Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 82, Shloka 2

भरतस्य धर्मप्रतिज्ञा तथा रामनिवर्तनयात्रा

Bharata’s Vow of Dharma and the Expedition to Recall Rama

आसनानि यथान्यायमार्याणां विशतां तदा।वस्त्राङ्गरागप्रभया द्योतिता सा सभोत्तमा।।।।

āsanāni yathānyāyam āryāṇāṁ viśatāṁ tadā |

vastrāṅgarāga-prabhayā dyotitā sā sabhottamā ||

そのとき、尊き長老や貴人たちが礼法と序列に従って席に着くと、最上の सभाは衣の輝きと香油の香りと艶に照らされ、ひときわ光り映えた。

आसनानिseats
आसनानि:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootआसन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; अत्र कर्मरूपे (objects arranged/occupied)
यथा-न्यायम्according to propriety/rank
यथा-न्यायम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + न्याय (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समासः; क्रियाविशेषणम् (adverb)
आर्याणाम्of the noble ones
आर्याणाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootआर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्
विशताम्of those entering
विशताम्:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeVerb
Rootविश् (धातु) उपसर्गः वि-; वर्तमान-कृदन्त (शतृ)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त; षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम् (genitive plural) ‘of those entering’
तदाthen
तदा:
क्रियाविशेषण (Temporal adverb)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम् (then)
वस्त्र-अङ्गराग-प्रभयाby the radiance of garments and unguents
वस्त्र-अङ्गराग-प्रभया:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootवस्त्र (प्रातिपदिक) + अङ्गराग (प्रातिपदिक) + प्रभा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्; ‘वस्त्राणां च अङ्गरागस्य च प्रभा’ इत्यर्थे समासः; करणत्वेन
द्योतिताilluminated, shining
द्योतिता:
क्रियाविशेषण/विशेषण (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootद्योतित (कृदन्त; द्युत्/द्योत् धातु, क्त)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त; विशेषणम् सा सभा
साthat
सा:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम
सभा-उत्तमाthe excellent assembly hall
सभा-उत्तमा:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसभा (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः ‘उत्तमा सभा’

When the seats were occupied by the honourable members according to their rank, that august assembly looked splendid with the brilliance of their apparels and fragrance of unguents.

S
sabhā (royal assembly)

FAQs

Dharma here appears as maryādā—social order and propriety—shown by seating people according to rightful rank and established custom, reflecting disciplined civic life.

The royal assembly is being convened; respected members enter and take their seats, and the hall is described as radiant and ceremonially proper.

Collective virtue: decorum and respect for order (ācāra), expressed through orderly conduct in a public institution.