Sarga 80

Verses 1-3

अथ भूमिप्रदेशज्ञास्सूत्रकर्मविशारदाः ।स्वकर्माभिरताश्शूराः खनका यन्त्रकास्तथा ॥१॥कर्मान्तिकाः स्थपतयः पुरुष यन्त्रकोविदाः ।तथा वार्धकयश्चैव मार्गिणो वृक्षतक्षकाः ॥२॥कूपकारास्सुधाकारार्वंशकर्मकृतस्तथा ।समर्था ये च द्रष्टारः पुरतस्ते प्रतस्थिरे ॥३॥

ಅನಂತರ ಭೂಮಿಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತಿಳಿದವರು ಹಾಗೂ ಸೂತ್ರಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ ಮಾಪಕರು, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ ಶೂರ ಸಮರ್ಥ ಕಾರ್ಮಿಕರು—ಖನಕರು, ಯಂತ್ರಕಾರರು; ಕೈಗಾರರು, ಸ್ಥಪತಿಗಳು ಮತ್ತು ಯಂತ್ರಕೋವಿದರು; ವೃದ್ಧಕಿಗಳು (ಬಡಗಿಗಳು), ಮಾರ್ಗಕಾರರು, ವೃಕ್ಷತಕ್ಷಕರು; ಕೂಪಕಾರರು, ಸುಧಾಕಾರರು, ವಂಶಕರ್ಮಕರ್ತರು ಹಾಗೂ ಸಮರ್ಥ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರು—ಮುಂದಾಗಿ ಹೊರಟರು.

Verse 4

स तु हर्षात्तमुद्देशं जनौघो विपुलः प्रयान् ।अशोभत महावेगस्समुद्र इव पर्वणि ॥४॥

ಹರ್ಷದಿಂದ ನಿಗದಿತ ಸ್ಥಳದತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಅಪಾರ ಜನಸಮೂಹವು ಮಹಾವೇಗದಿಂದ ಉಕ್ಕಿಬಂದಿತು; ಪರ್ವದ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಉಬ್ಬುವ ಸಮುದ್ರದಂತೆ ಅದು ದೀಪ್ತಿಮಂತವಾಗಿ ಶೋಭಿಸಿತು.

Verse 5

ते स्ववारं समास्थाय वर्त्मकर्मणि कोविदाः ।करणैर्विविधोपेतैः पुरस्तात्सम्प्रतस्थिरे ॥५॥

ರಸ್ತೆಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದು, ನಾನಾ ಉಪಕರಣಗಳಿಂದ ಸಜ್ಜಾಗಿ, ಮುಂಚೆ ಹೊರಟರು.

Verse 6

लतावल्ली श्च गुल्मांश्च स्थाणूनश्मन एव च ।जनायांचक्रिरे मार्गं छिन्दन्तो विविधान्द्रुमान् ॥६॥

ಬಳ್ಳಿಗಳು, ಪೊದೆಗಳು ಕತ್ತರಿಸಿ, ಬುಡಗಳು ಹಾಗೂ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನೂ ತೆಗೆದು, ನಾನಾ ಮರಗಳನ್ನು ಕೆಡವಿ, ರಾಜನ ಜನರು ಜನತೆಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ದಾರಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು.

Verse 7

अवृक्षेषु च देशेषु केचिद्वृक्षानरोपयन् ।केचित्कुठारैष्टङ्कैश्च दात्रैश्चिन्दन्क्वचित्क्वचित् ॥७॥

ಮರಗಳಿಲ್ಲದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಮರದ ಸಸಿಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟರು; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಕೊಡಲಿ, ಟಂಕ ಮತ್ತು ದಾತ್ರಗಳಿಂದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿದ್ದ ಕೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

Verse 8

अपरे वीरणस्तम्भान्बलिनो बलवत्तराः ।विधमन्ति स्म दुर्गाणि स्थलानि च ततस्ततः ॥८॥

ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು—ಬಲಿಷ್ಠರು, ಇನ್ನೂ ಬಲಿಷ್ಠರು—ವೀರಣ ಹುಲ್ಲಿನ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಗುಚ್ಚಗಳನ್ನು ಬೇರುಸಹಿತ ಕಿತ್ತುಹಾಕಿ, ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ದುರ್ಗಮ ನೆಲಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಮಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

Verse 9

अपरेऽपूरयन्कूपान्पांसुभि श्श्वभ्रमायतम् ।निम्नभागान्स्ततः केचित्समान्श्चक्रु स्समन्ततः ॥९॥

ಕೆಲವರು ಸಡಿಲ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಬಾವಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶಾಲ ಕಂದಕಗಳನ್ನು ತುಂಬಿದರು; ನಂತರ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಮವಾಗಿ ಸಮತಟ್ಟಾಗಿಸಿದರು.

Verse 10

बबन्धुर्बन्धनीयांश्च क्षोद्यान्सञ्चुक्षुदुस्तदा ।बिभिदुर्भेदनीयांश्च तांस्तान्देशान्नरा स्तदा ॥१०॥

ಆಗ ಪುರುಷರು ಕಟ್ಟಬೇಕಾದ ಕಡೆ ಕಟ್ಟಿದರು, ಕುಟ್ಟಬೇಕಾದುದನ್ನು ಕುಟ್ಟಿದರು, ಭೇದಿಸಬೇಕಾದುದನ್ನು ಭೇದಿಸಿದರು—ಮಾರ್ಗದ ಆ ಆ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುತ್ತಾ ಸುಗಮಗೊಳಿಸಿದರು.

Verse 11

अचिरेणैव कालेन परिवाहान्बहूदकान् ।चक्रुर्बहुविधाकारान् सागरप्रतिमान्बहून् ॥११॥

ಅಲ್ಪಕಾಲದಲ್ಲೇ ಅವರು ಅನೇಕ ಜಲವಾಹಿನಿಗಳು ಮತ್ತು ಜಲಾಶಯಗಳನ್ನು—ವಿವಿಧ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಾಗಿ—ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು; ಅಪಾರ ಜಲಧಾರಣಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಾಗರಸಮಾನವಾಗಿದ್ದವು.

Verse 12

निर्जलेषु च देशेषु खानयामासुरुत्तमान् ।उदपानान्बहुविधान्वेदिकापरिमण्डितान् ॥१२॥

ಮತ್ತೆ ನೀರಿಲ್ಲದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಅನೇಕ ವಿಧದ ಉದಪಾನಗಳನ್ನು (ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಬಾವಿಗಳನ್ನು) ತೋಡಿಸಿದರು; ಅವು ವೇದಿಕೆಗಳೂ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಮಂಡಲಗಳೂ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿದ್ದವು.

Verses 13-14

ससुधाकुट्टिमतलः प्रपुष्पितमहीरुहः ।मत्तोद्घुष्ट द्विजगणः पताकाभिरलङ्कृतः ॥१३॥चन्दनोदकसंसिक्तो नानाकुसुमभूषितः ।बह्वशोभत सेनायाः पन्था स्सुरपथोपमः ॥१४॥

ಸೇನೆಯ ರಾಜಮಾರ್ಗವು ದೀಪ್ತಿಯಾಗಿ ಮೆರೆಯುತ್ತಿತ್ತು—ಸುಧಾಕುಟ್ಟಿಮದಿಂದ ಪಾವಡಿಸಿದ ನೆಲ, ಪುಷ್ಪಿತ ವೃಕ್ಷಗಳ ಸಾಲು, ಪಕ್ಷಿಗಳ ಉಲ್ಲಾಸಗಾನದಿಂದ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಗೂಂಜುವದು; ಧ್ವಜಪತಾಕೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ, ಚಂದನಜಲದಿಂದ ಸಿಂಚಿತ, ಅನೇಕ ವಿಧ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಆವೃತ—ದೇವರ ಮಾರ್ಗದಂತೆ ಇತ್ತು.

Verses 15-16

आज्ञाप्याथ यथाऽज्ञप्ति युक्तास्तेऽधिकृता नराः ।रमणीयेषु देशेषु बहुस्वादुफलेषु च ॥१५॥यो निवेशस्त्वभिप्रेतो भरतस्य महात्मनः ।भूयस्तं शोभयामासुर्भूषाभिर्भूषणोपमम् ॥१६॥

ನಂತರ ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆದವರು ನಿರ್ದೇಶನದಂತೆ ನಿಖರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ, ಮಧುರ ಫಲಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಮನೋಹರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ಭರತನಿಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದರು; ಅದನ್ನು ಅಷ್ಟು ಸುಂದರವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಿದರು, ಆ ತಂಗುದಾಣವೇ ಆಭರಣದಂತೆ ತೋರುವಂತಾಯಿತು.

Verse 17

नक्षत्रेषु प्रशस्तेषु मुहूर्तेषु च तद्विदः ।निवेशान् स्थापयामासुर्भरतस्य महात्मनः ॥१७॥

ಶುಭ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಯೋಗ್ಯ ಮುಹೂರ್ತಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಕಾಲತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದವರು ಮಹಾತ್ಮ ಭರತನ ತಂಗುದಾಣ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು; ಹೀಗೆ ಯಾತ್ರೆಯ ಹಂತಗಳು ಶುಭ ಗಗನಸೂಚನೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿದ್ದವು.

Verses 18-20

बहुपांसुचयाश्चापि परिखापरिवारिताः ।तत्रेन्द्रकीलप्रतिमाः प्रतोलीवरशोभिताः ॥१८॥प्रासादमालावितता स्सौधप्राकारसंवृताः ।पताकाशोभिता स्सर्वे सुनिर्मितमहापथाः ॥१९॥विसर्पद्भिरिवाऽकाशे विटङ्काग्रविमानकैः ।समुच्छ्रितैर्निवेशास्ते बभुश्शक्रपुरोपमाः ॥२०॥

ಮರಳಿನ ದಿಬ್ಬಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಕಂದಕಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟ, ಇಂದ್ರಕೀಲ ಪರ್ವತದಂತಿರುವ ಮಾಳಿಗೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಅಗಲವಾದ ರಸ್ತೆಗಳುಳ್ಳ, ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಬುರುಜುಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟ, ಧ್ವಜಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿರುವ, ಸುನಿರ್ಮಿತ ಮಹಾಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆ ನೆಲೆಗಳು ಆಕಾಶವನ್ನು ಮುಟ್ಟುವಂತೆ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಚಾಚಿದ್ದು, ಇಂದ್ರನ ನಗರದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು.

Verse 21

जाह्नवीं तु समासाद्य विविधद्रुमकाननाम् ।शीतलामलपानीयां महामीनसमाकुलाम् ॥२१॥

ವಿವಿಧ ವೃಕ್ಷಗಳ ಕಾನನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ ತೀರವಿರುವ, ಶೀತಳವೂ ನಿರ್ಮಲವೂ ಆದ ಜಲವಿರುವ, ಮಹಾಮೀನಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಜಾಹ್ನವೀ (ಗಂಗಾ)ಯನ್ನು ತಲುಪಿ ಅವರು ನದಿತೀರಕ್ಕೆ ಬಂದರು।

Verse 22

सचन्द्रतारागणमण्डितं यथा नभः क्षपायाममलं विराजते ।नरेन्द्रमार्गस्स तथा व्यराजत क्रमेण रम्यः शुभशिल्पिनिर्मितः ॥२२॥

ಚಂದ್ರ-ತಾರಾಗಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾದ ನಿರ್ಮಲ ರಾತ್ರಿಯ ಆಕಾಶ ಹೇಗೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಕುಶಲ ಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ, ರಮ್ಯವೂ ಶುಭವೂ ಆದ ನರೆಂದ್ರಮಾರ್ಗವೂ ದೀಪ್ತಿಯಿಂದ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿತ್ತು।