Previous Verse
Next Verse

Shloka 29

लाङ्गूलदाह-पर्यटनम्

The Burning Tail and the Parade through Laṅkā

यदि किञ्चिदनुक्रोशस्तस्य मय्यस्ति धीमतः।।5.53.29।।यदि वा भाग्यशेषो मे शीतो भव हनूमतः।

yadi kiñcid anukrośas tasya mayy asti dhīmataḥ ||5.53.29|| yadi vā bhāgyaśeṣo me śīto bhava hanūmataḥ |

“ബുദ്ധിമാനായ ശ്രീരാമന് എനിക്കു നേരെ അല്പമെങ്കിലും കരുണയുണ്ടെങ്കിൽ—അല്ലെങ്കിൽ എന്റെ ഭാഗ്യത്തിന്റെ ഏതെങ്കിലും ശേഷിപ്പുണ്ടെങ്കിൽ—ഹേ അഗ്നിദേവാ, ഹനുമാനോടു ശീതളനായിരിക്കണമേ.”

यदिif
यदि:
Condition (शर्त)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formअव्यय; शर्तवाचक
किञ्चित्even a little
किञ्चित्:
Qualifier (विशेषण-भाव)
TypeIndeclinable
Rootकिञ्चित् (अव्यय/सर्वनाम)
Formअव्यय; परिमाणवाचक (indefinite quantifier)
अनुक्रोशःcompassion
अनुक्रोशः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअनुक्रोश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तस्यof him (Rama)
तस्य:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
मयिtowards/in me
मयि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
अस्तिis
अस्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्, प्रथमपुरुष, एकवचन
धीमतःof the wise one
धीमतः:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootधीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
यदिif
यदि:
Condition (शर्त)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formअव्यय; शर्तवाचक
वाor
वा:
Connector (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक (or)
भाग्य-शेषःremaining good fortune
भाग्य-शेषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभाग्य (प्रातिपदिक) + शेष (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमासः (‘भाग्यस्य शेषः’); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मेmy
मे:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
शीतःcool
शीतः:
Predicate (विधेय)
TypeAdjective
Rootशीत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण
भवbe
भव:
Vidhi/Command (विधि)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलोट्, मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
हनूमतःfor Hanuman
हनूमतः:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootहनुमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

"The tail is dear to the monkeys and it is an ornament for them. Set fire to it at once and let him go with his burning tail.

S
Sītā
R
Rāma
H
Hanumān
A
Agni (Fire-god)

FAQs

Dharma appears as compassionate responsibility: Sītā’s concern is not for revenge but for the safety of the messenger who serves a righteous cause.

As Hanumān’s tail is ignited by the rākṣasas, Sītā inwardly prays that the fire will not harm him.

Sītā’s karuṇā (compassion) and steadfast trust in Rāma’s righteousness and cosmic order.