Previous Verse
Next Verse

Shloka 27

लाङ्गूलदाह-पर्यटनम्

The Burning Tail and the Parade through Laṅkā

मङ्गलाभिमुखी तस्य सा तदाऽसीन्महाकपेः।।5.53.27।।उपतस्थे विशालाक्षी प्रयता हव्यवाहनम्।

maṅgalābhimukhī tasya sā tadā āsīn mahākapeḥ | upatasthē viśālākṣī prayatā havyavāhanam ||5.53.27||

അപ്പോൾ വിശാലനേത്രയായ സീതാദേവി മഹാകപിയായ ഹനുമാന്റെ മംഗളത്തിനായി മനസ്സു തിരിച്ച്, സംയമിതചിത്തയായി ഹവ്യവാഹനനായ അഗ്നിദേവനെ ഉപാസിച്ചു പ്രാർത്ഥിച്ചു.

मङ्गल-अभिमुखीfacing/intent on auspiciousness
मङ्गल-अभिमुखी:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमङ्गल (प्रातिपदिक) + अभिमुखी (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमासः (‘मङ्गलम् अभिमुखी’ = auspiciously disposed); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘सा’ इत्यस्य विशेषणम्
तस्यof him (Hanuman)
तस्य:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
तदाthen
तदा:
Kala (काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण
आसीत्was / became
आसीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
महाकपेःof the great monkey
महाकपेः:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमहाकपि (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयसमासः (महान् कपिः); पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
उपतस्थेattended on / worshipped
उपतस्थे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootउप-स्था (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्; उपसर्गः ‘उप’
विशाल-अक्षीlarge-eyed
विशाल-अक्षी:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootविशाल (प्रातिपदिक) + अक्षि (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयसमासः (‘विशाले अक्षिणी यस्याः’); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘सा’ इत्यस्य विशेषणम्
प्रयताcomposed / with focused mind
प्रयता:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्र-यत् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय) ‘प्रयत’ = composed/intent; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘सा’ इत्यस्य विशेषणम्
हव्यवाहनम्Fire (carrier of offerings)
हव्यवाहनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootहव्यवाहन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Wishing the great monkey well, the large-eyed Sita invoked the Fire-god in her heart.

S
Sītā (Viśālākṣī, Vaidehī)
H
Hanumān (Mahākapi)
A
Agni (Havyavāhana)

FAQs

Dharma expresses itself as benevolence: Sītā seeks auspiciousness for one who acts righteously, and she appeals to a deity associated with truth and purity.

Sītā, hearing of Hanumān’s burning tail, steadies herself and offers an inward prayer to Agni for Hanumān’s safety.

Gratitude and protective compassion (anukampā) grounded in self-control.