Adhyaya 304
Mantras for Worship Beginning with the Five-Syllabled (Mantra) — Concluding Colophon (Chapter 304 end)
ഈ ഘടകം പ്രധാനമായും സമാപന-കൊലോഫോണിലൂടെ പ്രതിനിധീകരിക്കപ്പെടുന്നു; പഞ്ചാക്ഷരി (അഞ്ചക്ഷര) സൂത്രത്തിൽ ആരംഭിക്കുന്ന പൂജാമന്ത്രങ്ങളെ സംബന്ധിച്ച മന്ത്രശാസ്ത്ര വിഭാഗം സമാപിച്ചതായി അത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. അഗ്നി–വസിഷ്ഠ ഉപദേശചട്ടക്കൂടിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള അധ്യായങ്ങൾ ആചാര-സാങ്കേതികവിദ്യപോലെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു—പൂജയിൽ മന്ത്രപ്രയോഗം എങ്ങനെ, ജപക്രമം എങ്ങനെ, കൃത്യമായ ശബ്ദരൂപങ്ങൾ ധർമ്മത്തിന്റെ ഉപകരണങ്ങളാകുന്നത് എങ്ങനെ എന്നതെല്ലാം അവ സംഹിതപ്പെടുത്തുന്നു. ഉള്ളിലെ ശ്ലോകങ്ങൾ ഇവിടെ ലഭ്യമല്ലെങ്കിലും ഘടനാപരമായ പങ്ക് വ്യക്തമാണ്—ഈ അധ്യായം പൊതുവായ മന്ത്ര-പൂജാ പ്രോട്ടോകോളുകളിൽ നിന്ന് അടുത്ത അധ്യായത്തിലെ പ്രത്യേക നാമ-ലിതുര്ജിയിലേക്കുള്ള പാലമാണ്; അവിടെ ദിവ്യനാമങ്ങൾ ക്ഷേത്ര/തീർത്ഥങ്ങളുടെ പുണ്യഭൂഗോളവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ കഥാപ്രവാഹം മന്ത്രത്തെ സർവസാധാരണ ഉപാസനോപകരണത്തിൽ നിന്ന് സ്ഥല-സൂക്ഷ്മമായ സാധനയിലേക്കു നീക്കി, തീർത്ഥയാത്ര, അർപ്പണം, സ്മരണം എന്നിവയെ പരസ്പരം ശക്തിപ്പെടുത്തി പുണ്യവും അന്തഃശുദ്ധിയും ലക്ഷ്യമാക്കുന്നു।
Shlokas
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे पञ्चाक्षरादिपूजामन्त्रा नाम त्र्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथ चतुरधिकत्रिशततमो ऽध्यायः पञ्चपञ्चाशद्विष्णुनामाणि अग्निर् उवाच जपन् वै पञ्चपञ्चाशद्विष्णुनामानि यो नरः मन्त्रजप्यादिफलभाक् तीर्थेष्वर्चादि चाक्षयम्
ഇങ്ങനെ ആഗ്നേയ മഹാപുരാണത്തിലെ ‘പഞ്ചാക്ഷരാദി പൂജാമന്ത്രങ്ങൾ’ എന്ന 304-ാം അധ്യായം സമാപിച്ചു. ഇനി 305-ാം അധ്യായം—‘വിഷ്ണുവിന്റെ അമ്പത്തിയഞ്ച് നാമങ്ങൾ’ ആരംഭിക്കുന്നു. അഗ്നി പറഞ്ഞു—വിഷ്ണുവിന്റെ ഈ അമ്പത്തിയഞ്ച് നാമങ്ങൾ ജപിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ മന്ത്രജപാദികളുടെ ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു; തീർത്ഥങ്ങളിൽ അവൻ ചെയ്യുന്ന അർച്ചനാദി കർമ്മങ്ങൾ അക്ഷയമാകുന്നു.
Verse 2
पुष्करे पुण्डरीकाक्षं गयायाञ्च गदाधरम् राघवञ्चित्रकूटे तु प्रभासे दैत्यसूदनम्
പുഷ്കരത്തിൽ പുണ്ഡരീകാക്ഷനെ സ്മരിക്കണം, ഗയയിൽ ഗദാധരനെ. ചിത്രകൂടത്തിൽ രാഘവനെ, പ്രഭാസത്തിൽ ദൈത്യസൂദനനെ സ്മരിക്കണം.
Verse 3
जयं जयन्त्यां तद्वच्च जयन्तं हस्तिनापुरे वाराहं वर्धमाने च काश्मीरे चक्रपाणिनम्
ജയന്തിയിൽ ജയനെ സ്മരിക്കണം, അതുപോലെ ഹസ്തിനാപുരത്തിൽ ജയന്തനെ. വർധമാനത്തിൽ വരാഹനെ, കാശ്മീരിൽ ചക്രപാണിയെ സ്മരിക്കണം.
Verse 4
जनार्दनञ्च कुब्जाम्रे मथुरायाञ्च केशवम् कुब्जाम्रके हृषीकेशं गङ्गाद्वारे जटाधरम्
കുബ്ജാമ്രയിൽ ജനാർദനനായി സ്മരിക്കണം; മഥുരയിൽ കേശവനായി; കുബ്ജാമ്രകയിൽ ഹൃഷീകേശനായി; ഗംഗാദ്വാരത്തിൽ (ഹരിദ്വാർ) ജടാധരനായി ആരാധിക്കണം.
Verse 5
शालग्रामे महायोगं हरिं गोबर्धनाचले पिण्डारके चतुर्वाहुं शङ्खोद्धारे च शङ्खिनम्
ശാലഗ്രാമത്തിൽ ഹരിയെ മഹായോഗിയായി ധ്യാനിക്കണം; ഗോവർധനപർവതത്തിൽ ഹരിയെ സ്മരിക്കണം; പിണ്ഡാരകത്തിൽ ചതുര്ബാഹുവിനെ, ശംഖോദ്ധാരത്തിൽ ശംഖധാരിയായ പ്രഭുവിനെ ആരാധിക്കണം.
Verse 6
वामनञ्च कुरुक्षेत्रे यमुनायां त्रिविक्रमम् विश्वेश्वरं तथा शोणे कपिलं पूर्वसागरे
കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ വാമനനെ സ്മരിക്കണം; യമുനാതീരത്ത് ത്രിവിക്രമനെ; ശോൺ നദീതീരത്ത് വിശ്വേശ്വരനെ; കിഴക്കൻ സമുദ്രത്തിൽ കപിലനെ ആരാധിക്കണം.
Verse 7
विष्णुं महोदधौ विद्याद्गङ्गासागरसङ्गमे वनमालञ्च किष्किन्ध्यां देवं रैवतकं विदुः
ഗംഗാസാഗര സംഗമമായ മഹോദധിയിൽ വിഷ്ണുവിനെ തിരിച്ചറിയണം; കിഷ്കിന്ധയിൽ വനമാലയെ—അവിടത്തെ അധിഷ്ഠാത ദേവനെ ‘റൈവതക’ എന്നു അറിയുന്നു.
Verse 8
काशीतटे महायोगं विरजायां रिपुञ्जयम् विशाखयूपे ह्य् अजितन्नेपाले लोकभावनम्
കാശീതീരത്ത് മഹായോഗ (തീർത്ഥം/ദേവത) ഉണ്ട്; വിരജയിൽ റിപ്പുഞ്ജയൻ—ശത്രുജയി—ഉണ്ട്; വിശാഖയൂപത്തിൽ അജിതൻ ഉണ്ട്; നേപ്പാളിൽ ലോകഭാവനൻ—ലോകഹിതകാരി—വിരാജിക്കുന്നു.
Verse 9
द्वारकायां विद्धि कृष्णं मन्दरे मधुसूदनम् लोकाकुले रिपुहरं शालग्रामे हरिं स्मरेत्
ദ്വാരകയിൽ കൃഷ്ണനെയെന്ന് അറിയുക; മന്ദരപർവതത്തിൽ മധുസൂദനനെ. ലോകാകുലതയിൽ ശത്രുഹരനെ, ശാലഗ്രാമത്തിൽ ഹരിയെ സ്മരിക്കണം.
Verse 10
पुरुषं पूरुषवटे विमले च जगत्प्रभुं अनन्तं सैन्धवारण्ये दण्डके शार्ङ्गधारिणम्
പൂരുഷവടത്തിൽ പരമപുരുഷനെ സ്മരിക്കണം; വിമലയിൽ ജഗത്പ്രഭുവിനെ. സൈന്ധവ അരണ്യത്തിൽ അനന്തനെ, ദണ്ഡകത്തിൽ ശാർങ്ഗധാരിയെ (വിഷ്ണുവിനെ) സ്മരിക്കണം.
Verse 11
उत्पलावर्तके शौरीं नर्मदायां श्रियः पतिं दामोदरं रैवतके नन्दायां जलशायिनं
ഉത്പലാവർത്തകത്തിൽ ശൗരിയെ സ്മരിക്കണം; നർമദാതീരത്ത് ശ്രിയഃപതിയെ (ലക്ഷ്മീപതിയെ). റൈവതകത്തിൽ ദാമോദരനെ, നന്ദയിൽ ജലശായിയായ പ്രഭുവിനെ സ്മരിക്കണം.
Verse 12
गोपीश्वरञ्च सिन्ध्वव्धौ माहेन्द्रे चाच्युतं विटुः सहाद्रौ देवदेवेशं वैकुण्ठं मागधे वने
സിന്ധുസമുദ്രത്തിൽ അവനെ ഗോപീശ്വരനെന്ന് അറിയുന്നു; മാഹേന്ദ്രപർവതത്തിൽ അച്യുതനെന്ന്. സഹ്യാദ്രിയിൽ ദേവദേവേശനെന്ന്, മാഗധവനത്തിൽ വൈകുണ്ഠനെന്ന് അറിയുന്നു.
Verse 13
सर्वपापहरं विन्ध्ये औड्रे तु पुरुषोत्तमम् आत्मानं हृदये विद्धि जपतां भुक्तिमुक्तिदम्
വിംധ്യപ്രദേശത്ത് ‘സർവപാപഹര’ (തീർത്ഥം) ഉണ്ട്; ഔഡ്രയിൽ പുരുഷോത്തമൻ. ആത്മാവ് ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്നു എന്ന് അറിയുക—ജപിക്കുന്നവർക്ക് ഇത് ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നു.
Verse 14
वटे वटे वैश्रवणं चत्वरे चत्वरे शिवम् पर्वते पर्वते रामं सर्वत्र मधुसूदनं
ഓരോ വടവൃക്ഷത്തിലും വൈശ്രവണൻ (കുബേരൻ)നെ സ്മരിക്ക; ഓരോ ചത്വരത്തിലും ശിവനെ. ഓരോ പർവതത്തിലും രാമനെ, എല്ലായിടത്തും മധുസൂദനൻ (വിഷ്ണു)നെ സ്മരിക്ക.
Verse 15
नरं भूमौ तथा व्योम्नि वशिष्ठे गरुडध्वजम् वासुदेवञ्च सर्वत्र संस्मरन् भुक्तिमुक्तिभाक्
ഹേ വസിഷ്ഠാ! മനുഷ്യൻ ഭൂമിയിലായാലും ആകാശത്തിലായാലും, എല്ലായിടത്തും ഗരുഡധ്വജനായ വാസുദേവനെ നിരന്തരം സ്മരിക്കുന്നവൻ ഭോഗവും മോക്ഷവും രണ്ടും പ്രാപിക്കുന്നു.
Verse 16
नामान्येतानि विष्णीश् च जप्त्वा सर्वमवाप्नुयात् क्षेत्रेष्वेतेषु यत् श्राद्धं दानं जप्यञ्च तर्पणम्
വിഷ്ണുവിന്റെയും ഈശ്വരന്റെയും ഈ നാമങ്ങൾ ജപിച്ചാൽ സർവ്വഫലവും ലഭിക്കുന്നു. ഈ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ചെയ്യുന്ന ശ്രാദ്ധം, ദാനം, ജപം, തർപ്പണം എന്നിവ പൂർണ്ണഫലം നൽകുന്നു.
Verse 17
तत्सर्वं कोटिगुणितं मृतो ब्रह्ममयो भवेत् यः पठेत् शृणुयाद्वापि निर्मलः स्वर्गमाप्नुयात्
ആ സകല പുണ്യവും കോടിഗുണമായി വർധിക്കുന്നു; മരണാനന്തരം അവൻ ബ്രഹ്മമയനാകുന്നു. ഇതു പാരായണം ചെയ്യുന്നവനും കേൾക്കുന്നവനും ശുദ്ധനായി സ്വർഗം പ്രാപിക്കുന്നു.
Frequently Asked Questions
Its function is to close a pañcākṣarī-based pūjā-mantra module, preparing the reader for a more enumerative nāma-liturgy that operationalizes japa through cataloged divine epithets.
By treating mantra as a disciplined method (vidhi) rather than sentiment alone, it frames correct recitation and worship as purificatory action that supports both dharmic outcomes and inward steadiness conducive to mukti.