
Tvaritā-pūjā (The Worship of Tvaritā) — Transition Verse and Context
ഈ അധ്യായം സമാപനവും സംക്രമണവും ആയി താന്ത്രിക ചട്ടക്കൂട് സ്ഥാപിക്കുന്നു. അഗ്നി വസിഷ്ഠനെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത് മുൻ വിഷയങ്ങളിൽ നിന്ന് മുന്നോട്ട് നീങ്ങി ത്വരിതാ ദേവീ ഉപാസനയിലേക്കുള്ള പ്രവേശം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഇവിടെ പൂജ വെറും ഭക്തിയല്ല; അത് വെളിപ്പെടുത്തപ്പെട്ട ശാസ്ത്രസദൃശമായ മന്ത്രശാസ്ത്രം—വിധിയുടെ കൃത്യത, തയ്യാറാക്കിയ ‘പുര/ദുര്ഗ’ പോലെയുള്ള സംരക്ഷിത സ്ഥലം, കൂടാതെ രജോ-ലിഖിത (രേഖാചിത്രമായി വരച്ച) പ്രതിനിധി രൂപം ആവശ്യമാണ് എന്ന് ഊന്നുന്നു. അഗ്നിപുരാണത്തിന്റെ വിജ്ഞാനകോശീയ ബോധനശൈലിയിൽ, വരാനിരിക്കുന്ന വിദ്യ ഭുക്തി (ലൗകിക ലക്ഷ്യസിദ്ധി)യും മുക്തി (മോക്ഷോന്മുഖത)യും രണ്ടും നൽകുന്നു എന്ന് ഫലനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്നു. ഈ അധ്യായം ഒരു പടിവാതിൽപോലെ—സാധനയുടെ പേര്, ഫലം, വജ്രാകുലാ രീതിയിലെ ദേവിയുടെ മന്ത്ര-പൂജാ തിരിച്ചറിയൽ എന്നിവയെ തുടർ ഉപദേശങ്ങളുടെ ആധാരമായി അവതരിപ്പിക്കുന്നു.
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे त्वरितापूजा नामाष्टाधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथ नवाधिकत्रिशततमो ऽध्यायः त्वरितामन्त्रादिः अग्निर् उवाच अपरां त्वरिताविद्यां वक्ष्ये ऽहं भुक्तिमुक्तिदां पुरे वज्राकुले देवीं रजोभिर्लिखिते यजेत्
ഇങ്ങനെ അഗ്നി മഹാപുരാണത്തിലെ ‘ത്വരിതാപൂജ’ എന്ന മൂന്നുനൂറ്റി ഒമ്പതാം അധ്യായം സമാപ്തം. ഇനി മൂന്നുനൂറ്റി പത്താം അധ്യായം—‘ത്വരിതാ-മന്ത്രാദി’ ആരംഭം. അഗ്നി അരുളിച്ചെയ്തു—ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്ന അപര (ഗൂഢ) ത്വരിതാവിദ്യ ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കുന്നു. നഗരത്തിൽ വജ്രാകുലാ രൂപിണിയായ ദേവിയെ രജസ് (ധൂളി/ചൂർണം) കൊണ്ട് വരച്ച രൂപത്തിൽ പൂജിക്കണം.
Verse 2
पद्मगर्भे दिग्विदिक्षु चाष्टौ वज्राणि वीथिकां द्वारशोभोपशोभाञ्च लिखेच्छ्रीघ्रं स्मरेन्नरः
പദ്മഗർഭത്തിൽ, കൂടാതെ എട്ട് ദിക്കുകളിലും വിദിക്കുകളിലും വജ്രചിഹ്നങ്ങൾ വരയ്ക്കണം; പരിക്രമണപഥം (വീഥിക)യും പ്രധാന-ഉപദ്വാര അലങ്കാരങ്ങളും രേഖപ്പെടുത്തണം. ഇവ വരച്ച ശേഷം साधകൻ शीഘ്രം സ്മരണം (ആവാഹനം/ധ്യാനം) ചെയ്യണം.
Verse 3
अष्टादशभुजां सिंहे वामजङ्घा प्रतिष्ठिता दक्षिणा द्विगुणा तस्याः पादपीठे समर्पिता
അഷ്ടാദശഭുജയായ ദേവി സിംഹാരൂഢയായി പ്രതിഷ്ഠിതയാണ്. അവളുടെ ഇടത് ജംഘ സിംഹത്തിൽ സ്ഥാപിതം; വലത് ജംഘ കൂടുതൽ മടക്കി പാദപീഠത്തിൽ അർപ്പിതം.
Verse 4
नागभूषां वज्रकुण्डे खड्गं चक्रं गदां करमात् शूलं शरं तथा शक्तिं वरदं दक्षिणैः करैः
നാഗാഭൂഷണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതയും വജ്രാകൃതിയിലുള്ള കുണ്ഡലധാരിണിയുമായ (ദേവിയുടെ) വലത് കൈകളിൽ ക്രമമായി ഖഡ്ഗം, ചക്രം, ഗദ; പിന്നെ ശൂലം, ശരം, ശക്തി, വരദമുദ്രയും ധരിപ്പിക്കണം.
Verse 5
धनुः पाशं शरं घण्टां तर्जनींशङ्खमङ्कुशम् अभयञ्च तथा वर्जं वामपार्श्वे धृतायुधम्
ഇടത് വശത്ത് ധരിച്ച ആയുധ/ഉപകരണങ്ങളായി ധനുസ്സ്, പാശം, ശരം, ഘണ്ട, തർജനീമുദ്ര, ശംഖം, അങ്കുശം, അഭയമുദ്ര, കൂടാതെ വജ്രവും കാണിക്കണം.
Verse 6
पूजनाच्छत्रुनाशः स्याद्राष्ट्रं जयति लीलया दीर्घायूराष्ट्रभूतिः स्याद्दिव्यादिसिद्धिभाक्
ശരിയായ പൂജനാൽ ശത്രുനാശം ലഭിക്കുന്നു; രാജ്യം ലീലാപോലെ ജയിക്കാം. ദീർഘായുസ്സും രാജ്യസമൃദ്ധിയും ലഭിച്ച് ദിവ്യാദി സിദ്ധികളുടെ ഭാഗ്യവാനാകുന്നു.
Verse 7
वज्रार्गले इति ञ तलेतिसप्तपातालाः कालाग्निभुवनान्तकाः ॐ कारादिस्वरारभ्य यावद्ब्रह्माण्डवाचकम्
‘വജ്രാർഗലെ’ എന്നത് ഞകാരത്തിന്റെ ഗൂഢസഞ്ജ്ഞയാണ്; ‘തല’ എന്നു പറയുന്നത് സപ്ത പാതാളങ്ങളെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു; അവ ‘കാലാഗ്നി’യും ‘ഭുവനാന്തക’വും എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഓംകാരാദി സ്വരങ്ങളിൽ നിന്ന് ‘ബ്രഹ്മാണ്ഡ’വാചക പദം വരെയുള്ള പവിത്ര വർണക്രമം അറിയുക/ജപിക്കുക വേണം.
Verse 8
ॐ काराद्भ्रामयेत्तोयन्तोतला त्वरिता ततः प्रस्तावं सम्प्रवक्ष्यामि स्वरवर्गं लिखेद्भुवि
ഓംകാരത്തിൽ ആരംഭിച്ച് ജലം ചുറ്റി/മഥിച്ച് കലക്കുക; തുടർന്ന് വേഗത്തിൽ ലതാ-രേഖ ഒരുക്കുക. പിന്നെ പ്രസ്ഥാവം സമ്യകമായി വിശദീകരിക്കും; ഭൂമിയിൽ സ്വരവർഗം എഴുതുക.
Verse 9
तालुर्वर्गः कवर्गः स्यात्तृतीयो जिह्वतालुकः चतुर्थस्तालुजिह्वाग्रो जिह्वादन्तस्तु पञ्चमः
താലുവർഗം കവർഗമാകുന്നു; മൂന്നാമത്തേത് ജിഹ്വയും താലുവും ചേർന്നുണ്ടാകുന്നു. നാലാമത്തേത് താലുവും ജിഹ്വാഗ്രവും; അഞ്ചാമത്തേത് ജിഹ്വയും ദന്തങ്ങളും ചേർന്നുണ്ടാകുന്നു.
Verse 10
षष्ठो ऽष्टपुटसम्पन्नो मिश्रवर्गस्तु सप्तमः ऊष्माणः स्याच्छ्वर्गस्तु उद्धरेच्च मनुं ततः
ആറാമത്തെ വർഗം അഷ്ട-പുടങ്ങളാൽ സമ്പന്നം; ഏഴാമത്തേത് മിശ്രവർഗം. ഊഷ്മധ്വനികൾ ശ്വവർഗം; തുടർന്ന് ആ ക്രമത്തിൽ നിന്ന് ‘മനു’ അഥവാ അന്തഃസ്ഥ (അർദ്ധസ്വരങ്ങൾ)യും തിരിച്ചറിയണം.
Verse 11
षष्ठस्वरसमारूढं ऊष्मणान्तं सविन्दुकम् तालुवर्गद्वितीयन्तु स्वरैकादशयोजितम्
ഇത് ആറാം സ്വരത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച്, ഊഷ്മ അക്ഷരത്തിൽ അവസാനിപ്പിച്ച്, ബിന്ദുസഹിതമാക്കണം. പിന്നെ താലുവർഗത്തിലെ രണ്ടാം അക്ഷരത്തിൽ അവസാനിച്ച്, പതിനൊന്നാം സ്വരവുമായി സംയോജിപ്പിക്കണം.
Verse 12
जिह्वातालुसमायोगः प्रथमं केवलं भवेत् तदेव च द्वितीयन्तु अधस्ताद्विनियोजयेत्
ആദ്യ അഭ്യാസം ജിഹ്വയും താലുവും തമ്മിലുള്ള സംയോഗം മാത്രം ആകുന്നു. രണ്ടാമത്തേത് അതേ സംയോഗം തന്നെയെങ്കിലും അതിനെ അധസ്താത് (താഴോട്ടായി) വിനിയോഗിച്ച് സ്ഥാപിക്കണം.
Verse 13
एकादशस्वरैर् युक्तं प्रथमं तालुवर्गतः ऊष्माणस्य द्वितीयन्तु अधस्ताद् दृश्य योजयेत्
ആദ്യ നിരയെ പതിനൊന്ന് സ്വരങ്ങളോടുകൂടെ താലുവർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് ക്രമീകരിക്കണം; ഊഷ്മാണ (ശ്/ഷ്/സ്/ഹ്) വിഭാഗത്തിലെ രണ്ടാം നിരയെ പരമ്പരാഗതമായി കാണുന്നതുപോലെ താഴെ സ്ഥാപിക്കണം.
Verse 14
षोडशस्वरसंयुक्तमूष्माणस्य द्वितीयकम् जिह्वादन्तसमायोगे प्रथमं योजयेदधः
ഊഷ്മാണ അക്ഷരങ്ങളുടെ രണ്ടാം ഘടകം പതിനാറു സ്വരങ്ങളോടു ചേർത്ത് നാവ്–പല്ല് സ്പർശത്തോടെ ഉച്ചരിക്കണം/പ്രയോഗിക്കണം; ആദ്യ ഘടകം താഴെ സ്ഥാപിക്കണം.
Verse 15
मिश्रवर्गाद् द्वितीयन्तु अधस्तात् पुनरेव तु चतुर्थस्वरसम्भिन्नं तालुवर्गादिसंयुतम्
മിശ്രവർഗ്ഗത്തിന്റെ താഴെ രണ്ടാം വിന്യാസം വീണ്ടും പ്രസ്താവിക്കുന്നു; അത് താലുവർഗ്ഗാദികളോടു ചേർന്നതും ചതുർത്ഥ സ്വരഭേദംകൊണ്ട് വ്യത്യസ്തമാകുന്നതുമാണ്.
Verse 16
ऊष्मणश् च द्वितीयन्तु अधस्ताद्विनियोजयेत् स्वरैकादशभिन्नन्तु ऊष्मणान्तं सविन्दुकम्
ഊഷ്മാണ വിഭാഗത്തിലെ രണ്ടാം ഘടകം താഴെ വിന്യസിക്കണം; പതിനൊന്ന് സ്വരങ്ങളാൽ വ്യത്യസ്തമാക്കപ്പെട്ടതിനെ ഊഷ്മാണത്തിന്റെ അവസാനം ബിന്ദുവോടെ (അനുസ്വാരത്തോടെ) സ്ഥാപിക്കണം.
Verse 17
पञ्चस्वरसमारूढं ओष्ठसम्पुटयोगतः द्वितीयमक्षरञ्चान्यज्जिह्वाग्रे तालुयोगतः
അഞ്ചു സ്വരധ്വനികളുടെ ആശ്രയത്തിൽ, അധരങ്ങളുടെ സംപുടയോഗം (അധരങ്ങൾ അടയ്ക്കൽ) മൂലം ഇത് ഉത്ഭവിക്കുന്നു; രണ്ടാമത്തെ അക്ഷരം എന്നാൽ നാവിന്റെ അഗ്രം താലുവിനെ സ്പർശിക്കുമ്പോൾ ഉത്ഭവിക്കുന്നു.
Verse 18
ऊष्माणस्येत्ययं पाठो न साधुः प्रथमं पञ्चमे योज्यं स्वरार्धेनोद्धृता इमे ओंकाराद्या नमोन्ताश् च जपेत् स्वाहाग्निकार्यके
“ഊഷ്മാണസ്യ …” എന്ന പാഠം ശരിയല്ല. ആദ്യത്തെത് അഞ്ചാമത്തോടു ചേർക്കണം. സ്വരാർദ്ധത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ധൃതമായ, ഓംകാരാദി “നമഃ” അന്തമായ ഈ അക്ഷര/മന്ത്രങ്ങൾ “സ്വാഹാ” സഹിതം അഗ്നികാര്യത്തിൽ ജപിക്കേണ്ടതാണ്.
Verse 19
ॐ ह्रीं ह्रूं ह्रः हृदयं हां हृश्चेति शिरः ह्रीं ज्वल ज्जलशिखा स्यात् कवचं हनुद्वयम् ह्रीं श्रीं क्षून्नेत्रत्रयाय विद्यानेत्रं प्रकीर्तितम् क्षौं हः खौं हूं फडस्त्राय गुह्याङ्गानि पुरा न्यसेत् त्वरिताङ्गानि वक्ष्यामि विद्याङ्गानि शृणुष्व मे आदिद्विहृदयं प्रोक्तं त्रिचतुःशिर इष्यते
“ഓം ഹ്രീം ഹ്രൂം ഹ്രഃ”—ഇത് ഹൃദയ-ന്യാസം. “ഹാം ഹൃശ്”—ഇത് ശിരോ-ന്യാസം. “ഹ്രീം ജ്വല ജ്വലശിഖാ”—ഇത് കവചം; ഇരുജഡ്ബങ്ങളിലും ന്യസിക്കണം. “ഹ്രീം ശ്രീം ക്ഷൂം”—ത്രിനേത്രനുവേണ്ടി ‘വിദ്യാ-നേത്രം’ എന്ന് പ്രസിദ്ധം. “ക്ഷൗം ഹഃ ഖൗം ഹൂം ഫഡ്”—ഇത് അസ്ത്ര-മന്ത്രം; മുൻപ് ഗുഹ്യാംഗങ്ങളുടെ ന്യാസം ചെയ്യണം. ഇനി ത്വരിതയുടെ അംഗങ്ങൾ പറയുന്നു—വിദ്യയുടെ അംഗങ്ങൾ കേൾക്കുക: ‘ആദി-ദ്വി-ഹൃദയം’ ഉപദേശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ശിരസ് മൂന്ന് അല്ലെങ്കിൽ നാല് വിധമെന്നു കരുതുന്നു.
Verse 20
पञ्चषष्ठः शिखा प्रोक्ता कवचं सप्तमाष्टमम् तारकन्तु भवेन्नेत्रं नवार्धाक्षरलक्षणं
അറുപത്തിയഞ്ചാമത്തെ മന്ത്രം ‘ശിഖാ’ എന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു; ഏഴാമത്തെയും എട്ടാമത്തെയും ‘കവചം’ ആകുന്നു. എന്നാൽ ‘താരക’ ‘നേത്ര-മന്ത്രം’ ആണ്; അത് ഒൻപതര അക്ഷര-ലക്ഷണമുള്ളത്.
Verse 21
तोतलेति समाख्याता वज्रतुण्डे ततो भवेत् ख ख हूं दशवीजा स्याद्वज्रतुण्डेन्द्रद्रूतिका
ഇത് “തോതലാ” എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; തുടർന്ന് അത് വജ്രതുണ്ഡയുടെ മന്ത്രമാകുന്നു. “ഖ ഖ ഹൂം” എന്നത് ദശ-ബീജമാണ്; ഇത് വജ്രതുണ്ഡേന്ദ്രന്റെ ശീഘ്ര-ഫലപ്രദമായ ദ്രൂതികാ ആഹ്വാനം.
Verse 22
खेचरि ज्वालिनीज्वाले खखेति ज्वालिनीदश वर्चे शरविभीषणि खखेति च शवर्यपि
‘ഖേചരീ’, ‘ജ്വാലിനീ-ജ്വാലാ’, ‘ഖഖേതി’, ‘ജ്വാലിനീ-ദശാ’, ‘വർചാ’, ‘ശര-വിഭീഷണീ’, ‘ഖഖേതി’, കൂടാതെ ‘ശവരീ’—ഇവ എല്ലാം രക്ഷാർത്ഥം മന്ത്രപ്രയോഗത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന നാമങ്ങളാണ്.
Verse 23
छे छेदनि करालिनि खखेति च कराल्यपि वक्षःश्रवद्रवप्लवनी ख ख दूतीप्लवं ख्यपि
“ഛേ! ഹേ ഛേദനീ, ഹേ കരാലിനീ, ഹേ ഖഖേതീ, ഹേ കരാളീ! വക്ഷസ്ഥലത്തിൽ നിന്നൊഴുകുന്ന ദ്രവത്തെ ഉന്മേഷിപ്പിച്ച് പ്രളയമായി ഒഴുക്കുന്നവളേ! ‘ഖ ഖ’; ദൂതീ-പ്ലവവും ‘ഖ്യ’യും കൂടെ।”
Verse 24
स्त्रीबालकारे धुननि शास्त्री वसनवेगिका क्षे पक्षे कपिले हस हस कपिला नाम दूतिका
സ്ത്രീ-ബാല മേഖലയിൽ ദൂതീ ‘ധുനനീ’; ശാസ്ത്രജ്ഞരിൽ ‘ശാസ്ത്രീ’; വസ്ത്രത്തിന് വേഗം നൽകുന്നവൾ ‘വസനവേഗികാ’; ‘ക്ഷ’യും ‘പക്ഷ’വും എന്ന വിഭാഗങ്ങളിൽ ‘കപിലാ’; ‘ഹസ ഹസ’ എന്ന ഉച്ചാരണത്തോടെ ദൂതിയുടെ നാമം ‘കപിലാ’ എന്നും പറയുന്നു।
Verse 25
ह्रूं तेजोवति रौद्री च मातङ्गरौद्रिदूतिका पुटे पुटे ख ख खड्गे फट् ब्रह्मकदूतिका
“ഹ്രൂം! ഹേ തേജോവതീ, ഹേ റൗദ്രീ, ഹേ മാതംഗ-റൗദ്രീ ദൂതികാ! പുടേ പുടേ (ആവരണംമേൽ ആവരണം) രക്ഷ നൽകുക; ‘ഖ ഖ’; ഖഡ്ഗത്തിൽ ‘ഫട്’; ഹേ ബ്രഹ്മകാ-ദൂതികാ!”
Verse 26
वैतालिनि दशार्णाः स्युस्त्यजान्यहिपलालवत् हृदादिकन्यासादौ स्यान् मध्ये नेत्रे न्यसेत्सुधीः
വൈതാലിനീ വിന്യാസത്തിൽ പത്ത് അക്ഷരങ്ങൾ ഉണ്ടെന്ന് പറയുന്നു; അവയെ കുതിര, സർപ്പം, പുല്ല് എന്നിവപോലെ ത്യജ്യമായി കരുതണം. ഹൃദയാദി ന്യാസത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ, ബുദ്ധിമാൻ സാധകൻ അവയെ മദ്ധ്യത്തിൽ—നേത്രങ്ങളിൽ—ന്യസിക്കണം।
Verse 27
पादादरभ्य मूर्दान्तं शिर आरभ्य पादयोः वक्षःश्रवद्रवप्लवनीथथेति ख , छ च अङ्घ्रिजानूरुगुह्ये च नाभिहृत्कण्ठदेशतः
പാദത്തിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് മൂർധാന്തം വരെ, പിന്നെയും ശിരസ്സിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് പാദങ്ങളിലേക്ക് (ദേഹഭാഗങ്ങളുടെ ക്രമം) നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. വക്ഷസ്ഥലം, ശ്രവണപ്രദേശം എന്നിവയോടൊപ്പം ‘ദ്രവ’, ‘പ്ലവനീ’, ‘ഈഥ’, ‘ഥേ’ എന്നും ‘ഖ’, ‘ഛ’ എന്നും ഉള്ള സൂചനകൾ; കൂടാതെ അംഘ്രി, ജാനു, ഊരു, ഗുഹ്യം, നാഭി, ഹൃത്, കണ്ഠദേശം എന്നീ സ്ഥാനങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു।
Verse 28
वज्रमण्डलबूर्धे च अघोर्धे चादिवीजतः सोमरूपं ततो गावं धारामृतसुवर्षिणम्
വജ്രമണ്ഡലത്തിന്റെ മുകളിൽയും അഘോരപ്രദേശത്തിന്റെ താഴെയും—ആദിബീജമന്ത്രത്തിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച്—സാധകൻ സോമരൂപിണിയായ ഗാവിനെ ധ്യാനിക്കണം; അവൾ അമൃതധാരകൾ മനോഹരവൃഷ്ടിപോലെ വർഷിക്കുന്നു।
Verse 29
विशन्तं ब्रह्मरन्ध्रेण साधकस्तु विचिन्तयेत् मूर्धास्यकण्ठहृन्नाभौ गुह्योरुजानुपादयोः
സാധകൻ ബ്രഹ്മരന്ധ്രത്തിലൂടെ പ്രവേശിക്കുന്ന പ്രാണപ്രവാഹത്തെ ധ്യാനിക്കണം; തുടർന്ന് അത് ശിരസ്, മുഖം, കണ്ഠം, ഹൃദയം, നാഭി, ഗുഹ്യസ്ഥാനം, തുടകൾ, മുട്ടുകൾ, പാദങ്ങൾ എന്നിവിലൂടെ ക്രമമായി സഞ്ചരിക്കുന്നതായി ചിന്തിക്കണം।
Verse 30
आदिवीजं न्यसेन्मन्त्री तर्जन्यादि पुनः पुनः ऊर्धं सोममधः पद्मं शरीरं वीजविग्रहं
മന്ത്രസാധകൻ തർജനീ മുതലായ വിരലുകളിൽ ആദിബീജത്തിന്റെ ന്യാസം വീണ്ടും വീണ്ടും ചെയ്യണം. മുകളിൽ സോമൻ (ചന്ദ്രൻ), താഴെ പദ്മം, ശരീരം ബീജമന്ത്രത്തിന്റെ സാകാരവിഗ്രഹമെന്നു ധ്യാനിക്കണം।
Verse 31
यो जानाति न मृत्युः स्यात्तस्य न व्याधयो ज्वरा यजेज्जपेत्तां विन्यस्य ध्यायेद्देवीं शताष्टकम्
ഈ വിധി അറിഞ്ഞ് ശരിയായി അനുഷ്ഠിക്കുന്നവന് മരണഭയം ഇല്ല; രോഗങ്ങളും ജ്വരങ്ങളും ഇല്ല. അവൻ പൂജയും ജപവും ചെയ്യണം; ന്യാസം സ്ഥാപിച്ച് ദേവിയെ ധ്യാനിക്കണം—ഇത് ശതാഷ്ടകം (108-ന്റെ സ്തോത്ര/സമൂഹം) ആകുന്നു।
Verse 32
मुद्रा वक्ष्ये प्रणीताद्याः प्रणीताः पञ्चधास्मृताः ग्रथितौ तु करौ कृत्वा मध्ये ऽङ्गुष्ठौ निपातयेत्
ഇപ്പോൾ ഞാൻ പ്രണീതാ മുതലായ മുദ്രകളെ വിവരിക്കുന്നു. പ്രണീതാ മുദ്ര പഞ്ചവിധമെന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇരുകൈകളും തമ്മിൽ കോർത്തു, നടുവിൽ അങ്കുഷ്ഠങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കണം।
Verse 33
तर्जनीं मूर्ध्निसंलग्नां विन्यसेत्तां शिरोपरि प्रणीतेयं समाख्याता हृद्देशे तां समानयेत्
തർജനി മസ്തകശിഖരത്തോട് സ്പർശിപ്പിച്ച് ശിരസ്സിന് മുകളിൽ സ്ഥാപിക്കണം. ഇതിനെ ‘പ്രണീതാ’ എന്നു പറയുന്നു; തുടർന്ന് അതിനെ ഹൃദയദേശത്തേക്ക് കൊണ്ടുവരണം.
Verse 34
ऊर्धन्तु कन्यसामध्ये सवीजान्तां विदुर्द्विजाः नियोज्य तर्जनीमध्ये ऽनेकलग्नां परस्पराम्
ദ്വിജർ അറിയുന്നതിങ്ങനെ—വിരലുകൾ മേലോട്ടുയർത്തി കനിഷ്ഠവിരൽ നടുവിൽ വെച്ച് അഗ്രഭാഗങ്ങൾ ‘ബീജ’ംപോലെ ചേർക്കണം. പിന്നെ തർജനികളുടെ നടുവിൽ അവയെ നിയോഗിച്ച് പരസ്പരം പല സ്പർശബിന്ദുക്കളിൽ ബന്ധിപ്പിച്ച് കൂട്ടിച്ചേർക്കണം.
Verse 35
ज्येष्टाग्रं निक्षिपेन्मध्ये भेदनी सा प्रकीर्तिता नाभिदेशे तु तां बद्ध्वा अङ्गुष्ठावुत्क्षिपेत्ततः
മധ്യത്തിൽ തർജനിയുടെ അഗ്രം സ്ഥാപിക്കുന്നതിനെ ‘ഭേദനീ’ മുദ്ര എന്നു പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നു. അതിനെ നാഭിദേശത്ത് ബന്ധിച്ച് സ്ഥിരപ്പെടുത്തി, തുടർന്ന് ഇരുവിരൽത്തുമ്പുകളായ അങ്കുഷ്ഠങ്ങളെ മേലോട്ടുയർത്തണം.
Verse 36
कराली तु महामुद्रा हृदये योज्य मन्त्रिणः पुनस्तु पूर्ववद् बद्धलग्नां ज्येष्ठां समुत्क्षिपेत्
‘കരാളീ’ മഹാമുദ്രയാണ്; മന്ത്രസാധകൻ അതിനെ ഹൃദയത്തിൽ പ്രയോഗിക്കണം. തുടർന്ന് മുൻപുപോലെ ബന്ധിച്ച് സ്ഥിരപ്പെടുത്തിയ ‘ജ്യേഷ്ഠാ’ (മുദ്ര)യെ മേലോട്ടുയർത്തണം.
Verse 37
वज्रतुण्डा समाख्याता वज्रदेशे तु बन्धयेत् उभाभ्याञ्चैव हस्ताभ्यां मणिबन्धन्तु बन्धयेत्
ഇത് ‘വജ്രതുണ്ഡാ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; അതിനെ വജ്രദേശത്ത് ബന്ധിച്ച് പ്രയോഗിക്കണം. കൂടാതെ ഇരുകൈകളാലും മണിബന്ധം—മണിക്കട്ട് സന്ധി—സ്ഥാനത്ത് ഉറപ്പിച്ച് ബന്ധിക്കണം.
Verse 38
त्रीणि त्रीणि प्रसार्येति वज्रमुद्रा प्रकीर्तिता प्रसार्या चेति ट दण्डः खड्गञ्चक्रगदा मुद्रा चाकारतः स्मृता
മൂന്നു മൂന്നു വിരലുകൾ നീട്ടി ചെയ്യുന്ന ഭാവം ‘വജ്രമുദ്ര’ എന്നു പ്രസിദ്ധമാണ്. ‘പ്രസാര്യാ’ മുദ്ര ദണ്ഡാകാര (ട-ദണ്ഡ) രൂപമായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; അതുപോലെ ഖഡ്ഗം, ചക്രം, ഗദ എന്നിവയുടെ മുദ്രകളും തത്തത് ആകൃതിപ്രകാരം അറിയപ്പെടുന്നു।
Verse 39
अङ्गुष्ठेनाक्रमेत् त्रीणि त्रिशूलञ्चोर्ध्वतो भवेत् एका तु मध्यमोर्ध्वा तु शक्तिरेव विधीयते
അംഗുഷ്ഠംകൊണ്ട് മൂന്നു സ്ഥാനങ്ങളിൽ അടയാളം (അമർത്തൽ) ചെയ്യണം; അവയുടെ മുകളിൽ ത്രിശൂലചിഹ്നം രൂപപ്പെടും. ഒരു രേഖ നടുവിൽ; മുകളിലെ രേഖ ‘ശക്തി’ എന്നു വിധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു।
Verse 40
शरञ्च वरदञ्चापं पाशं भारञ्च घण्टया शङ्खमङ्कुशमभयं पद्ममष्ट च विंशतिः
ശരം, വരദമുദ്ര, ചാപം (വില്ല്), പാശം, ഭാര (ഭാരം) ചിഹ്നം, കൂടാതെ ഘണ്ട; ശംഖം, അങ്കുശം, അഭയമുദ്ര, പദ്മം—ഇവയെ (കൂടിച്ചേർത്ത്) ഇരുപത്തെട്ട് (ചിഹ്നങ്ങൾ/ആയുധങ്ങൾ) എന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു।
Verse 41
मोहणी मोक्षणी चैव ज्वालिनी चामृताभया प्रणीताः पञ्चमुद्रास्तु पूजाहोमे च योजयेत्
മോഹണീ, മോക്ഷണീ, ജ്വാലിനീ, അമൃതാ, അഭയാ—എന്നിങ്ങനെ അഞ്ചു മുദ്രകൾ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അവയെ പൂജയിലും ഹോമത്തിലും പ്രയോഗിക്കണം।
The prerequisite of establishing the rite in a defined locus (pura) and worshipping Devī as a powder/dust-drawn form (rajo-likhita), indicating a precise Tantric setup rather than abstract meditation alone.
It frames Tvaritā-vidyā as simultaneously result-bearing (bhukti) and liberation-oriented (mukti), positioning technical ritual as a disciplined means within Dharma rather than a merely worldly technique.