ ജന്മനക്ഷത്രത്തിൽ, സൂര്യൻ സപ്തമരാശിയിൽ, പൂഷൻ/പുഷ്യ സമയവും, തുടർന്ന് മുന്നോട്ട് പോകുന്നതിന് മുമ്പ് ഗ്രഹണത്തിന്റെ ‘ഗ്രാസ’ (പരിമാണം/അവസ്ഥ) പരിശോധിക്കലും. പിന്നെ ദേഹത്തിലെ അപശകുനലക്ഷണങ്ങളെ ആയുസ്സുകുറയാനുള്ള സൂചനകളായി പറഞ്ഞ് മന്ത്രങ്ങളിലൂടെ രക്ഷയും ഭക്തിപ്രയോഗങ്ങളും വിധിക്കുന്നു. ക്രുദ്ധോല്കാ, മഹോല്കാ, വീരോല്കാ തുടങ്ങിയ ഉഗ്രശക്തികൾക്കായി ശിഖാ-മന്ത്രം, കൂടാതെ വൈഷ്ണവ അഷ്ടാക്ഷരി മന്ത്രത്തെ വിരലുകളുടെ സന്ധികളിൽ ക്രമബദ്ധ ന്യാസമായി സ്ഥാപിക്കുന്നതും പറയുന്നു. साधകൻ ഹൃദയം, മുഖം, കണ്ണുകൾ, ശിരസ്, പാദങ്ങൾ, താലു, ഗുഹ്യം, കൈകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ വർണ്ണ-ബീജ ന്യാസം ചെയ്ത് അതേ ന്യാസം ദേവതയിലും പ്രതിബിംബിപ്പിച്ച് ആത്മാ–ഇഷ്ടദേവത ഐക്യം ഉറപ്പാക്കുന്നു. തുടർന്ന് മണ്ഡല/പദ്മസ്ഥാപനത്തിൽ ധർമ്മശ്രേണി, ഗുണ-ശക്തി സമുച്ചയങ്ങൾ എന്നിവയെ പദ്മപ്രദേശങ്ങളിൽ സൂര്യ-ചന്ദ്ര-ദാഹിനി എന്ന ത്രിവൃത്തങ്ങൾ വരെ സ്ഥാപിക്കുന്നു. അവസാനം യോഗപീഠത്തിൽ ഹരിയെ ആവാഹനം ചെയ്ത് മൂലമന്ത്രത്തോടെ പഞ്ചോപചാര പൂജ, ദിക്കുകളിൽ വാസുദേവാദി രൂപങ്ങൾ, ആയുധ-ചിഹ്നങ്ങളുടെ ദിക്-വിന്യാസം, കൂടാതെ ഗരുഡൻ, വിശ്വക്സേനൻ, സോമേശൻ, ഇന്ദ്രപരിവാരം എന്നിവരോടുകൂടിയ ആവരണപൂജ—ഇങ്ങനെ സമ്പൂർണ്ണ ക്രമത്തിലൂടെ സർവസിദ്ധി ലഭ്യമാകുമെന്ന് പ്രതിപാദിക്കുന്നു।
Adhyaya 303
Chapter 303: Mantras for Worship Beginning with the Five-syllable (Pañcākṣara) — पञ्चाक्षरादिपूजामन्त्राः
അഗ്നി പഞ്ചാക്ഷര മന്ത്രത്തെ ആധാരമാക്കി ശൈവ താന്ത്രിക പൂജ‑ദീക്ഷാ ക്രമം ഉപദേശിക്കുന്നു; ഇവിടെ മന്ത്രം ബ്രഹ്മാണ്ഡതത്ത്വവും സാധനാമാർഗവും തന്നെയാണ്. ആദ്യം ശിവനെ പരബ്രഹ്മത്തിന്റെ ജ്ഞാനസ്വരൂപം, ഹൃദയസ്ഥൻ എന്നു പ്രതിപാദിച്ച്, മന്ത്രാക്ഷരങ്ങളെ പഞ്ചഭൂതം, പ്രാണവായു, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, ദേഹക്ഷേത്രം എന്നിവയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുകയും, അവസാനം അഷ്ടാക്ഷര‑പര്യവസാനവും സൂചിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് ദീക്ഷാസ്ഥലശുദ്ധി, ചരു തയ്യാറാക്കി ത്രിവിഭാഗം, നിദ്രാനിയമങ്ങൾ‑പ്രാതഃ നിവേദനം, പുനഃപുനഃ മണ്ഡലപൂജ, മൃല്ലേപനം, അഘമർഷണസഹിത തീർത്ഥസ്നാനം, പ്രാണായാമം, ആത്മശുദ്ധി, ന്യാസം എന്നിവ വരുന്നു. ധ്യാനത്തിൽ അക്ഷരങ്ങൾ വർണ്ണിത അവയവങ്ങളാകുന്നു; ശക്തികൾ താമരദള‑കർണികയിൽ സ്ഥാപിക്കുന്നു; ശിവൻ സ്ഫടികശ്വേതൻ, ചതുര്ഭുജൻ, പഞ്ചവക്ത്രൻ ആയി, പഞ്ചബ്രഹ്മ (തത്പുരുഷാദി) ദിക്കുന്യാസത്തോടെ ആവാഹിതനാകുന്നു. പിന്നെ ദീക്ഷാക്രമം—അധിവാസം, ഗവ്യപഞ്ചകം, നേത്രബന്ധം, പ്രവേശം, തത്ത്വസംഹാരം ചെയ്ത് പരമത്തിൽ ലയം, സൃഷ്ടിമാർഗ്ഗത്തിൽ പുനഃസൃഷ്ടി, പ്രദക്ഷിണ, പുഷ്പപാതം വഴി നാമ/ആസന നിർണ്ണയം, ശിവാഗ്നി ജനനം, നിർദ്ദിഷ്ട മന്ത്രങ്ങളാൽ ഹോമസംഖ്യ, പൂർണാഹുതി‑അസ്ത്രാഹുതികൾ, പ്രായശ്ചിത്തം, കുംഭപൂജ, അഭിഷേകം, സമയവ്രതങ്ങൾ, ഗുരുസത്കാരം; ഇതേ രീതി വിഷ്ണുവാദി ദേവതകൾക്കും സമാനമാണെന്ന് പറയുന്നു।
Adhyaya 304
Mantras for Worship Beginning with the Five-Syllabled (Mantra) — Concluding Colophon (Chapter 304 end)
ഈ ഘടകം പ്രധാനമായും സമാപന-കൊലോഫോണിലൂടെ പ്രതിനിധീകരിക്കപ്പെടുന്നു; പഞ്ചാക്ഷരി (അഞ്ചക്ഷര) സൂത്രത്തിൽ ആരംഭിക്കുന്ന പൂജാമന്ത്രങ്ങളെ സംബന്ധിച്ച മന്ത്രശാസ്ത്ര വിഭാഗം സമാപിച്ചതായി അത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. അഗ്നി–വസിഷ്ഠ ഉപദേശചട്ടക്കൂടിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള അധ്യായങ്ങൾ ആചാര-സാങ്കേതികവിദ്യപോലെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു—പൂജയിൽ മന്ത്രപ്രയോഗം എങ്ങനെ, ജപക്രമം എങ്ങനെ, കൃത്യമായ ശബ്ദരൂപങ്ങൾ ധർമ്മത്തിന്റെ ഉപകരണങ്ങളാകുന്നത് എങ്ങനെ എന്നതെല്ലാം അവ സംഹിതപ്പെടുത്തുന്നു. ഉള്ളിലെ ശ്ലോകങ്ങൾ ഇവിടെ ലഭ്യമല്ലെങ്കിലും ഘടനാപരമായ പങ്ക് വ്യക്തമാണ്—ഈ അധ്യായം പൊതുവായ മന്ത്ര-പൂജാ പ്രോട്ടോകോളുകളിൽ നിന്ന് അടുത്ത അധ്യായത്തിലെ പ്രത്യേക നാമ-ലിതുര്ജിയിലേക്കുള്ള പാലമാണ്; അവിടെ ദിവ്യനാമങ്ങൾ ക്ഷേത്ര/തീർത്ഥങ്ങളുടെ പുണ്യഭൂഗോളവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ കഥാപ്രവാഹം മന്ത്രത്തെ സർവസാധാരണ ഉപാസനോപകരണത്തിൽ നിന്ന് സ്ഥല-സൂക്ഷ്മമായ സാധനയിലേക്കു നീക്കി, തീർത്ഥയാത്ര, അർപ്പണം, സ്മരണം എന്നിവയെ പരസ്പരം ശക്തിപ്പെടുത്തി പുണ്യവും അന്തഃശുദ്ധിയും ലക്ഷ്യമാക്കുന്നു।
Adhyaya 305
Chapter 305 — Narasiṃha and Related Mantras (नारसिंहादिमन्त्राः)
അഗ്നിദേവൻ മുൻപ് പറഞ്ഞ വൈഷ്ണവ നാമലിതാനികളിൽ നിന്ന് മാറി, മന്ത്രശാസ്ത്ര (തന്ത്ര)ത്തിലെ ശക്തിപ്രയോഗവും സംരക്ഷണകേന്ദ്രിതവുമായ ഭാഗത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നു. ആദ്യം ശത്രു/ക്ഷുദ്ര കർമ്മങ്ങൾ—സ്തംഭനം, വിദ്വേഷണം, ഉച്ചാടനം, ഉത്സാദനം, ഭ്രമം, മാരണം, വ്യാധി—എന്ന് വർഗ്ഗീകരിച്ച്, അവയുടെ ‘മോക്ഷം’ അഥവാ ശമനം/പരിഹാരവും പഠിപ്പിക്കുമെന്ന് പറയുന്നു; പ്രയോഗത്തോടൊപ്പം നിയന്ത്രണവും ഇതിൽ സൂചിതമാണ്. തുടർന്ന് ശ്മശാനത്തിൽ രാത്രിജപം ചെയ്ത് ഭ്രമം സൃഷ്ടിക്കൽ, പ്രതിമാ-വിധാനത്തിൽ പ്രതിമയെ ഭേദിച്ച് മാരണം, ചൂർണ്ണക്ഷേപം വഴി ഉത്സാദനം എന്നിവ വിശദമാക്കുന്നു. പിന്നെ സുദർശന-ചക്രകേന്ദ്രിത സംരക്ഷണസാങ്കേതികം—ന്യാസം, ആയുധധാരിയായ ദേവതാധ്യാനം, ചക്രയന്ത്രത്തിലെ വർണ്ണവിന്യാസം, കുംഭസ്ഥാപനം, നിർദ്ദിഷ്ട ദ്രവ്യങ്ങളോടെ 1008 ആഹുതികളുള്ള ഹോമം—ക്രമബദ്ധമായി വരുന്നു. അവസാനം ‘ഓം ക്ഷൗം…’ നരസിംഹമന്ത്രം രാക്ഷസസദൃശ പീഡകൾ, ജ്വരം, ഗ്രഹബാധ, വിഷം, രോഗം എന്നിവ ദഹിപ്പിക്കുന്ന അഗ്നിതേജസ്സായ അപോത്രോപായിക ശക്തിയായി നരസിംഹനെ പ്രതിഷ്ഠിക്കുന്നു.
Adhyaya 306
Chapter 306 — त्रैलोक्यमोहनमन्त्राः (Mantras for Enchanting the Three Worlds)
ഭഗവാൻ അഗ്നി ത്രൈലോക്യമോഹന മന്ത്രത്തെ പരിചയപ്പെടുത്തുന്നു; അത് നാലു പുരുഷാർത്ഥങ്ങളിലും വിജയം നൽകുന്നതായി പറയുന്നു. തുടർന്ന് താന്ത്രിക കർമക്രമം—പൂർവ്വപൂജ, നിശ്ചിത ജപസംഖ്യ, അഭിഷേകം, നിർദ്ദിഷ്ട ദ്രവ്യങ്ങളും എണ്ണവും സഹിതം ഹോമം, ബ്രാഹ്മണഭോജനം, ആചാര്യസത്കാരം—എന്നിവ ക്രമമായി വിവരിക്കുന്നു. പിന്നെ ദേഹശുദ്ധിയും അന്തർസാധനയും—പദ്മാസനം, ദേഹശോഷണം/നിയമനം, സുദർശന ദിഗ്ബന്ധന ന്യാസം, ബീജധ്യാനങ്ങളാൽ മലിനത നീക്കം, സുഷുമ്നാമാർഗ്ഗത്തിൽ അമൃതധാരാഭാവന, പ്രാണായാമം, ശരീരത്തിൽ ശക്തിന്യാസം. വിഷ്ണു (കാമ/സ്മര ഭാവങ്ങളോടെ), ലക്ഷ്മി, ഗരുഡൻ, ആയുധങ്ങളുടെ പ്രതിഷ്ഠയും വ്യത്യസ്ത അസ്ത്രമന്ത്രങ്ങളാൽ ആയുധപൂജയും പറയുന്നു. അവസാനം “ഓം ശ്രീം ക്രീം ഹ്രീം ഹൂം…” പ്രധാനമന്ത്രം, തർപ്പണവിധികൾ, ദീർഘായുസ്സിനായി ഉയർന്ന ജപ-ഹോമ ലക്ഷ്യങ്ങൾ, രാജ്യം-ദീർഘജീവിതാർത്ഥം വരാഹസൂത്രപരിശിഷ്ടം—മന്ത്രശാസ്ത്രം അന്തഃശുദ്ധിയും ഫലസാധനവും ആണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു।
Adhyaya 307
Trailokya-mohinī Śrī-Lakṣmī-ādi-pūjā and Durgā-yoga (Protective and Siddhi Rites)
ഭഗവാൻ അഗ്നി വസിഷ്ഠനോട് ത്രൈലോക്യമോഹിനീ ശ്രീ (ലക്ഷ്മി) കേന്ദ്രീകൃത സമൃദ്ധി-കർമ്മങ്ങളും ദുർഗാ-യോഗത്തിലെ സംരക്ഷണവും ജയസാധനവും ചേർത്തുള്ള ക്രമം ഉപദേശിക്കുന്നു. ആദ്യം ലക്ഷ്മീ മന്ത്രശ്രേണിയും ഒൻപത് അംഗമന്ത്രങ്ങളോടുകൂടിയ ന്യാസവും, പദ്മബീജ മാല ഉപയോഗിച്ച് ഒരു മുതൽ മൂന്ന് ലക്ഷം ജപം എന്ന വിധിയും പറയുന്നു. തുടർന്ന് ശ്രീ/വിഷ്ണു ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ധനദായിനി പൂജ, ഖദിര അഗ്നിയിൽ ഘൃതലേപിത അരിയുടെ ഹോമം, ബിൽവാധിഷ്ഠിത ആഹുതികൾ, കൂടാതെ ഗ്രഹശാന്തിക്കും രാജാനുഗ്രഹം/വശ്യതയ്ക്കുമായി കടുക്-ജല അഭിഷേകം മുതലായ പരിഹാരങ്ങൾ വിവരിക്കുന്നു. പിന്നെ ശക്രന്റെ നാലുദ്വാര മന്ദിരധ്യാനം, ദ്വാരപാലക ശ്രീ-ദൂതികൾ, അഷ്ടദള പദ്മത്തിൽ നാല് വ്യൂഹങ്ങൾ (വാസുദേവ, സങ്കർഷണ, പ്രദ്യുമ്ന, അനിരുദ്ധ) വിന്യാസം, ഒടുവിൽ പദ്മകർണികയിൽ ലക്ഷ്മീ രൂപധ്യാനം. ആഹാര-കാല നിയന്ത്രണങ്ങളും ബിൽവം, നെയ്യ്, പദ്മം, പായസം മുതലായ നൈവേദ്യങ്ങളും നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ദുർഗയുടെ ‘ഹൃദയ’ മന്ത്രം സാംഗം, ഇലാധാര പൂജ, ആയുധദേവതാർപ്പണം, വശീകരണം, ജയ, ശാന്തി, കാമ, പുഷ്ടി ഫലങ്ങൾക്ക് ഹോമ-പര്യായങ്ങൾ; അവസാനം യുദ്ധഭൂമിയിൽ വിജയാവാഹനവിധി।
Adhyaya 308
Chapter 308 — Worship of Tvaritā (त्वरितापूजा)
മുൻ അധ്യായത്തിൽ ത്രൈലോക്യമോഹിനീ ലക്ഷ്മീപൂജയും അനുബന്ധവിധികളും സമാപിച്ചതിന് പിന്നാലെ അഗ്നിദേവൻ ത്വരിതാ-ഉപാസന ഉപദേശിക്കുന്നു. ഭുക്തിയും മുക്തിയും ലഭിക്കാനായി പ്രേരകമായ ആജ്ഞാ-സൂത്രങ്ങളോടുകൂടിയ മന്ത്രാംഗങ്ങൾ ആദ്യം നൽകുന്നു. തുടർന്ന് ശിരസ്സിൽ നിന്ന് പാദം വരെ അങ്കന്യാസവും മന്ത്രന്യാസവും നടത്തി, അവസാനം വ്യാപക ന്യാസം നിർവ്വഹിക്കുന്നു. ധ്യാനത്തിൽ ത്വരിതയെ കിരാത/ശബരീ ഭാവസാന്നിധ്യത്തോടെ, ത്രിനേത്ര, ശ്യാമവർണ, വനമാലാഭൂഷിത, മയൂരപിച്ഛ ചിഹ്നധാരിണി, സിംഹാസനസ്ഥ, വരാഭയപ്രദായിനി എന്ന രൂപത്തിൽ സങ്കൽപ്പിക്കുന്നു. പിന്നെ അഷ്ടവിധ പീഠ/പദ്മപൂജയിൽ ദളക്രമമായി അങ്കഗായത്രികളുടെ സ്ഥാപനം, മുൻഭാഗത്തും ദ്വാരസ്തംഭങ്ങളിലും ശക്തികളുടെ ഉപചാരം, പുറത്ത് രക്ഷകപരിവാരവിധി എന്നിവ പറയുന്നു. അവസാനം യോന്യാകാര കുണ്ഡത്തിൽ നിർദ്ദിഷ്ട ദ്രവ്യങ്ങളാൽ ഹോമഭേദങ്ങൾ വിവരിച്ച് സമൃദ്ധി, സംരക്ഷണം, ജനപ്രസാദം, സന്താനലാഭം, ശത്രുകർമ്മം മുതലായ സിദ്ധികൾ; കൂടാതെ അധിക ജപം, മണ്ഡലപൂജ, ദീക്ഷാസംബന്ധ ദാനം, പഞ്ചഗവ്യം, ചരുവിധി എന്നിവയും നിർദ്ദേശിക്കുന്നു.
Adhyaya 309
Tvaritā-pūjā (The Worship of Tvaritā) — Transition Verse and Context
ഈ അധ്യായം സമാപനവും സംക്രമണവും ആയി താന്ത്രിക ചട്ടക്കൂട് സ്ഥാപിക്കുന്നു. അഗ്നി വസിഷ്ഠനെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത് മുൻ വിഷയങ്ങളിൽ നിന്ന് മുന്നോട്ട് നീങ്ങി ത്വരിതാ ദേവീ ഉപാസനയിലേക്കുള്ള പ്രവേശം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഇവിടെ പൂജ വെറും ഭക്തിയല്ല; അത് വെളിപ്പെടുത്തപ്പെട്ട ശാസ്ത്രസദൃശമായ മന്ത്രശാസ്ത്രം—വിധിയുടെ കൃത്യത, തയ്യാറാക്കിയ ‘പുര/ദുര്ഗ’ പോലെയുള്ള സംരക്ഷിത സ്ഥലം, കൂടാതെ രജോ-ലിഖിത (രേഖാചിത്രമായി വരച്ച) പ്രതിനിധി രൂപം ആവശ്യമാണ് എന്ന് ഊന്നുന്നു. അഗ്നിപുരാണത്തിന്റെ വിജ്ഞാനകോശീയ ബോധനശൈലിയിൽ, വരാനിരിക്കുന്ന വിദ്യ ഭുക്തി (ലൗകിക ലക്ഷ്യസിദ്ധി)യും മുക്തി (മോക്ഷോന്മുഖത)യും രണ്ടും നൽകുന്നു എന്ന് ഫലനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്നു. ഈ അധ്യായം ഒരു പടിവാതിൽപോലെ—സാധനയുടെ പേര്, ഫലം, വജ്രാകുലാ രീതിയിലെ ദേവിയുടെ മന്ത്ര-പൂജാ തിരിച്ചറിയൽ എന്നിവയെ തുടർ ഉപദേശങ്ങളുടെ ആധാരമായി അവതരിപ്പിക്കുന്നു.
Adhyaya 310
Tvaritā-mūla-mantra and Related Details (Dīkṣā, Maṇḍala, Nyāsa, Japa, Homa, Siddhi, Mokṣa)
ഭഗവാൻ അഗ്നി ത്വരിതാ-കേന്ദ്രിതമായ തന്ത്രാനുഷ്ഠാനക്രമം വിശദീകരിക്കുന്നു—സിംഹ–വജ്രകുല പദ്മയന്ത്രത്തിൽ ന്യാസം ചെയ്ത് തയ്യാറെടുപ്പ്, തുടർന്ന് മണ്ഡലനിർമ്മാണം: ഒൻപത് ഭാഗവിഭജനം, ദിക്കുകളിൽ ഗ്രാഹ്യ/അഗ്രാഹ്യ കോഷ്ഠക നിർണ്ണയം, ബാഹ്യ രേഖാസമൂഹങ്ങൾ, വജ്ര-വക്രത, മദ്ധ്യേ തേജോമയ പദ്മം। പിന്നെ സ്ഥാപനം-പൂജ: ബീജാക്ഷരങ്ങൾ ദക്ഷിണാവർത്ത ക്രമത്തിൽ സ്ഥാപിക്കൽ, വിദ്യാംഗങ്ങൾ ദളങ്ങളിലും കേന്ദ്രത്തിലും വിന്യാസം, ദിഗസ്ത്ര-രക്ഷ, ബാഹ്യ ഗർഭമണ്ഡലത്തിൽ ലോകപാല-ന്യാസം। ജപസംഖ്യ, അംഗ-പ്രമാണം, ഹോമക്രമം നിർദ്ദിഷ്ടം; പൂർണാഹുതി ദീക്ഷാമുദ്രയായി ശിഷ്യൻ ദീക്ഷിതനാകുന്നു। ഭുക്തിക്കായി ജയം, ഐശ്വര്യം, നിധി, സിദ്ധി മുതലായ ഫലങ്ങൾ; കൂടാതെ മോക്ഷപഥം—കർമബന്ധനരഹിത ഹോമം, സദാശിവസ്ഥിതി, ‘ജലം ജലത്തിൽ ലയം’ എന്ന ഉപമയാൽ അനാവർത്തനമുക്തി। അവസാനം അഭിഷേകം, കുമാരി-പൂജ, ദക്ഷിണ, ദൂതീമന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് വാതിൽ, ഏകാന്തവൃക്ഷം, ശ്മശാനം തുടങ്ങിയ രാത്രിയിലോ അതിരിടങ്ങളിലോ ചെയ്യുന്ന വിധികൾ സർവാർത്ഥസിദ്ധിക്കായി പറയുന്നു।
Adhyaya 311
The Root-Mantra of Tvaritā (Tvaritā-mūla-mantra)
ഈ അധ്യായം ത്വരിതയുടെ മൂലമന്ത്രോപദേശത്തിന്റെ ഉപസംഹാരവും സംക്രമണ-കൊലോഫണുമാണ്; തുടർന്ന് ത്വരിതാ-വിദ്യയുടെ കൂടുതൽ സാങ്കേതികമായ വിശദീകരണത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നതിന് സൂചന നൽകുന്നു. ആഗ്നേയ പരമ്പരയിൽ മൂലമന്ത്രം ബീജ-പ്രാമാണ്യമായി സ്ഥാപിക്കപ്പെടുന്നു; അതിൽ നിന്ന് പിന്നീടുള്ള പ്രയോഗങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാന-വിനിയോഗങ്ങൾ, യന്ത്ര/ചക്ര വിന്യാസങ്ങൾ വികസിക്കുന്നു. വിശദമായ രീതിക്ക് തൊട്ടുമുമ്പ് ഈ സമാപനം വരുന്നത് പുരാണീയ അധ്യാപനരീതിയെ കാണിക്കുന്നു—മന്ത്രം ആദ്യം വെളിപ്പെട്ട കേന്ദ്രമായി സ്ഥാപിച്ച്, തുടർന്ന് നിയതക്രമങ്ങൾ, ന്യാസം, യന്ത്ര-ചക്ര നിർമ്മാണം എന്നിവയിലൂടെ പ്രവർത്തനശാഖകളായി വ്യാപിപ്പിക്കൽ. പരമ്പരാ-പ്രാമാണ്യവും പാഠ-സാതത്യവും ഉറപ്പാക്കി, അടുത്ത അധ്യായത്തെ ഒറ്റപ്പെട്ട മന്ത്രങ്ങളായി അല്ല, ശാസ്ത്രാനുശാസനാധീനമായി ധർമ്മ-കാമ-അർത്ഥ ഫലങ്ങൾ നൽകുന്ന ക്രമബദ്ധമായ താന്ത്രിക സാങ്കേതികവിദ്യയായി വായിക്കാൻ സാധക-പണ്ഡിതനെ ഒരുക്കുന്നു।
Adhyaya 312
Chapter 312 — Various Mantras (नानामन्त्राः)
ഈ അധ്യായത്തിൽ ഭഗവാൻ അഗ്നി വിനായക (ഗണേശ) പൂജയോടെ ആരംഭിക്കുന്ന സംക്ഷിപ്ത മന്ത്രശാസ്ത്രക്രമം ഉപദേശിക്കുന്നു—ആധാരശക്തി, പദ്മ-ഘടന ന്യാസങ്ങൾ, “ഹൂം ഫട്” കവചം, ദിശാനുസൃത ഉപനാമങ്ങളോടെ വിഘ്നേശന്റെ ബാഹ്യ/അന്തര ആവാഹനം. തുടർന്ന് ത്രിപുരാ ഉപാസനയിൽ ഭൈരവ/വടുകാദി പരിചര-നാമശ്രേണികൾ, ബീജങ്ങൾ (ഐം, ക്ഷേം, ഹ്രീം) കൂടാതെ അഭയ, പുസ്തകം, വരദ, മാല തുടങ്ങിയ രൂപലക്ഷണങ്ങൾ പറയുന്നു. ജാല-വിന്യാസം, ഹൃദയാദി-ന്യാസം, കാമക (ഇഷ്ടസിദ്ധി) സമാപനവിധി വിശദീകരിക്കുന്നു. പിന്നെ ഉച്ചാടനം ചെയ്യാൻ നിർദ്ദിഷ്ട യന്ത്രപ്രയോഗം, ശ്മശാന-ദ്രവ്യങ്ങൾ, സൂത്രബന്ധനം; യുദ്ധത്തിൽ രക്ഷ/വിജയ മന്ത്രങ്ങൾ, സമൃദ്ധി, സൂര്യ-ശ്രീ ആവാഹനങ്ങൾ എന്നിവയും നൽകുന്നു. ആയുസ്സുവർദ്ധനം, നിർഭയത, ശാന്തി, വശീകരണ മാർഗങ്ങൾ—തിലകം/അഞ്ജനം, സ്പർശം, തിലഹോമം, അഭിമന്ത്രിത ഭക്ഷണം—വിവരിക്കുന്നു. അവസാനം നിത്യക്ലിന്നയുടെ മൂലമന്ത്രം, ഷഡംഗം, രക്തത്രികോൺ ധ്യാനം, ദിക്-സ്ഥാപനം, കാമന്റെ പഞ്ചവിധ ചിന്തനം, പൂർണ്ണ മാതൃകാപാഠം; ആധാരശക്തി-പദ്മ-സിംഹാസന സഹിത ഹൃദയസ്ഥാപനത്തോടെ സമാപനം.
Adhyaya 313
Tvaritājñānam (Knowledge of Tvaritā, the Swift Goddess) — Agni Purana, Adhyāya 314 (as introduced after 313)
അഗ്നിദേവൻ മുൻപ് പറഞ്ഞ മന്ത്രസമാഹാരത്തിൽ നിന്ന് മാറി, ത്വരിതാദേവിയുടെ താന്ത്രിക-കർമ്മവിധിയും സംരക്ഷണ/വശീകരണ ഉപായങ്ങളും വിശദീകരിക്കുന്നു. ബീജസമൃദ്ധമായ ത്വരിതാമന്ത്രം, ന്യാസപൂജ, ദ്വിഭുജ–അഷ്ടഭുജ ധ്യാനഭേദങ്ങൾ, ആധാരശക്തി സ്ഥാപനം, പദ്മാസനം, സിംഹവാഹനം, ഹൃദയാദി അങ്കന്യാസം എന്നിവ പറയുന്നു. ദിക്കുമണ്ഡലക്രമത്തിൽ ഗായത്രിയും വിവിധ സ്ത്രീശക്തികളും പൂജിക്കപ്പെടുന്നു; മദ്ധ്യസ്ഥാപനങ്ങളും ദ്വാരപാലകർ—ജയാ, വിജയാ, കിങ്കര—എന്നിവരും നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. അനന്ത, കുലികാ, വാസുകി, ശംഖപാല, തക്ഷക, മഹാപദ്മ, കർക്കോട, പദ്മ/പദ്മാ എന്നീ നാഗരാജാക്കൾക്ക് നാമ-വ്യാഹൃതി സഹിതം ആഹുതികൾ ഉണ്ട്. തുടർന്ന് 81 പദങ്ങളുള്ള നിഗ്രഹചക്രം രേഖപ്പെടുത്തൽ, എഴുതാനുള്ള ദ്രവ്യങ്ങൾ, സാധ്യനാമം വയ്ക്കേണ്ട സ്ഥലം; പിന്നെ ഉഗ്രസംരക്ഷണവും മാരണോന്മുഖ പ്രയോഗങ്ങളും, കാളി/കാലരാത്രി ഘടകങ്ങൾ, യമസീമാ പ്രതീകം, ഗൂഢരക്ഷോച്ചാരങ്ങൾ, മഷി തയ്യാറാക്കൽ, ശ്മശാനം/ചതുരസ്തം പോലുള്ള അതിരിടങ്ങളിൽ എഴുത്ത്, കുംഭത്തിനടിയിൽ, വല്മീകം, വിഭീതകവൃക്ഷം എന്നിവിടങ്ങളിൽ സ്ഥാപിക്കൽ എന്നിവ പറയുന്നു. ശുഭദ്രവ്യങ്ങളാൽ അനുഗ്രഹചക്രം, രുദ്ര/വിദ്യ അക്ഷരക്രമജാലത്തിൽ നിന്ന് പ്രത്യംഗിരാ രൂപം, 64 സ്ഥാനങ്ങളുള്ള സംയുക്ത നിഗ്രഹ–അനുഗ്രഹ ചക്രം എന്നിവയും വരുന്നു. അവസാനം ‘ക്രീം സഃ ഹൂം’ അമൃതീ/വിദ്യ ബീജം, ത്രിഹ്രീം ആവരണം, താലിസ്മാൻ ധാരണം, ചെവിയിൽ മന്ത്രജപം തുടങ്ങിയ പ്രയോഗങ്ങളാൽ ശത്രുനിവാരണവും വിഷാദഹരണവും ധർമ്മനിയമത്തോടെ ചെയ്യണമെന്ന് ഉപദേശിക്കുന്നു.
Adhyaya 314
Adhyaya 314 — Tvaritājñāna (Immediate/Quick Knowledge) (Colophon/Transition)
ഈ അധ്യായം ഇവിടെ ‘ത്വരിതാജ്ഞാനം’ എന്ന വിദ്യാഖണ്ഡത്തിന്റെ സമാപനം സൂചിപ്പിക്കുന്ന അന്തിമ കൊലോഫൺ രൂപത്തിലാണു പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്. ആഗ്നേയ പരമ്പരയിൽ കൊലോഫൺ ഒരു ഘടനാത്മക കണക്ക്—ഒരു വിദ്യാ-മോഡ്യൂൾ അടച്ച് ഉടൻ അടുത്ത സാങ്കേതിക ക്രമത്തിലേക്ക് മാറ്റുന്നു. മന്ത്രശാസ്ത്ര (തന്ത്ര) കണ്ഡത്തിൽ ഇത്തരം മാറലുകൾ വെറും എഡിറ്റോറിയൽ അല്ല; പാഠ്യക്രമത്തിന്റെ ക്രമം സൂചിപ്പിക്കുന്നു, അതിൽ വേഗത്തിൽ ലഭ്യമാകുന്ന ജ്ഞാനം (ത്വരിത-ജ്ഞാനം) പ്രയോഗാത്മക മന്ത്ര-പ്രക്രിയകളിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. കഥാചട്ടം അതേപടി—ഭഗവാൻ അഗ്നി വെളിപ്പെടുത്തുന്നവൻ, വസിഷ്ഠൻ സ്വീകരിക്കുന്നവൻ—അതുകൊണ്ട് ‘വേഗമാർഗങ്ങൾ’ ധാർമ്മിക ബോധനത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്, സ്വതന്ത്ര മായാവിധികൾ അല്ല।
Adhyaya 315
Chapter 315: नानामन्त्राः (Various Mantras)
മന്ത്രശാസ്ത്രപരമ്പരയിൽ ഈ അധ്യായത്തിൽ അഗ്നിദേവൻ ബീജാക്ഷരങ്ങളോടും ‘ഫട്’ മുതലായ ആജ്ഞാസ്വഭാവമുള്ള സമാപ്തികളോടും കൂടിയ പ്രയോഗമന്ത്രങ്ങൾ ഉപദേശിക്കുന്നു. ‘ഹൂം’ കൊണ്ട് ആരംഭിച്ച് ‘ഖേച്ചേ’ പദം അലങ്കാരമായി ചേർത്ത് ശക്തമായ അവസാനങ്ങളോടെ മന്ത്രനിർമ്മാണവിധി പറയുന്നു. തുടർന്ന് ‘സർവകർമസാധിനി’ വിദ്യയുടെ ഫലം—വിഷവും അനുബന്ധ ഉപദ്രവങ്ങളും ശമിപ്പിക്കൽ, മാരകവിഷമോ ഘാതകാഘാതമോ മൂലം മരണാസന്നനായവനെ പുനർജീവിപ്പിക്കാനുള്ള ശക്തി—വിവരിക്കുന്നു. മറ്റു ലഘുമന്ത്രങ്ങൾ വിഷ-ശത്രുനിഗ്രഹം, പാപജന്യ രോഗജയം, വിഘ്നങ്ങളും ദുഷ്ടശക്തികളും അകറ്റൽ എന്നിവയ്ക്കായി നിശ്ചയിക്കുന്നു; വശീകരണപ്രയോഗവും ഉൾപ്പെടുന്നു. അവസാനം ‘കുബ്ജികാ-വിദ്യ’യെ സർവസിദ്ധിദായിനിയായി വിപുലമായി അവതരിപ്പിച്ച്, ഈശൻ സ്കന്ദനോട് ഉപദേശിച്ച മന്ത്രപരമ്പരയുടെ തുടർപ്രസംഗം സൂചിപ്പിക്കുന്നു।
Adhyaya 316
Derivation (Uddhāra) of the Sakalādi Mantra (सकलादिमन्त्रोद्धारः)
ഈ അധ്യായത്തിൽ ഉദ്ധൃതമായ ആരംഭത്തിൽ ഈശ്വരരൂപനായ അഗ്നിദേവൻ സകലാദി/പ്രാസാദ-മന്ത്രസമ്പ്രദായത്തിന്റെ ‘ഉദ്ധാര’വും പ്രയോഗവും സംബന്ധിച്ച താന്ത്രിക രൂപരേഖ വിശദീകരിക്കുന്നു. അ മുതൽ ക്ഷ വരെ വർണക്രമം (ക-വർഗാദി) ദേവരൂപങ്ങളോടും കര്മപ്രയോജനങ്ങളോടും ബന്ധപ്പെടുത്തി ആദ്യം സകല, നിഷ്കല, ശൂന്യ എന്നീ തത്ത്വസ്ഥിതികൾ നിരൂപിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ദേവനാമ-ഗണന, ‘ക്ഷ’ അക്ഷരത്തിന്റെ നരസിംഹസ്വരൂപം, വിശ്വരൂപത്തിന്റെ പ്രമാണസാമ്യം മുതലായ സൂചനകളോടെ ഈശാന, തത്പുരുഷ, അഘോര/ദക്ഷിണ, വാമദേവ, സദ്യോജാത എന്നീ പഞ്ചവക്ത്രങ്ങൾ അനുസരിച്ച് ന്യാസസ്ഥാനങ്ങൾ നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. ഹൃദയ, ശിരസ്, ശിഖാ, നേത്ര, അസ്ത്ര എന്നീ അങ്കമന്ത്രങ്ങളും അവയുടെ അന്ത്യോച്ചാരണങ്ങൾ ‘നമഃ, സ്വാഹാ, വൗഷട്, ഹൂം, ഫട്’ എന്നും വിധിക്കുന്നു. അവസാനം ‘സർവകർമകര’ പ്രാസാദമന്ത്രം സർവകർമസിദ്ധിദായകമെന്ന് പ്രസ്താവിച്ച്, സകല പ്രാസാദവും നിഷ്കല സദാശിവ വിന്യാസവും തമ്മിലുള്ള ഭേദം, ശൂന്യഛായയുള്ള ആവരണം, കൂടാതെ വിദ്യേശ്വര അഷ്ടക വർഗീകരണത്തിൽ ഈ മന്ത്രസമൂഹങ്ങളുടെ സ്ഥാനം സ്ഥാപിക്കുന്നു।
Adhyaya 317
सकलादिमन्त्रोद्धारः (Sakalādi-mantra-uddhāra) — Chapter Colophon/Transition
ഈ ഘടകം പ്രധാനമായും ഉപസംഹാര-രൂപത്തിലാണ്. ‘സകലാദി മന്ത്രോദ്ധാര’ എന്ന മുൻ അധ്യായം സമാപിച്ചതായി സൂചിപ്പിക്കുകയും, അഗ്നിപുരാണത്തിലെ മന്ത്രശാസ്ത്ര-ക്രമത്തിൽ മന്ത്രോദ്ധാരവും വർണ്ണ/ധ്വനി-ആചാര വിശകലനവും ഔപചാരിക ശാസ്ത്രീയ ശിക്ഷണമാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് ഗണപൂജ എന്ന അടുത്ത ബോധനപടിയിലേക്ക് മാറാൻ ഇത് തയ്യാറാക്കുന്നു; അവിടെ മന്ത്ര-പ്രയോഗം സംരക്ഷണാരാധനയ്ക്കും വിഘ്നനിവാരണത്തിനും ഉപയോഗിക്കുന്നു. പുരാണീയ ഉപദേശപരിസരത്തിൽ ശുദ്ധ മന്ത്ര-കൈകാര്യം ധാർമ്മിക കർമത്തിനും സിദ്ധി-സാധനയ്ക്കും മുൻവൈവിധ്യമെങ്കിലും, അത് അന്തിമമായി സാധന, നിയന്ത്രണം, ശുദ്ധാഭിപ്രായം എന്നിവയ്ക്ക് അധീനമാണെന്ന് പറയുന്നു.
Adhyaya 318
वागीश्वरीपूजा (Worship of Vāgīśvarī)
മന്ത്രശാസ്ത്രോപദേശധാരയിൽ അഗ്നിദേവൻ വസിഷ്ഠമുനിയോട് വാഗീശ്വരീ (സരസ്വതിയുടെ ഒരു രൂപം) പൂജാവിധാനം ഉപദേശിക്കുന്നു—മണ്ഡലം, ധ്യാനക്രമം, കാലനിർണ്ണയം, മന്ത്രഘടന, കൂടാതെ കർമത്തെ അധിഷ്ഠിക്കുന്ന വർണവർഗങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ. തുടക്കത്തിൽ സ്ഥിരമായ ദീപ്തധ്യാനത്തിലൂടെ ഈശ്വരന്റെ അന്തഃപ്രതിഷ്ഠയും പവിത്ര അക്ഷരങ്ങളുടെ ഗൂഢവും സംരക്ഷിതവുമായ പരമ്പരാഗത സംപ്രേഷണവും പ്രാധാന്യത്തോടെ പറയുന്നു. വാഗീശ്വരിയെ പഞ്ചാശദ്വർണമാലാഭൂഷിതയായി, ത്രിനേത്രിയായി, വര-അഭയമുദ്രകളോടെ, ജപമാലയും പുസ്തകവും ധരിച്ചവളായി ധ്യാനിക്കുന്നു. മുഖ്യസാധന വർണമാലാജപം—‘അ’ മുതൽ ‘ക്ഷ’ വരെ അക്ഷരങ്ങൾ ശിരസ്സിൽ നിന്ന് ഭുജങ്ങളിലേക്കിറങ്ങി, ദേഹത്തിൽ മനുഷ്യാകാര ശബ്ദധാരയായി പ്രവേശിക്കുന്നു എന്ന് ഭാവിച്ച് ഒരു ലക്ഷം ജപം. ദീക്ഷയിൽ ഗുരു പദ്മമണ്ഡലം നിർമ്മിക്കുന്നു—സൂര്യ-ചന്ദ്രസ്ഥാപനങ്ങൾ, നിർദ്ദിഷ്ട പാതകൾ, ദ്വാരങ്ങൾ, കോണ്പട്ടികൾ, വർണ്ണനിയമങ്ങൾ എന്നിവയോടെ; പദ്മവിഭാഗങ്ങളിൽ ശക്തിദേവതകൾ പ്രതിഷ്ഠിക്കുന്നു—മദ്ധ്യേ സരസ്വതി, കൂടെ വാഗീശീ, ഹൃല്ലേഖാ, ചിത്രവാഗീശീ, ഗായത്രി, ശാങ്കരി, മതി, ധൃതി, ഹ്രീം-ബീജരൂപങ്ങൾ. ഘൃതാഹുതികളാൽ സാധകനു സംസ്കൃത-പ്രാകൃത കാവ്യപ്രാവീണ്യവും കാവ്യശാസ്ത്രാദി അനുബന്ധവിദ്യകളിലെ നൈപുണ്യവും ലഭിക്കുന്നു—ആത്മസാധനയും സാംസ്കാരിക-ബൗദ്ധിക സിദ്ധിയും ഒന്നിക്കുന്നതാണിത്.
Adhyaya 319
वागीश्वरीपूजा (The Worship of Vāgīśvarī)
ഈ അധ്യായം മന്ത്രശാസ്ത്രത്തിലെ ഒരു കേന്ദ്രീകൃത ആചാരഘടകത്തിന്റെ സമാപനമാണ്—വാക്ക്, വിദ്യ, മന്ത്രശക്തി എന്നിവയുടെ അധിഷ്ഠാത്രി ശക്തിരൂപയായ വാഗീശ്വരീ പൂജ. അഗ്നിപുരാണത്തിന്റെ വിജ്ഞാനകോശപരമായ ഉപദേശരീതിയിൽ ഇത് മുൻവിദ്യയായി നിലകൊണ്ട്, साधകന്റെ വാങ്മയം സ്ഥിരപ്പെടുത്തുകയും, സ്മരണശക്തി മൂർച്ചപ്പെടുത്തുകയും, സാങ്കേതിക വിധികളുടെ ശുദ്ധ പരമ്പരാഗത സംപ്രേഷണം സാധ്യമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ക്രമം വ്യക്തം—ആദ്യം മന്ത്രവും അതിന്റെ അധിഷ്ഠാനശക്തിയും കൈവശമാക്കൽ, തുടർന്ന് മണ്ഡലവിധി (രേഖാചിത്ര/യന്ത്ര നിർമ്മാണം) പോലുള്ള സൂക്ഷ്മ സാങ്കേതിക മേഖലയിലേക്ക് കടക്കൽ. അതിനാൽ വാഗീശ്വരീ പൂജ ഭക്തിമയവും ഉപകരണാത്മകവുമാണ്—ധാർമ്മിക ഉച്ചാരണം, ശരിയായ ലിറ്റർജിക്കൽ കർമ്മം, പിന്നീടുള്ള വാസ്തു-ആഗമ മണ്ഡലങ്ങളിൽ അളവ്, ന്യാസം, മന്ത്രലേഖനം എന്നിവയുടെ കൃത്യതയ്ക്ക് അടിസ്ഥാനം.
Adhyaya 320
Aghīrāstra-ādi-Śānti-kalpaḥ (Rite for Pacification of Aghora-Astra and Other Weapons)
ഈ അധ്യായത്തിൽ ഭഗവാൻ അഗ്നി (ഈശ്വരൻ) കര്മ്മാരംഭത്തിന് മുമ്പ് യുദ്ധശക്തികളും ബ്രഹ്മാണ്ഡശക്തികളും ആചാരപരമായി സമന്വയപ്പെടുത്തി ശാന്തമാക്കുന്ന രക്ഷാവിധാനം ഉപദേശിക്കുന്നു. സർവകർമ്മസിദ്ധിദായകമായ ‘അസ്ത്രയാഗം’ ആദ്യം ചെയ്യണം; മണ്ഡലത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ ശിവാസ്ത്രം സ്ഥാപിച്ച്, കിഴക്കിൽ നിന്ന് ദിക്കുക്രമത്തിൽ വജ്രാദി അസ്ത്രങ്ങൾ വിന്യസിക്കണം. അതുപോലെ ഗ്രഹപൂജയിൽ മദ്ധ്യത്തിൽ സൂര്യനെ സ്ഥാപിച്ച്, കിഴക്കുസ്ഥാനത്തിൽ നിന്ന് ക്രമമായി മറ്റു ഗ്രഹങ്ങളെ സ്ഥാപിക്കുന്നത് ശുഭഫലത്തിന് ഗ്രഹസമന്വയമായി പറയുന്നു. തുടർന്ന് അഘോര-അസ്ത്രത്തിന്റെ ജപവും ഹോമവും വഴി ‘അസ്ത്രശാന്തി’ ചെയ്യുന്നതാണ് മുഖ്യബോധനം; ഇത് ഗ്രഹദോഷം, രോഗങ്ങൾ, മാരി/ഉപദ്രവം, ശത്രുബലം, വിനായകബന്ധിത വിഘ്നങ്ങൾ എന്നിവ ശമിപ്പിക്കുന്നു. ലക്ഷ/അയുത/സഹസ്ര ജപസംഖ്യകളും തില, ഘൃതം, ഗുഗ്ഗുലു, ദൂർവ, അക്ഷത, ജവാ മുതലായ ദ്രവ്യങ്ങളും ഉല്കാപാതം, ഭൂകമ്പം, വനപ്രവേശം, രക്തസദൃശ വൃക്ഷരസം, കാലവിരുദ്ധ ഫലധാരണം, മഹാമാരി, ആനരോഗം, ഗർഭപാതം, യാത്രാശകുനം തുടങ്ങിയ നിമിത്തങ്ങളോട് ബന്ധപ്പെടുത്തി വിശദീകരിക്കുന്നു. അവസാനം ന്യാസവും പഞ്ചവക്ത്ര ദേവതാധ്യാനവും ചെയ്ത് ജയം, പരമസിദ്ധി ലഭിക്കുന്നു.
Adhyaya 321
Pāśupata-Śānti (पाशुपतशान्तिः)
അഘോറാദി അസ്ത്രങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മുൻ ശാന്തി-കൽപ്പത്തിന് ശേഷം ഈ അധ്യായം പാശുപത-ശാന്തിയുടെ വിധി ആരംഭിക്കുന്നു. ഭഗവാൻ പാശുപത ശസ്ത്ര-മന്ത്രത്തെ ആധാരമാക്കി ശാന്തികർമത്തിൽ ജപവും മുൻപ്രയോഗങ്ങളും ഉപദേശിക്കുന്നു. മന്ത്രത്തിന്റെ പ്രവർത്തനക്രമത്തിൽ പ്രത്യേകത—‘പാദതഃ-പൂർവ’മായി, അഥവാ പാദസ്ഥാപനം/ആദ്യ ന്യാസം മുതൽ വിഘ്നനാശം, ദിശാനുസൃത ന്യാസപ്രയോഗം പോലെ. തുടർന്ന് സൂര്യ, ചന്ദ്ര, വിഘ്നേശ്വര അസ്ത്രങ്ങളടങ്ങിയ സംക്ഷിപ്ത ആഹ്വാനങ്ങൾ ‘ഫട്’ വരെ, കൂടാതെ ‘മോഹിപ്പിക്കുക, മറയ്ക്കുക, ഉന്മൂലനം ചെയ്യുക, ഭീതിപ്പെടുത്തുക, ജീവിപ്പിക്കുക, അകറ്റുക, അരിഷ്ടം നശിപ്പിക്കുക’ തുടങ്ങിയ ആജ്ഞാരൂപ ക്രിയകൾ വരുന്നു. ഒരിക്കൽ ജപം വിഘ്നം നീക്കും; നൂറ് ജപം അപശകുനം ശമിപ്പിച്ച് യുദ്ധവിജയം നൽകും. നെയ്യും ഗുഗ്ഗുലുവും ചേർന്ന ഹോമം ദുഷ്കര ലക്ഷ്യവും സിദ്ധമാക്കും; ശസ്ത്ര-പാശുപത ജപം പൂർണ്ണ ശാന്തി നൽകുന്നു।
Adhyaya 322
The Six Limbs (Ṣaḍaṅga) of the Aghora-Astra (अघोरास्त्राणि षडङ्गानि)
ഈ അധ്യായം പാശുപത-ശാന്തി വിഷയത്തിൽ നിന്ന് മാറി അഘോരാസ്ത്രത്തിന്റെ ഷഡംഗങ്ങളെ സാങ്കേതികമായി വിശദീകരിക്കുന്നു—ജപം, ഹോമം, ന്യാസം, കവചം എന്നിവയിലൂടെ മന്ത്രാംഗങ്ങളുടെ പ്രയോഗം. ഈശ്വരൻ ഹംസ-ആധാരിത സംക്ഷിപ്ത സൂത്രം ഉപദേശിച്ച് മരണ-രോഗ നിഗ്രഹം പഠിപ്പിക്കുകയും, ശാന്തി-പുഷ്ടിക്കായി ദൂർവയോടെ മഹാഹുതികൾ നിർദ്ദേശിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് മോഹിനി, ജൃംഭിണി, വശീകരണം, അന്തർധാനാദി അപായനിവാരക/നിയന്ത്രക വിദ്യകൾ ക്രമബദ്ധമായി അവതരിപ്പിച്ച്, കള്ളൻ-ശത്രു-ഗ്രഹപീഡ നിവാരണകർമ്മങ്ങൾ, ക്ഷേത്രപാല-ബലി, പ്രത്യാവർത്തന (തിരിച്ചു അയയ്ക്കൽ) പ്രയോഗങ്ങൾ എന്നിവയും പറയുന്നു. മന്ത്രം ചൊല്ലി അരി കഴുകൽ, വാതിൽജപം, ധൂപനക്കൂട്ടുകൾ, തിലകയോഗങ്ങൾ, തർക്കവിജയം, ആകർഷണം, ഭാഗ്യവർധനം, സന്താനോപായങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ജീവിതപ്രയോഗങ്ങളും ചേർന്നിരിക്കുന്നു. അവസാനം ശൈവസിദ്ധാന്തം വ്യക്തം—ഈശാനനും പഞ്ചബ്രഹ്മവും (സദ്യോജാത, വാമദേവ, അഘോര, തത്പുരുഷ, ഈശാന) അംഗവിന്യാസവും വിശദമായ കവചവും വഴി ആഹ്വാനിക്കപ്പെടുന്നു; സദാശിവകേന്ദ്രിത സംരക്ഷണശക്തി ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുമെന്നു പ്രതിപാദിക്കുന്നു।
Adhyaya 323
Chapter 323 — The Six-Limbed Aghora Astras (षडङ्गान्यघोरस्त्राणि)
ഈ അധ്യായം ഷഡംഗങ്ങളോടുകൂടിയ അഘോരാസ്ത്ര-മന്ത്രത്തെ സംക്ഷിപ്തമായ സാങ്കേതിക സൂത്രരൂപത്തിൽ അവതരിപ്പിച്ച് സമാപിക്കുന്നു; ശക്തമായ സംരക്ഷണപ്രയോഗത്തിൽ ഭീഷണികളെ നിർവീര്യമാക്കാൻ ഇതുപയോഗിക്കുന്നു. ആഗ്നേയ മന്ത്രശാസ്ത്രധാരയിൽ ‘അസ്ത്രം’ എന്നത് വിധിപൂർവ്വം സജീവമാക്കുന്ന കർമ്മോപകരണമാകുന്നു; അതിന്റെ ഫലം ശുദ്ധോച്ചാരണം, സംകല്പം, കൂടാതെ അംഗ/ന്യാസ ഘടനയിലെ ശരിയായ വിന്യാസം എന്നിവയിൽ ആശ്രിതമാണ്. രുദ്രശാന്തിക്ക് തൊട്ടുമുമ്പ് ഇതിനെ സ്ഥാപിക്കുന്നത് ഉദ്ദേശ്യപൂർവ്വമായ പഠനക്രമം സൃഷ്ടിക്കുന്നു—ആദ്യം തീക്ഷ്ണമായ അപോത്രാസക അസ്ത്ര-മന്ത്ര സാങ്കേതികതയിലൂടെ ഭീഷണി നിവാരണം, തുടർന്ന് ശാന്തികരവും പുനഃസ്ഥാപകവുമായ കർമങ്ങളിലൂടെ സാധകനെയും പരിസരത്തെയും സ്ഥിരപ്പെടുത്തൽ. ഇങ്ങനെ അധ്യായം ആക്രമണാത്മക സംരക്ഷണത്തിൽ നിന്ന് സമന്വയപരമായ പരിഹാരത്തിലേക്ക് പാലമായി നിന്നുകൊണ്ട്, ശുദ്ധി, സുരക്ഷ, ആത്മീയ സന്നദ്ധത എന്നീ ധാർമ്മിക തുടർച്ചയിൽ മന്ത്രക്രിയകളുടെ ഏകീകരണം കാണിക്കുന്നു.
Adhyaya 324
Rudra-śānti (रुद्रशान्ति)
ഈ അധ്യായത്തിൽ രുദ്ര-ശാന്തിയെ സംബന്ധിച്ച കർമ്മ-തത്ത്വ ഭാഗം സമാപിക്കുന്നു. ഭയങ്കരമായ രുദ്രശക്തിയെ മംഗളകരമായ സമതുലിതാവസ്ഥയുമായി ഏകീകരിച്ച് ശമിപ്പിക്കുന്ന ശാന്തി-ചട്ടക്കൂടാണ് ഇവിടെ പ്രതിപാദിക്കുന്നത്. അഗ്നിപുരാണത്തിലെ മന്ത്രശാസ്ത്ര പ്രവാഹത്തിൽ ഈ ശാന്തിവിധാനം ഭക്തിയുടെയും പ്രയോഗസാങ്കേതികതയുടെയും ഇടയിലെ പാലമാണ്: സാധകൻ രുദ്രനെ വെറും സ്തുതിക്കേണ്ട ദേവനായി മാത്രമല്ല, ശരിയായി രൂപപ്പെടുത്തിയ കർമ്മങ്ങളിലൂടെ സമന്വയിപ്പിക്കേണ്ട ശക്തിയായി സമീപിക്കുന്നു. അധ്യായത്തിന്റെ സ്ഥാനം ശമനവും സ്ഥിരതയും (ശാന്തി) കഴിഞ്ഞ് അടുത്ത അധ്യായങ്ങളിൽ കൂടുതൽ സൂക്ഷ്മമായ താന്ത്രിക നടപടികളിലേക്കും മന്ത്ര-യന്ത്രണ/എഞ്ചിനീയറിംഗിലേക്കും മാറുന്ന ഘട്ടം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. അഗ്നേയ വിദ്യയുടെ വിജ്ഞാനകോശീയ തർക്കത്തിൽ ശാന്തി ഒറ്റപ്പെട്ട ഭക്തിക്രമമല്ല; മന്ത്രസിദ്ധിക്കുള്ള അടിസ്ഥാന പ്രവർത്തനമാണ്—സാധകൻ, യജ്ഞസ്ഥലം, സൂക്ഷ്മ പരിസരം എന്നിവയെ കാലനിയമങ്ങൾ, തത്ത്വബന്ധങ്ങൾ, പരമ്പരാ ചിഹ്നങ്ങൾ തുടങ്ങിയ തുടർവിധികൾക്കായി ഒരുക്കുന്നു.
Adhyaya 325
Worship of Gaurī and Others (Gauryādi-pūjā) — Mantra, Maṇḍala, Mudrā, Homa, and Mṛtyuñjaya Kalaśa-Rite
ഈ അധ്യായത്തിൽ ഉമാ/ഗൗരീപൂജയെ ഭുക്തിയും മുക്തിയും നൽകുന്ന സമ്പൂർണ്ണ സാധനാസംവിധാനമായി അവതരിപ്പിക്കുന്നു—മന്ത്രധ്യാനം, മണ്ഡലരചന, മുദ്രകൾ, ഹോമം എന്നിവയോടെ. ബീജമന്ത്രനിർമ്മാണ സൂചനകൾ, വർണ്ണ/ജാതി വർഗ്ഗീകരണം, ഷഡംഗബന്ധം എന്നിവ പറയുന്നു. പ്രണവത്തോടെ ആസനസ്ഥാപനം, ഹൃദയാധിഷ്ഠിത മൂർത്തിന്യാസം, പൂജാദ്രവ്യങ്ങൾ, സ്വർണം-വെള്ളി-മരം-കല്ല് മുതലായ മാധ്യമങ്ങളിൽ പ്രതിമാപൂജയുടെ വിധി നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. അവ്യക്തത്തെ മദ്ധ്യ/കോണുകളിൽ സ്ഥാപിച്ച് അഞ്ചു പിണ്ഡങ്ങളുടെ വിന്യാസവും ദിക്/ചക്രക്രമത്തിൽ ദേവതാനിയോഗവും മണ്ഡലത്തിന്റെ ആചാര-ഭൂഗോളം ക്രമപ്പെടുത്തുന്നു. താരയുടെ വിവിധ മൂർത്തിവികല്പങ്ങൾ (ഭുജങ്ങൾ, വാഹനം, ഹസ്തായുധങ്ങൾ)യും ചിഹ്ന/ഹസ്തപ്രയോഗങ്ങളും വിവരിച്ച്, അവസാനം പദ്മ, ടിങ, ആവാഹനീ, ശക്തി/യോനി മുതലായ മുദ്രാവിഭാഗവും അളവുറ്റ ചതുര മണ്ഡലം, വിപുലീകരണങ്ങൾ, ദ്വാരങ്ങൾ എന്നിവയും പറയുന്നു. ചുവന്ന പുഷ്പാർപ്പണം, ഉത്തരാഭിമുഖ ഹോമം, പൂർണാഹുതി, ബലി, കുമാരികൾക്ക് ഭോജനം, നൈവേദ്യവിതരണം എന്നീ ആചാരനീതികളും ഉണ്ട്. മഹാജപത്തിലൂടെ വാക്സിദ്ധി ഫലം പറയുന്നു. അവസാനം ആരോഗ്യവും ദീർഘായുസ്സും അകാലമൃത്യുഭയനിവാരണവും ലക്ഷ്യമാക്കി മൃത്യുഞ്ജയ കലശപൂജ-ഹോമത്തിൽ ദ്രവ്യങ്ങളും മന്ത്രസംഖ്യകളും നിർണ്ണയിക്കുന്നു.
Adhyaya 326
Chapter 326 — देवालयमाहात्म्यम् (The Glory of Temples)
മന്ത്രശാസ്ത്രപരമ്പരയിൽ ഈ അധ്യായം വ്രതസമാപനകർമ്മങ്ങളിൽ നിന്ന് മുന്നോട്ട് നീങ്ങി ദേവാലയസംസ്കാരത്തിലെ പവിത്ര ‘അർത്ഥവ്യവസ്ഥ’യെ വിശദീകരിക്കുന്നു. രക്ഷയും സമൃദ്ധിയും ലക്ഷ്യമാക്കി നൂൽ, ജപമാല, തായത്ത് മുതലായ ഉപകരണങ്ങൾ പറഞ്ഞ്, ജപശാസനം—മാനസജപം, മേരുമണി-നിയമം, മാല വീണാൽ പ്രായശ്ചിത്തം—നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. ഘണ്ടാനാദം എല്ലാ വാദ്യങ്ങളുടെയും സാരമെന്നു പറഞ്ഞ്, ഗൃഹം, ക്ഷേത്രം, ലിംഗം എന്നിവ ശുദ്ധീകരിക്കാൻ പവിത്രദ്രവ്യങ്ങൾ നിർണ്ണയിക്കുന്നു. മന്ത്രോപദേശത്തിൽ ‘നമഃ ശിവായ’യുടെ പഞ്ചാക്ഷര/ഷഡാക്ഷര രൂപങ്ങളും, അവസാനം ‘ഓം നമഃ ശിവായ’യെ ലിംഗപൂജയുടെ പരമമന്ത്രമായി, ധർമ്മ-അർത്ഥ-കാമ-മോക്ഷദായിയായ കരുണാമൂലമായി പ്രതിപാദിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ദേവാലയവും ലിംഗപ്രതിഷ്ഠയും പരമപുണ്യഹേതുവായി, യജ്ഞം, തപസ്, ദാനം, തീർത്ഥം, വേദാധ്യയനം എന്നിവയുടെ ഫലങ്ങൾ വർധിക്കുന്നു എന്ന് പറയുന്നു; ഭക്തി പ്രധാനമെങ്കിൽ ചെറുതും വലുതുമായ അർപ്പണങ്ങൾക്കും സമഫലം. അവസാനം കൂടുതൽ ദൃഢമായ വസ്തുക്കളാൽ ദേവാലയനിർമ്മാണത്തിന് ക്രമമായി പുണ്യവർധനയും, അല്പ നിർമ്മാണപ്രവർത്തനത്തിനും മഹത്തായ ആത്മീയഫലവും ഉണ്ടെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു.
Adhyaya 327
Chapter 327 — छन्दःसारः (Chandas-sāra: The Essence of Metres)
ഈ അധ്യായം ക്ഷേത്ര-മന്ത്രപ്രയോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് മാറി, ശ്രുതിയെ സംരക്ഷിക്കുന്ന ഭാഷാവിജ്ഞാനമായ ഛന്ദശ്ശാസ്ത്രത്തിന്റെ സാരം അവതരിപ്പിക്കുന്നു. അഗ്നി പിംഗളപരമ്പര അനുസരിച്ച് മാത്ര, ലഘു-ഗുരു വ്യവസ്ഥ, ഗണപദ്ധതി (ത്രയങ്ങൾ) എന്നിവകൊണ്ട് ഛന്ദനിർമ്മാണം നിർവചിക്കുന്നു. വേദ-ശാസ്ത്ര പാരായണത്തിന്റെ ശുദ്ധിക്കായി നിയമാധിഷ്ഠിത അപവാദങ്ങളും പറയുന്നു—പാദാന്തത്തിൽ ലഘുവിനെ ഗുരുവായി കണക്കാക്കൽ, സംയുക്തവ്യഞ്ജനങ്ങൾ, വിസർഗം, അനുസ്വാരം, കൂടാതെ ജിഹ്വാമൂലീയ-ഉപധ്മാനീയ ധ്വനികളാൽ ഗുരുത്വം ഉണ്ടാകൽ. ഛന്ദപരിസരത്തിൽ ശബ്ദം എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു എന്നത് ക്രമീകരിച്ച്, സാങ്കേതിക ശാസ്ത്രങ്ങളും പവിത്ര ആധാരങ്ങളാണെന്നും ശരിയായ ഉച്ചാരണം-ജപം മന്ത്രഫലം, പാഠവിശ്വാസ്യത, ആചാരജ്ഞാനപരമ്പരയുടെ തുടർച്ച എന്നിവ കാക്കുന്നതെന്നും ഊന്നിപ്പറയുന്നു।