Sarga 53

Verse 1

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा दशग्रीवो महात्मनः।देशकालहितं वाक्यं भ्रातुरुत्तरमब्रवीत्।।5.53.1।।

മഹാത്മാവായ സഹോദരന്റെ ദേശകാലോചിതവും ഹിതകരവുമായ വാക്കുകൾ കേട്ട ദശഗ്രീവൻ (രാവണൻ) മറുപടിയായി ഉത്തരം പറഞ്ഞു.

Verse 2

सम्यगुक्तं हि भवता दूतवध्या विगर्हिता।अवश्यं तु वधादन्यः क्रियतामस्य निग्रहः।।5.53.2।।

നിങ്ങൾ പറഞ്ഞത് യഥാർത്ഥം തന്നെ—ദൂതവധം നിന്ദ്യമാണ്. എങ്കിലും മരണശിക്ഷയല്ലാത്ത മറ്റൊരു ദണ്ഡത്തിലൂടെ അവനെ നിർബന്ധമായി നിയന്ത്രിക്കണം.

Verse 3

कपीनां किल लाङ्गूलमिष्टं भवति भूषणम्।तदस्य दीप्यतां शीघ्रं तेन दग्धेन गच्छतु।।5.53.3।।

“കപികൾക്ക് വാൽ പ്രിയമാണെന്ന് പറയുന്നു—അതുതന്നെ അവരുടെ ഭൂഷണം. അതിനാൽ അവന്റെ വാൽ ഉടൻ ജ്വലിപ്പിക്കൂ; ആ കത്തുന്ന വാലോടുകൂടെ അവൻ പോകട്ടെ.”

Verse 4

ततः पश्यन्त्विमं दीनमङ्गवैरूप्यकर्शितम्।समित्रज्ञातयस्सर्वे बान्धवाः ससुहृज्जनाः।।5.53.4।।आज्ञापयद्राक्षसेन्द्रः पुरं सर्वं सचत्वरम्।लाङ्गूलेन प्रदीप्तेन रक्षोभिः परिणीयताम्।।5.53.5।।

“അപ്പോൾ അവയവവൈകല്യത്താൽ ക്ഷീണിച്ച ഈ ദീനനെ—മിത്രങ്ങളും ബന്ധുക്കളും ജ്ഞാതികളും ബാന്ധവരും സുഹൃത്തുക്കളും എല്ലാവരും കാണട്ടെ.” എന്ന് രാക്ഷസേന്ദ്രൻ ആജ്ഞാപിച്ചു: “വാൽ തീകൊളുത്തി, രാക്ഷസരുടെ കാവലോടെ, ചത്വരങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ മുഴുവൻ നഗരത്തിലുടനീളം ഇവനെ ചുറ്റിക്കൊണ്ടുപോകുക.”

Verse 5

ततः पश्यन्त्विमं दीनमङ्गवैरूप्यकर्शितम्।समित्रज्ञातयस्सर्वे बान्धवाः ससुहृज्जनाः।।5.53.4।।आज्ञापयद्राक्षसेन्द्रः पुरं सर्वं सचत्वरम्।लाङ्गूलेन प्रदीप्तेन रक्षोभिः परिणीयताम्।।5.53.5।।

അവന്റെ വാക്ക് കേട്ട ഉടൻ ക്രോധത്തിൽ കത്തിയ രാക്ഷസർ ഹനുമാന്റെ വാൽ പഴകിയ പഞ്ഞിത്തുണി ചീന്തുകളാൽ ചുറ്റിപ്പൊതിഞ്ഞു.

Verse 6

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राक्षसाः कोपकर्शिताः।वेष्टयन्ति स्म लाङ्गूलं जीर्णैः कार्पासकैः पटैः।।5.53.6।।

അവന്റെ വാക്ക് കേട്ട ഉടൻ ക്രോധത്തിൽ കത്തിയ രാക്ഷസർ ഹനുമാന്റെ വാൽ പഴകിയ പഞ്ഞിത്തുണി ചീന്തുകളാൽ ചുറ്റിപ്പൊതിഞ്ഞു.

Verse 7

संवेष्ट्यमाने लाङ्गूले व्यवर्धत महाकपिः।शुष्कमिन्धनमासाद्य वनेष्विव हुताशनः।।5.53.7।।

വാൽ ചുറ്റിപ്പൊതിയുമ്പോൾ മഹാകപി ഹനുമാൻ കൂടുതൽ വലുതായി വളർന്നു; വനത്തിൽ ഉണങ്ങിയ ഇന്ധനം കിട്ടുമ്പോൾ ഹുതാശനൻ ജ്വലിക്കുന്നതുപോലെ.

Verse 8

तैलेन परिषिच्याथ तेऽग्निं तत्राभ्यपातयन्।लाङ्गूलेन प्रदीप्तेन राक्षसांस्तानपातयत्।।5.53.8।।रोषामर्षपरीतात्मा बालसूर्यसमाननः।

പിന്നീട് അവർ എണ്ണ തളിച്ച് അവിടെ തീ കൊളുത്തി. കോപവും അപമാനബോധവും നിറഞ്ഞ, ഉദയസൂര്യനെപ്പോലെ ദീപ്തമുഖനായ ഹനുമാൻ ജ്വലിക്കുന്ന വാലാൽ ആ രാക്ഷസരെ വീഴ്ത്തി.

Verse 9

लाङ्गूलं सम्प्रदीप्तं तु द्रष्टुं तस्य हनूमतः।।5.53.9।।सहस्त्रीबालवृद्धाश्च जग्मुः प्रीता निशाचराः।

ഹനുമാന്റെ വാൽ പൂർണ്ണമായി ജ്വലിക്കുന്നത് കാണാൻ നിശാചരർ സന്തോഷത്തോടെ പുറപ്പെട്ടു; സ്ത്രീകളും കുട്ടികളും വൃദ്ധരും കൂടെ.

Verse 10

स भूयः सङ्गतैः क्रूरैर्राक्षसैर्हरिसत्तमः।।5.53.10।।निबद्धः कृतवान्वीरस्तत्कालसदृशीं मतिम्।

ക്രൂരരായ രാക്ഷസർ വീണ്ടും കൂട്ടമായി വന്ന് ഹരിശ്രേഷ്ഠനായ ആ വീരനെ വീണ്ടും ബന്ധിച്ചപ്പോൾ, ആ വാനരോത്തമൻ സമയോചിതമായ ഒരു തീരുമാനം എടുത്തു.

Verse 11

कामं खलु न मे शक्ता निबद्धस्यापि राक्षसाः।।5.53.11।।छित्त्वा पाशान् समुत्पत्य हन्यामहमिमान्पुनः।

സത്യമായും, ഞാൻ ബന്ധിതനായിരുന്നാലും ഈ രാക്ഷസർ എന്നെ പിടിച്ചുനിർത്താൻ കഴിവുള്ളവർ അല്ല; ബന്ധങ്ങൾ മുറിച്ച് ചാടി ഉയർന്ന്, ഇവരെ വീണ്ടും സംഹരിക്കാമല്ലോ.

Verse 12

यदि भर्तुर्हितार्थाय चरन्तं भर्तृशासनात्।।5.53.12।।बध्नन्त्येते दुरात्मनो न तु मे निष्कृतिः कृता।

യജമാനന്റെ കല്പനപ്രകാരം യജമാനന്റെ ഹിതത്തിനായി സഞ്ചരിക്കുന്ന എന്നെ ഈ ദുഷ്ടന്മാർ ബന്ധിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ഫലത്തിൽ നിന്ന് ഇവർക്കു എളുപ്പത്തിൽ രക്ഷപ്പെടാൻ ഞാൻ വഴിയൊരുക്കുകയില്ല.

Verse 13

सर्वेषामेव पर्याप्तो राक्षसानामहं युधि।।5.53.13।।किंतु रामस्य प्रीत्यर्थं विषहिष्येऽहमीदृशम्।लङ्का चारयितव्या वै पुनरेव भवेदिति।।5.53.14।।

യുദ്ധത്തിൽ ഈ എല്ലാ രാക്ഷസന്മാരെയും നേരിടാൻ ഞാൻ മതിയാകുന്നവൻ; എങ്കിലും ശ്രീരാമന്റെ പ്രസാദത്തിനായി ഇത്തരമൊരു അപമാനവും ഞാൻ സഹിക്കും.

Verse 14

सर्वेषामेव पर्याप्तो राक्षसानामहं युधि।।5.53.13।।किंतु रामस्य प्रीत्यर्थं विषहिष्येऽहमीदृशम्।लङ्का चारयितव्या वै पुनरेव भवेदिति।।5.53.14।।

ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ എനിക്ക് വീണ്ടും ലങ്കയിൽ സഞ്ചരിച്ച് അതിനെ കൂടുതൽ നിരീക്ഷിക്കാനുള്ള ഉറച്ച അവസരം ലഭിക്കും.

Verse 15

रात्रौ न हि सुदृष्टा मे दुर्गकर्मविधानतः।अवश्यमेव द्रष्टव्या मया लङ्का निशाक्षये।।5.53.15।।

രാത്രിയിൽ കോട്ടമതിലുകളും പ്രതിരോധക്രമങ്ങളും സംബന്ധിച്ച് ലങ്കയെ ഞാൻ നന്നായി കാണാൻ കഴിഞ്ഞില്ല; അതിനാൽ രാത്രി അവസാനിക്കുമ്പോൾ ഞാൻ ലങ്കയെ തീർച്ചയായും വീണ്ടും പരിശോധിക്കണം.

Verse 16

कामं बद्धस्य मे भूयः पुच्छस्योद्दीपनेन च।पीडां कुर्वन्तु रक्षांसि न मेऽस्ति मनसश्श्रमः।।5.53.16।।

രാക്ഷസന്മാർക്ക് ഇഷ്ടമെങ്കിൽ എന്നെ വീണ്ടും ബന്ധിക്കട്ടെ, വാൽ കത്തിച്ച് പീഡിപ്പിക്കട്ടെ; എന്റെ മനസ്സിന് യാതൊരു ക്ഷീണവും ഇല്ല.

Verse 17

ततस्ते संवृताकारं सत्त्ववन्तं महाकपिम्।परिगृह्य ययुर्हृष्टा राक्षसाः कपिकुञ्जरम्।।5.53.17।।

അപ്പോൾ ആനന്ദിതരായ രാക്ഷസന്മാർ, ശരീരം ചുരുക്കി നിൽക്കുന്ന സത്ത്വശാലിയായ മഹാകപിയെ—കപികളിൽ ഗജരാജനെപ്പോലെയുള്ളവനെ—പിടിച്ചുകൊണ്ട് പുറപ്പെട്ടു.

Verse 18

शङ्खभेरीनिनादैस्तं घोषयन्तः स्वकर्मभिः।राक्षसाः क्रूरकर्माणश्चारयन्ति स्म तां पुरीम्।।5.53.18।।

ശംഖഭേരികളുടെ മുഴക്കത്തോടെ ഘോഷിച്ചു, ക്രൂരകർമ്മികളായ രാക്ഷസർ തങ്ങളുടെ കൃത്യം പ്രചരിപ്പിച്ച് അവനെ ആ നഗരത്തിലൂടെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യിച്ചു.

Verse 19

अन्वीयमानो रक्षोभिर्ययौ सुखमरिन्दमः।हनुमांश्चारयामास राक्षसानां महापुरीम्।।5.53.19।।

രാക്ഷസർ പിന്തുടരുമ്പോൾ, അരിന്ദമനായ ഹനുമാൻ സുഖമായി മുന്നേറി, രാക്ഷസരുടെ മഹാപുരിയെ ചുറ്റി സഞ്ചരിച്ചു.

Verse 20

अथापश्यद्विमानानि विचित्राणि महाकपिः।संवृतान् भूमिभागांश्च सुविभक्तांश्च चत्वरान्।।5.53.20।।

അപ്പോൾ മഹാകപി വിചിത്രമായ വിമാനംപോലുള്ള മന്ദിരങ്ങളും, സുരക്ഷിതമായി ചുറ്റപ്പെട്ട ഭൂഭാഗങ്ങളും, ക്രമമായി വിഭജിച്ച ചത്വരങ്ങളും കണ്ടു.

Verse 21

वीथीश्च गृहसम्बाधाः कपिश्शृङ्गाटकानि च।तथा रथ्योपरथ्याश्च तथैव गृहकान्तरान्।।5.53.21।।गृहांश्च मेघसङ्काशान् ददर्श पवनात्मजः।

പവനാത്മജൻ വീടുകളാൽ തിരക്കേറിയ വീഥികളും, ഉയർന്ന ശൃംഗാടകങ്ങളും ചതുരസ്ത്രങ്ങളും, പ്രധാനരഥ്യകളും ഉപരഥ്യകളും, വീടുകൾക്കിടയിലെ അന്തർപഥങ്ങളും, മേഘസദൃശമായ ഗൃഹങ്ങളും കണ്ടു.

Verse 22

चत्वरेषु चतुष्केषु राजमार्गे तथैव च।।5.53.22।।घोषयन्ति कपिं सर्वे चारीक इति राक्षसाः।

ചത്വരങ്ങളിലും നാലുസ്തംഭചതുരസന്ധികളിലും രാജമാർഗ്ഗത്തിലും എല്ലാരാക്ഷസരും വിളിച്ചു പറഞ്ഞു—“ഈ കപി ചാരികൻ, അഥവാ ചാരൻ.”

Verse 23

स्त्रीबालवृद्धाः निर्जग्मुस्तत्र तत्र कुतूहलात्।।5.53.23।।तं प्रदीपितलाङ्गूलं हनुमन्तं दिदृक्षवः।

കൗതുകം കൊണ്ടു സ്ത്രീകളും കുട്ടികളും വൃദ്ധരും അവിടവിടങ്ങളിൽ നിന്നു പുറത്തുവന്നു; ജ്വലിക്കുന്ന വാലോടുകൂടിയ ഹനുമാനെ കാണാൻ അവർ ആകാംക്ഷിച്ചു.

Verse 24

दीप्यमाने ततस्तत्र लाङ्गूलाग्रे हनूमतः।।5.53.24।।राक्षस्यस्ता विरूपाक्ष्य श्शंसुर्देव्यास्तदप्रियम्।

അപ്പോൾ അവിടെ ഹനുമാന്റെ വാലിന്റെ അഗ്രം ജ്വലിക്കുമ്പോൾ, വികൃതനേത്രങ്ങളായ ആ രാക്ഷസീകൾ ദേവി (സീത)യോട് ആ ദുഃഖകരമായ വാർത്ത അറിയിച്ചു.

Verse 25

यस्त्वया कृतसंवाद स्सीते ताम्रमुखः कपिः।।5.53.25।।लाङ्गूलेन प्रदीप्तेन स एष परिणीयते।

“ഹേ സീതേ! നിന്നോടു സംഭാഷണം നടത്തിയ ആ താമ്രമുഖ കപി—ജ്വലിക്കുന്ന വാലോടുകൂടി അവനെ ഇപ്പോൾ ഇവിടെ ചുറ്റിച്ചു കൊണ്ടുപോകുന്നു.”

Verse 26

श्रुत्वा तद्वचनं क्रूरमात्मापहरणोपमम्।।5.53.26।।वैदेही शोकसन्तप्ता हुताशनमुपागमत्।

ആ ക്രൂരവാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ—സ്വന്തം അപഹരണത്തോളം വേദനിപ്പിക്കുന്നവ—ശോകത്തിൽ ദഹിച്ച വൈദേഹി അഗ്നിദേവനെ ശരണം പ്രാപിച്ചു (ആഹ്വാനിച്ചു).

Verse 27

मङ्गलाभिमुखी तस्य सा तदाऽसीन्महाकपेः।।5.53.27।।उपतस्थे विशालाक्षी प्रयता हव्यवाहनम्।

അപ്പോൾ വിശാലനേത്രയായ സീതാദേവി മഹാകപിയായ ഹനുമാന്റെ മംഗളത്തിനായി മനസ്സു തിരിച്ച്, സംയമിതചിത്തയായി ഹവ്യവാഹനനായ അഗ്നിദേവനെ ഉപാസിച്ചു പ്രാർത്ഥിച്ചു.

Verse 28

यद्यस्ति पतिशुश्रूषा यद्यस्ति चरितं तपः।यदि चास्त्येकपत्नीत्वं शीतो भव हनूमतः।।5.53.28।।

“എന്റെ പതിശുശ്രൂഷയിൽ സത്യമുണ്ടെങ്കിൽ, ഞാൻ അനുഷ്ഠിച്ച തപസ്സിൽ സത്യമുണ്ടെങ്കിൽ, ഏകപത്നീവ്രതത്തിലെ എന്റെ അചഞ്ചല നിഷ്ഠ സത്യമാണെങ്കിൽ—ഹേ അഗ്നിദേവാ, ഹനുമാനോടു ശീതളനായിരിക്കണമേ.”

Verse 29

यदि किञ्चिदनुक्रोशस्तस्य मय्यस्ति धीमतः।।5.53.29।।यदि वा भाग्यशेषो मे शीतो भव हनूमतः।

“ബുദ്ധിമാനായ ശ്രീരാമന് എനിക്കു നേരെ അല്പമെങ്കിലും കരുണയുണ്ടെങ്കിൽ—അല്ലെങ്കിൽ എന്റെ ഭാഗ്യത്തിന്റെ ഏതെങ്കിലും ശേഷിപ്പുണ്ടെങ്കിൽ—ഹേ അഗ്നിദേവാ, ഹനുമാനോടു ശീതളനായിരിക്കണമേ.”

Verse 30

यदि मां वृत्तसम्पन्नां तत्समागमलालसाम्।।5.53.30।।स विजानाति धर्मात्मा शीतो भव हनूमतः।

“ധർമ്മാത്മാവായ ശ്രീരാമൻ എന്നെ നിർമലചരിത്രയുള്ളവളായി, അവനോടുള്ള പുനർമിലനത്തിനായി മാത്രം ആകാംക്ഷിക്കുന്നവളായി അറിയുന്നുവെങ്കിൽ—ഹേ അഗ്നിദേവാ, ഹനുമാനോടു ശീതളനായിരിക്കണമേ.”

Verse 31

यदि मां तारयेदार्यस्सुग्रीवः सत्यसङ्गरः।।5.53.31।।अस्माद्धुःखाम्बुसंरोधाच्छीतो भव हनूमतः।

ആര്യനും സത്യസംഗ്രാമിയുമായ സുഗ്രീവൻ എന്നെ ഈ ദുഃഖപ്രളയത്തിൽ നിന്നു രക്ഷിച്ചാൽ, ഹേ അഗ്നേ, ഹനുമാനോടു ശീതളനും കരുണാന്വിതനുമായിരിക്കണമേ.

Verse 32

ततस्तीक्ष्णार्चिरव्यग्रः प्रदक्षिणशिखोऽनलः।।5.53.32।।जज्वाल मृगशाबाक्ष्या श्शंसन्निव शिवं कपेः।

അപ്പോൾ തീക്ഷ്ണജ്വാലകൾ സ്ഥിരമായി, ദക്ഷിണാവർത്തമായി ശുഭമായി തിരിയുന്ന ശിഖകളോടെ അഗ്നി ജ്വലിച്ചു—മൃഗശാവകനെത്രയായ സീതാദേവിയോട് കപിയുടെ ക്ഷേമം അറിയിക്കുന്നതുപോലെ.

Verse 33

हनुमज्जनकश्चापि पुच्छानलयुतोऽनिलः।।5.53.33।।ववौ स्वास्थ्यकरो देव्याः प्रालेयानिलशीतलः।

ഹനുമാന്റെ പിതാവായ അനിലനും വാലിലെ അഗ്നിയോടൊപ്പം ചേർന്ന്, മഞ്ഞുപെയ്യുന്ന കാറ്റുപോലെ ശീതളമായി വീശി—ദേവിക്ക് ആശ്വാസവും ആരോഗ്യവും ക്ഷേമവും നൽകുന്നവനായി.

Verse 34

दह्यमाने च लाङ्गूले चिन्तयामास वानरः।।5.53.34।।प्रदीप्तोऽग्निरयं कस्मान्न मां दहति सर्वतः।

വാൽ കത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ വാനരൻ ചിന്തിച്ചു: “ഈ അഗ്നി എല്ലാടവും ജ്വലിക്കുന്നു; എങ്കിലും എന്നെ മുഴുവനായി എന്തുകൊണ്ട് ദഹിപ്പിക്കുന്നില്ല?”

Verse 35

दृश्यते च महाज्वालः करोति न च मे रुजम्।।5.53.35।।शिशिरस्येव सङ्घातो लाङ्गूलाग्रे प्रतिष्ठितः।

“വലിയ ജ്വാല കാണപ്പെടുന്നുവെങ്കിലും എനിക്ക് വേദനയില്ല; ശീതളതയുടെ കൂമ്പാരമെന്നപോലെ, ഹിമം തന്നെയെന്നപോലെ, എന്റെ വാലിന്റെ അഗ്രത്തിൽ ഇരിക്കുന്നതുപോലെ.”

Verse 36

अथवा तदिदं व्यक्तं यद्दृष्टं प्लवता मया।।5.53.36।।रामप्रभावादाश्चर्यं पर्वत स्सरितां पतौ।

അല്ലെങ്കിൽ ഇപ്പോൾ വ്യക്തമാണ്—ഞാൻ ചാടിക്കൊണ്ടിരിക്കെ നദികളുടെ അധിപനായ സമുദ്രത്തിൽ മൈനാകപർവ്വതം അത്ഭുതമായി ഉയർന്നത് രാമപ്രഭാവം കൊണ്ടുതന്നെ; ഇതും അതുപോലെ തന്നെയാണ്.

Verse 37

यदि तावत्समुद्रस्य मैनाकस्य च धीमतः।।5.53.37।।रामार्थं सम्भ्रमस्तादृक्किमग्निर्न करिष्यति।

സമുദ്രവും ബുദ്ധിമാനായ മൈനാകനും രാമകാര്യത്തിനായി അങ്ങനെ ഉത്സാഹത്തോടെ മുന്നോട്ടുവന്നാൽ, രാമഹിതത്തിനായി അഗ്നിദേവൻ ചെയ്യാൻ കഴിയാത്തത് എന്തുണ്ട്?

Verse 38

सीतायाश्चानृशंस्येन तेजसा राघवस्य च।।5.53.38।।पितुश्च मम सख्येन न मां दहति पावकः।

സീതാദേവിയുടെ കരുണാമയമായ പാതിവ്രത്യധർമ്മം കൊണ്ടും, രാഘവന്റെ ദീപ്തമായ തേജസ്സുകൊണ്ടും, എന്റെ പിതാവിനോടുള്ള അഗ്നിദേവന്റെ സൗഹൃദം കൊണ്ടും—പാവകൻ എന്നെ ദഹിപ്പിക്കുന്നില്ല.

Verse 39

भूयस्स चिन्तयामास मुहूर्तं कपिकुञ्जरः।।5.53.39।।उत्पपाताथ वेगेन ननाद च महाकपिः।

കപികളിൽ ഗജരാജനെപ്പോലെ ആ മഹാകപി വീണ്ടും ഒരു നിമിഷം ആലോചിച്ചു; പിന്നെ വേഗത്തോടെ ചാടിയുയർന്ന് ഉച്ചത്തിൽ ഗർജിച്ചു.

Verse 40

पुरद्वारं ततश्श्रीमान् शैलशृङ्गमिवोन्नतम्।।5.53.40।।विभक्तरक्षस्सम्बाधमाससादानिलात्मजः।

അനന്തരം വായുദേവന്റെ തേജസ്വിയായ പുത്രനായ അനിലാത്മജൻ, രാക്ഷസരുടെ തിരക്കിനെ തള്ളി കടന്ന്, ശൈലശിഖരംപോലെ ഉയർന്ന നഗരദ്വാരത്തിലെത്തി.

Verse 41

स भूत्वा शैलसङ्काशः क्षणेन पुनरात्मवान्।।5.53.41।।ह्रस्वतां परमां प्राप्तो बन्धनान्यवशातयत्।

ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ള അവൻ ക്ഷണത്തിൽ ശൈലസമാനമായ മഹാരൂപം ധരിച്ചു; പിന്നെ ഉടൻ സ്വാധീനനായി അതിസൂക്ഷ്മരൂപം കൈക്കൊണ്ട് ബന്ധനങ്ങളെ അഴിച്ചെറിഞ്ഞു.

Verse 42

विमुक्तश्चाभवछ्रचीमान् पुनः पर्वतसन्निभः।।5.53.42।।वीक्षमाणश्च ददृशे परिघं तोरणाश्रितम्।

ബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായ ആ തേജസ്വി വീണ്ടും പർവ്വതസമാനനായി; ചുറ്റും നോക്കിയപ്പോൾ ദ്വാരതോരണത്തിനരികെ കിടന്നിരുന്ന ഭാരമേറിയ പരിഘം (ഇരുമ്പുദണ്ഡം) അവൻ കണ്ടു.

Verse 43

स तं गृह्य महाबाहुः कालायसपरिष्कृतम्।।5.53.43।।रक्षिणस्तान् पुनस्सर्वान्सूदयामास मारुतिः।

കാളായസത്തിൽ നിർമ്മിതമായ ആ പരിഘം മഹാബാഹുവായ മാരുതി കൈയിൽ എടുത്ത്, വീണ്ടും ആ എല്ലാ കാവൽക്കാരെയും സംഹരിച്ചു.

Verse 44

स तान्निहत्त्वा रणचण्डविक्रम स्समीक्षमाणः पुनरेव लङ्काम्।प्रदीप्तलाङ्गूलकृतार्चिमाली प्रकाशतादित्य इवार्चिमाली।।5.53.44।।

അവരെ സംഹരിച്ച ശേഷം, യുദ്ധത്തിൽ ഭയങ്കരവിക്രമനായ ഹനുമാൻ വീണ്ടും ലങ്കയെ നിരീക്ഷിച്ചു; ജ്വലിക്കുന്ന വാൽ തീയുടെ മാലയായി മാറി, കിരണമാലാധാരിയായ ആദിത്യനെപ്പോലെ അവൻ പ്രകാശിച്ചു.