Previous Verse
Next Verse

Shloka 32

लाङ्गूलदाह-पर्यटनम्

The Burning Tail and the Parade through Laṅkā

ततस्तीक्ष्णार्चिरव्यग्रः प्रदक्षिणशिखोऽनलः।।5.53.32।।जज्वाल मृगशाबाक्ष्या श्शंसन्निव शिवं कपेः।

tatas tīkṣṇārcir avyagraḥ pradakṣiṇaśikho 'nalaḥ ||5.53.32|| jajvāla mṛgaśābākṣyāḥ śaṃsann iva śivaṃ kapeḥ |

അപ്പോൾ തീക്ഷ്ണജ്വാലകൾ സ്ഥിരമായി, ദക്ഷിണാവർത്തമായി ശുഭമായി തിരിയുന്ന ശിഖകളോടെ അഗ്നി ജ്വലിച്ചു—മൃഗശാവകനെത്രയായ സീതാദേവിയോട് കപിയുടെ ക്ഷേമം അറിയിക്കുന്നതുപോലെ.

ततःthen
ततः:
Sequence/Connector (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमवाचक
तीक्ष्ण-अर्चिःwith sharp/intense flames
तीक्ष्ण-अर्चिः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootतीक्ष्ण (प्रातिपदिक) + अर्चिस् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयसमासः (‘तीक्ष्णा अर्चिः यस्य’); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘अनलः’ इत्यस्य विशेषणम्
अव्यग्रःsteady / unagitated
अव्यग्रः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअव्यग्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘अनलः’ इत्यस्य विशेषणम्
प्रदक्षिण-शिखःwhose flame-tips moved to the right (auspiciously)
प्रदक्षिण-शिखः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रदक्षिण (प्रातिपदिक) + शिख (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयसमासः (‘प्रदक्षिणा शिखा यस्य’); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘अनलः’ इत्यस्य विशेषणम्
अनलःfire
अनलः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअनल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
जज्वालblazed
जज्वाल:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootज्वल् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
मृग-शाब-अक्ष्याःof the fawn-eyed lady (Sita)
मृग-शाब-अक्ष्याः:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमृग (प्रातिपदिक) + शाब (प्रातिपदिक) + अक्षि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमासः (उपमानपूर्वक: ‘मृगशाबस्य इव अक्षिणी यस्याः’—idiomatic); स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
शंसन्assuring / proclaiming
शंसन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootशंस् (धातु)
Formकृदन्त (शतृ-प्रत्यय, Present Active Participle) ‘शंसन्’; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘अनलः’ इत्यस्य विशेषणम्
इवas if
इव:
Comparator (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमावाचक (comparative particle)
शिवम्auspiciousness / good
शिवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
कपेःfor/of the monkey (Hanuman)
कपेः:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकपि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

Then the tips of the intense flame appeared steadily moving to the fawn-eyed Sita indicating the fire-god's auspiciousness and safety to Hanuman.

S
Sītā
H
Hanumān
A
Agni (Fire-god)

FAQs

Dharma is portrayed as protected by cosmic forces: when a mission is righteous, nature itself can become an ally rather than a threat.

After Sītā’s prayer, the fire behaves in an auspicious manner, indicating that Hanumān will not be harmed as expected.

Sītā’s faith and Hanumān’s righteous service (sevā) are implicitly validated by the auspicious sign.