Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

लाङ्गूलदाह-पर्यटनम्

The Burning Tail and the Parade through Laṅkā

अथापश्यद्विमानानि विचित्राणि महाकपिः।संवृतान् भूमिभागांश्च सुविभक्तांश्च चत्वरान्।।5.53.20।।

athāpaśyad vimānāni vicitrāṇi mahākapiḥ | saṃvṛtān bhūmibhāgāṃś ca su-vibhaktāṃś ca catvarān ||5.53.20||

അപ്പോൾ മഹാകപി വിചിത്രമായ വിമാനംപോലുള്ള മന്ദിരങ്ങളും, സുരക്ഷിതമായി ചുറ്റപ്പെട്ട ഭൂഭാഗങ്ങളും, ക്രമമായി വിഭജിച്ച ചത്വരങ്ങളും കണ്ടു.

अथthen
अथ:
अव्यय-सम्बन्ध (connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formक्रमसूचक-अव्यय (sequencing particle: then)
अपश्यत्saw
अपश्यत्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
विमानानिmansions/palaces
विमानानि:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootविमान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
विचित्राणिvariegated/wondrous
विचित्राणि:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootविचित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; agrees with विमानानि
महाकपिःthe great monkey
महाकपिः:
कर्ता (subject)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + कपि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः ‘महान् कपिः’
संवृतान्covered/enclosed
संवृतान्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootसं + वृ (धातु) → संवृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकृदन्त: क्त-प्रत्यय (PPP), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; qualifies भूमिभागान्/चत्वरान् (covered/enclosed)
भूमि-भागान्sections of ground/streets
भूमि-भागान्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘भूमेः भागाः’
and
:
अव्यय-सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
सुविभक्तान्well laid out
सुविभक्तान्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootसु + विभक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकृदन्त: क्त-प्रत्यय (PPP), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘well-arranged/divided’
and
:
अव्यय-सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
चत्वरान्squares/crossings
चत्वरान्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootचत्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

The great vanara saw wonderful, towering mansions, secure, mammoth buildings all over and well-laid out squares on the streets.

H
Hanumān
L
Laṅkā (implied city setting)
V
vimāna (mansion/palace)

FAQs

Dharma also appears as order and structure in civic life: the city is portrayed as organized and secured, reflecting disciplined governance (even if morally misused by its rulers).

As Hanumān is being taken through Laṅkā, he observes the city’s architecture and planned public spaces.

Alertness and keen observation: Hanumān remains perceptive even while under threat.