Sarga 82

Verse 1

तामार्यगणसम्पूर्णां भरतः प्रग्रहां सभाम्।ददर्श बुद्धिसम्पन्नः पूर्णचन्द्रो निशामिव।।।।

明晰な बुद्धि を備えたバラタは、貴き人々で満ちたその सभा を見た。まるで満月が、眼前に広がる夜を見渡すかのように。

Verse 2

आसनानि यथान्यायमार्याणां विशतां तदा।वस्त्राङ्गरागप्रभया द्योतिता सा सभोत्तमा।।।।

そのとき、尊き長老や貴人たちが礼法と序列に従って席に着くと、最上の सभाは衣の輝きと香油の香りと艶に照らされ、ひときわ光り映えた。

Verse 3

सा विद्वज्जनसम्पूर्णा सभा सुरुचिरा तदा।अदृश्यत घनापाये पूर्णचन्द्रेव शर्वरी।।।।

そのとき、学識ある人々で満ちた麗しき सभा（集会）は、雨季の雲が去った後の満月の夜のように、ひときわ輝いて見えた。

Verse 4

राज्ञस्तु प्रकृती स्सर्वा स्समग्राः प्रेक्ष्य धर्मवित्।इदं पुरोहितो वाक्यं भरतं मृदु चाब्रवीत्।।।।

王の重臣と主要な官人がことごとく集まっているのを見て、ダルマに通じた大祭司（プーロヒタ）は、バラタにやさしくこう語った。

Verse 5

तात राजा दशरथ स्स्वर्गतो धर्ममाचरन्।धनधान्यवतीं स्फीतां प्रदाय पृथिवीं तव।।।।

「わが子よ、王ダシャラタはダルマを行じて天に昇られた。財と穀に満ちたこの広大な国土を、そなたに託して。」

Verse 6

रामस्तथा सत्यधृतिस्सतां धर्ममनुस्मरन्।नाजहात्पितुरादेशं शशी ज्योत्स्नामिवोदितः।।।।

「同じくラーマは、真実に堅く、善き人々のダルマを心に念じて、父の命を捨てなかった。昇った月がその月光を捨てぬように。」

Verse 7

पित्रा भ्रात्रा च ते दत्तं राज्यं निहतकण्टकम्।तद्भुङ्क्ष्व मुदितामात्यः क्षिप्रमेवाभिषेचय।।।।

この国は—あらゆる障りを除かれて—父上より、また兄上より、汝に授けられた。喜ぶ大臣たちとともにこれを受け、速やかに聖なる灌頂の即位を受けよ。

Verse 8

उदीच्या श्च प्रतीच्या श्च दाक्षिणात्याश्च केवलाः।कोट्यापरान्तास्सामुद्रारत्नान्यभिहरन्तुते।।।।

北と西の王たち、また南の王たちも；さらに辺境の諸侯と海を行く商人たちが、数知れず集い、海より生まれた宝玉を貢ぎ物として汝に捧げますように。

Verse 9

तच्छ्रुत्वा भरतो वाक्यं शोकेनाभिपरिप्लुतः।जगाम मनसा रामं धर्मज्ञो धर्मकाङ्क्षया।।।।

その言葉を聞くと、ダルマの道理を知るバラタは悲嘆に沈んだ。されど正しくあらんと願い、心のうちにラーマのもとへ赴き、思いをただ彼に定めた。

Verse 10

सबाष्पकलया वाचा कलहंसस्वरो युवा।विललाप सभामध्ये जगर्हे च पुरोहितम्।।।।

若きバラタは、白鳥のように澄んだ声を涙で途切れさせながら、王の सभाのただ中で嘆き、家の祭司ヴァシシュタを責めた。

Verse 11

चरितब्रह्मचर्यस्य विद्यास्नातस्य धीमतः।धर्मे प्रयतमानस्य को राज्यं मद्विधो हरेत्।।।।

私のような者が、どうしてラーマから王国を奪えようか。彼はブラフマチャリヤの規律を守り、学を修め、智慧に満ち、ダルマに堅く励むお方なのだ。

Verse 12

कथं दशरथाज्जातो भवेद्राज्यापहारकः।राज्यं चाहं च रामस्य धर्मं वक्तुमिहार्हसि।।।।

ダシャラタの子として生まれた者が、どうして王国を奪う者となれよう。王国も、そしてこの私も、ラーマのものだ。ゆえにこの件では、ダルマの真実を語るべきだ。

Verse 13

ज्येष्ठ श्श्रेष्ठश्च धर्मात्मा दिलीपनहुषोपमः।लब्धुमर्हति काकुत्स्थो राज्यं दशरथो यथा।।।।

カクッツタの裔なるラーマは、長子にして最勝、法にかなう義人、ディリーパとナフシャに比すべき御方。ダシャラタが得たように、この王国を受けるにふさわしい。

Verse 14

अनार्यजुष्टमस्वर्ग्यं कुर्यां पापमहं यदि।इक्ष्वाकूणामहं लोके भवेयं कुलपांसनः।।।।

もし私がそのような罪—卑しき者に好まれ、天界から遠ざけるもの—を犯すなら、世の目にはイクシュヴァーク族の汚点となろう。

Verse 15

यद्धि मात्रा कृतं पापं नाहं तदपि रोचये।इहस्थो वनदुर्गस्थं नमस्यामि कृताञ्जलिः।।।।

母が犯した罪であっても、私はそれを是としない。ここに留まり、森の奥深き砦に住まう兄に、合掌して礼拝する。

Verse 16

राममेवानुगच्छामि राजा स द्विपदां वरः।त्रयाणामपि लोकानां राज्यमर्हति राघवः।।।।

私はただラーマに従う。彼こそ—人の中の最勝—王である。ラグハヴァは三界の主権すら受けるにふさわしい。

Verse 17

तद्वाक्यं धर्मसंयुक्तं श्रुत्वा सर्वे सभासदः।हर्षान्मुमुचुरश्रूणि रामे निहितचेतसः।।।।

そのダルマにかなう言葉を聞くや、 सभाの者たちは皆、心をラーマに据え、歓喜の涙を流した。

Verse 18

यदि त्वार्यं न शक्ष्यामि विनिवर्तयितुं वनात्।वने तत्रैव वत्स्यामि यथाऽर्यो लक्ष्मणस्तथा।।।।

もし森から尊き兄上をお連れ戻しできぬなら、私はその森にこそ住まいましょう――尊きラクシュマナがそうするように。

Verse 19

सर्वोपायं तु वर्तिष्ये विनिवर्तयितुं बलात्।समक्षमार्यमिश्राणां साधूनां गुणवर्तिनाम्।।।।

あらゆる手立てを尽くしましょう――必要とあらば強く迫ってでも――この高貴なる長老方、敬虔で徳ある人々の御前で、兄上をお連れ戻すために。

Verse 20

विष्टिकर्मान्तिका स्सर्वे मार्गशोधकरक्षकाः।प्रस्थापिता मया पूर्वं यत्रापि मम रोचते।।।।

私はすでに、道を探り守るための斥候と街道の護衛をすべて先に遣わした――徴発された者も雇われた者も――この旅がどこへ向かおうとも、路を捜し、守らせるために。

Verse 21

एवमुक्त्वा तु धर्मात्मा भरतो भ्रातृवत्सलः।समीपस्थमुवाचेदं सुमन्त्रं मन्त्रकोविदम्।।।।

こう言い終えると、法にかなう心を持ち兄を深く慕うバラタは、近くに立つ、策に通じたスーマントラに語りかけた。

Verse 22

तूर्णमुत्थाय गच्छ त्वं सुमन्त्र मम शासनात्।यात्रामाज्ञापय क्षिप्रं बलं चैव समानय।।।।

「スーマントラよ、急ぎ立ち上がり、わが命により行け。直ちに出立を布告し、軍勢をも集めよ。」

Verse 23

एवमुक्त स्सुमन्त्रस्तु भरतेन महात्मना।हृष्टस्तदाऽदिशत्सर्वं यथासन्दिष्टमिष्टवत्।।।।

大いなる心のバラタにこのように告げられると、スーマントラは歓喜し、命じられたとおりに一切を整え、まるで自らの愛する務めであるかのように進んで実行した。

Verse 24

ताः प्रहृष्टाः प्रकृतयो बलाध्यक्षा बलस्य च।श्रुत्वा यात्रां समाज्ञप्तां राघवस्य निवर्तने।।।।

ラ―ガヴァを連れ戻すための出立が命じられたと聞き、国の人々も軍の指揮官たちも喜びに満たされた。

Verse 25

ततो योधाङ्गना स्सर्वा भर्त्रून्सर्वान्गृहेगृहे।यात्रागमनमाज्ञाय त्वरयन्ति स्म हर्षिताः।।।।

それから兵たちの妻は皆、出立を知って喜び、家々を巡って夫たちを急がせた。

Verse 26

ते हयैर्गोरथैश्शीघ्रैस्स्यन्दनैश्च महाजवैःसह योधैर्बलाध्यक्षा बलं सर्वमचोदयन्।।।।

軍の指揮官たちは兵とともに、馬、速い牛車、そして疾走する戦車を備えて、全軍を前へと促した。

Verse 27

सज्जं तु तद्बलं दृष्ट्वा भरतो गुरुसन्निधौ।रथं मे त्वरयस्वेति सुमन्त्रं पार्श्वतोऽब्रवीत्।।।।

軍勢が整ったのを見て、バラタは尊き師の御前で、傍らのスーマントラに言った。「わが戦車をただちに整えよ。」

Verse 28

भरतस्य तु तस्याज्ञां प्रतिगृह्य च हर्षितः।रथं गृहीत्वा प्रययौ युक्तं परमवाजिभिः।।।।

バラタの命を喜んで受けたスーマントラは、最上の馬を繋いだ戦車を取り、出立した。

Verse 29

स राघव स्सत्यधृतिः प्रतापवान् ब्रुवन् सुयुक्तं दृढसत्यविक्रमः।गुरुं महारण्यगतं यशस्विनं प्रसादयिष्यन्भरतोऽब्रवीत्तदा।।।।

そのとき、ラグ族のバラタは、真実に堅く、威光ある勇者として、よく整った言葉で語った。大森林に入った、尊く名高い兄ラーマの御心を和らげ、その御恩寵を得ようとしてである。

Verse 30

तूर्णं समुत्थाय सुमन्त्र गच्छ बलस्य योगाय बलप्रधानान्।आनेतुमिच्छामि हि तं वनस्थं प्रसाद्य रामं जगतो हिताय।।।।

「スーマントラよ、急いで立て。軍の将たちのもとへ行き、兵を整え集めよ。世の安寧のため、森に住まうラーマをお慰めし、ここへお連れしたいのだ。」

Verse 31

ससूतपुत्रो भरतेन सम्यगाज्ञापितस्सम्परिपूर्णकामः।शशास सर्वान्प्रकृतिप्रधानान्बलस्य मुख्यांश्च सुहृज्जनं च।।।।

かくして御者の子は、バラタに明確に命じられ、その務めに満ち足りて、国の重臣たちと軍の主将たち、そして親しき善意の人々すべてに命令を伝えた。

Verse 32

तत स्समुत्थाय कुले कुले ते राजन्यवैश्या वृषलाश्च विप्राः।अयूयुजन्नुष्ट्रखरान्रथांश्च नागान्हयांश्चैव कुलप्रसूतान्।।।।

それから家ごとに、クシャトリヤもヴァイシャも、シュードラもブラーフマナも立ち上がり、旅の備えを整えた。駱駝と驢馬を車に繋ぎ、象と良き血統の馬とを装い立てた。