Sukta 2

Mantra 1

यो मर्त्येष्वमृत ऋतावा देवो देवेष्वरतिर्निधायि । होता यजिष्ठो मह्ना शुचध्यै हव्यैरग्निर्मनुष ईरयध्यै ॥

മർത്ത്യരിൽ അമൃതനായ, ഋതവാൻ ദേവനായ, ദേവന്മാരിൽ സജീവ പ്രേരകനായി സ്ഥാപിതനായവൻ—അഗ്നി, ഹോതാവ്, യജ്ഞത്തിൽ ഏറ്റവും യോഗ്യൻ. തന്റെ മഹിമയാൽ അവൻ ശുചിധീ (ദീപ്തബുദ്ധി)യെ ജ്വലിപ്പിക്കുന്നു; ഹവ്യങ്ങളാൽ മനുഷ്യനെ ഊർദ്ധ്വഗതിയിലേക്കു പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു.

Mantra 2

इह त्वं सूनो सहसो नो अद्य जातो जाताँ उभयाँ अन्तरग्ने । दूत ईयसे युयुजान ऋष्व ऋजुमुष्कान्वृषणः शुक्राँश्च ॥

ഇവിടെ, ഹേ സഹസത്തിന്റെ പുത്രാ, ഇന്ന് ഞങ്ങൾക്കായി ജനിച്ചവനേ, ഹേ അഗ്നേ, ഇരുജന്മങ്ങളുടെയും/ഇരുലോകങ്ങളുടെയും ഇടയിൽ പ്രവേശിക്ക. ദൂതനായി നീ പോകുന്നു—ഉന്നത ഊർജങ്ങളെ യുക്തമാക്കിക്കൊണ്ട്—ബലവാനും നേരെ ഓടിക്കപ്പെടുന്നതും ദീപ്തവുമായവയെ; മനുഷ്യനും ദൈവവും തമ്മിലുള്ള യാത്രാമാർഗം സിദ്ധമാകേണ്ടതിന്.

Mantra 3

अत्या वृधस्नू रोहिता घृतस्नू ऋतस्य मन्ये मनसा जविष्ठा । अन्तरीयसे अरुषा युजानो युष्माँश्च देवान्विश आ च मर्तान् ॥

അത്യന്തം വേഗമുള്ളവയാണ് നിന്റെ കുതിരകൾ—ബലത്തിൽ വളരുന്ന, ചുവപ്പുനിറമുള്ള, ഘൃതത്തിൽ നനഞ്ഞ; മനസ്സാൽ ഞാൻ അവയെ ഋതത്തിനായി ഏറ്റവും ജവಿಷ್ಠമെന്ന് ഗ്രഹിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ നീ ഇടയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു—അരുണശക്തികളെ യുക്തമാക്കി—ദേവന്മാരെയും മനുഷ്യകുലങ്ങളെയും ഒരേ പ്രവാഹമായി ഋതത്തിലേക്ക് കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു.

Mantra 4

अर्यमणं वरुणं मित्रमेषामिन्द्राविष्णू मरुतो अश्विनोत । स्वश्वो अग्ने सुरथः सुराधा एदु वह सुहविषे जनाय ॥

അര്യമൻ, വരുണൻ, മിത്രൻ—ഇവരെ കൊണ്ടുവരിക; ഇന്ദ്ര-വിഷ്ണുവിനെയും, മരുതന്മാരെയും, അശ്വിന്മാരെയും കൊണ്ടുവരിക. ഹേ അഗ്നേ, നല്ല കുതിരകളുള്ളവനേ, നല്ല രഥമുള്ളവനേ, നല്ല സിദ്ധികളുള്ളവനേ—സുഹവിഷ് അർപ്പിക്കുന്ന ജനങ്ങളിലേക്കു അവരെ തീർച്ചയായും വഹിക്ക; മനുഷ്യപാത്രത്തിൽ ശക്തികളുടെ പൂർണ്ണസഭ ഇറങ്ങിവരട്ടെ.

Mantra 5

गोमाँ अग्नेऽविमाँ अश्वी यज्ञो नृवत्सखा सदमिदप्रमृष्यः । इळावाँ एषो असुर प्रजावान्दीर्घो रयिः पृथुबुध्नः सभावान् ॥

ഹേ അഗ്നേ, യജ്ഞം ഗോമാൻ (പ്രകാശകിരണങ്ങളാൽ സമൃദ്ധം), അവിമാൻ (പോഷകശക്തികളാൽ സമൃദ്ധം), അശ്വീ (വേഗഊർജങ്ങളാൽ സമൃദ്ധം) ആകുന്നു; അത് നൃവത്‌ (വീരപുരുഷന്മാരെ) സഖാക്കളായി വഹിക്കുന്നു, തന്റെ ആസനത്തിൽ അപ്രമൃഷ്യ—അജേയ—ആകുന്നു. ഹേ തേജസ്വി അസുര, ഇതാണ് നിന്റെ മഹിമ: ഇളാ (ഇളാ/ഇഡാ—പ്രേരണ, പ്രകാശനം) നിറഞ്ഞ, പ്രജാവാൻ യജ്ഞം; അത് ദീർഘ റയി (ദീർഘ സമ്പത്ത്) നൽകുന്നു, പൃഥുബുധ്ന (വിശാല അടിസ്ഥാനം ഉള്ളത്)യും സഭാവാൻ (സഭയിൽ പ്രതിഷ്ഠിതം)യും ആകുന്നു.

Mantra 6

यस्त इध्मं जभरत्सिष्विदानो मूर्धानं वा ततपते त्वाया । भुवस्तस्य स्वतवाँ: पायुरग्ने विश्वस्मात्सीमघायत उरुष्य ॥

ആർ നിനക്കായി ഇന്ധനം കൊണ്ടുവരുന്നുവോ—ആകാംക്ഷയോടെ ജ്വലിപ്പിക്കാൻ—അല്ലെങ്കിൽ നിനക്കായി തന്റെ ശിരസ്സുതന്നെ തപിപ്പിക്കുന്നുവോ (തപസ്സിന്റെ ഉരിയിൽ), അവനു, ഹേ അഗ്നേ, നീ സ്വതവാൻ—സ്വബലത്തിൽ സമർത്ഥൻ—രക്ഷകനാകുന്നു. എല്ലാ അഘായതന്മാരിൽ നിന്നും (ദുർഭാവനക്കാരിൽ നിന്നും), എല്ലാ വൈരത്തിൽ നിന്നും, അവനെ വിശാലമായി സംരക്ഷിച്ചു കാക്കുക.

Mantra 7

यस्ते भरादन्नियते चिदन्नं निशिषन्मन्द्रमतिथिमुदीरत् । आ देवयुरिनधते दुरोणे तस्मिन्रयिर्ध्रुवो अस्तु दास्वान् ॥

ആർ നിനക്കായി അന്നം കൊണ്ടുവരുന്നുവോ—അന്നം ക്ഷാമമായിരിക്കുമ്പോഴും—ആർ ആനന്ദകരനായ അതിഥിയെ (അഗ്നിയെ) ഇരുത്തി ഉയർത്തി സ്ഥാപിക്കുന്നുവോ; ദേവയു (ദേവാന്വേഷി) ഗൃഹത്തിൽ നിന്നെ ജ്വലിപ്പിക്കുമ്പോൾ, ആ ദാതാവിനു ധ്രുവ റയി—അചഞ്ചല സമൃദ്ധി—ഉണ്ടാകട്ടെ, ക്ഷയമില്ലാത്ത ദാനസമ്പത്ത്.

Mantra 8

यस्त्वा दोषा य उषसि प्रशंसात्प्रियं वा त्वा कृणवते हविष्मान् । अश्वो न स्वे दम आ हेम्यावान्तमंहसः पीपरो दाश्वांसम् ॥

യാരാണ് നിന്നെ രാത്രിയിൽ സ്തുതിക്കുന്നത്, യാരാണ് ഉഷസ്സിൽ നിന്നെ പ്രശംസിക്കുന്നത്, അല്ലെങ്കിൽ ഹവിഷ്മാൻ അർപ്പണത്താൽ നിന്നെ പ്രിയനാക്കുന്നത്—സ്വദമത്തിലെ അശ്വംപോലെ അവന്റെ ഗൃഹത്തിലേക്ക് നീ മടങ്ങിവരിക. ഹേ അഗ്നേ, ലഗാമം ധരിക്കുന്നവനേ, ദാശ്വാംസ് ആയ ആ ദാതാവിനെ അംഹസ്—കഷ്ടവും ഇടുക്കവും—കടത്തിക്കൊണ്ടുപോവുക.

Mantra 9

यस्तुभ्यमग्ने अमृताय दाशद्दुवस्त्वे कृणवते यतस्रुक् । न स राया शशमानो वि योषन्नैनमंहः परि वरदघायोः ॥

യാരാണ് നിന്നെ, ഹേ അഗ്നേ, അമൃതത്തിനായി അർപ്പിക്കുന്നത്, യതസ്രുക് (നിയത സ്രുചി) കൊണ്ടു നിന്നിൽ ദുവസ്—ഭക്തിസേവ—നിർവഹിക്കുന്നത്—അവൻ പരിശ്രമിച്ചാലും റായ—സമൃദ്ധി—യിൽ നിന്ന് വേർപെടുകയില്ല; അംഹസ് അവനെ ചുറ്റിപ്പൂട്ടുകയില്ല, അഘായു (ദുഷ്ടാഭിപ്രായിയ) യുടെ ദുഷ്ടതയും അല്ല.

Mantra 10

यस्य त्वमग्ने अध्वरं जुजोषो देवो मर्तस्य सुधितं रराणः । प्रीतेदसद्धोत्रा सा यविष्ठासाम यस्य विधतो वृधासः ॥

യാരുടെ അധ്വര—യജ്ഞമാർഗം—നീ, ഹേ അഗ്നേ, സ്വീകരിക്കുന്നുവോ—ദേവനായി ദീപ്തൻ, മർത്ത്യന്റെ സുദ്ഹിത (സുവ്യവസ്ഥിത) കർമ്മത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്നവനേ—അവിടെ പ്രീതിയോടെ ഹോത്രാ—യാജകശക്തി—ഇരിക്കുന്നു. ഹേ യവിഷ്ഠ, വിധാത (സേവകൻ) ആയ അവനുവേണ്ടി വൃധാസഃ—വൃദ്ധികൾ/വികാസങ്ങൾ—വർധിക്കുന്നു.

Mantra 11

चित्तिमचित्तिं चिनवद्वि विद्वान्पृष्ठेव वीता वृजिना च मर्तान् । राये च नः स्वपत्याय देव दितिं च रास्वादितिमुरुष्य ॥

ഹേ അഗ്നേ, വിജ്ഞാനിയേ! ചിത്തിയെ അചിത്തിയിൽ നിന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ് ഞങ്ങൾക്ക് യഥാർത്ഥ വിവേചനങ്ങളെ ശേഖരിക്ക; അസത്യവും ആശയക്കുഴപ്പമുള്ള ചലനങ്ങളും നിന്ന് അവയെ വേർതിരിക്ക. പൃഷ്ഠംപോലെ ദൃഢമായ ആധാരം തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നവനെപ്പോലെ, വക്രവും പാപമയവുമായ മർത്ത്യപ്രേരണകളെ വേർതിരിച്ചുനിർത്തുക. ഞങ്ങൾക്ക് റായി (സമൃദ്ധി)യും, ഉന്നത സന്തതിയെ സ്ഥാപിക്കാനുള്ള ശക്തിയും നൽകുക; ദിതിയെയും ദയചെയ്യുക, അദിതിയെ സംരക്ഷിക്കുക.

Mantra 12

कविं शशासुः कवयोऽदब्धा निधारयन्तो दुर्यास्वायोः । अतस्त्वं दृश्याँ अग्न एतान्पड्भिः पश्येरद्भुताँ अर्य एवैः ॥

വഞ്ചിക്കപ്പെടാത്ത കവികൾ കവിയെ ഉപദേശിച്ചു; പ്രാണശക്തിയുടെ വാസസ്ഥലങ്ങളിൽ അവനെ ദൃഢമായി സ്ഥാപിച്ചു. അതിനാൽ, ഹേ അഗ്നേ, നിന്റെ പഥങ്ങളാൽ ഈ ദൃശ്യ അത്ഭുതങ്ങളെ ദർശിക്ക; നിന്റെ ഗമനങ്ങളാൽ നീ ആര്യൻ—ഉദാത്തൻ.

Mantra 13

त्वमग्ने वाघते सुप्रणीतिः सुतसोमाय विधते यविष्ठ । रत्नं भर शशमानाय घृष्वे पृथु श्चन्द्रमवसे चर्षणिप्राः ॥

ഹേ അഗ്നേ, വാഘത (അർപ്പിക്കുന്നവൻ)ക്കു നീ സുപ്രണീതി—പരിപൂർണ്ണനായ നേതാവാണ്; സോമം പിഴിയുന്ന യജമാനനു, ഹേ യവിഷ്ഠ! പരിശ്രമിക്കുന്ന, ജ്വലിക്കുന്ന সাধകനു രത്നം (ധനം/വരദാനം) കൊണ്ടുവരിക. ചർഷണിപ്രാഃ—മുന്നേറുന്ന ജനങ്ങൾക്കു—നിന്റെ സഹായം വിശാലവും ചന്ദ്ര (പ്രകാശമയ)വുമാകട്ടെ.

Mantra 14

अधा ह यद्वयमग्ने त्वाया पड्भिर्हस्तेभिश्चकृमा तनूभिः । रथं न क्रन्तो अपसा भुरिजोॠतं येमुः सुध्य आशुषाणाः ॥

അതിനുശേഷം, ഹേ അഗ്നേ, ഞങ്ങൾ നമ്മുടെ പാദങ്ങളാലും കൈകളാലും നമ്മുടെ തന്നെ ദേഹങ്ങളാലും നിനക്കായി ഒരു കർമ്മം നിർമ്മിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ—ശ്രമത്താൽ രഥംപോലെ മുന്നേറിക്കൊണ്ട്—ശുദ്ധബുദ്ധിയുള്ളവർ, പ്രേരണയിൽ വേഗമുള്ളവർ, ഋത (ṛta)ത്തെ ദൃഢമായി പിടിച്ചുനില്ക്കട്ടെ.

Mantra 15

अधा मातुरुषसः सप्त विप्रा जायेमहि प्रथमा वेधसो नॄन् । दिवस्पुत्रा अङ्गिरसो भवेमाद्रिं रुजेम धनिनं शुचन्तः ॥

അപ്പോൾ മാതൃ ഉഷസ്‌ (പ്രഭാതം) മുതൽ ഞങ്ങൾ ഏഴ് വിപ്രന്മാരായി (പ്രേരിത ഋഷിമാർ) ജനിക്കട്ടെ; മനുഷ്യനെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നവരിൽ ആദ്യം ആവട്ടെ. ദിവത്തിന്റെ പുത്രന്മാരായ അങ്ഗിരസന്മാരാകട്ടെ; ശുചിത്വത്തിൽ ദീപ്തരായി, ധനം അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന പാറയെ പൊട്ടിച്ച് അകത്ത് ബന്ധിതമായ സമ്പത്ത് വിടുവിക്കട്ടെ.

Mantra 16

अधा यथा नः पितरः परासः प्रत्नासो अग्न ऋतमाशुषाणाः । शुचीदयन्दीधितिमुक्थशासः क्षामा भिन्दन्तो अरुणीरप व्रन् ॥

അപ്പോൾ, നമ്മുടെ പിതാക്കന്മാരായ പുരാതനർ ഋത (ṛta)ത്തിനായി ആകാംക്ഷയോടെ ഉണ്ടായിരുന്നതുപോലെ, ഹേ അഗ്നേ, അതുപോലെ തന്നെ: ശുചികളായി, വാക്കിനെ പ്രഖ്യാപിച്ചുകൊണ്ട്, അവർ ദീപ്തമായ ജ്വാലയെ ഉണർത്തി. ഭൂമിയെ പിളർത്തി, അവർ അരുൺ (ചുവപ്പൻ) പ്രകാശങ്ങളെ പുറത്തെടുത്തു സ്വതന്ത്രമാക്കി.

Mantra 17

सुकर्माणः सुरुचो देवयन्तोऽयो न देवा जनिमा धमन्तः । शुचन्तो अग्निं ववृधन्त इन्द्रमूर्वं गव्यं परिषदन्तो अग्मन् ॥

സുകർമികൾ, സുരുചികൾ (പ്രകാശമേറിയവർ), ദേവയന്തർ—ദേവമുഖരായ അവർ—ശക്തിയുള്ള ശ്വാസത്തോടെ ദേവന്മാരെപ്പോലെ തങ്ങളുടെ ജന്മം പണിതെടുത്തു. സ്വയം ശുദ്ധീകരിച്ച് അവർ അഗ്നിയെ വർദ്ധിപ്പിച്ചു, ഇന്ദ്രനെ ബലപ്പെടുത്തി; ജ്ഞാനകിരണങ്ങളായ ഗവ്യങ്ങളുടെ വിശാലമായ വേലി/ഗോശാല (ഊർവം) ചുറ്റി ചെന്നു ഇരുന്നു.

Mantra 18

आ यूथेव क्षुमति पश्वो अख्यद्देवानां यज्जनिमान्त्युग्र । मर्तानां चिदुर्वशीरकृप्रन्वृधे चिदर्य उपरस्यायोः ॥

ഒരു കൂട്ടംപോലെ, ക്ഷുമതി—സമൃദ്ധമായ ജീവശക്തികൾ—അന്ന് ദൃശ്യമാവുകയായിരുന്നു, ദേവന്മാരുടെ ഉഗ്രജന്മം സമീപിച്ചപ്പോൾ. മർത്ത്യർക്കും ഉർവശികൾ—വിശാലമായി പ്രകാശിക്കുന്ന പ്രചോദനങ്ങൾ—രൂപപ്പെടുത്തിയപ്പെട്ടു; വർദ്ധിക്കലിനായും ആര്യൻ പരസ്യായോഃ—ഉന്നതമായ ജീവബലം—കണ്ടെത്തി.

Mantra 19

अकर्म ते स्वपसो अभूम ऋतमवस्रन्नुषसो विभातीः । अनूनमग्निं पुरुधा सुश्चन्द्रं देवस्य मर्मृजतश्चारु चक्षुः ॥

ഹേ അഗ്നേ, ഞങ്ങൾ നിന്റെ സുകർമികൾ—സ്വപസ്—ആയിരിക്കുന്നു; വിഭാതിയായ ഉഷസ്സുകൾ ഋതം—സത്യക്രമം—ഒഴുക്കി പുറപ്പെടുവിച്ചു. പലവിധത്തിൽ അവർ അഗ്നിയെ അനൂനം—ദോഷരഹിതം—ആക്കി, സുഷ്ചന്ദ്രം—സുന്ദരപ്രകാശം—ആക്കി; ദേവന്റെ ചാരു ചക്ഷു—അഗ്നിദൃഷ്ടി—അവർ മർമൃജത്, മിനുക്കുന്നു.

Mantra 20

एता ते अग्न उचथानि वेधोऽवोचाम कवये ता जुषस्व । उच्छोचस्व कृणुहि वस्यसो नो महो रायः पुरुवार प्र यन्धि ॥

ഹേ അഗ്നേ, വിധാതാവേ, ഈ ഉച്ചഥങ്ങൾ ഞങ്ങൾ നിനക്കു—കവി, ദ്രഷ്ടാവിനു—ഉച്ചരിച്ചിരിക്കുന്നു; അവയെ നീ പ്രസാദത്തോടെ സ്വീകരിക്ക. നീ ജ്വലിച്ചു പ്രകാശിക്ക; ഞങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ ശ്രേയസ്സു വരുത്തുക. അനേകം ഇഷ്ടരൂപങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമായ മഹാ റായിയുടെ പൂർണ്ണത ഞങ്ങളിലേക്കു പ്രേഷിക്ക.