By VyasaSanskrit170 Verses

Vishnu Sahasranama in Malayalam

श्री विष्णु सहस्रनाम

The thousand names of Vishnu, with meaning

The hymn Bhishma taught Yudhishthira: every verse in Devanagari and in English letters, with its meaning, each verse open word by word, and each of the thousand names on a page of its own.

Read the Sahasranama

About the Vishnu Sahasranama

The Vishnu Sahasranama is a hymn of the thousand names of Vishnu. In the Anushasana Parva of the Mahabharata, Yudhishthira asks the dying Bhishma who the one God is and what a person should chant to be free, and Bhishma answers with these names, each a quality of the Lord: the one who pervades all, the one who sustains, the one who removes fear.

It is one of the most chanted hymns in India. Families recite it at dawn and at dusk, temples sing it on festival days, and many people know it by heart. Its names are read one at a time in archana, each offered with a salutation, and the great teachers have written on them, Adi Shankaracharya first among them.

The Purva Bhaga, the thousand names and the Phala Shruti here are the text of the BORI Critical Edition of the Mahabharata (Anushasana Parva 135). The opening invocations, the nyasa and dhyana, and the closing verses are recited around the hymn in the southern tradition and are not part of its chapter of the Mahabharata, though three of the closing verses come from the Bhagavad Gita. Each is marked as such.

The Thousand Names

Each of the 1,000 names with its meaning as Adi Shankaracharya read it, the form chanted in archana, and the verse it comes from.

See all the names

Vishnu Sahasranama Lyrics with Meaning

Opening Invocations

पूर्वपीठिका7 verses

Southern recitation tradition

ഈ ആരംഭഭാഗം ദക്ഷിണ പാരായണപാരമ്പര്യത്തിൽ പെട്ടതാണ്; ഇത് മഹാഭാരതത്തിന്റെ ഭാഗമല്ല. ആയിരം നാമങ്ങൾക്കായി മനസ്സിനെ ഒരുക്കാൻ പാരായണം ചെയ്യുന്നവർ മഹാഭാരതപാഠത്തിനു മുമ്പ് ഇത് ചേർക്കുന്നു. വിഘ്നങ്ങൾ നീങ്ങാനായി, വെള്ളവസ്ത്രം ധരിച്ച, ചന്ദ്രവർണ്ണനായ, നാലു കൈകളുള്ള വിഷ്ണുവിനെ ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഇത് ആരംഭിക്കുന്നത്; ഗജമുഖന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ പരിചാരകർ എല്ലാ തടസ്സങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്ന വിഷ്വക്സേനനെ ഇത് ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു. തുടർന്ന് വ്യാസനെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വംശപരമ്പരയിലൂടെ ആദരിക്കുകയും അദ്ദേഹം വിഷ്ണുവുമായി ഒന്നാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. മാറ്റമില്ലാത്തവനും നിത്യനുമായ വിഷ്ണുവിനുള്ള നമസ്കാരങ്ങളോടെയാണ് ഇത് അവസാനിക്കുന്നത്; അവിടുത്തെ സ്മരണ മാത്രം മതി ജനനത്തിന്റെയും ലൗകികജീവിതത്തിന്റെയും ബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കാൻ എന്ന് ശ്ലോകങ്ങൾ പറയുന്നു.

Invocation 1

हरिः ओम् ।शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम् ।प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये

Hari Om |Shuklambaradharam Vishnum Shashivarnam Chaturbhujam |Prasannavadanam Dhyayet Sarva Vighnopashantaye

ഹരി ഓം. വെളുത്ത വസ്ത്രം ധരിച്ചവനും, ചന്ദ്രന്റെ നിറമുള്ളവനും, നാലു കൈകളുള്ളവനും, പ്രസന്നവും സന്തുഷ്ടവുമായ മുഖമുള്ളവനുമായ വിഷ്ണുവിനെ, എല്ലാ വിഘ്നങ്ങളും നീങ്ങുന്നതിനായി ധ്യാനിക്കണം.

Word by word meaning

Invocation 2

यस्य द्विरदवक्त्राद्याः पारिषद्याः परःशतम् ।विघ्नं निघ्नन्ति सततं विष्वक्सेनं तमाश्रये

Yasya Dvirada Vaktradyah Parishadyah Parah Shatam |Vighnam Nighnanti Satatam Vishvaksenam Tamashraye

ഗജമുഖന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ, നൂറിലധികം വരുന്ന പരിചാരകർ എല്ലായ്പ്പോഴും എല്ലാ വിഘ്നങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കുന്ന ആ വിഷ്വക്സേനനെ ഞാൻ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു.

Word by word meaning

Invocation 3

व्यासं वसिष्ठनप्तारं शक्तेः पौत्रमकल्मषम् ।पराशरात्मजं वन्दे शुकतातं तपोनिधिम्

Vyasam Vasishtha Naptaram Shakteh Pautram Akalmasham |Parasharatmajam Vande Shukatatam Taponidhim

വസിഷ്ഠന്റെ പ്രപൗത്രനും, ശക്തിയുടെ കളങ്കമറ്റ പൗത്രനും, പരാശരന്റെ പുത്രനും, ശുകന്റെ പിതാവും, തപസ്സിന്റെ നിധിയുമായ വ്യാസനെ ഞാൻ വന്ദിക്കുന്നു.

Word by word meaning

Invocation 4

व्यासाय विष्णुरूपाय व्यासरूपाय विष्णवे ।नमो वै ब्रह्मनिधये वासिष्ठाय नमो नमः

Vyasaya Vishnu Rupaya Vyasa Rupaya Vishnave |Namo Vai Brahma Nidhaye Vasishthaya Namo Namah

വിഷ്ണുരൂപനായ വ്യാസനും, വ്യാസരൂപനായ വിഷ്ണുവിനും നമസ്കാരം. പവിത്രജ്ഞാനത്തിന്റെ ഭണ്ഡാരവും വസിഷ്ഠവംശജനുമായവന് തീർച്ചയായും നമസ്കാരം; വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം.

Word by word meaning

Invocation 5

अविकाराय शुद्धाय नित्याय परमात्मने ।सदैकरूपरूपाय विष्णवे सर्वजिष्णवे

Avikaraya Shuddhaya Nityaya Paramatmane |Sadaika Rupa Rupaya Vishnave Sarva Jishnave

ഒരിക്കലും മാറ്റമില്ലാത്തവനും, ശുദ്ധനും, നിത്യനും, പരമാത്മാവുമായവന്; എന്നും ഒരേ രൂപം തന്നെയുള്ളവന്; എല്ലാറ്റിനെയും ജയിക്കുന്ന വിഷ്ണുവിന്.

Word by word meaning

Invocation 6

यस्य स्मरणमात्रेण जन्मसंसारबन्धनात् ।विमुच्यते नमस्तस्मै विष्णवे प्रभविष्णवे

Yasya Smarana Matrena Janma Samsara Bandhanat |Vimuchyate Namastasmai Vishnave Prabha Vishnave

ആരെ സ്മരിക്കുന്ന മാത്രയിൽ തന്നെ ജനനത്തിന്റെയും ലൗകികജീവിതത്തിന്റെയും ബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കുന്നുവോ, സർവ്വശക്തനായ ആ വിഷ്ണുവിന് നമസ്കാരം.

Word by word meaning

Invocation 7

ओं नमो विष्णवे प्रभविष्णवे

Om Namo Vishnave | Prabhavishnave

ഓം, സർവ്വശക്തനായ ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിന് നമസ്കാരം.

Word by word meaning

Purva Bhaga

पूर्वभागः13 verses

Mahabharata 13.135.1 to 13.135.13 in the BORI Critical Edition.

ഈ ഭാഗം ആയിരം നാമങ്ങൾക്ക് മഹാഭാരതം തന്നെ ഒരുക്കുന്ന ചട്ടക്കൂടാണ്; വൈശമ്പായനനാണ് ഇത് വിവരിക്കുന്നത്. ധർമ്മത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഉപദേശങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി കേട്ടശേഷം യുധിഷ്ഠിരൻ ഒരുകൂട്ടം ചോദ്യങ്ങളുമായി ഭീഷ്മരുടെ നേരെ തിരിയുന്നു: ഏകദൈവവും ഏക പരമശരണവും ആരാണ്, ക്ഷേമം പ്രാപിക്കാൻ ജനങ്ങൾ ആരെയാണ് സ്തുതിക്കുകയും ആരാധിക്കുകയും ചെയ്യേണ്ടത്, ഏതു ധർമ്മമാണ് പരമം, എന്തു ജപിക്കുന്നതിലൂടെയാണ് ഒരു ജീവി ജനനത്തിന്റെയും സംസാരത്തിന്റെയും ബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നത്. അനന്തനും പരമപുരുഷനുമായ വിഷ്ണുവിനെ ആയിരം നാമങ്ങളിലൂടെ ഭക്തിയോടെ സ്തുതിക്കുകയും ആരാധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതാണ് പരമധർമ്മം എന്ന് ഭീഷ്മർ മറുപടി നൽകുന്നു. പവിത്രമാക്കുന്നവയെപ്പോലും പവിത്രമാക്കുന്നവനായും, സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെയും ഉറവിടമായും, അവ തിരികെ ലയിക്കുന്നവനായും അദ്ദേഹം വിഷ്ണുവിനെ വർണ്ണിക്കുന്നു; തുടർന്ന് നാമങ്ങൾ ചൊല്ലാമെന്ന് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു; ആ നാമങ്ങൾ തെറ്റുകളെക്കുറിച്ചുള്ള ഭയം നീക്കുകയും ക്ഷേമം നൽകുകയും ചെയ്യുമെന്ന് ശ്ലോകങ്ങൾ പറയുന്നു.

Purva Bhaga 1

वैशंपायन उवाच ।श्रुत्वा धर्मानशेषेण पावनानि च सर्वशः ।युधिष्ठिरः शांतनवं पुनरेवाभ्यभाषत

Vaishampayana Uvacha |Shrutva Dharman Asheshena Pavanani Cha Sarvashah |Yudhishthirah Shantanavam Punar Evabhyabhashata

വൈശംപായനൻ പറഞ്ഞു—അശേഷമായ ധർമ്മങ്ങളും സർവ്വവിധ പാവനോപദേശങ്ങളും ശ്രവിച്ച ശേഷം യുധിഷ്ഠിരൻ വീണ്ടും ശാന്തനവൻ (ഭീഷ്മൻ)നെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.

Word by word meaning

Purva Bhaga 2

किमेकं दैवतं लोके किं वाप्येकं परायणम् ।स्तुवन्तः कं कमर्चन्तः प्राप्नुयुर्मानवाः शुभम्

Kim Ekam Daivatam Loke Kim Vapyekam Parayanam |Stuvantah Kam Kam Archantah Prapnuyur Manavah Shubham

ലോകത്തിൽ ഏകദൈവം ആരാണ്? ഏക പരമാശ്രയം എന്താണ്? ആരെ സ്തുതിച്ച്, ആരെ അർച്ചിച്ച് മനുഷ്യർ ശുഭം പ്രാപിക്കും?

Word by word meaning

Purva Bhaga 3

को धर्मः सर्वधर्माणां भवतः परमो मतः ।किं जपन्मुच्यते जन्तुर्जन्मसंसारबन्धनात्

Ko Dharmah Sarva Dharmanam Bhavatah Paramo Matah |Kim Japan Muchyate Jantur Janma Samsara Bandhanat

സകല ധർമ്മങ്ങളിലും നിങ്ങളുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ പരമധർമ്മം ഏതാണ്? എന്ത് ജപിച്ചാൽ ജീവൻ ജന്മ-സംസാരബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും?

Word by word meaning

Purva Bhaga 4

भीष्म उवाच ।जगत्प्रभुं देवदेवमनन्तं पुरुषोत्तमम् ।स्तुवन्नामसहस्रेण पुरुषः सततोत्थितः

Bhishma Uvacha: Jagat Prabhum Deva Devam Anantam Purushottamam |Stuvan Nama Sahasrena Purushah Satatotthitah

ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—ജഗത്പ്രഭുവും ദേവദേവനും അനന്തനും പുരുഷോത്തമനുമായ അവനെ സഹസ്രനാമങ്ങളാൽ നിരന്തരം സ്തുതിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ സദാ ഉന്നതാവസ്ഥയിൽ നിലകൊള്ളുന്നു।

Word by word meaning

Purva Bhaga 5

तमेव चार्चयन्नित्यं भक्त्या पुरुषमव्ययम् ।ध्यायन्स्तुवन्नमस्यंश्च यजमानस्तमेव च

Tameva Charchayan Nityam Bhaktya Purushamavyayam |Dhyayan Stuvan Namasyanshcha Yajamanastameva Cha

അവ്യയനായ ആ പുരുഷനെയേ നിത്യം ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ച്—അവനെയേ ധ്യാനിച്ച്, സ്തുതിച്ച്, നമസ്കരിച്ച്, അവനേയ്ക്കു മാത്രം അർപ്പണയജ്ഞം ചെയ്യുന്നവൻ—ആ പഥത്തിൽ സ്ഥിരനാകുന്നു।

Word by word meaning

Purva Bhaga 6

अनादिनिधनं विष्णुं सर्वलोकमहेश्वरम् ।लोकाध्यक्षं स्तुवन्नित्यं सर्वदुःखातिगो भवेत्

Anadi Nidhanam Vishnum Sarva Loka Maheshwaram |Lokadhyaksham Stuvan Nityam Sarva Duhkhatigo Bhavet

ആദിയും അന്തവും ഇല്ലാത്ത, സർവ്വലോകങ്ങളുടെ മഹേശ്വരനും ലോകാധ്യക്ഷനുമായ വിഷ്ണുവിനെ നിത്യം സ്തുതിക്കുന്നവൻ എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളും അതിക്രമിക്കുന്നു।

Word by word meaning

Purva Bhaga 7

ब्रह्मण्यं सर्वधर्मज्ञं लोकानां कीर्तिवर्धनम् ।लोकनाथं महद्भूतं सर्वभूतभवोद्भवम्

Brahmanyam Sarva Dharmajnam Lokanam Kirti Vardhanam |Lokanatham Mahadbhutam Sarva Bhuta Bhavodbhavam

അവൻ ബ്രാഹ്മണ്യധർമ്മത്തെ പോഷിപ്പിക്കുന്നവൻ, സർവ്വധർമ്മജ്ഞൻ, ലോകങ്ങളുടെ കീർത്തി വർധിപ്പിക്കുന്നവൻ; ലോകനാഥൻ, മഹാസത്ത്വം, സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ ഭവോദ്ഭവകാരണം।

Word by word meaning

Purva Bhaga 8

एष मे सर्वधर्माणां धर्मोऽधिकतमो मतः ।यद्भक्त्या पुण्डरीकाक्षं स्तवैरर्चेन्नरः सदा

Esha Me Sarva Dharmanam Dharmo Dhikatamo Matah |Yad Bhaktya Pundarikaksham Stavair Archen Narah Sada

എന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ സർവ്വധർമ്മങ്ങളിലുമിതുതന്നെ പരമോന്നതധർമ്മം—മനുഷ്യൻ ഭക്തിയോടെ പുണ്ഡരീകാക്ഷനെ സദാ സ്തോത്രങ്ങളാൽ അർച്ചിക്കണം।

Word by word meaning

Purva Bhaga 9

परमं यो महत्तेजः परमं यो महत्तपः ।परमं यो महद्ब्रह्म परमं यः परायणम्

Paramam Yo Mahat Tejah Paramam Yo Mahat Tapah |Paramam Yo Mahad Brahma Paramam Yah Parayanam

അവൻ പരമ മഹാതേജസ്സാണ്, അവൻ പരമ മഹാതപസ്സാണ്; അവൻ പരമ മഹാബ്രഹ്മമാണ്, അവൻ പരമ പരായണം—അന്തിമ ശരണം.

Word by word meaning

Purva Bhaga 10

पवित्राणां पवित्रं यो मङ्गलानां च मङ्गलम् ।दैवतं देवतानां च भूतानां योऽव्ययः पिता

Pavitranam Pavitram Yo Mangalanam Cha Mangalam |Daivatam Devatanam Cha Bhutanam Yo'vyayah Pita

അവൻ പവിത്രങ്ങളിൽ പരമ പവിത്രൻ, മംഗളങ്ങളിൽ പരമ മംഗളം; അവൻ ദേവന്മാർക്കും ദൈവതം, സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ അവ്യയ പിതാവ്.

Word by word meaning

Purva Bhaga 11

यतः सर्वाणि भूतानि भवन्त्यादियुगागमे ।यस्मिंश्च प्रलयं यान्ति पुनरेव युगक्षये

Yatah Sarvani Bhutani Bhavantyadi Yugagame |Yasminscha Pralayam Yanti Punareva Yugakshaye

ആദിയുഗാരംഭത്തിൽ സർവ്വഭൂതങ്ങളും ആരിൽ നിന്നാണ് ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്, യുഗാന്തത്തിൽ അവ തന്നെ ആരിൽ പ്രളയമായി വീണ്ടും ലീനമാകുന്നതോ.

Word by word meaning

Purva Bhaga 12

तस्य लोकप्रधानस्य जगन्नाथस्य भूपते ।विष्णोर्नामसहस्रं मे शृणु पापभयापहम्

Tasya Lokapradhanasya Jagannathasya Bhupate |Vishnor Nama Sahasram Me Shrunu Papa Bhayapaham

ഹേ ഭൂപതേ! ലോകപ്രധാനനും ജഗന്നാഥനുമായ വിഷ്ണുവിന്റെ സഹസ്രനാമങ്ങൾ എന്നിൽ നിന്ന് ശ്രവിക്കൂ—അവ പാപഭയവും (അതിന്റെ ഫലഭയവും) അകറ്റുന്നു.

Word by word meaning

Purva Bhaga 13

यानि नामानि गौणानि विख्यातानि महात्मनः ।ऋषिभिः परिगीतानि तानि वक्ष्यामि भूतये

Yani Namani Gaunani Vikhyatani Mahatmanah |Rishibhih Parigitani Tani Vakshyami Bhutaye

മഹാത്മാവിന്റെ പ്രസിദ്ധമായ ഗൗണ (ഉപാധിരൂപ) നാമങ്ങൾ, ഋഷിമാർ പരിഗീതമാക്കിയവ—അവയെ ഞാൻ നിന്റെ ക്ഷേമവും അഭ്യുദയവും നിമിത്തം പ്രസ്താവിക്കും.

Word by word meaning

Nyasa and Dhyana

न्यासः ध्यानम्11 verses

Southern recitation tradition

ഈ ഭാഗം ദക്ഷിണ പാരായണപാരമ്പര്യത്തിൽ പെട്ടതാണ്; ഇത് മഹാഭാരതത്തിന്റെ ഭാഗമല്ല. ആയിരം നാമങ്ങൾ ആരംഭിക്കുന്നതിനു മുമ്പ് പാരായണം ചെയ്യുന്നയാളെ ഇത് ഒരുക്കുന്നു. ന്യാസശ്ലോകങ്ങൾ (3.1 മുതൽ 3.4 വരെ) സ്തോത്രത്തിന്റെ ഋഷി വേദവ്യാസനെന്നും, ഛന്ദസ്സ് അനുഷ്ടുപ്പെന്നും, ദേവത ദേവകീപുത്രനായ ശ്രീ മഹാവിഷ്ണുവായ നാരായണനെന്നും പറയുന്നു. തുടർന്ന് സ്തോത്രത്തിലെ തന്നെ നാമങ്ങളെ അതിന്റെ ബീജം, ശക്തി, ഹൃദയം, കവചം തുടങ്ങിയ ഭാഗങ്ങളായി നിശ്ചയിക്കുകയും, ശാന്തിക്കും മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ പ്രീതിക്കുമായാണ് ഇത് വിനിയോഗിക്കുന്നതെന്ന് പ്രസ്താവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഏഴു ധ്യാനശ്ലോകങ്ങൾ (3.5 മുതൽ 3.11 വരെ) പാരായണം ചെയ്യുന്നയാൾക്ക് മനസ്സിൽ ഉറപ്പിക്കാനുള്ള രൂപങ്ങൾ നൽകുന്നു: പാലാഴിയുടെ തീരത്ത് ഇരിക്കുന്ന മുകുന്ദൻ, മൂന്നു ലോകങ്ങൾ ശരീരമായുള്ള വിഷ്ണു, സർപ്പത്തിൽ ശയിക്കുന്ന ശാന്തനായ ഭഗവാൻ, ശംഖും ചക്രവും ധരിക്കുന്ന നാലു കൈകളുള്ളവൻ, ഒടുവിൽ പാരിജാതവൃക്ഷത്തിനു താഴെ സ്വർണ്ണസിംഹാസനത്തിൽ രുക്മിണിയോടും സത്യഭാമയോടും കൂടിയ കൃഷ്ണൻ.

Nyasa 1

ऋषिर्नाम्नां सहस्रस्य वेदव्यासो महामुनिः ।छन्दोऽनुष्टुप् तथा देवो भगवान् देवकीसुतः

Rishir Namnam Sahasrasya Vedavyaso Mahamunih |Chhando'nushtup Tatha Devo Bhagavan Devakisutah

ഈ ആയിരം നാമങ്ങളുടെ ഋഷി മഹാമുനിയായ വേദവ്യാസനാണ്. ഛന്ദസ്സ് അനുഷ്ടുപ്പ്; ദേവത ദേവകീപുത്രനായ ഭഗവാൻ.

Word by word meaning

Nyasa 2

अमृतांशूद्भवो बीजं शक्तिर्देवकिनन्दनः ।त्रिसामा हृदयं तस्य शान्त्यर्थे विनियुज्यते

Amritamshudbhavo Bijam Shaktir Devakinandanah |Trisama Hridayam Tasya Shantyarthe Viniyujyate

ഇതിന്റെ ബീജം അമൃതാംശൂദ്ഭവൻ, അമൃതകിരണങ്ങളുള്ള ചന്ദ്രൻ ആരിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ചുവോ അവൻ; ഇതിന്റെ ശക്തി ദേവകീനന്ദനൻ, ദേവകിയുടെ പുത്രൻ; ഇതിന്റെ ഹൃദയം ത്രിസാമാ, മൂന്നു സാമഗാനങ്ങളാൽ സ്തുതിക്കപ്പെടുന്നവൻ. ശാന്തിക്കുവേണ്ടിയാണ് ഇത് വിനിയോഗിക്കപ്പെടുന്നത്.

Word by word meaning

Nyasa 3

विष्णुं जिष्णुं महाविष्णुं प्रभविष्णुं महेश्वरम् ।अनेकरूपदैत्यान्तं नमामि पुरुषोत्तमम्

Vishnum Jishnum Mahavishnum Prabhavishnum Maheshvaram |Aneka Rupa Daityantam Namami Purushottamam

പരമപുരുഷനായ പുരുഷോത്തമനെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു: സർവ്വവ്യാപിയായ വിഷ്ണു; എന്നും വിജയിക്കുന്ന ജിഷ്ണു; മഹാനായ വിഷ്ണുവായ മഹാവിഷ്ണു; ശക്തിമാനായ പ്രഭവിഷ്ണു; പല രൂപങ്ങളിലുള്ള അസുരന്മാർക്ക് അന്ത്യം വരുത്തുന്ന മഹാനായ ഈശ്വരൻ, മഹേശ്വരൻ.

Word by word meaning

Nyasa 4

अस्य श्रीविष्णोर्दिव्यसहस्रनामस्तोत्रमहामन्त्रस्य श्रीवेदव्यासो भगवान् ऋषिः । अनुष्टुप् छन्दः । श्रीमहाविष्णुः परमात्मा श्रीमन्नारायणो देवता । अमृतांशूद्भवो भानुरिति बीजम् । देवकीनन्दनः स्रष्टेति शक्तिः । उद्भवः क्षोभणो देव इति परमो मन्त्रः । शङ्खभृन्नन्दकी चक्रीति कीलकम् । शार्ङ्गधन्वा गदाधर इत्यस्त्रम् । रथाङ्गपाणिरक्षोभ्य इति नेत्रम् । त्रिसामा सामगः सामेति कवचम् । आनन्दं परब्रह्मेति योनिः । ऋतुः सुदर्शनः काल इति दिग्बन्धः । श्रीविश्वरूप इति ध्यानम् । श्रीमहाविष्णुप्रीत्यर्थे जपे विनियोगः

Asya Shri Vishnor Divya Sahasranama Stotra Mahamantrasya Shri Vedavyaso Bhagavan Rishih | Anushtup Chandah | Shri Mahavishnuh Paramatma Shriman Narayano Devata | Amritamshudbhavo Bhanuriti Bijam | Devakinandanah Srashteti Shaktih | Udbhavah Kshobhano Deva Iti Paramo Mantrah | Shankhabhrin Nandaki Chakriti Kilakam | Sharngadhanva Gadadhara Ityastram | Rathangapanir Akshobhya Iti Netram | Trisama Samagah Sameti Kavacham | Anandam Parabrahmeti Yonih | Rituh Sudarshanah Kala Iti Digbandhah | Shri Vishvarupa Iti Dhyanam | Shri Mahavishnu Prityarthe Jape Viniyogah

ശ്രീവിഷ്ണുവിന്റെ ദിവ്യസഹസ്രനാമസ്തോത്രമായ ഈ മഹാമന്ത്രത്തിന്റെ ഋഷി ഭഗവാൻ ശ്രീ വേദവ്യാസനാണ്; ഛന്ദസ്സ് അനുഷ്ടുപ്പ്; ദേവത പരമാത്മാവായ ശ്രീ മഹാവിഷ്ണു, ശ്രീ നാരായണൻ. 'അമൃതകിരണനായ ചന്ദ്രൻ ആരിൽ നിന്ന് ഉദിച്ചുവോ അവൻ, പ്രകാശമാനൻ' എന്നത് ബീജം; 'ദേവകിയുടെ ആനന്ദം, സ്രഷ്ടാവ്' എന്നത് ശക്തി; 'ഉത്ഭവം, ഇളക്കിമറിക്കുന്നവൻ, ഈശ്വരൻ' എന്നത് പരമമന്ത്രം; 'ശംഖധാരി, നന്ദകം എന്ന വാൾ ഏന്തുന്നവൻ, ചക്രധാരി' എന്നത് അതിനെ ഉറപ്പിക്കുന്ന കീലകം; 'ശാർങ്ഗം വില്ലായുള്ളവൻ, ഗദാധാരി' എന്നത് അസ്ത്രം; 'കൈയിൽ ചക്രം ധരിക്കുന്നവൻ, ഇളക്കാനാവാത്തവൻ' എന്നത് നേത്രം. 'മൂന്നു സാമങ്ങളുള്ളവൻ, സാമം പാടുന്നവൻ, സാമം തന്നെ' എന്നത് കവചം; 'ആനന്ദം, പരബ്രഹ്മം' എന്നത് ഉറവിടം; 'ഋതു, മംഗളകരമായ ദർശനമുള്ളവൻ, കാലം' എന്നത് ദിഗ്ബന്ധം; 'ശ്രീ വിശ്വരൂപൻ, വിശ്വം രൂപമായുള്ള ഈശ്വരൻ' എന്നത് ധ്യാനം. ശ്രീ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ പ്രീതിക്കായി ജപത്തിൽ ഇത് വിനിയോഗിക്കപ്പെടുന്നു.

Word by word meaning

Dhyana 1

ध्यानम् ।क्षीरोदन्वत्प्रदेशे शुचिमणिविलसत्सैकते मौक्तिकानां मालाक्लृप्तासनस्थः स्फटिकमणिनिभैर्मौक्तिकैर्मण्डिताङ्गः ।शुभ्रैरभ्रैरदभ्रैरुपरिविरचितैर्मुक्तपीयूषवर्षैरानन्दी नः पुनीयादरिनलिनगदाशङ्खपाणिर्मुकुन्दः

Dhyanam |Kshirodanvat Pradeshe Shuchimani Vilasat Saikate Mauktikanam Malaklupta Asanasthah Sphatika Mani Nibhair Mauktikair Mandita Angah |Shubhrair Abhrair Adabhrair Upari Virachitair Mukta Piyusha Varshair Anandi Nah Puniyad Ari Nalina Gada Shankha Panir Mukundah

ധ്യാനം: ശുദ്ധരത്നങ്ങളാൽ മണൽത്തിട്ട തിളങ്ങുന്ന പാലാഴിയുടെ തീരത്ത്, മുത്തുമാലകൾ കൊണ്ടു തീർത്ത ആസനത്തിൽ അവിടുന്ന് ഇരിക്കുന്നു; സ്ഫടികം പോലെ തിളങ്ങുന്ന മുത്തുകളാൽ അവിടുത്തെ ശരീരം അലംകൃതമാണ്. അവിടുത്തെ മുകളിൽ അമൃതവർഷം ചൊരിയുന്ന ധാരാളം വെൺമേഘങ്ങൾ ഒത്തുകൂടുന്നു; അവിടുന്ന് ആനന്ദപൂർണ്ണനാണ്. ചക്രവും താമരയും ഗദയും ശംഖും കൈകളിൽ ഏന്തിയ മുകുന്ദൻ നമ്മെ പവിത്രരാക്കട്ടെ.

Word by word meaning

Dhyana 2

भूःपादौ यस्य नाभिर्वियदसुरनिलश्चन्द्रसूर्यौ च नेत्रे कर्णावाशाः शिरो द्यौर्मुखमपि दहनो यस्य वास्तेयमब्धिः ।अन्तःस्थं यस्य विश्वं सुरनरखगगोभोगिगन्धर्वदैत्यैश्चित्रं रंरम्यते तं त्रिभुवनवपुषं विष्णुमीशं नमामि

Bhuh Padau Yasya Nabhir Viyad Asur Anilash Chandra Suryau Cha Netre Karnav Ashah Shiro Dyaur Mukham Api Dahano Yasya Vasteyam Abdhih |Antahstham Yasya Vishvam Sura Nara Khaga Go Bhogi Gandharva Daityaish Chitram Ram Ramyate Tam Tribhuvana Vapusham Vishnum Isham Namami

ഭൂമി പാദങ്ങളും, ആകാശം നാഭിയും, വായു ശ്വാസവും, ചന്ദ്രനും സൂര്യനും കണ്ണുകളും, ദിക്കുകൾ ചെവികളും, സ്വർഗ്ഗം ശിരസ്സും, അഗ്നി മുഖവും, സമുദ്രം ഉദരവുമായി, മൂന്നു ലോകങ്ങൾ ശരീരമായുള്ള ഈശ്വരനായ വിഷ്ണുവിനെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു. ദേവന്മാർ, മനുഷ്യർ, പക്ഷികൾ, കന്നുകാലികൾ, സർപ്പങ്ങൾ, ഗന്ധർവന്മാർ, ദൈത്യന്മാർ എന്നിവരുടെ വൈവിധ്യത്താൽ അത്ഭുതകരമായ ഈ വിശ്വം മുഴുവൻ അവിടുത്തെ ഉള്ളിൽ വസിച്ച് അനന്തമായി ആനന്ദിക്കുന്നു.

Word by word meaning

Dhyana 3

शान्ताकारं भुजगशयनं पद्मनाभं सुरेशं विश्वाकारं गगनसदृशं मेघवर्णं शुभाङ्गम् ।लक्ष्मीकान्तं कमलनयनं योगिहृद्ध्यानगम्यं वन्दे विष्णुं भवभयहरं सर्वलोकैकनाथम्

Shantakaram Bhujagashayanam Padmanabham Suresham Vishwakaram Gaganasadrisham Meghavarnam Shubhangam |Lakshmikantam Kamalanayanam Yogihriddhyanagamyam Vande Vishnum Bhavabhayaharam Sarvalokaikanatham

ശാന്തമായ രൂപമുള്ളവനും, സർപ്പത്തിൽ ശയിക്കുന്നവനും, നാഭിയിൽ നിന്ന് താമര വിരിയുന്നവനും, ദേവന്മാരുടെ നാഥനും; വിശ്വം രൂപമായുള്ളവനും, ആകാശം പോലെയുള്ളവനും, മഴമേഘത്തിന്റെ നിറമുള്ളവനും, മംഗളകരമായ അവയവങ്ങളുള്ളവനും; ലക്ഷ്മിയുടെ പ്രിയതമനും, താമരക്കണ്ണനും, യോഗികൾ ഹൃദയത്തിലെ ധ്യാനത്താൽ പ്രാപിക്കുന്നവനും; ലൗകികജീവിതത്തിന്റെ ഭയം അകറ്റുന്നവനും, സർവ്വലോകങ്ങളുടെയും ഏകനാഥനുമായ വിഷ്ണുവിനെ ഞാൻ വന്ദിക്കുന്നു.

Word by word meaning

Dhyana 4

मेघश्यामं पीतकौशेयवासं श्रीवत्साङ्कं कौस्तुभोद्भासिताङ्गम् ।पुण्योपेतं पुण्डरीकायताक्षं विष्णुं वन्दे सर्वलोकैकनाथम्

Meghashyamam Pitakausheyavasam Shrivatsankam Kaustubhodbhasitangam |Punyopetam Pundarikayataksham Vishnum Vande Sarvalokaikanatham

സർവ്വലോകങ്ങളുടെയും ഏകനാഥനായ വിഷ്ണുവിനെ ഞാൻ വന്ദിക്കുന്നു. അവിടുന്ന് മഴമേഘം പോലെ ഇരുണ്ട നിറമുള്ളവനാണ്, മഞ്ഞപ്പട്ടുവസ്ത്രം ധരിക്കുന്നു. അവിടുന്ന് ശ്രീവത്സചിഹ്നം വഹിക്കുന്നു, അവിടുത്തെ ശരീരം കൗസ്തുഭരത്നത്താൽ ശോഭിക്കുന്നു, അവിടുന്ന് പുണ്യപൂർണ്ണനാണ്, അവിടുത്തെ കണ്ണുകൾ വെൺതാമര പോലെ നീണ്ടതാണ്.

Word by word meaning

Dhyana 5

सशङ्खचक्रं सकिरीटकुण्डलं सपीतवस्त्रं सरसीरुहेक्षणम् ।सहारवक्षःस्थलकौस्तुभश्रियं नमामि विष्णुं शिरसा चतुर्भुजम्

Sashankha Chakram Sakirita Kundalam Sapita Vastram Sarasiruhekshanam |Sahara Vakshahsthala Kaustubha Shriyam Namami Vishnum Shirasa Chaturbhujam

ശംഖും ചക്രവും ധരിക്കുന്നവനും, കിരീടവും കുണ്ഡലങ്ങളും അണിഞ്ഞവനും, മഞ്ഞവസ്ത്രം ധരിച്ചവനും, താമര പോലുള്ള കണ്ണുകളുള്ളവനും, മാല അണിഞ്ഞ മാറിടം കൗസ്തുഭരത്നത്തിന്റെ ശോഭയാൽ തിളങ്ങുന്നവനുമായ, നാലു കൈകളുള്ള ഈശ്വരനായ വിഷ്ണുവിനെ ഞാൻ ശിരസ്സു നമിച്ച് വന്ദിക്കുന്നു.

Word by word meaning

Dhyana 6

छायायां पारिजातस्य हेमसिंहासनोपरि ।आसीनमम्बुदश्याममायताक्षमलंकृतम्

Chhayayam Parijatasya Hema Simhasanopari |Aasinam Ambuda Shyamam Ayataksham Alankritam

പാരിജാതവൃക്ഷത്തിന്റെ തണലിൽ സ്വർണ്ണസിംഹാസനത്തിന്മേൽ ഉപവിഷ്ടനും, മഴമേഘം പോലെ ഇരുണ്ട നിറമുള്ളവനും, നീണ്ടു വിടർന്ന കണ്ണുകളുള്ളവനും, സമൃദ്ധമായി അലംകൃതനുമായവനെ.

Word by word meaning

Dhyana 7

चन्द्राननं चतुर्बाहुं श्रीवत्साङ्कितवक्षसम् ।रुक्मिणीसत्यभामाभ्यां सहितं कृष्णमाश्रये

Chandrananam Chaturbahum Shrivatsankita Vakshasam |Rukmini Satyabhamabhyam Sahitam Krishnam Ashraye

ചന്ദ്രനെപ്പോലുള്ള മുഖമുള്ളവനും, നാലു കൈകളുള്ളവനും, മാറിടത്തിൽ ശ്രീവത്സചിഹ്നം വഹിക്കുന്നവനും, രുക്മിണിയോടും സത്യഭാമയോടും കൂടിയവനുമായ കൃഷ്ണനെ ഞാൻ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു.

Word by word meaning

The Thousand Names

नामसहस्रम्107 verses

Mahabharata 13.135.14 to 13.135.120 in the BORI Critical Edition.

ഇതാണ് വിഷ്ണുസഹസ്രനാമത്തിന്റെ ഹൃദയം: ആയിരം നാമങ്ങൾ തന്നെ; യുധിഷ്ഠിരനോടുള്ള ഭീഷ്മരുടെ മറുപടിയായി മഹാഭാരതത്തിലെ അനുശാസനപർവത്തിൽ 107 ശ്ലോകങ്ങളിലായി ഇവ നിരത്തിയിരിക്കുന്നു. ഓരോ ശ്ലോകവും പല നാമങ്ങളെ ഒരുമിച്ചു കോർക്കുന്നു; അങ്ങനെ വിഷ്ണുവിനെ വിശ്വമെന്നും, ഭൂതം, വർത്തമാനം, ഭാവി എന്നിവയുടെ അധിപനെന്നും, ജീവികളുടെ അന്തരാത്മാവെന്നും, മുക്തരുടെ പരമഗതിയെന്നും വിളിക്കുന്നു. നാമങ്ങൾ വൈദികയാഗം, തത്ത്വചിന്ത, കഥ എന്നിവയിലൂടെയെല്ലാം സ്വതന്ത്രമായി സഞ്ചരിക്കുന്നു. അവിടുന്ന് യജ്ഞവും യജ്ഞത്തിന്റെ നാഥനുമാണ്, ഓം എന്ന അക്ഷരമാണ്, കാലവും സംവത്സരവുമാണ്, ക്ഷേത്രത്തെ അറിയുന്ന ക്ഷേത്രജ്ഞനാണ്; ഒപ്പം നരസിംഹനും, വാമനനും, രാമനും, ദേവകീപുത്രനായ കൃഷ്ണനും, മഹാവരാഹവും, കേശിയെയും കാലനേമിയെയും വധിച്ചവനുമാണ്. സാധാരണയായി ശിവൻ, രുദ്രൻ, സ്കന്ദൻ, ഇന്ദ്രൻ തുടങ്ങിയ മറ്റു ദേവതകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നാമങ്ങളും, സൂര്യൻ, വായു, അഗ്നി, ഭൂമി, പവിത്രമായ അശ്വത്ഥവൃക്ഷം എന്നിവയോടൊപ്പം ഏകനായ ഈശ്വരനിൽ ഉൾച്ചേർക്കപ്പെടുന്നു. പരസ്പരവിരുദ്ധമായ ജോടികൾ ഉടനീളം ആവർത്തിക്കുന്നു: ഏകനും അനേകനും, രൂപമുള്ളവനും രൂപമില്ലാത്തവനും, അണുവും മഹത്തും, ഭയം നൽകുന്നവനും ഭയം നീക്കുന്നവനും. ഒരു നീണ്ട നാമസമൂഹം അവിടുത്തെ ലക്ഷ്മിയുടെ വാസസ്ഥാനവും നാഥനുമായി സ്തുതിക്കുന്നു. അവസാനത്തോടടുത്ത്, തന്നെക്കുറിച്ചു കേൾക്കുന്നതും ജപിക്കുന്നതും പുണ്യം നൽകുന്നവനെന്നും ദുഃസ്വപ്നങ്ങൾ നീക്കുന്നവനെന്നും ശ്ലോകങ്ങൾ അവിടുത്തെ വിളിക്കുന്നു; ഭക്തർ ഇതിനെ പാരായണത്തോടു തന്നെ ചേർന്ന ഒരു വാഗ്ദാനമായി കാണുന്നു. അവിടുത്തെ ആയുധങ്ങളോടെയാണ് ഈ ഭാഗം അവസാനിക്കുന്നത്: ശംഖ്, നന്ദകം എന്ന വാൾ, ചക്രം, ശാർങ്ഗം എന്ന വില്ല്, ഗദ.

Shloka 1

विश्वं विष्णुर्वषट्कारो भूतभव्यभवत्प्रभुः ।भूतकृद्भूतभृद्भावो भूतात्मा भूतभावनः

Vishwam Vishnur Vashatkaro Bhuta Bhavya Bhavat Prabhuh |Bhutakrid Bhutabhrid Bhavo Bhutatma Bhutabhavanah

അവൻ തന്നെയാണ് സമസ്ത വിശ്വം; അവൻ തന്നെയാണ് വിഷ്ണു; വൈദിക യാഗത്തിലെ വഷട്കാരവും അവൻ തന്നെയാണ്; ഭൂതം-ഭവ്യം-ഭവത് എന്ന മൂവകാലങ്ങളുടെയും പ്രഭു അവൻ. അവൻ ഭൂതകൃത്, ഭൂതഭൃത്, ഭാവസ്വരൂപൻ; ഭൂതാത്മാവും ഭൂതഭാവനനും—ജീവികളെ പുഷ്ടിപ്പെടുത്തുന്നവനും—ആകുന്നു.

Its names, one by one

Shloka 2

पूतात्मा परमात्मा च मुक्तानां परमा गतिः ।अव्ययः पुरुषः साक्षी क्षेत्रज्ञोऽक्षर एव च

Putatma Paramatma Cha Muktanam Parama Gatih |Avyayah Purushah Sakshi Kshetrajno Kshara Eva Cha

അവൻ പൂതാത്മാവും പരമാത്മാവും; മുക്തരുടെ പരമഗതി അവൻ തന്നെയാണ്. അവൻ അവ്യയപുരുഷൻ; സാക്ഷി; ക്ഷേത്രം (ദേഹം-മനം) അറിയുന്ന ക്ഷേത്രജ്ഞൻ; അക്ഷരമായ അചലതത്ത്വവും അവൻ തന്നെയാണ്.

Its names, one by one

Shloka 3

योगो योगविदां नेता प्रधानपुरुषेश्वरः ।नारसिंहवपुः श्रीमान्केशवः पुरुषोत्तमः

Yogo Yogavidam Neta Pradhana Purusheshvarah |Narasimha Vapuh Shriman Keshavah Purushottamah

അവൻ തന്നെയാണ് യോഗം; യോഗവിദന്മാരുടെ നേതാവും; പ്രധാനം-പുരുഷം എന്നിവയുടെ ഈശ്വരനും. നരസിംഹവപുസ്സുള്ള, ശ്രീമാൻ കേശവൻ—അവൻ തന്നെയാണ് പുരുഷോത്തമൻ.

Its names, one by one

Shloka 4

सर्वः शर्वः शिवः स्थाणुर्भूतादिर्निधिरव्ययः ।संभवो भावनो भर्ता प्रभवः प्रभुरीश्वरः

Sarvah Sharvah Shivah Sthanur Bhutadir Nidhir Avyayah |Sambhavo Bhavano Bharta Prabhavah Prabhur Ishvarah

അവൻ തന്നെയാണ് സർവ്വം; അവൻ ശർവ്വനും ശിവനും സ്ഥാണുവും (അചലൻ) ആകുന്നു. അവൻ ഭൂതങ്ങളുടെ ആദിയും അവ്യയ നിധിയും. അവൻ സംഭവൻ, ഭാവനൻ, ഭർത്താവ്; പ്രഭവൻ, പ്രഭു, ഈശ്വരൻ അവൻ തന്നെയാണ്.

Its names, one by one

Shloka 5

स्वयंभूः शंभुरादित्यः पुष्कराक्षो महास्वनः ।अनादिनिधनो धाता विधाता धातुरुत्तमः

Svayambhuh Shambhur Adityah Pushkaraksho Mahasvanah |Anadi Nidhano Dhata Vidhata Dhatur Uttamah

അവൻ സ്വയംഭൂ; അവൻ ശംഭു, ആദിത്യൻ; പുഷ്കരാക്ഷൻ, മഹാസ്വനൻ. അവന് ആദിയും അന്തവും ഇല്ല; അവൻ ധാതാ (ആധാരം), വിധാതാ (നിയന്താവ്), ഉത്തമധാതു—പരമ അടിസ്ഥാനവും—ആകുന്നു.

Its names, one by one

Shloka 6

अप्रमेयो हृषीकेशः पद्मनाभोऽमरप्रभुः ।विश्वकर्मा मनुस्त्वष्टा स्थविष्ठः स्थविरो ध्रुवः

Aprameyo Hrishikeshah Padmanabho Maraprabhuh |Vishwakarma Manus Tvashta Sthavishthah Sthaviro Dhruvah

അവൻ അപ്രമേയൻ; ഹൃഷീകേശൻ (ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ അധിപൻ); പദ്മനാഭൻ; അമരന്മാരുടെ പ്രഭു. അവൻ വിശ്വകർമ്മാ, മനു, ത്വഷ്ടാ; അത്യന്തം സ്ഥിരസാരൻ, പുരാതനൻ, ധ്രുവൻ—അചലൻ.

Its names, one by one

Shloka 7

अग्राह्यः शाश्वतः कृष्णो लोहिताक्षः प्रतर्दनः ।प्रभूतस्त्रिककुब्धाम पवित्रं मङ्गलं परम्

Agrahyah Shashvatah Krishno Lohitakshah Pratardanah |Prabhutas Trikakub Dhama Pavitram Mangalam Param

അവൻ അഗ്രാഹ്യൻ; ശാശ്വതൻ; കൃഷ്ണൻ; ലോഹിതാക്ഷൻ; വിരോധശക്തികളെ ദമിപ്പിക്കുന്നവൻ. അവൻ പ്രഭൂതൻ; ത്രികകുബ്ധാമ (മൂന്നു ദിക്കുകളുടെയും/ലോകങ്ങളുടെയും ധാമം); പവിത്രീകരകൻ; പരമ മംഗളസ്വരൂപൻ.

Its names, one by one

Shloka 8

ईशानः प्राणदः प्राणो ज्येष्ठः श्रेष्ठः प्रजापतिः ।हिरण्यगर्भो भूगर्भो माधवो मधुसूदनः

Ishanah Pranadah Prano Jyeshthah Shreshthah Prajapatih |Hiranyagarbho Bhugarbho Madhavo Madhusudanah

അവൻ ഈശാനൻ; പ്രാണദാതാവ്; സ്വയം പ്രാണൻ; ജ്യേഷ്ഠൻ; ശ്രേഷ്ഠൻ; പ്രജാപതി. അവൻ ഹിരണ്യഗർഭൻ, ഭൂഗർഭൻ; മാധവൻ, മധുസൂദനൻ.

Its names, one by one

Shloka 9

ईश्वरो विक्रमी धन्वी मेधावी विक्रमः क्रमः ।अनुत्तमो दुराधर्षः कृतज्ञः कृतिरात्मवान्

Ishwaro Vikrami Dhanvi Medhavi Vikramah Kramah |Anuttamo Duradharshah Kritajnah Kritiratmavan

അവൻ ഈശ്വരൻ; വിക്രമശാലി; ധനുർധാരി; മേധാവി; സ്വയം വിക്രമവും ക്രമവും (സുവ്യവസ്ഥിത ഗതി). അവൻ അനുത്തമൻ; ദുരാധർഷൻ; കൃതജ്ഞൻ; കൃതിസിദ്ധൻ; ആത്മവാൻ—ആത്മസംയമി.

Its names, one by one

Shloka 10

सुरेशः शरणं शर्म विश्वरेताः प्रजाभवः ।अहः संवत्सरो व्यालः प्रत्ययः सर्वदर्शनः

Sureshah Sharanam Sharma Vishwareta Prajabhavah |Ahah Samvatsaro Vyalah Pratyayah Sarvadarshanah

അവൻ സുരേശൻ; ശരണം; ശർമ—രക്ഷയും ശാന്തിയും; വിശ്വരേതാഃ—ജഗത്തിന്റെ ബീജം; പ്രജാഭവഃ—സകല ജീവികളുടെ ഉദ്ഭവം. അവൻ അഹഃ—ദിനം; സംവത്സരം—വർഷം; വ്യാലഃ—മഹാബലവാൻ; പ്രത്യയഃ—വിശ്വാസത്തിന്റെ ആധാരം; സർവദർശനഃ—സർവദ്രഷ്ടാവ്.

Its names, one by one

Shloka 11

अजः सर्वेश्वरः सिद्धः सिद्धिः सर्वादिरच्युतः ।वृषाकपिरमेयात्मा सर्वयोगविनिःसृतः

Ajah Sarveshvarah Siddhah Siddhih Sarvadir Achyutah |Vrishakapir Ameyatma Sarva Yoga Vinihsritah

അവൻ അജൻ, സർവേശ്വരൻ, സിദ്ധൻ, സ്വയം സിദ്ധി; സർവത്തിന്റെ ആദികാരണം, അച്യുതൻ; വൃഷാകപി, അമേയസ്വരൂപൻ, എല്ലാ യോഗസാധനകളെയും അതിക്രമിച്ചവൻ।

Its names, one by one

Shloka 12

वसुर्वसुमनाः सत्यः समात्मा संमितः समः ।अमोघः पुण्डरीकाक्षो वृषकर्मा वृषाकृतिः

Vasur Vasumanah Satyah Samatma Sammitah Samah |Amoghah Pundarikaksho Vrishakarma Vrishakritih

അവൻ വസു, ഉത്തമമനസ്സുള്ളവൻ, സത്യസ്വരൂപൻ; സമാത്മാവ്, സുമിതൻ, സമദർശി; അമോഘൻ, പുണ്ഡരീകാക്ഷൻ; ധർമ്മമയ കർമ്മങ്ങളുള്ളവൻ, ധർമ്മം തന്നെയാണ് രൂപമായവൻ।

Its names, one by one

Shloka 13

रुद्रो बहुशिरा बभ्रुर्विश्वयोनिः शुचिश्रवाः ।अमृतः शाश्वतः स्थाणुर्वरारोहो महातपाः

Rudro Bahushira Babhrur Vishvayonih Shuchishravah |Amritah Shashvatah Sthanur Vararoho Mahatapah

അവൻ രുദ്രൻ, ബഹുശിരൻ, ബഭ്രു; വിശ്വയോനി, ശുചിശ്രവൻ; അമൃതൻ, ശാശ്വതൻ, സ്ഥാണു; ശ്രേഷ്ഠാരോഹൻ, മഹാതപസ്വി।

Its names, one by one

Shloka 14

सर्वगः सर्वविद्भानुर्विष्वक्सेनो जनार्दनः ।वेदो वेदविदव्यङ्गो वेदाङ्गो वेदवित्कविः

Sarvagah Sarvavid Bhanur Vishvakseno Janardanah |Vedo Vedavid Avyango Vedango Vedavit Kavih

അവൻ സർവഗൻ, സർവവിദ്, സൂര്യസമ ദീപ്തൻ; വിഷ്വക്സേനൻ, ജനാർദനൻ; സ്വയം വേദം, വേദവിദ്, അവ്യംഗൻ; വേദാംഗസ്വരൂപൻ, വേദവിത്, കവി-ഋഷി।

Its names, one by one

Shloka 15

लोकाध्यक्षः सुराध्यक्षो धर्माध्यक्षः कृताकृतः ।चतुरात्मा चतुर्व्यूहश्चतुर्दंष्ट्रश्चतुर्भुजः

Lokadhyakshah Suradhyaksho Dharmadhyakshah Kritakritah |Chaturatma Chaturvyuhas Chaturdamshtras Chaturbhujah

അവൻ ലോകാധ്യക്ഷൻ, സുരാധ്യക്ഷൻ, ധർമ്മാധ്യക്ഷൻ; കൃത-അകൃതങ്ങളുടെ കാരണഭൂതൻ; ചതുരാത്മാവ്, ചതുര്വ്യൂഹൻ; ചതുര്ദംഷ്ട്രൻ, ചതുര്ഭുജൻ।

Its names, one by one

Shloka 16

भ्राजिष्णुर्भोजनं भोक्ता सहिष्णुर्जगदादिजः ।अनघो विजयो जेता विश्वयोनिः पुनर्वसुः

Bhrajishnur Bhojanam Bhokta Sahishnur Jagadadijah |Anagho Vijayo Jeta Vishvayonih Punarvasuh

അവൻ ദീപ്തിമാൻ; ജഗത്തെ പോഷിപ്പിക്കുന്ന അന്നസ്വരൂപൻ; ഭോക്താവ്; സഹിഷ്ണു; ജഗദാദിയിൽ ജനിച്ചവൻ; നിർദോഷൻ; വിജയം തന്നെയായവൻ; വിജയി; വിശ്വത്തിന്റെ കാരണയോനി; പിന്നെയും വസു—നിത്യസമ്പത്തിന്റെ അധിഷ്ഠാതാവ്।

Its names, one by one

Shloka 17

उपेन्द्रो वामनः प्रांशुरमोघः शुचिरूर्जितः ।अतीन्द्रः संग्रहः सर्गो धृतात्मा नियमो यमः

Upendro Vamanah Pramshur Amoghah Shuchir Urjitah |Atindrah Sangrahah Sargo Dhritatma Niyamo Yamah

അവൻ ഉപേന്ദ്രൻ (ഇന്ദ്രന്റെ അനുജൻ); വാമനൻ (ത്രിവിക്രമാവതാരം); ഉന്നതൻ; അമോഘൻ—സങ്കൽപ്പം വ്യർത്ഥമാകാത്തവൻ; ശുചി—പരമ പവിത്രൻ; ഊർജ്ജിതൻ—ബലസമ്പന്നൻ; അതീന്ദ്രൻ—ഇന്ദ്രനെയും അതീതൻ; സംഗ്രഹം—സകലവും ഏകീകരിക്കുന്നവൻ; സർഗം—സൃഷ്ടിയുടെ പ്രവർ‍ത്തകൻ; ധൃതാത്മാവ്—സംയതചിത്തൻ; നിയമം—ശാസനസ്വരൂപൻ; യമൻ—സംയമാധിപതി।

Its names, one by one

Shloka 18

वेद्यो वैद्यः सदायोगी वीरहा माधवो मधुः ।अतीन्द्रियो महामायो महोत्साहो महाबलः

Vedyo Vaidyah Sadayogi Veeraha Madhavo Madhuh |Atindriyo Mahamayo Mahotsaho Mahabalah

അവൻ പരമജ്ഞേയൻ; വൈദ്യൻ—ഭവരോഗത്തിന്റെ ചികിത്സകൻ; സദായോഗി—നിത്യയോഗസ്ഥൻ; വീരഹാ—ദുഷ്ടവീരന്മാരുടെ സംഹാരകൻ; മാധവൻ—ശ്രീപതി; മധു—മധുരസ്വരൂപൻ; അതീന്ദ്രിയൻ—ഇന്ദ്രിയാതീതൻ; മഹാമായൻ—മഹാമായാധാരി; മഹോത്സാഹൻ—മഹാപ്രയത്നശീലൻ; മഹാബലൻ—അതുലബലസമ്പന്നൻ।

Its names, one by one

Shloka 19

महाबुद्धिर्महावीर्यो महाशक्तिर्महाद्युतिः ।अनिर्देश्यवपुः श्रीमानमेयात्मा महाद्रिधृक्

Mahabuddhir Mahaviryo Mahashaktir Mahadyutih |Anirdeshyavapuh Shriman Ameyatma Mahadridhrik

അവൻ മഹാബുദ്ധി—മഹാപ്രജ്ഞാവാൻ; മഹാവീര്യൻ—മഹാപരാക്രമശാലി; മഹാശക്തി—അപാര സാമർത്ഥ്യവാൻ; മഹാദ്യുതി—മഹാപ്രഭാമയൻ; അനിർദേശ്യവപു—വർണ്ണനാതീത രൂപം; ശ്രീമാൻ—ശ്രീസമ്പന്നൻ; അമേയാത്മാവ്—അപരിമേയ സ്വഭാവം; മഹാദ്രിധൃക്—മഹാപർവ്വതം ധരിച്ചവൻ।

Its names, one by one

Shloka 20

महेष्वासो महीभर्ता श्रीनिवासः सतां गतिः ।अनिरुद्धः सुरानन्दो गोविन्दो गोविदां पतिः

Maheshvaso Mahibharta Shrinivasah Satam Gatih |Aniruddhah Suranando Govindo Govidam Patih

അവൻ മഹേഷ്വാസൻ—മഹാധനുർധരൻ; മഹീഭർത്താവ്—ഭൂമിയെ ധരിക്കുന്നവൻ; ശ്രീനിവാസൻ—ലക്ഷ്മിയുടെ ധാമം; സതാം ഗതി—സജ്ജനരുടെ പരമാശ്രയം; അനിരുദ്ധൻ—അപ്രതിഹതൻ; സുരാനന്ദൻ—ദേവന്മാരുടെ ആനന്ദകാരണം; ഗോവിന്ദൻ—ഗോ-ബ്രാഹ്മണഹിതൈഷി; ഗോവിദാം പതി—ഗോവിദർ, അഥവാ വേദവിദരുടെ അധിപൻ।

Its names, one by one

Shloka 21

मरीचिर्दमनो हंसः सुपर्णो भुजगोत्तमः ।हिरण्यनाभः सुतपाः पद्मनाभः प्रजापतिः

Marichir Damano Hamsah Suparno Bhujagottamah |Hiranyanabhah Sutapah Padmanabhah Prajapatih

അവൻ മരീചി, ദമനകൻ, ഹംസൻ, സുപർണൻ; സർപ്പങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ; ഹിരണ്യനാഭൻ, സുതപാ, പദ്മനാഭൻ, പ്രജാപതി—പ്രജാസന്താനാധിപൻ—അവൻ തന്നേ.

Its names, one by one

Shloka 22

अमृत्युः सर्वदृक्सिंहः संधाता संधिमान्स्थिरः ।अजो दुर्मर्षणः शास्ता विश्रुतात्मा सुरारिहा

Amrityuh Sarvadrik Simhah Sandhata Sandhiman Sthirah |Ajo Durmarshanah Shasta Vishrutatma Surariha

അവൻ അമൃത്യു (മരണരഹിതൻ), സർവദൃക്-സിംഹൻ (സർവ്വദർശനശക്തിയിൽ സിംഹസമൻ), സംധാതാ (സമന്വയകൻ), സംധിമാൻ (സന്ധി സ്ഥാപകൻ), സ്ഥിരൻ, അജൻ (അജന്മൻ), ദുര്മർഷണൻ (അധർമ്മത്തിന് അസഹ്യൻ), ശാസ്താ (നിയന്താവ്), വിശ്രുതാത്മാ (പ്രസിദ്ധ സ്വരൂപൻ), സുറാരിഹാ (ദേവവിരോധി ശക്തികളുടെ സംഹാരകൻ) ആകുന്നു.

Its names, one by one

Shloka 23

गुरुर्गुरुतमो धाम सत्यः सत्यपराक्रमः ।निमिषोऽनिमिषः स्रग्वी वाचस्पतिरुदारधीः

Gurur Gurutamo Dhama Satyah Satyaparakramah |Nimisho Nimishah Sragvi Vachaspatir Udaradhih

അവൻ ഗുരു, ഗുരുക്കന്മാരിൽ പരമഗുരു; ധാമം—പരമാശ്രയം; സത്യം, സത്യത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിതമായ പരാക്രമമുള്ളവൻ; നിമിഷനും അനിമിഷനും; സ്രഗ്വി (മാലാധാരി); വാചസ്പതി (വാണിയുടെ അധിപൻ); ഉദാരധീ (വിശാലബുദ്ധിയുള്ളവൻ).

Its names, one by one

Shloka 24

अग्रणीर्ग्रामणीः श्रीमान्न्यायो नेता समीरणः ।सहस्रमूर्धा विश्वात्मा सहस्राक्षः सहस्रपात्

Agranir Gramanih Shriman Nyayo Neta Samiranah |Sahasramurdha Vishvatma Sahasrakshah Sahasrapat

അവൻ അഗ്രണീ (മുൻനിര നേതാവ്), ഗ്രാമണീ (സമൂഹത്തിന്റെ മാർഗദർശി), ശ്രീമാൻ (മംഗളസമ്പത്തുള്ളവൻ), ന്യായം (ധർമ്മന്യായം), നേതാവ്, സമീരണൻ (കാറ്റുപോലെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നവൻ); അവൻ സഹസ്രമൂർധാ, വിശ്വാത്മാ, സഹസ്രാക്ഷൻ, സഹസ്രപാത്.

Its names, one by one

Shloka 25

आवर्तनो निवृत्तात्मा संवृतः संप्रमर्दनः ।अहः संवर्तको वह्निरनिलो धरणीधरः

Avartano Nivruttatma Samvrutah Sampramardanah |Ahah Samvartako Vahniranilo Dharanidharah

അവൻ ആവർത്തനൻ (ചക്രങ്ങളെ തിരിപ്പിക്കുന്നവൻ), നിവൃത്താത്മാ (ആസക്തിയിൽ നിന്ന് വിരക്തമായ ചിത്തം), സംവൃതൻ (ഗൂഢമായി ആവൃതൻ), സംപ്രമർദനൻ (വിഘ്നങ്ങളെ മർദിച്ച് നീക്കുന്നവൻ); അവൻ തന്നേ അഹഃ (പകൽ), സംവർതകൻ (പ്രളയചക്രപ്രവർത്തകൻ), വഹ്നി (അഗ്നി), അനിലൻ (വായു), ധരണീധരൻ (ഭൂമിയെ ധരിക്കുന്നവൻ).

Its names, one by one

Shloka 26

सुप्रसादः प्रसन्नात्मा विश्वधृग्विश्वभुग्विभुः ।सत्कर्ता सत्कृतः साधुर्जह्नुर्नारायणो नरः

Suprasadah Prasannatma Vishwadhrig Vishwabhug Vibhuh |Satkarta Satkritah Sadhur Jahnur Narayano Narah

അവൻ സുപ്രസാദൻ—നിർമല കൃപ നൽകുന്നവൻ; പ്രസന്നാത്മാവ്—ശാന്തസ്വരൂപൻ; വിശ്വധൃക്—ലോകത്തെ ധരിക്കുന്നവൻ; വിശ്വഭുക്—ലോകത്തെ പോഷിക്കുന്നവൻ; വിഭു—സർവ്വവ്യാപി. അവൻ സത്കർത്താ—സജ്ജനരെ ആദരിക്കുന്നവൻ; സത്കൃതൻ—സജ്ജന്മാർ ആരാധിക്കുന്നവൻ; സാധു—ധർമ്മാത്മാവ്; ജഹ്നു, നാരായണൻ, നരൻ എന്നുമവൻ തന്നെ।

Its names, one by one

Shloka 27

असंख्येयोऽप्रमेयात्मा विशिष्टः शिष्टकृच्छुचिः ।सिद्धार्थः सिद्धसंकल्पः सिद्धिदः सिद्धिसाधनः

Asankhyeyo Prameyatma Vishishtah Shishtakrich Chuchih |Siddharthah Siddhasankalpah Siddhidah Siddhisadhanah

അവൻ അസംഖ്യേയൻ—എണ്ണിക്കപ്പുറം; അപ്രമേയാത്മാവ്—അളക്കാനാകാത്ത സ്വരൂപം; വിശിഷ്ടൻ—അതുല്യ ശ്രേഷ്ഠൻ; ശിഷ്ടകൃത്—ശിഷ്ടാചാരധർമ്മത്തെ നിലനിർത്തുന്നവൻ; ശുചി—പരമ പവിത്രൻ. അവൻ സിദ്ധാർത്ഥൻ—ലക്ഷ്യം സിദ്ധമായവൻ; സിദ്ധസങ്കൽപൻ—സങ്കൽപം അച്യുതം; സിദ്ധിദ—സിദ്ധി നൽകുന്നവൻ; സിദ്ധിസാധനൻ—സിദ്ധിയുടെ ഉപായവും അവൻ തന്നെ।

Its names, one by one

Shloka 28

वृषाही वृषभो विष्णुर्वृषपर्वा वृषोदरः ।वर्धनो वर्धमानश्च विविक्तः श्रुतिसागरः

Vrishahi Vrishabho Vishnur Vrishaparva Vrishodarah |Vardhano Vardhamanashcha Viviktah Shrutisagarah

അവൻ വൃഷാഹീ, വൃഷഭൻ—ധർമ്മത്തിന്റെ വൃഷഭചിഹ്നം; വിഷ്ണു; വൃഷപർവാ; വൃഷോദരൻ. അവൻ വർധനൻ—വൃദ്ധി വരുത്തുന്നവൻ; വർധമാനൻ—നിത്യ വർധിഷ്ണു; വിവിക്തൻ—അതീന്ദ്രിയ ഏകാന്തസ്വരൂപൻ; ശ്രുതിസാഗരൻ—വേദശ്രുതികളുടെ മഹാസമുദ്രം।

Its names, one by one

Shloka 29

सुभुजो दुर्धरो वाग्मी महेन्द्रो वसुदो वसुः ।नैकरूपो बृहद्रूपः शिपिविष्टः प्रकाशनः

Subhujo Durdharo Vagmi Mahendro Vasudo Vasuh |Naikarupo Brihadrupah Shipivishtah Prakashanah

അവൻ സുഭുജൻ—ബലവാനായ ഭുജങ്ങളുള്ളവൻ; ദുര്ധരൻ—താങ്ങാനാകാത്ത/അജേയൻ; വാഗ്മീ—വാക്പ്രതിഭാസമ്പന്നൻ; മഹേന്ദ്രൻ—മഹാനാധിപതി. അവൻ വസുദൻ—സമ്പത്ത് നൽകുന്നവൻ; വസു—കല്യാണസ്വരൂപൻ; നൈകരൂപൻ—അനേകരൂപധാരി; ബൃഹദ്രൂപൻ—വിരാടസ്വരൂപൻ; ശിപിവിഷ്ട; പ്രകാശനൻ—പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നവൻ।

Its names, one by one

Shloka 30

ओजस्तेजो द्युतिधरः प्रकाशात्मा प्रतापनः ।ऋद्धः स्पष्टाक्षरो मन्त्रश्चन्द्रांशुर्भास्करद्युतिः

Ojas Tejo Dyutidharah Prakashatma Pratapanah |Riddhah Spashtaksharo Mantrash Chandramshur Bhaskaradyutih

അവൻ ഓജസ്—ജീവബലം; തേജസ്—ദീപ്തശക്തി; ദ്യുതിധരൻ—കാന്തി ധരിക്കുന്നവൻ; പ്രകാശാത്മാവ്—പ്രകാശം തന്നെ സ്വരൂപമായവൻ; പ്രതാപനൻ—പരാക്രമം പ്രജ്വലിപ്പിക്കുന്നവൻ. അവൻ ഋദ്ധൻ—പൂർണ്ണ ഐശ്വര്യസമ്പന്നൻ; സ്പഷ്ടാക്ഷരൻ—സ്പഷ്ട അക്ഷരങ്ങളുള്ളവൻ; മന്ത്രൻ—മന്ത്രസ്വരൂപൻ; ചന്ദ്രാംശു—ചന്ദ്രകിരണസമൻ; ഭാസ്കരദ്യുതി—സൂര്യസമ ദീപ്തിയുള്ളവൻ।

Its names, one by one

Shloka 31

अमृतांशूद्भवो भानुः शशबिन्दुः सुरेश्वरः ।औषधं जगतः सेतुः सत्यधर्मपराक्रमः

Amritamshudbhavo Bhanuh Shashabinduh Sureshwarah |Aushadham Jagatah Setuh Satya Dharma Parakramah

അവൻ അമൃതസമമായ കിരണങ്ങളിൽ നിന്നുദ്ഭവിച്ച സൂര്യൻ—ഭാനു; അവൻ തന്നെയാണ് ശശബിന്ദുവും ദേവേശ്വരനും. അവൻ ലോകത്തിന്റെ ഔഷധം, ലോകത്തിന്റെ സേതു—സത്യധർമ്മങ്ങളിൽ അധിഷ്ഠിതമായ പരാക്രമമുള്ളവൻ.

Its names, one by one

Shloka 32

भूतभव्यभवन्नाथः पवनः पावनोऽनिलः ।कामहा कामकृत्कान्तः कामः कामप्रदः प्रभुः

Bhuta Bhavya Bhavan Nathah Pavanah Pavano Nilah |Kamaha Kamakrit Kantah Kamah Kamapradah Prabhuh

അവൻ ഭൂത-ഭവ്യ-വർത്തമാനങ്ങളുടെ നാഥൻ. അവൻ തന്നെയാണ് പവൻ—പാവനൻ, അനിലൻ. അവൻ കാമത്തെ ഹരിക്കുന്നവൻ, കാമത്തെ സൃഷ്ടിക്കുന്നവൻ, പ്രിയൻ; അവൻ തന്നെയാണ് കാമം, കാമ്യഫലദായക പ്രഭു.

Its names, one by one

Shloka 33

युगादिकृद्युगावर्तो नैकमायो महाशनः ।अदृश्यो व्यक्तरूपश्च सहस्रजिदनन्तजित्

Yugadikrid Yugavarto Naikamayo Mahashanah |Adrishyo Vyaktarupashcha Sahasrajid Anantajit

അവൻ യുഗങ്ങളുടെ ആദികർത്താവും യുഗചക്രങ്ങളുടെ പ്രവർത്തകനുമാണ്. അവൻ അനേക മായാശക്തികളുള്ള മഹാശനൻ (മഹാഭക്ഷകൻ). അവൻ അദൃശ്യനും വ്യക്തരൂപനും; അവൻ സഹസ്രജിതനും അനന്തജിതനും.

Its names, one by one

Shloka 34

इष्टो विशिष्टः शिष्टेष्टः शिखण्डी नहुषो वृषः ।क्रोधहा क्रोधकृत्कर्ता विश्वबाहुर्महीधरः

Ishto Vishishtah Shishteshtah Shikhandi Nahusho Vrishah |Krodhaha Krodhakrit Karta Vishvabahur Mahidharah

അവൻ ഇഷ്ടൻ (പ്രിയൻ), വിശിഷ്ടൻ, ശിഷ്ടജനങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടൻ. അവൻ ശിഖണ്ഡി, നഹുഷൻ, വൃഷൻ. അവൻ ക്രോധഹരൻ; ധർമ്മക്രമത്തിൽ ക്രോധത്തിന് നിമിത്തമാകുന്നവനും, കർത്താവും; അവൻ വിശ്വബാഹുവും മഹീധരനും.

Its names, one by one

Shloka 35

अच्युतः प्रथितः प्राणः प्राणदो वासवानुजः ।अपां निधिरधिष्ठानमप्रमत्तः प्रतिष्ठितः

Achyutah Prathitah Pranah Pranado Vasavanujah |Apam Nidhir Adhishthanam Apramattah Pratishthitah

അവൻ അച്യുതൻ, പ്രഥിതൻ; അവൻ പ്രാണനും പ്രാണദാതാവും. അവൻ വാസവാനുജൻ (വാസവൻ/ഇന്ദ്രന്റെ അനുജൻ). അവൻ അപാം നിധിയും അധിഷ്ഠാനവും; അവൻ അപ്രമത്തനും ദൃഢപ്രതിഷ്ഠിതനും.

Its names, one by one

Shloka 36

स्कन्दः स्कन्दधरो धुर्यो वरदो वायुवाहनः ।वासुदेवो बृहद्भानुरादिदेवः पुरंदरः

Skandah Skandadharo Dhuryo Varado Vayuvahanah |Vasudevo Brihadbhanur Adidevah Purandarah

അവൻ സ്കന്ദൻ, സ്കന്ദധരൻ, ഭാരവഹനത്തിൽ സമർത്ഥനായ ധുര്യൻ, വരദൻ, വായുവാഹനൻ. അവൻ തന്നേ വാസുദേവൻ, മഹാതേജസ്വി, ആദിദേവൻ, പുരന്ദരൻ.

Its names, one by one

Shloka 37

अशोकस्तारणस्तारः शूरः शौरिर्जनेश्वरः ।अनुकूलः शतावर्तः पद्मी पद्मनिभेक्षणः

Ashokas Taranas Tarah Shurah Shaurir Janeshvarah |Anukulah Shatavartah Padmi Padmanibhekshanah

അവൻ അശോകൻ (ശോകരഹിതൻ), താരകൻ, മാർഗ്ഗദർശകതാര. അവൻ ശൂരൻ, ശൗരി, ജനേശ്വരൻ. അവൻ അനുകൂലൻ, ശതാവർത്തൻ, പദ്മധാരി, പദ്മനയനൻ.

Its names, one by one

Shloka 38

पद्मनाभोऽरविन्दाक्षः पद्मगर्भः शरीरभृत् ।महर्द्धिरृद्धो वृद्धात्मा महाक्षो गरुडध्वजः

Padmanabho Ravindakshah Padmagarbhah Sharirabhrit |Maharddhir Riddho Vriddhatma Mahaksho Garudadhvajah

അവൻ പദ്മനാഭൻ, അരവിന്ദാക്ഷൻ; അവൻ പദ്മഗർഭൻ, ശരീരധാരികളെ ധരിച്ചു പോഷിപ്പിക്കുന്നവൻ. അവൻ മഹൈശ്വര്യവാൻ, സമൃദ്ധൻ, പരിപക്വാത്മാവ്, മഹാനയനൻ, ഗരുഡധ്വജൻ.

Its names, one by one

Shloka 39

अतुलः शरभो भीमः समयज्ञो हविर्हरिः ।सर्वलक्षणलक्षण्यो लक्ष्मीवान्समितिंजयः

Atulah Sharabho Bhimah Samayajno Havirharih |Sarvalakshana Lakshanyo Lakshmivan Samitinjayah

അവൻ അതുലൻ, ശരഭൻ, ഭീമൻ. അവൻ സമയജ്ഞൻ, ഹവിയെ സ്വീകരിക്കുന്ന ഹരി. അവൻ സർവ്വ മംഗളലക്ഷണങ്ങളാൽ ലക്ഷിതൻ, ലക്ഷ്മീവാൻ, സമിതിജയൻ.

Its names, one by one

Shloka 40

विक्षरो रोहितो मार्गो हेतुर्दामोदरः सहः ।महीधरो महाभागो वेगवानमिताशनः

Vikshharo Rohito Margo Hetur Damodarah Sahah |Mahidharo Mahabhago Vegavan Amitashanah

അവൻ അവിനാശി, രോഹിതൻ, മാർഗ്ഗം, ഹേതു. അവൻ ദാമോദരൻ, സഹനശീലൻ. അവൻ ഭൂമിധരൻ, മഹാഭാഗ്യവാൻ, വേഗവാൻ, അമിതാശനൻ (അപരിമിത സാമർത്ഥ്യമുള്ളവൻ).

Its names, one by one

Shloka 41

उद्भवः क्षोभणो देवः श्रीगर्भः परमेश्वरः ।करणं कारणं कर्ता विकर्ता गहनो गुहः

Udbhavah Kshobhano Devah Shrigarbhah Parameshvarah |Karanam Karanam Karta Vikarta Gahano Guhah

അവൻ ഉദ്ഭവൻ, പരിവർത്തനത്തെ ഉണർത്തുന്ന ക്ഷോഭണൻ, ദേവൻ, ശ്രീഗർഭൻ, പരമേശ്വരൻ. അവൻ തന്നേ കരണം (സാധനം), കാരണം, കർത്താവ്, വികർത്താവ്, ഗഹനൻ, ഗുഹ—അന്തര്യാമിയായ രഹസ്യം.

Its names, one by one

Shloka 42

व्यवसायो व्यवस्थानः संस्थानः स्थानदो ध्रुवः ।परर्द्धिः परमः स्पष्टस्तुष्टः पुष्टः शुभेक्षणः

Vyavasayo Vyavasthanah Samsthanah Sthanado Dhruvah |Pararddhih Paramaspashtas Tushtah Pushtah Shubhekshanah

അവൻ വ്യവസായം (ദൃഢനിശ്ചയം), വ്യവസ്ഥാനം (സ്ഥിരക്രമം), സ്ഥാപന (ഘടന), സ്ഥാനദൻ (സ്ഥാനവും സ്ഥിരതയും നൽകുന്നവൻ), ധ്രുവൻ (അചലൻ). അവൻ പരർദ്ധി (പരമ ഐശ്വര്യം), പരമൻ, സ്പഷ്ടൻ, തുഷ്ടൻ, പുഷ്ടൻ, ശുഭേക്ഷണൻ (മംഗളദൃഷ്ടിയുള്ളവൻ).

Its names, one by one

Shloka 43

रामो विरामो विरतो मार्गो नेयो नयोऽनयः ।वीरः शक्तिमतां श्रेष्ठो धर्मो धर्मविदुत्तमः

Ramo Viramo Virato Margo Neyo Nayo Nayah |Veerah Shaktimatam Shreshtho Dharmo Dharmaviduttamah

അവൻ രാമൻ (ആനന്ദദായകൻ), വിരാമം (വിശ്രമം), വിരതൻ (വൈരാഗ്യസമ്പന്നൻ), മാർഗം; അവൻ തന്നേ നേയൻ (ജീവനെ നയിക്കപ്പെടേണ്ടവൻ/നയിക്കുന്നവൻ), നയം (സദ്നീതി)യും അനയം (ദുര്നീതിയുടെ പരിഹാരകൻ)യും. അവൻ വീരൻ, ശക്തിമാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, ധർമ്മം തന്നേ, ധർമ്മവിദന്മാരിൽ ഉത്തമൻ.

Its names, one by one

Shloka 44

वैकुण्ठः पुरुषः प्राणः प्राणदः प्रणवः पृथुः ।हिरण्यगर्भः शत्रुघ्नो व्याप्तो वायुरधोक्षजः

Vaikunthah Purushah Pranah Pranadah Pranavah Prithuh |Hiranyagarbhah Shatrughno Vyapto Vayur Adhokshajah

അവൻ വൈകുണ്ഠൻ, പുരുഷൻ, പ്രാണൻ, പ്രാണദൻ, പ്രണവം, പൃഥു (വിശാലൻ). അവൻ ഹിരണ്യഗർഭൻ, ശത്രുഘ്നൻ, വ്യാപ്തൻ, വായു, അധോക്ഷജൻ—ഇന്ദ്രിയാതീതൻ.

Its names, one by one

Shloka 45

ऋतुः सुदर्शनः कालः परमेष्ठी परिग्रहः ।उग्रः संवत्सरो दक्षो विश्रामो विश्वदक्षिणः

Rituh Sudarshanah Kalah Parameshthi Parigrahah |Ugrah Samvatsaro Daksho Vishramo Vishwadakshinah

അവൻ ഋതു (ഋത-ക്രമം), സുദർശനൻ, കാലൻ, പരമേഷ്ഠി, പരിഗ്രഹൻ (പോഷക-ഗ്രാഹകൻ). അവൻ ഉഗ്രൻ, സംവത്സരം, ദക്ഷൻ, വിശ്രാമം, വിശ്വദക്ഷിണൻ (സകലലോകഹിതകാരി).

Its names, one by one

Shloka 46

विस्तारः स्थावरः स्थाणुः प्रमाणं बीजमव्ययम् ।अर्थोऽनर्थो महाकोशो महाभोगो महाधनः

Vistarah Sthavarah Sthanuh Pramanam Bijamavyayam |Artho Nartho Mahakosho Mahabhogo Mahadhanah

അവൻ തന്നെയാണ് വിപുലത (വിസ്താരം), അവൻ തന്നെയാണ് സ്ഥിരവും അചലവുമായ സ്ഥാവരൻ-സ്ഥാണു; അവൻ തന്നെയാണ് പ്രമാണം, അവ്യയമായ ബീജം. അവൻ തന്നെയാണ് അർത്ഥവും അനർത്ഥവും; അവൻ മഹാകോഷവും മഹാഭോഗവും മഹാധനവും ആകുന്നു.

Its names, one by one

Shloka 47

अनिर्विण्णः स्थविष्ठो भूर्धर्मयूपो महामखः ।नक्षत्रनेमिर्नक्षत्री क्षमः क्षामः समीहनः

Anirvinnah Sthavishtho Bhur Dharmayupo Mahamakhah |Nakshatranemir Nakshatri Kshamah Kshamah Samihanah

അവൻ അനിർവിണ്ണൻ—അക്ലാന്തൻ, സ്ഥവിഷ്ഠൻ—അത്യന്തം ദൃഢൻ, ഭൂഃ—ആധാരമായ ഭൂമി; ധർമയൂപൻ—ധർമത്തിന്റെ തൂൺ, മഹാമഖൻ—മഹായജ്ഞം. അവൻ നക്ഷത്രനേമി—നക്ഷത്രചക്രത്തിന്റെ അച്ചു, നക്ഷത്രീ—നക്ഷത്രാധിപൻ; അവൻ ക്ഷമൻ—ക്ഷമാശീലൻ, ക്ഷാമൻ—തപസ്സാൽ ക്ഷീണിച്ചവൻ, സമീഹനൻ—പ്രയത്നം ഉണർത്തുന്നവൻ.

Its names, one by one

Shloka 48

यज्ञ इज्यो महेज्यश्च क्रतुः सत्रं सतां गतिः ।सर्वदर्शी विमुक्तात्मा सर्वज्ञो ज्ञानमुत्तमम्

Yajna Ijyo Mahejyashcha Kratuh Satram Satam Gatih |Sarvadarshi Vimuktatma Sarvajno Jnanamuttamam

അവൻ യജ്ഞം; അവൻ ഇജ്യൻ—പൂജ്യൻ, മഹേജ്യൻ—അത്യന്തം പൂജ്യൻ; അവൻ ക്രതു—യജ്ഞസങ്കൽപ്പം, സത്രം—ദീർഘാനുഷ്ഠാനം, സതാം ഗതി—സജ്ജനരുടെ പരമഗമ്യം. അവൻ സർവദർശി, വിമുക്താത്മാവ്, സർവജ്ഞൻ, ഉത്തമജ്ഞാനസ്വരൂപൻ.

Its names, one by one

Shloka 49

सुव्रतः सुमुखः सूक्ष्मः सुघोषः सुखदः सुहृत् ।मनोहरो जितक्रोधो वीरबाहुर्विदारणः

Suvratah Sumukhah Sukshmah Sughoshah Sukhadah Suhrut |Manoharo Jitakrodho Virabahur Vidaranah

അവൻ സുവ്രതൻ—ശ്രേഷ്ഠവ്രതപാലകൻ, സുമുഖൻ—മംഗളമുഖൻ, സൂക്ഷ്മൻ; അവൻ സുഘോഷൻ—ശുഭഘോഷമുള്ളവൻ, സുഖദൻ—സുഖദാതാവ്, സുഹൃത്—ഹിതൈഷി. അവൻ മനോഹരൻ, ജിതക്രോധൻ—ക്രോധജയി, വീരബാഹു, വിദാരണൻ—തടസ്സങ്ങൾ ഭേദിക്കുന്നവൻ.

Its names, one by one

Shloka 50

स्वापनः स्ववशो व्यापी नैकात्मा नैककर्मकृत् ।वत्सरो वत्सलो वत्सी रत्नगर्भो धनेश्वरः

Svapanah Svavasho Vyapi Naikatma Naikakarmakrit |Vatsaro Vatsalo Vatsi Ratnagarbho Dhaneshvarah

അവൻ സ്വാപനൻ—വിശ്രമം/നിദ്ര നൽകുന്നവൻ, സ്വവശൻ—സ്വാധീനൻ, വ്യാപി—സർവ്വവ്യാപി; അവൻ നൈകാത്മാ—ബഹുരൂപൻ, നൈകകർമ്മകൃത്—അനേകം കര്‍മ്മങ്ങളുടെ കര്‍ത്താവ്. അവൻ വത്സരൻ—വർഷം, വത്സലൻ—സ്നേഹമയൻ, വത്സീ—ആശ്രിതരെ പോഷിപ്പിക്കുന്നവൻ; അവൻ രത്നഗർഭൻ—രത്നനിധി, ധനേശ്വരൻ—ധനാധിപൻ.

Its names, one by one

Shloka 51

धर्मगुब्धर्मकृद्धर्मी सदसत्क्षरमक्षरम् ।अविज्ञाता सहस्रांशुर्विधाता कृतलक्षणः

Dharmagub Dharmakrid Dharmi Sadasat Ksharam Aksharam |Avijnata Sahasramshur Vidhata Kritalakshanah

അവൻ ധർമ്മത്തിന്റെ രക്ഷകൻ, ധർമ്മസ്ഥാപകൻ, സ്വയം ധർമ്മസ്വരൂപൻ; സത്-അസത്, ക്ഷര-അക്ഷര രണ്ടും അവൻ തന്നെ. സാധാരണ ബുദ്ധിക്ക് അജ്ഞേയൻ, സഹസ്രകിരണധാരി, വിധാതാവ്, സിദ്ധലക്ഷണസമ്പന്നൻ.

Its names, one by one

Shloka 52

गभस्तिनेमिः सत्त्वस्थः सिंहो भूतमहेश्वरः ।आदिदेवो महादेवो देवेशो देवभृद्गुरुः

Gabhastinemih Sattvasthah Simho Bhutamaheshvarah |Adidevo Mahadevo Devesho Devabhrid Guruh

അവൻ കിരണങ്ങളുടെ നാഭികേന്ദ്രം (ഗഭസ്തിനേമി), സത്ത്വത്തിൽ സ്ഥാപിതൻ; സിംഹസദൃശൻ, ഭൂതങ്ങളുടെ മഹേശ്വരൻ. ആദിദേവൻ, മഹാദേവൻ, ദേവേശൻ, ദേവങ്ങളെ താങ്ങുന്ന ഗുരു.

Its names, one by one

Shloka 53

उत्तरो गोपतिर्गोप्ता ज्ञानगम्यः पुरातनः ।शरीरभूतभृद्भोक्ता कपीन्द्रो भूरिदक्षिणः

Uttaro Gopatir Gopta Jnanagamyah Puratanah |Sharira Bhuta Bhrid Bhokta Kapindro Bhuri Dakshinah

അവൻ പരമൻ (ഉത്തര), ഗോപതി, ഗോപ്താവ്; ജ്ഞാനത്തിലൂടെ ഗമ്യൻ, പുരാതനൻ. ശരീരധാരികളായ ജീവികളെ ധരിക്കുന്നവനും ഭോക്താവും; കപീന്ദ്രൻ, അത്യന്തം ദാനശീലൻ.

Its names, one by one

Shloka 54

सोमपोऽमृतपः सोमः पुरुजित्पुरुसत्तमः ।विनयो जयः सत्यसंधो दाशार्हः सात्वतां पतिः

Somapo Mritapah Somah Purujit Purusattamah |Vinayo Jayah Satyasandho Dasharhah Satvatam Patih

അവൻ സോമപാനി, അമൃതപാനി; സ്വയം സോമൻ; പലരെയും ജയിച്ചവൻ, പുരുഷോത്തമൻ. അവൻ വിനയം, ജയം, സത്യസങ്കൽപൻ; ദാശാർഹൻ, സാത്വതരുടെ അധിപതി.

Its names, one by one

Shloka 55

जीवो विनयिता साक्षी मुकुन्दोऽमितविक्रमः ।अम्भोनिधिरनन्तात्मा महोदधिशयोऽन्तकः

Jivo Vinayita Sakshi Mukundo Amita Vikramah |Ambho Nidhir Anantatma Mahodadhi Shayo Antakah

അവൻ ജീവസ്വരൂപൻ, വിനയിപ്പിക്കുന്ന മാർഗദർശി, സാക്ഷി. അവൻ മുകുന്ദൻ, അമിതവിക്രമൻ; അംബോനിധി (സമുദ്രം) പോലെ, അനന്താത്മാവ്; മഹോദധിയിൽ ശയിക്കുന്നവൻ, അന്തകൻ (സംഹാരകൻ).

Its names, one by one

Shloka 56

अजो महार्हः स्वाभाव्यो जितामित्रः प्रमोदनः ।आनन्दो नन्दनो नन्दः सत्यधर्मा त्रिविक्रमः

Ajo Maharhah Svabhavyo Jitamitrah Pramodanah |Anando Nandano Nandah Satyadharma Trivikramah

അവൻ അജൻ, പരമാർഹൻ, സ്വഭാവതഃ സ്വയംഭൂ; ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചവൻ, പ്രമോദത്തിന്റെ ഉറവിടം. അവൻ ആനന്ദം, ആനന്ദദാതാവ്, ആനന്ദസ്വരൂപൻ; സത്യധർമ്മനായ ത്രിവിക്രമൻ.

Its names, one by one

Shloka 57

महर्षिः कपिलाचार्यः कृतज्ञो मेदिनीपतिः ।त्रिपदस्त्रिदशाध्यक्षो महाशृङ्गः कृतान्तकृत्

Maharshih Kapilacharyah Kritajno Medinipatih |Tripadas Tridashadhyaksho Mahashringah Kritantakrit

അവൻ മഹർഷി, കപിലാചാര്യൻ; കൃതജ്ഞനും ഭൂമിയുടെ അധിപതിയും. അവൻ ത്രിപദൻ, ത്രിദശാധ്യക്ഷൻ; മഹാശൃംഗൻ (മഹാബലവാൻ) കൂടാതെ കാലചക്രസമാപ്തികർത്താവ്.

Its names, one by one

Shloka 58

महावराहो गोविन्दः सुषेणः कनकाङ्गदी ।गुह्यो गभीरो गहनो गुप्तश्चक्रगदाधरः

Mahavaraho Govindah Sushenah Kanakangadi |Guhyo Gabhiro Gahano Guptash Chakragadadharah

അവൻ മഹാവരാഹൻ, ഗോവിന്ദൻ; സുഷേണൻ, കനകാംഗദധാരി. അവൻ ഗുഹ്യൻ, ഗംഭീരൻ, ദുർഗമൻ; ഗുപ്തൻ, ചക്രഗദാധാരി.

Its names, one by one

Shloka 59

वेधाः स्वाङ्गोऽजितः कृष्णो दृढः संकर्षणोऽच्युतः ।वरुणो वारुणो वृक्षः पुष्कराक्षो महामनाः

Vedhah Svango'jitah Krishno Dridhah Sankarshano'chyutah |Varuno Vaaruno Vrikshah Pushkaraksho Mahamanah

അവൻ വേധാ (സൃഷ്ടികർത്താവ്), സ്വാംഗൻ (സ്വരൂപസമ്പന്നൻ), അജിതൻ; കൃഷ്ണൻ, ദൃഢൻ; സംകർഷണൻ, അച്യുതൻ. അവൻ വരുണൻ, വാരുണസ്വഭാവൻ; വൃക്ഷം (ആധാരം), പുഷ്കരാക്ഷൻ, മഹാമനാ.

Its names, one by one

Shloka 60

भगवान्भगहा नन्दी वनमाली हलायुधः ।आदित्यो ज्योतिरादित्यः सहिष्णुर्गतिसत्तमः

Bhagavan Bhagahanandi Vanamali Halayudhah |Adityo Jyotiradityah Sahishnur Gatisattamah

അവൻ ഭഗവാൻ, അമംഗളനാശകൻ; നന്ദീ, വനമാലാധാരി, ഹലായുധൻ. അവൻ ആദിത്യൻ, ആദിത്യജ്യോതി; സഹിഷ്ണു, ഗതിസത്തമൻ—പരമാശ്രയവും പരമമാർഗവും.

Its names, one by one

Shloka 61

सुधन्वा खण्डपरशुर्दारुणो द्रविणप्रदः ।दिवःस्पृक्सर्वदृग्व्यासो वाचस्पतिरयोनिजः

Sudhanva Khanda Parashur Daruno Dravina Pradah |Divah Sprik Sarva Drig Vyaso Vachaspatir Ayonijah

അവൻ സുദന്വാ (ശ്രേഷ്ഠ ധനുര്ധരൻ), ഖണ്ഡപരശു (പരശുധാരി), ദാരുണൻ (അചഞ്ചല തപസ്വി), ദ്രവിണപ്രദൻ (സമ്പത്ത് ദാനിക്കുന്നവൻ) ആകുന്നു. അവൻ ദിവഃസ്പൃക് (സ്വർഗ്ഗസ്പർശി), സർവദൃക് (സർവദർശി), വ്യാസൻ (വിസ്താരകൻ/ക്രമീകരകൻ), വാചസ്പതി (വാണിയുടെ അധിപൻ), അയോനിജൻ (അജന്മൻ) ആകുന്നു.

Its names, one by one

Shloka 62

त्रिसामा सामगः साम निर्वाणं भेषजं भिषक् ।संन्यासकृच्छमः शान्तो निष्ठा शान्तिः परायणम्

Trisama Samagah Sama Nirvanam Bheshajam Bhishak |Sannyasakrich Chamah Shanto Nishtha Shantih Parayanam

അവൻ ത്രിസാമാ (ത്രിവിധ സാമഗാനങ്ങളോടു ബന്ധമുള്ളവൻ), സാമഗൻ (സാമഗാനം പാടുന്നവൻ), സാമം (സാമം തന്നേ) ആകുന്നു. അവൻ നിർവാണം (മോക്ഷം), ഭേഷജം (ഔഷധം), ഭിഷക് (വൈദ്യൻ) ആകുന്നു. അവൻ സന്ന്യാസകൃത് (സന്ന്യാസം സ്ഥാപിക്കുന്നവൻ), ക്ഷമ (സഹനം), ശാന്തൻ (പ്രശാന്തൻ), നിഷ്ഠ (അചല സ്ഥിരത), ശാന്തി (പരമ ശാന്തി), പരായണം (പരമ ആശ്രയം/ലക്ഷ്യം) ആകുന്നു.

Its names, one by one

Shloka 63

शुभाङ्गः शान्तिदः स्रष्टा कुमुदः कुवलेशयः ।गोहितो गोपतिर्गोप्ता वृषभाक्षो वृषप्रियः

Shubhangah Shantidah Srashta Kumudah Kuvaleshayah |Gohito Gopatir Gopta Vrishabhaksho Vrishapriyah

അവൻ ശുഭാംഗൻ (മംഗളമയ രൂപം), ശാന്തിദൻ (ശാന്തി നൽകുന്നവൻ), സ്രഷ്ടാ (സൃഷ്ടികർത്താവ്) ആകുന്നു. അവൻ കുമുദൻ, കുവലേശയൻ (പദ്മസംബന്ധി) ആകുന്നു. അവൻ ഗോഹിതൻ (ഗോ/ജീവികളുടെ ഹിതകാരി), ഗോപതി (പാലകാധിപൻ), ഗോപ്താ (രക്ഷകൻ) ആകുന്നു. അവൻ വൃഷഭാക്ഷൻ (വൃഷഭസമ ദൃഢദൃഷ്ടിയുള്ളവൻ)യും വൃഷപ്രിയൻ (ധർമ്മ/വൃഷചിഹ്നപ്രിയൻ)യും ആകുന്നു.

Its names, one by one

Shloka 64

अनिवर्ती निवृत्तात्मा संक्षेप्ता क्षेमकृच्छिवः ।श्रीवत्सवक्षाः श्रीवासः श्रीपतिः श्रीमतां वरः

Anivarti Nivruttatma Sankshepta Kshemakrucchivah |Shrivatsavakshah Shrivasah Shripatih Shrimatam Varah

അവൻ അനിവർത്തി (ഒരിക്കലും പിന്മാറാത്തവൻ), നിവൃത്താത്മാ (അന്തർമുഖ/സംയമി), സംക്ഷേപ്താ (സംഗ്രഹിച്ച് സമാപിപ്പിക്കുന്നവൻ), ക്ഷേമകൃത് (ക്ഷേമം വരുത്തുന്നവൻ), ശിവൻ (മംഗളസ്വരൂപൻ) ആകുന്നു. അവൻ ശ്രീവത്സവക്ഷാഃ (വക്ഷസ്ഥലത്തിൽ ശ്രീവത്സചിഹ്നധാരി), ശ്രീവാസൻ (ശ്രീയുടെ നിവാസം), ശ്രീപതി (ലക്ഷ്മീപതി), ശ്രീമതാം വരഃ (ശ്രീസമ്പന്നരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ) ആകുന്നു.

Its names, one by one

Shloka 65

श्रीदः श्रीशः श्रीनिवासः श्रीनिधिः श्रीविभावनः ।श्रीधरः श्रीकरः श्रेयः श्रीमांल्लोकत्रयाश्रयः

Shreedah Shreeshah Shreenivasah Shreenidhih Shreevibhavanah |Shreedharah Shreekarah Shreyah Shreeman Lokatrayashrayah

അവൻ ശ്രീദൻ (സമൃദ്ധി നൽകുന്നവൻ), ശ്രീശൻ (ശ്രീയുടെ അധിപൻ), ശ്രീനിവാസൻ (ശ്രീയുടെ ധാമം), ശ്രീനിധി (ശ്രീയുടെ നിധി), ശ്രീവിഭാവനൻ (ശ്രീയെ പ്രകാശിപ്പിച്ച് വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നവൻ) ആകുന്നു. അവൻ ശ്രീധരൻ (ശ്രീധാരി), ശ്രീകരൻ (സമൃദ്ധികരൻ), ശ്രേയഃ (പരമ മംഗളം) 그리고 ശ്രീമാൻ—ത്രിലോകങ്ങളുടെ ആശ്രയം ആകുന്നു.

Its names, one by one

Shloka 66

स्वक्षः स्वङ्गः शतानन्दो नन्दिर्ज्योतिर्गणेश्वरः ।विजितात्मा विधेयात्मा सत्कीर्तिश्छिन्नसंशयः

Svakshah Svangah Shatanando Nandir Jyotir Ganeshvarah |Vijitatma Vidheyatma Satkirtish Chinna Samshayah

അവൻ സ്വക്ഷഃ (സുനേത്രൻ), സ്വങ്ഗഃ (ഉത്തമാവയവങ്ങളുള്ളവൻ), ശതാനന്ദഃ (അനേകാനന്ദപരിപൂർണ്ണൻ), നന്ദിഃ (ആനന്ദസ്വരൂപൻ), ജ്യോതിഃ (പ്രകാശം), ഗണേശ്വരഃ (ഗണങ്ങളുടെ അധിപൻ) ആകുന്നു. അവൻ വിജിതാത്മാ, വിധേയാത്മാ, സത്കീർത്തി, ഛിന്നസംശയൻ.

Its names, one by one

Shloka 67

उदीर्णः सर्वतश्चक्षुरनीशः शाश्वतः स्थिरः ।भूशयो भूषणो भूतिर्विशोकः शोकनाशनः

Udirnah Sarvatash Chakshur Anishah Shashvatah Sthirah |Bhushayo Bhushano Bhutir Vishokah Shoka Nashanah

അവൻ ഉദീർണൻ (ഉന്നതൻ/പൂർണ്ണോദിതൻ), സർവതശ്ചക്ഷു (സകലദിക്കുകളിലും ദർശനമുള്ളവൻ), അനീശൻ (പരാധീനനല്ല), ശാശ്വതൻ, സ്ഥിരൻ. അവൻ ഭൂശയൻ, ഭൂഷണം, ഭൂതി, വിശോകൻ, ശോകനാശനൻ.

Its names, one by one

Shloka 68

अर्चिष्मानर्चितः कुम्भो विशुद्धात्मा विशोधनः ।अनिरुद्धोऽप्रतिरथः प्रद्युम्नोऽमितविक्रमः

Archishman Architah Kumbho Vishuddhatma Vishodhanah |Aniruddho Pratirathah Pradyumno Mitavikramah

അവൻ അർച്ചിഷ്മാൻ (ദീപ്തിമാൻ), അർച്ചിതൻ (പൂജിതൻ), കുംഭൻ (ധാരണ-പോഷണത്തിന്റെ പാത്രം), വിശുദ്ധാത്മാ (പരമപവിത്രസ്വഭാവൻ), വിശോധനൻ (പവിത്രീകരകൻ). അവൻ അനിരുദ്ധൻ, അപ്രതിരഥൻ, പ്രദ്യുമ്നൻ, അമിതവിക്രമൻ.

Its names, one by one

Shloka 69

कालनेमिनिहा वीरः शूरः शौरिर्जनेश्वरः ।त्रिलोकात्मा त्रिलोकेशः केशवः केशिहा हरिः

Kalaneminiha Veerah Shoorah Shaurir Janeshwarah |Trilokatma Trilokeshah Keshavah Keshiha Harih

അവൻ കാലനേമിനിഹാ, വീരൻ, ശൂരൻ, ശൗരി, ജനേശ്വരൻ. അവൻ ത്രിലോകാത്മാ, ത്രിലോകേശൻ, കേശവൻ, കേശിഹാ, ഹരി.

Its names, one by one

Shloka 70

कामदेवः कामपालः कामी कान्तः कृतागमः ।अनिर्देश्यवपुर्विष्णुर्वीरोऽनन्तो धनंजयः

Kamadevah Kamapalah Kami Kantah Kritagamah |Anirdeshyavapur Vishnur Viro Ananto Dhananjayah

അവൻ കാമദേവൻ, കാമപാലൻ, കാമി, കാന്തൻ, കൃതാഗമൻ. അവൻ അനിർദേശ്യവപു, വിഷ്ണു, വീരൻ, അനന്തൻ, ധനഞ്ജയൻ.

Its names, one by one

Shloka 71

ब्रह्मण्यो ब्रह्मकृद्ब्रह्मा ब्रह्म ब्रह्मविवर्धनः ।ब्रह्मविद्ब्राह्मणो ब्रह्मी ब्रह्मज्ञो ब्राह्मणप्रियः

Brahmanyo Brahmakrid Brahma Brahma Brahmavivardhanah |Brahmavid Brahmano Brahmi Brahmajno Brahmanapriyah

അവൻ ബ്രഹ്മനിഷ്ഠൻ, ബ്രാഹ്മണ്യധർമ്മം സ്ഥാപിക്കുന്നവൻ, സ്വയം ബ്രഹ്മാ, ബ്രഹ്മസ്വരൂപൻ, ബ്രഹ്മത്തെ വർധിപ്പിക്കുന്നവൻ. അവൻ ബ്രഹ്മവിദ്, ബ്രാഹ്മണത്വത്തിന്റെ ആദർശം, ബ്രഹ്മത്തിൽ സ്ഥിരനായവൻ, ബ്രഹ്മജ്ഞൻ, ബ്രാഹ്മണർക്കു പ്രിയൻ.

Its names, one by one

Shloka 72

महाक्रमो महाकर्मा महातेजा महोरगः ।महाक्रतुर्महायज्वा महायज्ञो महाहविः

Mahakramo Mahakarma Mahateja Mahoragah |Mahakratur Mahayajva Mahayajno Mahahavih

അവൻ മഹാക്രമൻ, മഹാകർമ്മൻ, മഹാതേജസ്വി, മഹോരഗൻ—ജഗത്തിന്റെ അധാരചിഹ്നം. അവൻ മഹാക്രതു, മഹായജ്വാ, മഹായജ്ഞം, മഹാഹവിസ്—മഹത്തായ ആഹുതി.

Its names, one by one

Shloka 73

स्तव्यः स्तवप्रियः स्तोत्रं स्तुतिः स्तोता रणप्रियः ।पूर्णः पूरयिता पुण्यः पुण्यकीर्तिरनामयः

Stavyah Stavapriyah Stotram Stutih Stota Ranapriyah |Purnah Purayita Punyah Punyakirtir Anamayah

അവൻ സ്തവ്യൻ, സ്തവപ്രിയൻ; അവൻ തന്നെയാണ് സ്തോത്രം, സ്തുതി, സ്തോതാവ്. ധർമ്മസംരക്ഷണാർത്ഥം ശാസിതമായ രണം അവന് പ്രിയം. അവൻ പൂർണ്ണൻ, പൂരയിതാവ്, പുണ്യസ്വരൂപൻ, പുണ്യകീർത്തിയുള്ളവൻ, അനാമയൻ.

Its names, one by one

Shloka 74

मनोजवस्तीर्थकरो वसुरेता वसुप्रदः ।वसुप्रदो वासुदेवो वसुर्वसुमना हविः

Manojavas Tirthakaro Vasureta Vasupradah |Vasuprado Vasudevo Vasur Vasumana Havih

അവൻ മനോജവൻ—ചിന്തപോലെ വേഗമുള്ളവൻ, തീർത്ഥകരൻ, സമൃദ്ധിയുടെ ബീജസ്വരൂപൻ, വസു നൽകുന്നവൻ. അവൻ വസുപ്രദൻ, വാസുദേവൻ, സ്വയം വസു, ഉപകാരമനസ്സുള്ളവൻ, ഹവിസ്—ആഹുതി.

Its names, one by one

Shloka 75

सद्गतिः सत्कृतिः सत्ता सद्भूतिः सत्परायणः ।शूरसेनो यदुश्रेष्ठः सन्निवासः सुयामुनः

Sadgatih Satkritih Satta Sadbhutih Satparayanah |Shuraseno Yadushreshthah Sannivasah Suyamunah

അവൻ സദ്ഗതി, സത്കൃതി, സത്താസ്വരൂപൻ; സദ്ഭൂതി, സജ്ജനങ്ങളുടെ പരമാശ്രയം. അവൻ ശൂരസേനവംശജൻ, യദുക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, സർവ്വത്തിന്റെയും സന്നിവാസം, യമുനാപ്രദേശവുമായി മംഗളബന്ധമുള്ളവൻ.

Its names, one by one

Shloka 76

भूतावासो वासुदेवो सर्वासुनिलयोऽनलः ।दर्पहा दर्पदो दृप्तो दुर्धरोऽथापराजितः

Bhootavaso Vasudevah Sarvasunilayo Nalah |Darpaha Darpado Drupto Durdharo Thaparajitah

അവൻ സകലഭൂതങ്ങളുടെയും ആവാസം—വാസുദേവൻ; സകല പ്രാണവായുക്കളുടെയും ആശ്രയം, ദഹിക്കാത്ത അനലൻ. അവൻ ദർപ്പഹരൻ, ദർപ്പം/ധൈര്യം നൽകുന്നവൻ, അതിപ്രതാപി, ദുർധരൻ, അപരാജിതൻ.

Its names, one by one

Shloka 77

विश्वमूर्तिर्महामूर्तिर्दीप्तमूर्तिरमूर्तिमान् ।अनेकमूर्तिरव्यक्तः शतमूर्तिः शताननः

Vishwamurtir Mahamurtir Diptamurtir Amurtiman |Anekamurtir Avyaktah Shatamurtih Shatananah

അവൻ വിശ്വമൂർത്തി, മഹാമൂർത്തി, ദീപ്തമൂർത്തി—എന്നാലും അമൂർത്തിമാൻ. അവൻ അനേകമൂർത്തി, അവ്യക്തൻ, ശതമൂർത്തി, ശതാനനൻ.

Its names, one by one

Shloka 78

एको नैकः सवः कः किं यत्तत्पदमनुत्तमम् ।लोकबन्धुर्लोकनाथो माधवो भक्तवत्सलः

Eko Naikah Savah Kah Kim Yat Tat Padam Anuttamam |Lokabandhur Lokanatho Madhavo Bhaktavatsalah

അവൻ ഏകൻ; എങ്കിലും ഏകനേമാത്രമല്ല—അനേകരൂപത്തിൽ പ്രകാശിക്കുന്നു. അവൻ തന്നെയാണ് സവ (പ്രേരകൻ); അവൻ തന്നെയാണ് ‘ആർ?’ ‘എന്ത്?’—ആ അനുത്തമ പദം. അവൻ ലോകബന്ധു, ലോകനാഥൻ, മാധവൻ, ഭക്തവത്സലൻ.

Its names, one by one

Shloka 79

सुवर्णवर्णो हेमाङ्गो वराङ्गश्चन्दनाङ्गदी ।वीरहा विषमः शून्यो घृताशीरचलश्चलः

Suvarna Varno Hemango Varangash Chandanangadi |Viraha Vishamah Shunyo Ghritashir Achalash Chalah

അവൻ സുവർണവർണ്ണൻ, ഹേമാംഗൻ, വരാംഗൻ; ചന്ദനവും ഭുജബന്ധങ്ങളും ധരിച്ച് അലങ്കൃതൻ. അവൻ ‘വീരഹാ’, വിഷമൻ (സാധാരണ വർഗ്ഗങ്ങൾക്ക് അതീതൻ), ശൂന്യൻ (അഗമ്യൻ), ഘൃതസമ ആശീർവാദദാതാവ്, അചലൻ—എന്നാലും ചലൻ.

Its names, one by one

Shloka 80

अमानी मानदो मान्यो लोकस्वामी त्रिलोकधृक् ।सुमेधा मेधजो धन्यः सत्यमेधा धराधरः

Amani Manado Manyo Lokasvami Trilokadhrik |Sumedha Medhajo Dhanyah Satyamedha Dharadharah

അവൻ അമാനീ (അഹങ്കാരരഹിതൻ), മാനദാതാവ്, മാന്യൻ; ലോകസ്വാമി, ത്രിലോകധൃക്. അവൻ സുമേധ, മേധജൻ (മേധയുടെ ഉറവിടം), ധന്യൻ, സത്യമേധ, ധരാധരൻ.

Its names, one by one

Shloka 81

तेजो वृषो द्युतिधरः सर्वशस्त्रभृतां वरः ।प्रग्रहो निग्रहोऽव्यग्रो नैकशृङ्गो गदाग्रजः

Tejo Vrisho Dyutidharah Sarva Shastra Bhritam Varah |Pragraho Nigraho Vyagro Naika Shringo Gadagrajah

അവൻ തേജസ്സാണ്; ധർമ്മ-ബലത്തിന്റെ വൃഷഭപ്രതീകം; ദ്യുതിധരൻ; സർവ്വ ശസ്ത്രധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ. അവൻ നിയന്ത്രകനും നിഗ്രഹകനും, അവ്യഗ്രൻ; അനേകശൃംഗൻ (അനേകം ശക്തികളുള്ളവൻ); ഗദാഗ്രജൻ (ബലരാമൻ) എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധൻ.

Its names, one by one

Shloka 82

चतुर्मूर्तिश्चतुर्बाहुश्चतुर्व्यूहश्चतुर्गतिः ।चतुरात्मा चतुर्भावश्चतुर्वेदविदेकपात्

Chaturmurtis Chaturbahus Chaturvyuhas Chaturgatih |Chaturatma Chaturbhavas Chaturvedavid Ekapat

അവൻ ചതുര്മൂർത്തിയും ചതുര്ഭുജനും; ചതുര്വ്യൂഹരൂപത്തിൽ വിന്യസ്തൻ, ചതുര്ഗതികളുടെ (നാലു മാർഗ്ഗ/ലക്ഷ്യ) ആധാരം. അവൻ ആത്മസ്വരൂപത്തിലും ഭാവസ്ഥിതികളിലും ചതുര്വിധൻ; നാലു വേദങ്ങളുടെ ജ്ഞാതൻ; ഏകപാത്—ഒരേയൊരു പരമതത്ത്വമായി അവതരിക്കുന്നവൻ—ആണ്.

Its names, one by one

Shloka 83

समावर्तो निवृत्तात्मा दुर्जयो दुरतिक्रमः ।दुर्लभो दुर्गमो दुर्गो दुरावासो दुरारिहा

Samavarto Nivrittatma Durjayo Duratikramah |Durlabho Durgamo Durgo Duravaso Durariha

അവൻ സമാവർത്തൻ—ചക്രങ്ങളെ പൂർത്തിയാക്കി വീണ്ടും പ്രവഹിപ്പിക്കുന്നവൻ; നിവൃത്താത്മാവ്—ആസക്തിരഹിതൻ. അവൻ ദുര്ജയനും ദുരതിക്രമനും. അവൻ ദുര്ലഭൻ, ദുര്ഗമൻ, ദുര്ഗം (അഭേദ്യ ആശ്രയം); അസംയമികൾക്ക് ദുരാവാസം; ശത്രുശക്തികൾക്ക് ദുരാരിഹാ—ദുർദമ്യൻ—ആണ്.

Its names, one by one

Shloka 84

शुभाङ्गो लोकसारङ्गः सुतन्तुस्तन्तुवर्धनः ।इन्द्रकर्मा महाकर्मा कृतकर्मा कृतागमः

Shubhango Lokasarangah Sutantus Tantuvardhanah |Indrakarma Mahakarma Kritakarma Kritagamah

അവൻ ശുഭാംഗൻ—മംഗളസ്വരൂപൻ; ലോകസാരംഗൻ—ലോകത്തിന്റെ സാരവും ആശ്രയവും; അവൻ സൂക്ഷ്മതന്തുവും തന്തുവർധനനും—ആ തന്തുവിനെ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നവനും. അവന്റെ കർമ്മങ്ങൾ ഇന്ദ്രസമം; അവന്റെ പ്രവർത്തികൾ മഹാകർമ്മം; അവൻ കൃതകർമ്മൻ (സിദ്ധകർമ്മൻ); അവന്റെ ആഗമ/ഉപദേശങ്ങൾ സ്ഥാപിതം.

Its names, one by one

Shloka 85

उद्भवः सुन्दरः सुन्दो रत्ननाभः सुलोचनः ।अर्को वाजसनः शृङ्गी जयन्तः सर्वविज्जयी

Udbhavah Sundarah Sundo Ratnanabhah Sulochanah |Arko Vajasanah Shringi Jayantah Sarvavijjayi

അവൻ ഉദ്ഭവൻ—സകലത്തിന്റെയും മൂലം; സുന്ദരൻ; സുന്ദൻ (മനോഹരൻ); രത്നനാഭൻ; സുലോചനൻ (ശ്രേഷ്ഠ ദൃഷ്ടിയുള്ളവൻ). അവൻ അർക്കൻ (സൂര്യൻ); വാജസനൻ—ബലവും പോഷണവും നല്കുന്നവൻ; ശൃംഗീ—പരാക്രമത്തിന്റെ പ്രതീകം; ജയന്തൻ—വിജയശാലി; സർവ്വവിജ്ജയീ—സകലത്തിലും ജയിക്കുന്നവൻ.

Its names, one by one

Shloka 86

सुवर्णबिन्दुरक्षोभ्यः सर्ववागीश्वरेश्वरः ।महाह्रदो महागर्तो महाभूतो महानिधिः

Suvarna Bindur Akshobhyah Sarva Vageeshwareshwarah |Mahahrado Mahagarto Mahabhuto Mahanidhih

അവൻ സ്വർണ്ണബിന്ദു, അചലൻ; സർവ്വ വാഗീശ്വരന്മാരുടെയും ഈശ്വരൻ. അവൻ മഹാഹ്രദം, മഹാഗർത്തം, മഹാഭൂതം, മഹാനിധി.

Its names, one by one

Shloka 87

कुमुदः कुंदरः कुन्दः पर्जन्यः पवनोऽनिलः ।अमृतांशोऽमृतवपुः सर्वज्ञः सर्वतोमुखः

Kumudah Kundarah Kundah Parjanyah Pavano Nilah |Amritamsho Mritavapuh Sarvajnah Sarvatomukhah

അവൻ കുമുദൻ, കുന്ദരൻ, കുന്ദൻ; പർജന്യൻ—വർഷധാരകൻ; പവനൻ, അനിലൻ. അവൻ അമൃതാംശം, അമൃതവപു; സർവ്വജ്ഞൻ, സർവ്വതോമുഖൻ—സർവ്വദിക്കിലും സന്നിഹിതൻ.

Its names, one by one

Shloka 88

सुलभः सुव्रतः सिद्धः शत्रुजिच्छत्रुतापनः ।न्यग्रोधोदुम्बरोऽश्वत्थश्चाणूरान्ध्रनिषूदनः

Sulabhah Suvratah Siddhah Shatrujit Chhatrutapanah |Nyagrodho Dumbaro Shvatthash Chanurandhra Nishudanah

അവൻ സുലഭൻ, സുവ്രതധാരി, സിദ്ധൻ. അവൻ ശത്രുജിത്, വൈരിബലങ്ങളെ ദമിപ്പിക്കുന്നവൻ. അവൻ ന്യഗ്രോധം, ഉദുംബരം, അശ്വത്ഥം—പവിത്ര വൃക്ഷപ്രതീകങ്ങൾ; ചാണൂരനെയും ആന്ധ്രബലങ്ങളെയും നിഷൂദനം ചെയ്തവൻ.

Its names, one by one

Shloka 89

सहस्रार्चिः सप्तजिह्वः सप्तैधाः सप्तवाहनः ।अमूर्तिरनघोऽचिन्त्यो भयकृद्भयनाशनः

Sahasrarchih Saptajihvah Saptaidhah Saptavahanah |Amurtiranagho'chintyo Bhayakrid Bhayanashanah

അവൻ സഹസ്രാർചി, സപ്തജിഹ്വ, സപ്തൈധാ, സപ്തവാഹനൻ—വൈദിക അഗ്നിതത്ത്വം. അവൻ അമൂർത്തി, അനഘൻ, അചിന്ത്യൻ; അവൻ ധർമ്മഭയം ഉണർത്തുകയും ഭയം നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

Its names, one by one

Shloka 90

अणुर्बृहत्कृशः स्थूलो गुणभृन्निर्गुणो महान् ।अधृतः स्वधृतः स्वास्यः प्राग्वंशो वंशवर्धनः

Anur Brihat Krishah Sthulo Gunabhrin Nirguno Mahan |Adhritah Svadhritah Svasyah Pragvamsho Vamsha Vardhanah

അവൻ അണുവും ബൃഹത്തും; സൂക്ഷ്മവും സ്ഥൂലവും; ഗുണഭൃത്ത് ആയിട്ടും നിർഗുണൻ, മഹാൻ. അവൻ അധൃതൻ, സ്വധൃതൻ, സ്വാസ്യൻ—സ്വയംപൂർണ്ണൻ; അവൻ പ്രാഗ്വംശസ്രോതസ്സും വംശവർദ്ധകനും.

Its names, one by one

Shloka 91

भारभृत्कथितो योगी योगीशः सर्वकामदः ।आश्रमः श्रमणः क्षामः सुपर्णो वायुवाहनः

Bharabhrit Kathito Yogi Yogishah Sarvakamadah |Ashramah Shramanah Kshamah Suparno Vayuvahanah

അവൻ ഭാരഭൃതൻ, ശ്രുതി-പരമ്പരയിൽ പ്രസിദ്ധൻ, യോഗി, യോഗീശൻ, സർവകാമദൻ. അവൻ ആശ്രയം, ശ്രമണ-തപസ്വി, ക്ഷാമ-സ്വരൂപൻ, സുപർണധ്വജൻ, വായുവാഹനൻ.

Its names, one by one

Shloka 92

धनुर्धरो धनुर्वेदो दण्डो दमयिता दमः ।अपराजितः सर्वसहो नियन्ता नियमो यमः

Dhanurdharo Dhanurvedo Dando Damayita Damah |Aparajitah Sarvasaho Niyanta Niyamo Yamah

അവൻ ധനുർധരൻ, ധനുർവേദസ്വരൂപൻ, ശാസനദണ്ഡം, ദമയിതാവ്, ദമം (ആത്മസംയമം). അവൻ അപരാജിതൻ, സർവസഹൻ, നിയന്താവ്, നിയമം, യമം (ധർമ്മനിഗ്രഹം).

Its names, one by one

Shloka 93

सत्त्ववान्सात्त्विकः सत्यः सत्यधर्मपरायणः ।अभिप्रायः प्रियार्होऽर्हः प्रियकृत्प्रीतिवर्धनः

Sattvavan Saattvikah Satyah Satyadharma Parayanah |Abhiprayah Priyarho Rhah Priyakrit Preetivardhanah

അവൻ സത്ത്വവാൻ, സാത്ത്വികൻ, സത്യസ്വരൂപൻ, സത്യധർമ്മപരായണൻ. അവൻ ശുഭാഭിപ്രായം, പ്രിയാർഹൻ, അർഹൻ (പൂജ്യൻ), പ്രിയഹിതകർത്താവ്, പ്രീതിവർധകൻ.

Its names, one by one

Shloka 94

विहायसगतिर्ज्योतिः सुरुचिर्हुतभुग्विभुः ।रविर्विरोचनः सूर्यः सविता रविलोचनः

Vihayasagatir Jyotih Surucir Hutabhug Vibhuh |Ravir Virochanah Suryah Savita Ravilochanah

അവൻ വിഹായസഗതി, ജ്യോതി, സുരുചി (ദിവ്യകാന്തി), ഹുതഭുക് (ഹവിഭോജി), വിഭു. അവൻ തന്നെ രവി, വിരോചനൻ, സൂര്യൻ, സവിതാ, രവിലോചനൻ (സൂര്യൻ തന്നെ നേത്രമായവൻ).

Its names, one by one

Shloka 95

अनन्तो हुतभुग्भोक्ता सुखदो नैकदोऽग्रजः ।अनिर्विण्णः सदामर्षी लोकाधिष्ठानमद्भुतम्

Ananto Hutabhug Bhokta Sukhado Naikado'grajah |Anirvinnah Sadamarshi Lokadhishthanam Adbhutam

അവൻ അനന്തൻ, ഹുതഭുക് (ഹവിഭോജി), ഭോക്താവ്, സുഖദാതാവ്, നാനാവിധ അനുഗ്രഹദാതാവ്, അഗ്രജൻ/അഗ്രണി. അവൻ അനിർവിണ്ണൻ, സദാമർഷി (സദാ ക്ഷമാശീലൻ), ലോകങ്ങളുടെ അത്ഭുത അധിഷ്ഠാനവും നിയാമകനും.

Its names, one by one

Shloka 96

सनात्सनातनतमः कपिलः कपिरव्ययः ।स्वस्तिदः स्वस्तिकृत्स्वस्ति स्वस्तिभुक्स्वस्तिदक्षिणः

Sanat Sanatanatamah Kapilah Kapir Avyayah |Svastidah Svastikrit Svasti Svastibhuk Svastidakshinah

അവൻ ആദികാലം മുതൽ ഉള്ള പരമ സനാതനൻ; കപിലൻ, കപി, അവ്യയൻ. അവൻ സ്വസ്തി നല്കുന്നവൻ, സ്വസ്തി സൃഷ്ടിക്കുന്നവൻ, സ്വയം സ്വസ്തി, സ്വസ്തി അനുഭവിച്ച് സംരക്ഷിക്കുന്നവൻ, സ്വസ്തിയേ ദക്ഷിണയായുള്ളവൻ.

Its names, one by one

Shloka 97

अरौद्रः कुण्डली चक्री विक्रम्यूर्जितशासनः ।शब्दातिगः शब्दसहः शिशिरः शर्वरीकरः

Araudrah Kundali Chakri Vikramyurjita Shasanah |Shabdatigah Shabdasahah Shishirah Sharvarikarah

അവൻ അരൗദ്രൻ (ക്രൂരതയില്ലാത്തവൻ); കുണ്ഡലീ; ചക്രധാരി; പരാക്രമശാലി; ശക്തമായ ശാസനമുള്ളവൻ. അവൻ ശബ്ദാതീതൻ, ശബ്ദസഹൻ; ശിശിരൻ (ശീതളൻ)യും ശർവരീകരൻ (രാത്രി സൃഷ്ടിക്കുന്നവൻ)യും.

Its names, one by one

Shloka 98

अक्रूरः पेशलो दक्षो दक्षिणः क्षमिणां वरः ।विद्वत्तमो वीतभयः पुण्यश्रवणकीर्तनः

Akrurah Peshalo Daksho Dakshinah Kshaminam Varah |Vidvattamo Vitabhayah Punya Shravana Kirtanah

അവൻ അക്രൂരൻ, പേശലൻ (സൗമ്യൻ), ദക്ഷൻ, ദക്ഷിണൻ (ഉദാരൻ), ക്ഷമാശീലികളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ. അവൻ പരമവിദ്വാൻ, ഭയരഹിതൻ; അവനെ ശ്രവിക്കുകയും കീർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് പുണ്യപ്രദം.

Its names, one by one

Shloka 99

उत्तारणो दुष्कृतिहा पुण्यो दुःस्वप्ननाशनः ।वीरहा रक्षणः सन्तो जीवनः पर्यवस्थितः

Uttarano Dushkritiha Punyo Duhsvapna Nashanah |Viraha Rakshanah Santo Jivanah Paryavasthitah

അവൻ ഉത്തരാണൻ (സംസാരസാഗരം കടത്തുന്നവൻ), ദുഷ്കൃതിഹാ, പുണ്യസ്വരൂപൻ, ദുഃസ്വപ്നനാശകൻ. അവൻ വീരഹാ, രക്ഷകൻ, സത്, ജീവൻസ്വരൂപൻ, ദൃഢമായി സ്ഥാപിതൻ.

Its names, one by one

Shloka 100

अनन्तरूपोऽनन्तश्रीर्जितमन्युर्भयापहः ।चतुरस्रो गभीरात्मा विदिशो व्यादिशो दिशः

Anantarupo Nantashrir Jitamanyur Bhayapahah |Chaturasro Gabhiratma Vidisho Vyadisho Dishah

അവൻ അനന്തരൂപൻ, അനന്തശ്രീയുള്ളവൻ, ക്രോധം ജയിച്ചവൻ, ഭയാപഹാരി. അവൻ ചതുരസ്രൻ (സുസ്ഥിരാധാരം), ഗംഭീരാത്മാവ്, വിദിശകളുടെ അധിപൻ, നിയന്താ-വ്യവസ്ഥാപകൻ, സ്വയം ദിക്കുകളുമാണ്.

Its names, one by one

Shloka 101

अनादिर्भूर्भुवो लक्ष्मीः सुवीरो रुचिराङ्गदः ।जननो जनजन्मादिर्भीमो भीमपराक्रमः

Anadir Bhur Bhuvo Lakshmih Suviro Ruchirangadah |Janano Jana Janmadir Bhimo Bhima Parakramah

അവൻ അനാദി; അവൻ തന്നെയാണ് ഭൂഃയും ഭുവഃയും; അവൻ ലക്ഷ്മീ—സമൃദ്ധിയുടെ സ്വരൂപം. അവൻ സുവീരൻ, ദീപ്തമായ അങ്കദങ്ങളാൽ അലങ്കൃതൻ. അവൻ ജനകൻ, ജീവികളുടെ ജന്മങ്ങളുടെ ആദിസ്രോതസ്; അവൻ ഭീമൻ, ഭീമപരാക്രമൻ.

Its names, one by one

Shloka 102

आधारनिलयो धाता पुष्पहासः प्रजागरः ।ऊर्ध्वगः सत्पथाचारः प्राणदः प्रणवः पणः

Adharanilayo Dhata Pushpahasah Prajagarah |Urdhvagah Satpathacharah Pranadah Pranavah Panah

അവൻ ആധാരത്തിൽ അധിഷ്ഠിതൻ, ധാതാ—ധാരകൻ. അവൻ പുഷ്പഹാസൻ—മംഗളമായ സൗമ്യഹാസം, നിത്യജാഗരൻ. അവൻ ഊർദ്ധ്വഗമനത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നവൻ, സത്പഥാചാരി. അവൻ പ്രാണദാതാവ്; അവൻ പ്രണവം ‘ഓം’; അവൻ പവിത്ര ‘പണ’—യജ്ഞീയ അർപ്പണം/പ്രതിജ്ഞ.

Its names, one by one

Shloka 103

प्रमाणं प्राणनिलयः प्राणकृत्प्राणजीवनः ।तत्त्वं तत्त्वविदेकात्मा जन्ममृत्युजरातिगः

Pramanam Prananilayah Pranakrut Pranajeevanah |Tattvam Tattvavid Ekatma Janma Mrutyu Jaratigah

അവൻ പ്രമാണം—യഥാർത്ഥജ്ഞാനത്തിന്റെ മാനദണ്ഡം; അവൻ പ്രാണനിലയം. അവൻ പ്രാണകൃത്ത്, പ്രാണജീവനം. അവൻ തത്ത്വം; തത്ത്വവിദ്; ഏകാത്മാവ്. അവൻ ജന്മ-മൃത്യു-ജരാതീതൻ.

Its names, one by one

Shloka 104

भूर्भुवः स्वस्तरुस्तारः सविता प्रपितामहः ।यज्ञो यज्ञपतिर्यज्वा यज्ञाङ्गो यज्ञवाहनः

Bhurbhuvah Svastarus Tarah Savita Prapitamahah |Yajno Yajnapatir Yajva Yajnango Yajnavahanah

അവൻ ഭൂഃയും ഭുവഃയും; അവൻ സ്വർഗീയ തരുവും മാർഗദർശക താരയും. അവൻ സവിതാ—പ്രേരക സൂര്യൻ; അവൻ പ്രപിതാമഹൻ. അവൻ യജ്ഞം; യജ്ഞപതി; യജ്വാ—യജമാനൻ. അവൻ യജ്ഞാംഗം, യജ്ഞവാഹകൻ.

Its names, one by one

Shloka 105

यज्ञभृद्यज्ञकृद्यज्ञी यज्ञभुग्यज्ञसाधनः ।यज्ञान्तकृद्यज्ञगुह्यमन्नमन्नाद एव च

Yajnabhrud Yajnakrud Yajni Yajnabhug Yajnasadhanah |Yajnantakrud Yajnaguhyam Annam Annada Eva Cha

അവൻ യജ്ഞഭൃത്—യജ്ഞം ധരിക്കുന്നവൻ, യജ്ഞകൃത്—യജ്ഞം സൃഷ്ടിക്കുന്നവൻ, യജ്ഞീ—യജ്ഞം ചെയ്യുന്നവൻ. അവൻ യജ്ഞഭുക്—യജ്ഞഭോക്താവ്, യജ്ഞസാധന—യജ്ഞസിദ്ധിയുടെ ഉപാധി. അവൻ യജ്ഞാന്തകൃത്—യജ്ഞസമാപ്തികർത്താവ്; അവൻ യജ്ഞഗുഹ്യം—യജ്ഞത്തിന്റെ ഗൂഢരഹസ്യം. അവൻ അന്നം; അവൻ തന്നെയാണ് അന്നാദൻ—അന്നഭോക്താവും.

Its names, one by one

Shloka 106

आत्मयोनिः स्वयंजातो वैखानः सामगायनः ।देवकीनन्दनः स्रष्टा क्षितीशः पापनाशनः

Atmayonih Svayamjato Vaikhanah Samagayanah |Devakinandanah Srashta Kshitishah Papanashanah

അവൻ ആത്മയോനി, സ്വയംജനിച്ചവൻ; വൈഖാനസൻ; സാമഗാനം പാടുന്നവൻ. അവൻ ദേവകീനന്ദനൻ, സ്രഷ്ടാവ്, ഭൂമീശൻ, പാപനാശകൻ.

Its names, one by one

Shloka 107

शङ्खभृन्नन्दकी चक्री शार्ङ्गधन्वा गदाधरः ।रथाङ्गपाणिरक्षोभ्यः सर्वप्रहरणायुधः

Chanted after itसर्वप्रहरणायुध ओं नम इति

Shankhabhrin Nandaki Chakri Sharnga Dhanva Gadadharah |Rathanga Panir Akshobhyah Sarva Praharanayudhah

അവൻ ശംഖധാരി, നന്ദകീഖഡ്ഗധാരി, ചക്രധാരി; ശാർങ്ഗധനുസ്സു ധരിച്ചവൻ, ഗദാധാരി. ചക്രം കൈയിൽ ധരിച്ച അക്ഷോഭ്യൻ; സർവ്വ പ്രഹരണായുധങ്ങളാൽ സമുപേതൻ.

Its names, one by one

Phala Shruti

फलश्रुतिः22 verses

Mahabharata 13.135.121 to 13.135.142 in the BORI Critical Edition.

ആയിരം നാമങ്ങൾ കേൾക്കുകയും ജപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവർക്ക് എന്തു ലഭിക്കുമെന്ന് പറഞ്ഞുകൊണ്ടാണ് ഫലശ്രുതി ആയിരം നാമങ്ങളെ സമാപിപ്പിക്കുന്നത്. കേശവന്റെ നാമങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി പ്രകീർത്തിക്കപ്പെട്ടു എന്ന് ഭീഷ്മർ ആദ്യം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു; തുടർന്ന് ശ്ലോകങ്ങൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന ഫലങ്ങൾ എണ്ണിപ്പറയുന്നു: ജീവിതത്തിലെ ഓരോ നിലയിലുള്ളവർക്കും വിജയം; ധർമ്മം, ധനം, കാമം, സന്താനം എന്നീ നാലു ലക്ഷ്യങ്ങൾ; ഭയം, രോഗം, ബന്ധനം, ആപത്ത് എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള മോചനം; ഒടുവിൽ ശുദ്ധീകരണവും ശാശ്വതമായ ബ്രഹ്മവും. മധ്യശ്ലോകങ്ങൾ ഫലങ്ങളിൽ നിന്ന് ദർശനത്തിലേക്കു തിരിയുന്നു; സ്വർഗ്ഗവും ഭൂമിയും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും മനസ്സും എല്ലാ വിജ്ഞാനശാഖകളും വാസുദേവനിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുകയും വാസുദേവനിൽ നിലകൊള്ളുകയും ചെയ്യുന്നു എന്ന് അവ പറയുന്നു. ഈ സ്തോത്രം പ്രഖ്യാപിച്ചത് വ്യാസനാണെന്നു പറഞ്ഞും, പുഷ്കരാക്ഷനെ ആരാധിക്കുന്നവർ ഒരിക്കലും പരാജയപ്പെടുകയില്ലെന്ന് ഉറപ്പുനൽകിയുമാണ് ഈ ഭാഗം അവസാനിക്കുന്നത്. ആരംഭത്തിലെ പ്രാർഥനകൾ, ന്യാസവും ധ്യാനവും, പാരായണത്തിലെ സമാപനശ്ലോകങ്ങൾ എന്നിവയിൽ നിന്നു വ്യത്യസ്തമായി, ഈ ഭാഗം മഹാഭാരതത്തിന്റെ തന്നെ ഭാഗമാണ്.

Phala Shruti 1

इतीदं कीर्तनीयस्य केशवस्य महात्मनः ।नाम्नां सहस्रं दिव्यानामशेषेण प्रकीर्तितम्

Itidam Kirtaniyasya Keshavasya Mahatmanah |Namnam Sahasram Divyanam Asheshena Prakirtitam

ഇങ്ങനെ കീർത്തനീയനായ മഹാത്മാവ് കേശവന്റെ ദിവ്യനാമങ്ങളുടെ സഹസ്രം സമഗ്രമായി പ്രകീർത്തിക്കപ്പെട്ടു.

Word by word meaning

Phala Shruti 2

य इदं शृणुयान्नित्यं यश्चापि परिकीर्तयेत् ।नाशुभं प्राप्नुयात्किंचित्सोऽमुत्रेह च मानवः

Ya Idam Shrunuyan Nityam Yash Chapi Parikirtayet |Nashubham Prapnuyat Kinchit So'mutreha Cha Manavah

ഇത് നിത്യമായി ശ്രവിക്കുന്നവനും ഇതിനെ പാരായണം ചെയ്ത് കീർത്തിക്കുന്നവനും—ആ മനുഷ്യൻ ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും യാതൊരു അശുഭഫലവും പ്രാപിക്കുകയില്ല.

Word by word meaning

Phala Shruti 3

वेदान्तगो ब्राह्मणः स्यात्क्षत्रियो विजयी भवेत् ।वैश्यो धनसमृद्धः स्याच्छूद्रः सुखमवाप्नुयात्

Vedantago Brahmanah Syat Kshatriyo Vijayi Bhavet |Vaishyo Dhanasamriddhah Syat Shudrah Sukhamavapnuyat

ബ്രാഹ്മണൻ വേദാന്തത്തിൽ നിഷ്ണാതനാകും; ക്ഷത്രിയൻ വിജയിയാകും; വൈശ്യൻ ധനസമൃദ്ധനാകും; ശൂദ്രൻ സുഖ-ക്ഷേമം പ്രാപിക്കും.

Word by word meaning

Phala Shruti 4

धर्मार्थी प्राप्नुयाद्धर्ममर्थार्थी चार्थमाप्नुयात् ।कामानवाप्नुयात्कामी प्रजार्थी चाप्नुयात्प्रजाः

Dharmarthi Prapnuyad Dharmam Artharthi Chartham Apnuyat |Kaman Avapnuyat Kami Prajarthi Chapnuyat Prajah

ധർമ്മം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ധർമ്മം പ്രാപിക്കുന്നു; അർത്ഥം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ അർത്ഥം പ്രാപിക്കുന്നു. കാമം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ഇഷ്ടഭോഗങ്ങൾ പ്രാപിക്കുന്നു; സന്തതി ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ സന്തതിയെ പ്രാപിക്കുന്നു.

Word by word meaning

Phala Shruti 5

भक्तिमान्यः सदोत्थाय शुचिस्तद्गतमानसः ।सहस्रं वासुदेवस्य नाम्नामेतत्प्रकीर्तयेत्

Bhaktiman Yah Sadotthaya Shuchis Tadgata Manasah |Sahasram Vasudevasya Namnam Etat Prakirtayet

ഭക്തിയോടെ നിത്യവും എഴുന്നേറ്റ്, ശുചിയായി, മനസ്സിനെ അവനിൽ തന്നെ നിശ്ചലമാക്കി—വാസുദേവന്റെ ഈ സഹസ്രനാമങ്ങളെ പാരായണം ചെയ്ത് കീർത്തിക്കണം.

Word by word meaning

Phala Shruti 6

यशः प्राप्नोति विपुलं ज्ञातिप्राधान्यमेव च ।अचलां श्रियमाप्नोति श्रेयश्चाप्नोत्यनुत्तमम्

Yashah Prapnoti Vipulam Jnyati Pradhanyam Eva Cha |Achalam Shriyam Apnoti Shreyash Chapnotyanuttamam

അവൻ വിപുലമായ യശസ്സു പ്രാപിക്കുന്നു; സ്വജനങ്ങളിൽ പ്രാധാന്യവും നേടുന്നു. അചലമായ ശ്രീ-സമൃദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നു; അനുത്തമമായ ശ്രേയസ്സും കൈവരിക്കുന്നു.

Word by word meaning

Phala Shruti 7

न भयं क्वचिदाप्नोति वीर्यं तेजश्च विन्दति ।भवत्यरोगो द्युतिमान्बलरूपगुणान्वितः

Na Bhayam Kvachid Apnoti Viryam Tejash Cha Vindati |Bhavaty Arogo Dyutiman Bala Rupa Gunanvitah

അവൻ എവിടെയും ഭയം അനുഭവിക്കുകയില്ല; വീര്യവും തേജസ്സും പ്രാപിക്കുന്നു. അവൻ അരോഗിയായി, ദ്യുതിമാനായി, ബലം-രൂപം-ഗുണങ്ങൾ എന്നിവയാൽ സമ്പന്നനാകുന്നു.

Word by word meaning

Phala Shruti 8

रोगार्तो मुच्यते रोगाद्बद्धो मुच्येत बन्धनात् ।भयान्मुच्येत भीतश्च मुच्येतापन्न आपदः

Rogarto Muchyate Rogad Baddho Muchyeta Bandhanat |Bhayan Muchyeta Bhitashcha Muchyetapanna Apadah

രോഗബാധിതൻ രോഗത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു; ബന്ധിതൻ ബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് വിടുതൽ നേടുന്നു. ഭീതൻ ഭയത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു; ആപത്തിൽ പതിച്ചവൻ ആപത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടുന്നു.

Word by word meaning

Phala Shruti 9

दुर्गाण्यतितरत्याशु पुरुषः पुरुषोत्तमम् ।स्तुवन्नामसहस्रेण नित्यं भक्तिसमन्वितः

Durgany Atitaratyashu Purushah Purushottamam |Stuvan Nama Sahasrena Nityam Bhakti Samanvitah

നിത്യവും ഭക്തിസമന്വിതനായി പുരുഷോത്തമനെ സഹസ്രനാമങ്ങളാൽ സ്തുതിക്കുന്നവൻ ദുർഗമമായ ദുരിതങ്ങളെ വേഗത്തിൽ അതിക്രമിക്കുന്നു।

Word by word meaning

Phala Shruti 10

वासुदेवाश्रयो मर्त्यो वासुदेवपरायणः ।सर्वपापविशुद्धात्मा याति ब्रह्म सनातनम्

Vasudevashrayo Martyo Vasudevaparayanah |Sarvapapavishuddhatma Yati Brahma Sanatanam

വാസുദേവനെ ആശ്രയിച്ച് വാസുദേവനെയേ പരമഗതിയായി കരുതുന്ന മർത്ത്യൻ, സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു ശുദ്ധാത്മനായി സനാതന ബ്രഹ്മത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു।

Word by word meaning

Phala Shruti 11

न वासुदेवभक्तानामशुभं विद्यते क्वचित् ।जन्ममृत्युजराव्याधिभयं वाप्युपजायते

Na Vasudeva Bhaktanam Ashubham Vidyate Kvachit |Janma Mrityu Jara Vyadhi Bhayam Vapyupajayate

വാസുദേവഭക്തർക്കു എവിടെയും അശുഭം ഇല്ല; ജനനം, മരണം, ജര, വ്യാധി എന്നിവയുടെ ഭയവും അവർക്കു ഉദിക്കുകയില്ല।

Word by word meaning

Phala Shruti 12

इमं स्तवमधीयानः श्रद्धाभक्तिसमन्वितः ।युज्येतात्मसुखक्षान्तिश्रीधृतिस्मृतिकीर्तिभिः

Imam Stavam Adhiyanah Shraddha Bhakti Samanvitah |Yujyetatma Sukha Kshanti Shri Dhriti Smriti Kirtibhih

ശ്രദ്ധയും ഭക്തിയും സഹിതം ഈ സ്തവം അധ്യയനം ചെയ്യുന്നവൻ ആത്മസുഖം, ക്ഷമ, ശ്രീ, ധൃതി, സ്മൃതി, കീർത്തി എന്നിവയാൽ സമ്പന്നനാകുന്നു।

Word by word meaning

Phala Shruti 13

न क्रोधो न च मात्सर्यं न लोभो नाशुभा मतिः ।भवन्ति कृतपुण्यानां भक्तानां पुरुषोत्तमे

Na Krodho Na Cha Matsaryam Na Lobho Nashubha Matih |Bhavanti Kritapunyanam Bhaktanam Purushottame

പുണ്യം സമ്പാദിച്ച പുരുഷോത്തമഭക്തന്മാരിൽ ക്രോധവും ഇല്ല, മാത്സര്യവും ഇല്ല; ലോഭവും ഇല്ല, അശുഭബുദ്ധിയും ഇല്ല।

Word by word meaning

Phala Shruti 14

द्यौः सचन्द्रार्कनक्षत्रा खं दिशो भूर्महोदधिः ।वासुदेवस्य वीर्येण विधृतानि महात्मनः

Dyauh Sachandrarka Nakshatra Kham Disho Bhur Mahodadhih |Vasudevasya Viryena Vidhritani Mahatmanah

ചന്ദ്രസൂര്യനക്ഷത്രങ്ങളോടുകൂടിയ ദ്യുലോകം, ആകാശം, ദിക്കുകൾ, ഭൂമി, മഹാസമുദ്രം—ഇവയൊക്കെയും മഹാത്മാവായ വാസുദേവന്റെ വീര്യത്താൽ ധരിക്കപ്പെടുന്നു।

Word by word meaning

Phala Shruti 15

ससुरासुरगन्धर्वं सयक्षोरगराक्षसम् ।जगद्वशे वर्ततेदं कृष्णस्य सचराचरम्

Sasurasura Gandharvam Sayakshoraga Rakshasam |Jagadvashe Vartatedam Krishnasya Sacharacharam

ദേവാസുരഗന്ധർവ്വന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, നാഗന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ എന്നിവരോടുകൂടി—ചരാചരമായ ഈ സമസ്ത ജഗത്ത് ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ അധീനത്തിലാണ്।

Word by word meaning

Phala Shruti 16

इन्द्रियाणि मनो बुद्धिः सत्त्वं तेजो बलं धृतिः ।वासुदेवात्मकान्याहुः क्षेत्रं क्षेत्रज्ञ एव च

Indriyani Mano Buddhih Sattvam Tejo Balam Dhritih |Vasudevatmakanyahuh Kshetram Kshetrajna Eva Cha

ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, മനസ്, ബുദ്ധി, സത്ത്വം, തേജസ്, ബലം, ധൃതി—ഇവയെല്ലാം വാസുദേവസ്വഭാവമുള്ളവയെന്ന് പറയുന്നു; ക്ഷേത്രവും ക്ഷേത്രജ്ഞനും അതുപോലെ തന്നെ।

Word by word meaning

Phala Shruti 17

सर्वागमानामाचारः प्रथमं परिकल्प्यते ।आचारप्रभवो धर्मो धर्मस्य प्रभुरच्युतः

Sarvagamanam Acharah Prathamam Parikalpyate |Acharaprabhavo Dharmo Dharmasya Prabhur Achyutah

സകല ആഗമങ്ങളിലും ആദ്യം ആചാരമാണ് സ്ഥാപിക്കപ്പെടുന്നത്. ആചാരത്തിൽ നിന്നാണ് ധർമ്മം ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്; ധർമ്മത്തിന്റെ പ്രഭു അച്യുതൻ തന്നേ।

Word by word meaning

Phala Shruti 18

ऋषयः पितरो देवा महाभूतानि धातवः ।जङ्गमाजङ्गमं चेदं जगन्नारायणोद्भवम्

Rishayah Pitaro Deva Mahabhutani Dhatavah |Jangamajangamam Chedam Jagan Narayanodbhavam

ഋഷികൾ, പിതൃകൾ, ദേവന്മാർ, മഹാഭൂതങ്ങൾ, ധാതുക്കൾ—ഇതോടൊപ്പം ഈ സമസ്ത ജംഗമാജംഗമ ജഗത്ത്—നാരായണനിൽ നിന്നുത്ഭവിച്ചതാണ്।

Word by word meaning

Phala Shruti 19

योगो ज्ञानं तथा सांख्यं विद्याः शिल्पानि कर्म च ।वेदाः शास्त्राणि विज्ञानमेतत्सर्वं जनार्दनात्

Yogo Jnanam Tatha Sankhyam Vidyah Shilpani Karma Cha |Vedah Shastrani Vijnanam Etat Sarvam Janardanat

യോഗം, ജ്ഞാനം, സാംഖ്യം; വിവിധ വിദ്യകൾ, ശില്പകലകൾ, കർമ്മം; വേദങ്ങൾ, ശാസ്ത്രങ്ങൾ, വിജ്ഞാനം—ഇതെല്ലാം ജനാർദനനിൽ നിന്നുത്ഭവിച്ചതാണ്.

Word by word meaning

Phala Shruti 20

एको विष्णुर्महद्भूतं पृथग्भूतान्यनेकशः ।त्रींल्लोकान्व्याप्य भूतात्मा भुङ्क्ते विश्वभुगव्ययः

Eko Vishnur Mahad Bhutam Prithag Bhutany Anekashah |Treen Lokan Vyapya Bhutatma Bhunkte Vishwabhug Avyayah

വിഷ്ണു ഒരുവനാണ്; എങ്കിലും അവൻ മഹത്തത്ത്വവുമാണ്, അനേകരൂപത്തിൽ വ്യത്യസ്ത ഭൂതസത്തകളുമാണ്. ത്രിലോകവും വ്യാപിച്ച്, അവ്യയമായ ഭൂതാത്മാവ്—വിശ്വഭോക്താവ്—സകലവും അനുഭവിക്കുന്നു.

Word by word meaning

Phala Shruti 21

इमं स्तवं भगवतो विष्णोर्व्यासेन कीर्तितम् ।पठेद्य इच्छेत्पुरुषः श्रेयः प्राप्तुं सुखानि च

Imam Stavam Bhagavato Vishnor Vyasena Kirtitam |Pathed Ya Icchet Purushah Shreyah Praptum Sukhani Cha

വ്യാസൻ കീർത്തിച്ച ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിന്റെ ഈ സ്തവം ഏത് പുരുഷൻ പാരായണം ചെയ്യുമോ, അവൻ ശ്രേയസ്സും സുഖ-ക്ഷേമവും നേടാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ ഇതു പാരായണം ചെയ്യണം.

Word by word meaning

Phala Shruti 22

विश्वेश्वरमजं देवं जगतः प्रभवाप्ययम् ।भजन्ति ये पुष्कराक्षं न ते यान्ति पराभवम्

Chanted after itन ते यान्ति पराभवम् ओं नम इति

Vishweshvaram Ajam Devam Jagatah Prabhavapyayam |Bhajanti Ye Pushkaraksham Na Te Yanti Parabhavam

വിശ്വേശ്വരൻ, അജനായ ദേവൻ, ജഗത്തിന്റെ ഉദ്ഭവ-ലയകാരണം ആയ പുഷ്കരാക്ഷനെ ഭജിക്കുന്നവർ—അവർ പരാഭവത്തിലേക്ക് പോകുകയില്ല.

Word by word meaning

Closing Verses

उत्तरपीठिका10 verses

Southern recitation tradition

Three of these verses come from the Bhagavad Gita.

സമാപനശ്ലോകങ്ങൾ ആയിരം നാമങ്ങളുടെ പാരായണത്തെ സൗമ്യമായി വിശ്രാന്തിയിലേക്ക് എത്തിക്കുന്നു. കൃഷ്ണനെ സ്നേഹിക്കുന്ന ഭക്തന്മാരെ സംരക്ഷിക്കണമെന്ന് അർജുനൻ അവിടുത്തോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു; ആയിരം നാമങ്ങൾ കൊണ്ട് തന്നെ സ്തുതിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഏതൊരാളും ഒരൊറ്റ ശ്ലോകത്തിലൂടെ പോലും കേൾക്കപ്പെടുന്നു എന്ന് കൃഷ്ണൻ മറുപടി നൽകുന്നു. തുടർന്ന് പല പാരമ്പര്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ശബ്ദങ്ങൾ ഒത്തുചേരുന്നു: വ്യാസൻ വാസുദേവനെ സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെയും വാസസ്ഥാനമായി നമസ്കരിക്കുന്നു, രാമനാമം ആയിരം നാമങ്ങൾക്കു തുല്യമാണെന്ന് ശിവൻ പാർവതിയോടു പറയുന്നു, ആയിരം രൂപങ്ങളുള്ള ഈശ്വരനെ ബ്രഹ്മാവ് നമസ്കരിക്കുന്നു, ഭഗവദ്ഗീതയിലെ സുപരിചിതമായ ശ്ലോകങ്ങൾ സംരക്ഷണവും ഓരോ യുഗത്തിലും ഭഗവാന്റെ പുനരാഗമനവും വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ദുരിതമനുഭവിക്കുന്നവരും ഭയന്നവരും നാരായണ എന്ന നാമം ജപിക്കുന്നതുകൊണ്ടു മാത്രം ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് മുക്തരാകുന്നു എന്ന ഉറപ്പോടെ ഈ ഭാഗം അവസാനിക്കുന്നു. ഈ ഉത്തരപീഠിക ദക്ഷിണ പാരായണപാരമ്പര്യത്തിൽ പെട്ടതാണ്; ഇതിലെ ചില ശ്ലോകങ്ങൾ ഭഗവദ്ഗീതയിൽ നിന്ന് എടുത്തതാണെങ്കിലും, ഇത് മഹാഭാരതത്തിലെ വിഷ്ണുസഹസ്രനാമപാഠത്തിന്റെ ഭാഗമല്ല.

Closing Verse 1

अर्जुन उवाच ।पद्मपत्रविशालाक्ष पद्मनाभ सुरोत्तम ।भक्तानामनुरक्तानां त्राता भव जनार्दन

Arjuna Uvacha |Padmapatra Vishalaksha Padmanabha Surottama |Bhaktanam Anuraktanam Trata Bhava Janardana

അർജുനൻ പറഞ്ഞു: താമരയിതൾ പോലെ വിടർന്ന കണ്ണുകളുള്ളവനേ, നാഭിയിൽ താമരയുള്ള ഭഗവാനേ, പത്മനാഭാ, ദേവശ്രേഷ്ഠാ, ജനാർദനാ, അങ്ങയോടു സ്നേഹപൂർവ്വം ചേർന്നുനിൽക്കുന്ന ഭക്തന്മാരുടെ രക്ഷകനായി അങ്ങ് ഭവിക്കേണമേ.

Word by word meaning

Closing Verse 2

श्रीभगवानुवाच ।यो मां नामसहस्रेण स्तोतुमिच्छति पाण्डव ।सोऽहमेकेन श्लोकेन स्तुत एव न संशयः

Chanted after itस्तुत एव न संशय ओं नम इति

Shri Bhagavan Uvacha |Yo Mam Nama Sahasrena Stotum Icchati Pandava |So'ham Ekena Shlokena Stuta Eva Na Samshayah

ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: പാണ്ഡുപുത്രാ, ആയിരം നാമങ്ങൾ കൊണ്ട് എന്നെ സ്തുതിക്കാൻ ആരാഗ്രഹിക്കുന്നുവോ, അവനാൽ ഒരൊറ്റ ശ്ലോകം കൊണ്ടുതന്നെ ഞാൻ സ്തുതിക്കപ്പെടുന്നു; ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Word by word meaning

Closing Verse 3

व्यास उवाच ।वासनाद्वासुदेवस्य वासितं ते जगत्त्रयम् ।सर्वभूतनिवासोऽसि वासुदेव नमोऽस्तु ते

Chanted after itवासुदेव नमोऽस्तु त ओं नम इति

Vyasa Uvacha |Vasanad Vasudevasya Vasitam Te Jagattrayam |Sarvabhuta Nivaso'si Vasudeva Namostu Te

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: വാസുദേവന്റെ അന്തർവാസത്താൽ മൂന്നു ലോകങ്ങളും അങ്ങയാൽ വ്യാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെയും വാസസ്ഥാനം അങ്ങാണ്. വാസുദേവാ, അങ്ങേക്ക് നമസ്കാരം.

Word by word meaning

Closing Verse 4

पार्वत्युवाच ।केनोपायेन लघुना विष्णोर्नामसहस्रकम् ।पठ्यते पण्डितैर्नित्यं श्रोतुमिच्छाम्यहं प्रभो

Parvatyuvacha |Kenopayena Laghuna Vishnor Nama Sahasrakam |Pathyate Panditair Nityam Shrotum Ichchamyaham Prabho

പാർവതി പറഞ്ഞു: ഏതു ലളിതമായ ഉപായത്താലാണ് പണ്ഡിതന്മാർ വിഷ്ണുവിന്റെ ആയിരം നാമങ്ങൾ ദിവസവും പാരായണം ചെയ്യുന്നത്? പ്രഭോ, അതു കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

Word by word meaning

Closing Verse 5

ईश्वर उवाच ।श्रीराम राम रामेति रमे रामे मनोरमे ।सहस्रनाम तत्तुल्यं रामनाम वरानने

Chanted after itश्रीरामनाम वरानन ओं नम इति

Ishvara Uvacha |Shri Rama Rama Rameti Rame Rame Manorame |Sahasranama Tattulyam Ramanama Varanane

ഭഗവാൻ ശിവൻ പറഞ്ഞു: 'ശ്രീരാമ രാമ രാമ' എന്നു ജപിച്ചുകൊണ്ട്, മനസ്സിനെ ആനന്ദിപ്പിക്കുന്ന രാമനിൽ ഞാൻ ആനന്ദിക്കുന്നു. സുമുഖീ, രാമനാമം ആയിരം നാമങ്ങൾക്കു തുല്യമാണ്.

Word by word meaning

Closing Verse 6

ब्रह्मोवाच ।नमोऽस्त्वनन्ताय सहस्रमूर्तये सहस्रपादाक्षिशिरोरुबाहवे ।सहस्रनाम्ने पुरुषाय शाश्वते सहस्रकोटीयुगधारिणे नमः

Chanted after itसहस्रकोटियुगधारिण ओं नम इति

Brahmovacha |Namostvanantaya Sahasramurtaye Sahasrapadakshi Shirorubahave |Sahasranamne Purushaya Shashvate Sahasrakoti Yugadharine Namah

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: ആയിരം രൂപങ്ങളും, ആയിരം പാദങ്ങളും കണ്ണുകളും ശിരസ്സുകളും തുടകളും കൈകളും ഉള്ള അനന്തന് നമസ്കാരം. ആയിരം നാമങ്ങളുള്ളവനും ആയിരം കോടി യുഗങ്ങളെ താങ്ങിനിർത്തുന്നവനുമായ ശാശ്വതപുരുഷന് നമസ്കാരം.

Word by word meaning

Closing Verse 7

संजय उवाच ।यत्र योगीश्वरः कृष्णो यत्र पार्थो धनुर्धरः ।तत्र श्रीर्विजयो भूतिर्ध्रुवा नीतिर्मतिर्मम

Sanjaya Uvacha |Yatra Yogeshwarah Krishno Yatra Partho Dhanurdharah |Tatra Shrir Vijayo Bhutir Dhruva Nitir Matir Mama

From Bhagavad Gita 18.78.

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു: യോഗികളുടെ നാഥനായ കൃഷ്ണൻ എവിടെയുണ്ടോ, വില്ലേന്തിയ പാർഥൻ എവിടെയുണ്ടോ, അവിടെ ഐശ്വര്യവും വിജയവും സമൃദ്ധിയും അചഞ്ചലമായ ധർമ്മനിഷ്ഠയും ഉണ്ട്. അതാണ് എന്റെ ദൃഢവിശ്വാസം.

Word by word meaning

Closing Verse 8

श्रीभगवानुवाच ।अनन्याश्चिन्तयन्तो मां ये जनाः पर्युपासते ।तेषां नित्याभियुक्तानां योगक्षेमं वहाम्यहम्

Shri Bhagavan Uvacha |Ananyash Chintayanto Mam Ye Janah Paryupasate |Tesham Nityabhiyuktanam Yogakshemam Vahamyaham

From Bhagavad Gita 9.22.

ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: മറ്റൊരു ചിന്തയുമില്ലാതെ എന്നെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട് എന്നെ ആരാധിക്കുന്ന ജനങ്ങൾ എന്നും എന്നോടു ചേർന്നിരിക്കുന്നവരാണ്. അവർക്ക് ഇല്ലാത്തത് ഞാൻ എത്തിച്ചുകൊടുക്കുന്നു, ഉള്ളത് ഞാൻ കാത്തുരക്ഷിക്കുന്നു.

Word by word meaning

Closing Verse 9

परित्राणाय साधूनां विनाशाय च दुष्कृताम् ।धर्मसंस्थापनार्थाय संभवामि युगे युगे

Paritranaya Sadhunam Vinashaya Cha Dushkritam |Dharma Samsthapanarthaya Sambhavami Yuge Yuge

From Bhagavad Gita 4.8.

സജ്ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കാനും, ദുഷ്കർമ്മം ചെയ്യുന്നവരെ നശിപ്പിക്കാനും, ധർമ്മത്തെ ദൃഢമായി സ്ഥാപിക്കാനുമായി ഞാൻ യുഗംതോറും പിറവിയെടുക്കുന്നു.

Word by word meaning

Closing Verse 10

आर्ता विषण्णाः शिथिलाश्च भीताः घोरेषु च व्याधिषु वर्तमानाः ।संकीर्त्य नारायणशब्दमात्रं विमुक्तदुःखाः सुखिनो भवन्ति

Chanted after itओं तत्सत्

Arta Vishannah Shithilashcha Bhitah Ghoreshu Cha Vyadhishu Vartamanah |Sankirtya Narayana Shabda Matram Vimukta Duhkhah Sukhino Bhavanti

ദുരിതമനുഭവിക്കുന്നവരും, വിഷാദിച്ചവരും, തളർന്നവരും, ഭയന്നവരും, ഭയങ്കരരോഗങ്ങളിൽ പെട്ടവരും 'നാരായണ' എന്ന വാക്ക് ഉറക്കെ ജപിക്കുന്നതുകൊണ്ടു മാത്രം ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് മുക്തരായി സുഖികളായിത്തീരുന്നു.

Word by word meaning

Frequently Asked Questions

No. These seven invocations come from the southern recitation tradition, not from the Mahabharata. Reciters add them before the Mahabharata's own frame story, where Yudhishthira questions Bhishma.

The first verse asks the reciter to meditate on Vishnu, white-robed, moon-colored, four-armed and gracious of face, so that all obstacles may be removed. Devotees use it to clear the way before a sacred undertaking.

The verse names Vishvaksena as the one whose attendants, more than a hundred and led by the elephant-faced one, constantly destroy obstacles. The reciter takes refuge in him before going further.

Vyasa is traced through his lineage: great-grandson of Vasishtha, grandson of Shakti, son of Parashara and father of Shuka. The fourth verse goes further and salutes Vyasa as the form of Vishnu and Vishnu as the form of Vyasa, honoring him as a treasure-house of sacred knowledge.

He asks who is the single divinity in the world, what is the single highest refuge, by praising and by worshipping whom people attain well-being, which dharma is the highest of all, and by reciting what a being is released from the bondage of birth and saṃsāra. These questions are traditionally counted as six. Bhishma's reply to them is what leads into the thousand names.

In verse 2.8 Bhishma says that, in his view, the highest dharma among all dharmas is for a person always to worship Pundarikaksha, the lotus-eyed Vishnu, with devotion through hymns of praise. Earlier verses describe this worship as meditating on him, praising him, bowing to him and offering worship to him alone.

Yes. Unlike the opening invocations, the nyasa and dhyana, and the closing verses of the recitation, these thirteen verses belong to the Mahabharata itself. Here they follow the BORI critical edition. They are narrated by Vaishampayana and record the conversation between Yudhishthira and Bhishma.

The verses say that one who continually praises Vishnu may transcend all suffering, and that the thousand names remove fear of wrongdoing and its consequences. Bhishma says he will declare the names for Yudhishthira's welfare and flourishing. Devotees take these statements as the reason for regular recitation.

No. These verses come from the southern recitation tradition and are added around the Mahabharata text when the hymn is chanted. They prepare the reciter for the thousand names but are not found in the epic's account of Bhishma's teaching.

The nyasa names Vedavyasa, the great sage, as the seer and anushtubh as the meter. The deity is the son of Devaki, called in 3.4 Sri Mahavishnu, the Supreme Self, Sri Narayana.

Ask anything about the Vishnu Sahasranama

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Vishnu Sahasranama in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play

Vedapath Gold

Reading stays free, with or without Gold. It is for when you would rather listen: Sanskrit recitation and a spoken translation in 10 languages across the library, on this site and in the app, plus weekly Mudras for your questions and every comic and video episode open.

See what Gold opens