Previous Verse
Next Verse

Shloka 42

लाङ्गूलदाह-पर्यटनम्

The Burning Tail and the Parade through Laṅkā

विमुक्तश्चाभवछ्रचीमान् पुनः पर्वतसन्निभः।।5.53.42।।वीक्षमाणश्च ददृशे परिघं तोरणाश्रितम्।

vimuktaś cābhavac chrīmān punaḥ parvata-sannibhaḥ || 5.53.42 ||

vīkṣamāṇaś ca dadṛśe parighaṁ toraṇāśritam |

ബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായ ആ തേജസ്വി വീണ്ടും പർവ്വതസമാനനായി; ചുറ്റും നോക്കിയപ്പോൾ ദ്വാരതോരണത്തിനരികെ കിടന്നിരുന്ന ഭാരമേറിയ പരിഘം (ഇരുമ്പുദണ്ഡം) അവൻ കണ്ടു.

विमुक्तःfreed
विमुक्तः:
कर्ता-विशेषण
TypeAdjective
Rootवि + मुच् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'released'
and
:
सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
अभवत्became
अभवत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलुङ्-लकार (Aorist/Imperfective past), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम
ह्रचीमान्splendid
ह्रचीमान्:
कर्ता-विशेषण
TypeAdjective
Rootह्रचीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (illustrious/splendid)
पुनःagain
पुनः:
सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय (again)
पर्वत-सन्निभःmountain-like
पर्वत-सन्निभः:
कर्ता-विशेषण
TypeAdjective
Rootपर्वत (प्रातिपदिक) + सन्निभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपमान-तत्पुरुषः (पर्वतस्य इव सन्निभः)
वीक्षमाणःlooking around
वीक्षमाणः:
कर्ता-विशेषण (concomitant action)
TypeVerb
Rootवि + ईक्ष् (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'looking around'
and
:
सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
ददृशेsaw
ददृशे:
क्रिया
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम
परिघम्iron bar/club
परिघम्:
कर्म (Karma/Object of dadṛśe)
TypeNoun
Rootपरिघ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तोरण-आश्रितम्resting on the archway
तोरण-आश्रितम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootतोरण (प्रातिपदिक) + आश्रित (कृदन्त; आ+श्रि धातु)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (तोरणम् आश्रितः/आश्रितम्) qualifying parigham

Illustrious Hanuman was relieved of the bond and once again grew to a mountain size. Looking around he saw an iron club near the archway.

H
Hanumān
P
Parigha (iron bar/club)

FAQs

Righteous struggle requires practical wisdom: Hanumān uses available means to oppose adharma, showing that dharma is not passive but intelligently defended.

After freeing himself, Hanumān enlarges again and spots a weapon (parigha) near the gate’s arch.

Practical intelligence and readiness—he surveys the environment and chooses an effective tool for protection and action.