Sukta 2

Mantra 1

यो मर्त्येष्वमृत ऋतावा देवो देवेष्वरतिर्निधायि । होता यजिष्ठो मह्ना शुचध्यै हव्यैरग्निर्मनुष ईरयध्यै ॥

మర్త్యుల మధ్య అమృతుడై, ఋతావాన్ దేవుడై—దేవులలో ‘అరతి’ (సక్రియ ప్రేరకుడు)గా నియమింపబడినవాడు; ఆ అగ్ని, హోతా, యజిష్ఠ—తన మహిమచేత ‘శుచధి’ (ప్రకాశమయ బుద్ధి)ని ప్రజ్వలింపజేస్తాడు; హవ్యములచేత మనుష్యుణ్ని ఊర్ధ్వగామిగా ప్రేరేపిస్తాడు।

Mantra 2

इह त्वं सूनो सहसो नो अद्य जातो जाताँ उभयाँ अन्तरग्ने । दूत ईयसे युयुजान ऋष्व ऋजुमुष्कान्वृषणः शुक्राँश्च ॥

ఇక్కడ, ఓ సహసుని కుమారుడైన అగ్నీ, నేడు మా కొరకు జన్మించినవాడా, రెండు జన్మల (రెండు లోకాల) మధ్య ప్రవేశించుము. దూతగా నీవు సాగుతావు—ఉన్నత తేజస్సులను యోగపరచుతూ—బలవంతుడవై, సూటిగా నడిపింపబడే వాడవై, శుక్లప్రభతో దీప్తిమంతుడవై.

Mantra 3

अत्या वृधस्नू रोहिता घृतस्नू ऋतस्य मन्ये मनसा जविष्ठा । अन्तरीयसे अरुषा युजानो युष्माँश्च देवान्विश आ च मर्तान् ॥

అత్యంత వేగవంతమైనవి నీ అశ్వాలు—బలంలో పెరుగుతూ, రోహితవర్ణంగా, ఘృతసిక్తంగా; మనసుతో నేను వాటిని ఋతానికి అత్యంత శీఘ్రమైనవిగా భావిస్తున్నాను. నీవు మధ్యలో సంచరిస్తావు, అరుష శక్తులను యోగపరచుతూ, దేవులను మరియు మానవ విశః (గోత్రాలను) ఒకటిగా సమీకరిస్తావు.

Mantra 4

अर्यमणं वरुणं मित्रमेषामिन्द्राविष्णू मरुतो अश्विनोत । स्वश्वो अग्ने सुरथः सुराधा एदु वह सुहविषे जनाय ॥

ఆర్యమన్, వరుణుడు, మిత్రుడు—వారిని; ఇంద్రుడు, విష్ణువును; మరుతులను, అశ్వినులను తీసుకురా. ఓ అగ్నీ, సుఅశ్వములు గలవాడా, సురథుడా, సురాధా (శుభసిద్ధులు) గలవాడా, సుహవిస్ అర్పించే జనుల వద్దకు వారిని నిశ్చయంగా వహించుము.

Mantra 5

गोमाँ अग्नेऽविमाँ अश्वी यज्ञो नृवत्सखा सदमिदप्रमृष्यः । इळावाँ एषो असुर प्रजावान्दीर्घो रयिः पृथुबुध्नः सभावान् ॥

హే అగ్నీ! ఈ యజ్ఞం గోమాన్ (కాంతి-కిరణరూప గోవులతో సమృద్ధి), అవిమాన్ (పోషక/రూపకల్పన శక్తులతో సమృద్ధి), అశ్వీ (వేగశక్తులతో సమృద్ధి) అవుతుంది; ఇందులో నృవత్ (శ్రేష్ఠ పురుషులు) సఖులై ఉండి, తన ఆసనంలో అజేయంగా—అప్రమృష్యంగా (అస్పృశ్యంగా) నిలుస్తుంది. హే దీప్తిమాన్ అసురా! ఇది నీ మహిమే—ఇళా-యుక్తం, ప్రజా-యుక్తం (ప్రజననశక్తితో పరిపూర్ణం) అయిన ఈ యజ్ఞం; దీర్ఘ రయి, పృథు-బుధ్న (విస్తృత ఆధారమున్న), సభావాన్ (సభ/సమాజాన్ని ధారించే) ధనాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.

Mantra 6

यस्त इध्मं जभरत्सिष्विदानो मूर्धानं वा ततपते त्वाया । भुवस्तस्य स्वतवाँ: पायुरग्ने विश्वस्मात्सीमघायत उरुष्य ॥

ఎవడు నీకు ఇంధనాన్ని తెచ్చి ఉత్సాహంగా ప్రజ్వలింపజేస్తాడో, లేదా తపస్సు ఉగ్రతలో తన శిరస్సునే నీకోసం వేడెక్కించుకుంటాడో—అతనికి, హే అగ్నీ, నీవు స్వతవాన్ (స్వబలవంతుడు) రక్షకుడవు అవుతావు; ప్రతి దుష్టచింతకుని నుండి, సమస్త వైరం నుండి, అతనిని విస్తరింపజేసి (ఉరుష్య) కాపాడు.

Mantra 7

यस्ते भरादन्नियते चिदन्नं निशिषन्मन्द्रमतिथिमुदीरत् । आ देवयुरिनधते दुरोणे तस्मिन्रयिर्ध्रुवो अस्तु दास्वान् ॥

ఎవడు కొరతలోనూ నీకు అన్నాన్ని తెస్తాడో, ఎవడు ఆనందదాయక అతిథిని కూర్చోబెట్టి అతనిని ఉద్ధరించి (ఉదీరత్) పైకి లేపుతాడో—దేవయు (దేవాన్వేషి) గృహంలో నిన్ను ప్రజ్వలింపజేసినప్పుడు—ఆ దాతకు ధ్రువమైన రయి కలుగుగాక; అది ఎప్పటికీ క్షీణించనిది కావుగాక.

Mantra 8

यस्त्वा दोषा य उषसि प्रशंसात्प्रियं वा त्वा कृणवते हविष्मान् । अश्वो न स्वे दम आ हेम्यावान्तमंहसः पीपरो दाश्वांसम् ॥

రాత్రిలోనూ ఉషస్సు వేళనూ నిన్ను ప్రశంసించేవాడు, లేదా హవిస్ అర్పణతో నిన్ను ప్రియుడిగా చేసేవాడు—తన దమంలో ఉన్న అశ్వంలా, అతని వద్దకు నీవు ఇంటికి తిరిగి రా. ఓ అగ్నీ, లగాము (రేణు) ధరించేవాడా, ఆ దాత యజమానుని కష్టం మరియు సంకుచిత దురవస్థల నుండి దాటించు.

Mantra 9

यस्तुभ्यमग्ने अमृताय दाशद्दुवस्त्वे कृणवते यतस्रुक् । न स राया शशमानो वि योषन्नैनमंहः परि वरदघायोः ॥

యెవడు, ఓ అగ్నీ, అమృతస్వరూపుడైన (అమర) నీకై దానం/హవిస్ అర్పిస్తాడో, మరియు నియమిత స్రుక్ (యతస్రుక్) తో నీలో తన భక్తిసేవ (దువస్) స్థాపిస్తాడో—అతడు ప్రయత్నిస్తూ ఉన్నా సంపద (రాయా) నుండి జారిపోడు; కష్టం అతన్ని చుట్టుముట్టదు; దుష్టాశయుడి దురభిప్రాయం కూడా అతనిపై పడదు.

Mantra 10

यस्य त्वमग्ने अध्वरं जुजोषो देवो मर्तस्य सुधितं रराणः । प्रीतेदसद्धोत्रा सा यविष्ठासाम यस्य विधतो वृधासः ॥

యెవరి సుసంఘటిత అధ్వరం (యజ్ఞమార్గం) నీవు స్వీకరిస్తావో, ఓ అగ్నీ—దీప్త దేవా, మర్త్యుని సుస్థిర కర్మలో ఆనందించేవాడా—అప్పుడు అక్కడ హోత్రా (యాజ్ఞిక పురోహిత-శక్తి) ప్రీతితో ఆసీనమవుతుంది. ఓ యవిష్ఠ (అత్యంత యువకుడా), విధాతగా సేవచేసేవానికై వృద్ధిశక్తులు పెరుగుతాయి.

Mantra 11

चित्तिमचित्तिं चिनवद्वि विद्वान्पृष्ठेव वीता वृजिना च मर्तान् । राये च नः स्वपत्याय देव दितिं च रास्वादितिमुरुष्य ॥

హే అగ్నీ, హే విద్వాన్! నీవు చిత్తి–అచిత్తిని విచారించి, మా కొరకు యథార్థ వివేకాలను ఎంచి సమకూర్చి; అసత్యమైన, గందరగోళ కదలికల నుండి వాటిని వేరుచేయుము. దృఢ ఆధారం (పృష్టం) ఎంచుకునేవాడిలా, వంకర మానవ ప్రేరణలను విడదీయుము. మాకు రాయి (సమృద్ధి) మరియు స్వపత్య (ఉత్తమ సంతాన స్థాపన శక్తి) ప్రసాదించుము; అలాగే దితి మరియు అదితి—ఇరువురినీ కాపాడుతూ—మాకు దయచేయుము.

Mantra 12

कविं शशासुः कवयोऽदब्धा निधारयन्तो दुर्यास्वायोः । अतस्त्वं दृश्याँ अग्न एतान्पड्भिः पश्येरद्भुताँ अर्य एवैः ॥

మోసంలేని కవులు కవినే ఉపదేశించి, ప్రాణశక్తి (ఆయుః) యొక్క నివాసస్థానాలలో అతనిని దృఢంగా స్థాపించారు. అందువల్ల, హే అగ్నీ, నీ మార్గములచే ఈ దృశ్యమైన అద్భుతాలను దర్శించుము—నీ గమనముచేత ఆర్యుడు, అనగా శ్రేష్ఠుడు, నీవే.

Mantra 13

त्वमग्ने वाघते सुप्रणीतिः सुतसोमाय विधते यविष्ठ । रत्नं भर शशमानाय घृष्वे पृथु श्चन्द्रमवसे चर्षणिप्राः ॥

హే అగ్నీ! నీవు వాఘత (అర్పణకర్త) కు సు-ప్రణీతిః (శ్రేష్ఠ నాయకత్వం); సోమాన్ని పీడించే యజమానునికి, హే యవిష్ఠ (అత్యంత యువకుడా)! శ్రమించే, ఉత్సాహభరితుడైన సాధకునికి రత్నం (ధనం/వరము) తీసికొని రా. ముందుకు సాగే ప్రజల (చర్షణి-ప్రాః) కొరకు నీ సహాయం విశాలమై, చంద్ర (దీప్తిమంత) మై ఉండుగాక.

Mantra 14

अधा ह यद्वयमग्ने त्वाया पड्भिर्हस्तेभिश्चकृमा तनूभिः । रथं न क्रन्तो अपसा भुरिजोॠतं येमुः सुध्य आशुषाणाः ॥

అప్పుడు, ఓ అగ్నీ, మేము మా అడుగులతోను, చేతులతోను, మా దేహాలతోనే నీకోసం కర్మను నిర్మించినప్పుడు—శ్రమచేత రథంలా ముందుకు సాగుతూ—శుద్ధబుద్ధిగల, త్వరిస్తు ప్రేరణగల జనులు ఋత (ṛta) అనే సత్య-వ్యవస్థను దృఢంగా ధరిస్తారు గాక.

Mantra 15

अधा मातुरुषसः सप्त विप्रा जायेमहि प्रथमा वेधसो नॄन् । दिवस्पुत्रा अङ्गिरसो भवेमाद्रिं रुजेम धनिनं शुचन्तः ॥

అప్పుడు, ఉషా-మాత నుండి జన్మించిన ఏడు విప్రులమై, మనుష్యులను నిర్మించే వేదసులలో ప్రథములమగుదుము. దివస్పుత్రులైన అంగిరసులమగుదుము; శుచితతో ప్రకాశిస్తూ, ధనంతో నిండిన శిలను పగులగొట్టి, లోపల బంధింపబడిన సంపదను విడుదల చేద్దాం.

Mantra 16

अधा यथा नः पितरः परासः प्रत्नासो अग्न ऋतमाशुषाणाः । शुचीदयन्दीधितिमुक्थशासः क्षामा भिन्दन्तो अरुणीरप व्रन् ॥

అప్పుడు, మా పూర్వ పితరులు—ప్రాచీనులు—ఋతం కోసం ఆతురులై ఉన్నట్లే, ఓ అగ్నీ, అలాగే: వారు శుచులై, ఉక్తాన్ని (పవిత్ర వాక్యాన్ని) ప్రకటిస్తూ, దీధితిని (దీప్తిని) ప్రజ్వలింపజేశారు; భూమిని చీల్చి, అరుణ వర్ణ కాంతులను వెలికి తీసి విడుదల చేశారు.

Mantra 17

सुकर्माणः सुरुचो देवयन्तोऽयो न देवा जनिमा धमन्तः । शुचन्तो अग्निं ववृधन्त इन्द्रमूर्वं गव्यं परिषदन्तो अग्मन् ॥

సుకర్ములు, సురుచి (ప్రకాశవంతులు), దేవయంతః (దేవాభిముఖులు) అయిన వారు దేవులవలెనే—అయస్ (ఇనుము) ఊది దంచి మలచినట్లు—శక్తిశ్వాసంతో తమ జన్మను గట్టిగా మలిచారు. శుచులై వారు అగ్నిని వృద్ధి చేసి, ఇంద్రుని దృఢపరచారు; తరువాత వారు వెళ్లి, ప్రకాశమయ గవ్య (గో-సంపద; జ్ఞానకిరణాలు) కలిగిన విశాలమైన గో-ఆవరణం (ఊర్వం) చుట్టూ పరిషదించి కూర్చున్నారు.

Mantra 18

आ यूथेव क्षुमति पश्वो अख्यद्देवानां यज्जनिमान्त्युग्र । मर्तानां चिदुर्वशीरकृप्रन्वृधे चिदर्य उपरस्यायोः ॥

యూథం (గుంపు) వలె, క్షుమత్ (సమృద్ధమైన) పశు-శక్తులు అప్పుడు దర్శనమయ్యాయి—దేవానాం ఆ ఉగ్ర జనిమా సమీపించినప్పుడు. మర్త్యులకూ ఉర్వశీలు (విస్తృత-ప్రకాశ ప్రేరణలు) నిర్మితమయ్యాయి; వృద్ధికోసమూ ఆర్యుడు (శ్రేష్ఠుడు) ఆ పైస్థాయి ఆయు/ప్రాణశక్తిని పొందాడు.

Mantra 19

अकर्म ते स्वपसो अभूम ऋतमवस्रन्नुषसो विभातीः । अनूनमग्निं पुरुधा सुश्चन्द्रं देवस्य मर्मृजतश्चारु चक्षुः ॥

హే అగ్నీ, మేము నీ స్వపస్ (సుకార్యం) చేయువారమయ్యాము; విభాతీ ఉషస్సులు ఋతం (సత్య-నియమం)ను పొంగించి ప్రకాశించాయి. అనేక విధాలుగా వారు అగ్నిని అనూన (నిర్దోష)గా, సుచంద్ర (సుందర-ప్రకాశ)గా చేశారు; దేవుని చారు చక్షు—అగ్ని-దృష్టిని—వారు మర్మృజత, అంటే మెరిపించి శుద్ధి చేస్తారు.

Mantra 20

एता ते अग्न उचथानि वेधोऽवोचाम कवये ता जुषस्व । उच्छोचस्व कृणुहि वस्यसो नो महो रायः पुरुवार प्र यन्धि ॥

హే అగ్నీ, హే విధాత (వేధస్), ఈ స్తుతివచనాలను మేము కవి-స్వరూపుడైన నీకు పలికాము—వాటిని స్వీకరించు. నీవు ప్రకాశించి ఉద్ధీప్తమవు; మాకు మరింత శ్రేష్ఠమైన మంగళాన్ని కలుగజేయు. అనేక కావ్యమైన రూపాలతో సమృద్ధమైన మహా రయి (సంపద)ను మా వైపు ప్రవహింపజేయు.