Sarga 80

Verses 1-3

अथ भूमिप्रदेशज्ञास्सूत्रकर्मविशारदाः ।स्वकर्माभिरताश्शूराः खनका यन्त्रकास्तथा ॥१॥कर्मान्तिकाः स्थपतयः पुरुष यन्त्रकोविदाः ।तथा वार्धकयश्चैव मार्गिणो वृक्षतक्षकाः ॥२॥कूपकारास्सुधाकारार्वंशकर्मकृतस्तथा ।समर्था ये च द्रष्टारः पुरतस्ते प्रतस्थिरे ॥३॥

そののち、地勢に通じた測量者と縄張りに巧みな者たち、各々の務めに励む勇士ら—掘削者と技師、熟練の職人、棟梁と機巧に通じた者、木工、道造り、伐採者、井戸掘り、漆喰塗り、竹細工師、そして有能な監督者—が、先陣として前方へと進み出た。

Verse 4

स तु हर्षात्तमुद्देशं जनौघो विपुलः प्रयान् ।अशोभत महावेगस्समुद्र इव पर्वणि ॥४॥

定められた場所へ喜びつつ向かうその विशालな群衆は、激しい勢いで押し寄せ、祭りの満月の潮にふくらむ大海のごとく、まばゆく見えた。

Verse 5

ते स्ववारं समास्थाय वर्त्मकर्मणि कोविदाः ।करणैर्विविधोपेतैः पुरस्तात्सम्प्रतस्थिरे ॥५॥

道造りに通じた者たちは、それぞれの組で持ち場につき、さまざまな道具を備えて先へと出発した。

Verse 6

लतावल्ली श्च गुल्मांश्च स्थाणूनश्मन एव च ।जनायांचक्रिरे मार्गं छिन्दन्तो विविधान्द्रुमान् ॥६॥

蔓草や茂みを刈り、切り株や岩までも取り除き、さまざまな木々を伐り倒して、王の人々は民のために澄みわたる道を開いた。

Verse 7

अवृक्षेषु च देशेषु केचिद्वृक्षानरोपयन् ।केचित्कुठारैष्टङ्कैश्च दात्रैश्चिन्दन्क्वचित्क्वचित् ॥७॥

ある者は木なき地に苗木を植え、またある者はここかしこで、斧・手斧・鎌をもって生長を妨げる枝芽を刈り払った。

Verse 8

अपरे वीरणस्तम्भान्बलिनो बलवत्तराः ।विधमन्ति स्म दुर्गाणि स्थलानि च ततस्ततः ॥८॥

また別の者たち—力ある男たち、さらに力強き者たち—は、強靭なヴィーラナ草の叢を根こそぎ抜き、ここかしこで険しい地をならした。

Verse 9

अपरेऽपूरयन्कूपान्पांसुभि श्श्वभ्रमायतम् ।निम्नभागान्स्ततः केचित्समान्श्चक्रु स्समन्ततः ॥९॥

ある者は井戸や広い裂け目を土で埋め、ついで別の者は低地をならして、四方を等しく平らにした。

Verse 10

बबन्धुर्बन्धनीयांश्च क्षोद्यान्सञ्चुक्षुदुस्तदा ।बिभिदुर्भेदनीयांश्च तांस्तान्देशान्नरा स्तदा ॥१०॥

そのとき人々は、架けるべき所には橋を架け、砕くべきものは砕き、割るべき所は割って—道の各所を切り開き、通れるように整えた。

Verse 11

अचिरेणैव कालेन परिवाहान्बहूदकान् ।चक्रुर्बहुविधाकारान् सागरप्रतिमान्बहून् ॥११॥

ほどなくして彼らは、多くの水路と貯水池を、さまざまな形で造り上げた。水は豊かに満ち、その容量は海にも比すべきほどであった。

Verse 12

निर्जलेषु च देशेषु खानयामासुरुत्तमान् ।उदपानान्बहुविधान्वेदिकापरिमण्डितान् ॥१२॥

また水なき地には、すぐれた井戸を掘らせた。飲み水の井戸は多様に設けられ、周囲には高く築いた壇と護りの土手がめぐらされていた。

Verses 13-14

ससुधाकुट्टिमतलः प्रपुष्पितमहीरुहः ।मत्तोद्घुष्ट द्विजगणः पताकाभिरलङ्कृतः ॥१३॥चन्दनोदकसंसिक्तो नानाकुसुमभूषितः ।बह्वशोभत सेनायाः पन्था स्सुरपथोपमः ॥१४॥

軍勢の道は輝きわたった。漆喰で滑らかに整えられ、花の樹々が並び、鳥の歌声に満ちる。旗で飾られ、白檀の水を灑がれ、さまざまな花が敷き散らされて、神々の道のごとくであった。

Verses 15-16

आज्ञाप्याथ यथाऽज्ञप्ति युक्तास्तेऽधिकृता नराः ।रमणीयेषु देशेषु बहुस्वादुफलेषु च ॥१५॥यो निवेशस्त्वभिप्रेतो भरतस्य महात्मनः ।भूयस्तं शोभयामासुर्भूषाभिर्भूषणोपमम् ॥१६॥

ついで権限を授かった役人たちは、命令どおりに、甘い果実に満ちた風雅な地を大いなるバラタの休息所として選び、見事に荘厳して、陣営そのものが一つの飾り物のように見えた。

Verse 17

नक्षत्रेषु प्रशस्तेषु मुहूर्तेषु च तद्विदः ।निवेशान् स्थापयामासुर्भरतस्य महात्मनः ॥१७॥

吉兆の星宿と時刻に通じた者たちは、めでたい星のもと、ふさわしいムフールタ（吉時）を選んで、大心のバラタの宿営を定め、旅の区切りを天の吉祥にかなわせた。

Verses 18-20

बहुपांसुचयाश्चापि परिखापरिवारिताः ।तत्रेन्द्रकीलप्रतिमाः प्रतोलीवरशोभिताः ॥१८॥प्रासादमालावितता स्सौधप्राकारसंवृताः ।पताकाशोभिता स्सर्वे सुनिर्मितमहापथाः ॥१९॥विसर्पद्भिरिवाऽकाशे विटङ्काग्रविमानकैः ।समुच्छ्रितैर्निवेशास्ते बभुश्शक्रपुरोपमाः ॥२०॥

堀に囲まれ、砂の丘が積み上げられ、インドラキーラ山のように高い邸宅が並ぶ広い通りで飾られ、城壁と土塁で囲まれ、旗で装飾され、よく整備された大路を持つそれらの集落は、塔を頂く宮殿と共に高くそびえ立ち、天空を駆けるかのように見え、まさにインドラの天界の都のようであった。

Verse 21

जाह्नवीं तु समासाद्य विविधद्रुमकाननाम् ।शीतलामलपानीयां महामीनसमाकुलाम् ॥२१॥

彼らはジャーナヴィー（ガンガー）に至った。岸辺にはさまざまな樹々の林があり、水は冷ややかで澄み、巨大な魚が群れ集う。その川辺に到着した。

Verse 22

सचन्द्रतारागणमण्डितं यथा नभः क्षपायाममलं विराजते ।नरेन्द्रमार्गस्स तथा व्यराजत क्रमेण रम्यः शुभशिल्पिनिर्मितः ॥२२॥

清らかな夜空が月と星々の群れに飾られて輝くように、王の大路もまた輝いていた。美しく、歩みの順に整い、巧みな職人の技で築かれていた。