Sukta 2

Mantra 1

यो मर्त्येष्वमृत ऋतावा देवो देवेष्वरतिर्निधायि । होता यजिष्ठो मह्ना शुचध्यै हव्यैरग्निर्मनुष ईरयध्यै ॥

ਜੋ ਮਰਤਿਆਂ ਵਿਚ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਋ਤਵਾਨ ਦੇਵ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਾਂ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਪ੍ਰੇਰਕ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ—ਉਹ ਅਗਨੀ, ਹੋਤਾ, ਯਜ्ञ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਯੋਗ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਉਹ ਸ਼ੁਚਿਧੀ (ਦੀਪਤ ਬੁੱਧੀ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਹਵਿਆਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਊਰਧ੍ਵ ਗਤੀ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Mantra 2

इह त्वं सूनो सहसो नो अद्य जातो जाताँ उभयाँ अन्तरग्ने । दूत ईयसे युयुजान ऋष्व ऋजुमुष्कान्वृषणः शुक्राँश्च ॥

ਇੱਥੇ, ਹੇ ਸਹਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਲਈ ਜਨਮਿਆ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਅਗਨੀ, ਦੋਵੇਂ ਜਨਮਾਂ/ਦੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ। ਦੂਤ ਵਜੋਂ ਤੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ—ਉੱਚੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ—ਬਲਵਾਨ, ਸਿੱਧੇ ਦੌੜਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ; ਤਾਂ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਦੇਵ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ ਮਾਰਗ ਸਿੱਧ ਹੋਵੇ।

Mantra 3

अत्या वृधस्नू रोहिता घृतस्नू ऋतस्य मन्ये मनसा जविष्ठा । अन्तरीयसे अरुषा युजानो युष्माँश्च देवान्विश आ च मर्तान् ॥

ਅਤਿ ਤੇਜ਼ ਹਨ ਤੇਰੇ ਘੋੜੇ—ਬਲ ਵਿੱਚ ਵਧਦੇ, ਲਾਲੀਮਾਯੁਕਤ ਅਤੇ ਘ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਸਿੰਨੇ; ਮਨ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਋ਤ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਜਵਿਸ਼ਠ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਵਿਚਕਾਰ ਚਲਦਾ ਹੈਂ—ਅਰੁਣ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ—ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕੁਲਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਧਾਰ ਵਾਂਗ ਋ਤ ਵੱਲ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈਂ।

Mantra 4

अर्यमणं वरुणं मित्रमेषामिन्द्राविष्णू मरुतो अश्विनोत । स्वश्वो अग्ने सुरथः सुराधा एदु वह सुहविषे जनाय ॥

ਅਰਯਮਨ, ਵਰੁਣ, ਮਿਤ੍ਰ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆ; ਇੰਦਰ-ਵਿਸ਼ਣੂ, ਮਰੁਤ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਲਿਆ। ਹੇ ਅਗਨੀ, ਚੰਗੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਚੰਗੇ ਰਥ ਵਾਲੇ, ਚੰਗੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਵਾਲੇ—ਸੁਹਵਿਸ਼ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਵਾਹ ਕੇ ਲਿਆ; ਮਨੁੱਖੀ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸਭਾ ਉਤਰ ਆਵੇ।

Mantra 5

गोमाँ अग्नेऽविमाँ अश्वी यज्ञो नृवत्सखा सदमिदप्रमृष्यः । इळावाँ एषो असुर प्रजावान्दीर्घो रयिः पृथुबुध्नः सभावान् ॥

ਹੇ ਅਗਨੀ, ਯਜ੍ਞ ਗੋਮਾਨ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ), ਅਵਿਮਾਨ (ਪੋਸ਼ਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ), ਅਸ਼੍ਵੀ (ਤੀਵ੍ਰ ਊਰਜਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ) ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਨ੍ਰੁਵਤ੍ (ਵੀਰ-ਪੁਰਖਾਂ) ਨੂੰ ਸਖੇ ਬਣਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਸਨ ਵਿੱਚ ਅਪ੍ਰਮ੍ਰਿਸ਼੍ਯ—ਅਜੇਯ—ਹੈ। ਹੇ ਤੇਜਸਵੀ ਅਸੁਰ, ਇਹ ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਹੈ: ਇਲ਼ਾ (ਇਲ਼ਾ/ਇਡਾ—ਪ੍ਰੇਰਣਾ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ) ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਪ੍ਰਜਾਵਾਨ ਯਜ੍ਞ; ਉਹ ਦੀਰਘ ਰਯਿ (ਦੀਰਘ ਧਨ-ਸੰਪਦਾ) ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪૃਥੁਬੁਧ੍ਨ (ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਧਾਰ ਵਾਲਾ) ਅਤੇ ਸਭਾਵਾਨ (ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ) ਹੈ।

Mantra 6

यस्त इध्मं जभरत्सिष्विदानो मूर्धानं वा ततपते त्वाया । भुवस्तस्य स्वतवाँ: पायुरग्ने विश्वस्मात्सीमघायत उरुष्य ॥

ਜੋ ਕੋਈ ਤੇਰੇ ਲਈ ਇੰਧਨ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ—ਉਤਸਾਹ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਕਰਨ ਲਈ—ਜਾਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਹੀ ਤਪਾਉਂਦਾ ਹੈ (ਤਪਸ੍ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ), ਉਸ ਲਈ, ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੂੰ ਸ੍ਵਤਵਾਨ—ਆਪਣੇ ਬਲ ਨਾਲ ਸਮਰੱਥ—ਰਖਵਾਲਾ ਬਣਦਾ ਹੈਂ। ਹਰ ਅਘਾਯਤ (ਦੁਸ਼ਮਨ-ਭਾਵ ਵਾਲੇ) ਅਤੇ ਹਰ ਵੈਰ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਸਰਾ ਦੇ ਕੇ ਬਚਾ।

Mantra 7

यस्ते भरादन्नियते चिदन्नं निशिषन्मन्द्रमतिथिमुदीरत् । आ देवयुरिनधते दुरोणे तस्मिन्रयिर्ध्रुवो अस्तु दास्वान् ॥

ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਅੰਨ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ—ਅੰਨ ਘੱਟ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ—ਜੋ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤਿਥੀ (ਅਗਨੀ) ਨੂੰ ਬਿਠਾ ਕੇ ਉੱਚਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਦੇਵਯੁ (ਦੇਵ-ਖੋਜੀ) ਘਰ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾਤੇ ਲਈ ਧ੍ਰੁਵ ਰਯਿ—ਅਟੱਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ—ਹੋਵੇ, ਨਾ ਘਟਣ ਵਾਲੀ ਦਾਤ।

Mantra 8

यस्त्वा दोषा य उषसि प्रशंसात्प्रियं वा त्वा कृणवते हविष्मान् । अश्वो न स्वे दम आ हेम्यावान्तमंहसः पीपरो दाश्वांसम् ॥

ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸਲਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਉਸ਼ਾ ਵੇਲੇ ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੋ ਹਵਿਸ਼ਮਾਨ ਭੇਟ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਬਣਾਂਦਾ ਹੈ—ਆਪਣੇ ਦਮ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਅਸ਼ਵ ਵਾਂਗ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਤੂੰ ਆ। ਹੇ ਅਗਨੀ, ਲਗਾਮ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਦਾਸ਼ਵਾਂਸ ਉਸ ਦਾਤੇ ਨੂੰ ਅੰਹਸ—ਸੰਕਟ ਅਤੇ ਤੰਗੀ—ਪਾਰ ਲੰਘਾ।

Mantra 9

यस्तुभ्यमग्ने अमृताय दाशद्दुवस्त्वे कृणवते यतस्रुक् । न स राया शशमानो वि योषन्नैनमंहः परि वरदघायोः ॥

ਜੋ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਅਗਨੀ, ਅਮ੍ਰਿਤ ਲਈ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯਤਸ੍ਰੁਕ (ਨਿਯਤ ਸ੍ਰੁਚਿ) ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਦੁਵਸ—ਭਕਤੀ-ਸੇਵਾ—ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਤਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਰਾਯ—ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ—ਤੋਂ ਵਿਛੁੜਦਾ ਨਹੀਂ; ਅੰਹਸ ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰਦਾ ਨਹੀਂ, ਨਾਹ ਹੀ ਅਘਾਯੁ (ਦੁਰਭਾਵੀ) ਦੀ ਦੁਸ਼ਟਤਾ।

Mantra 10

यस्य त्वमग्ने अध्वरं जुजोषो देवो मर्तस्य सुधितं रराणः । प्रीतेदसद्धोत्रा सा यविष्ठासाम यस्य विधतो वृधासः ॥

ਜਿਸ ਦੇ ਅਧਵਰ—ਯਜ੍ਞ-ਮਾਰਗ—ਨੂੰ ਤੂੰ, ਹੇ ਅਗਨੀ, ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ—ਦੇਵ, ਦਿਪਤਿਮਾਨ, ਮਰਤ੍ਯ ਦੇ ਸੁਧਿਤ (ਸੁਵਿਉਂਜਿਤ) ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ—ਉੱਥੇ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਹੋਤ੍ਰਾ—ਯਾਜਕ-ਸ਼ਕਤੀ—ਬੈਠਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਯਵਿਸ਼ਠ, ਵਿਧਾਤ (ਸੇਵਕ) ਉਸ ਲਈ ਵ੍ਰਿਧਾਸਃ—ਵ੍ਰਿੱਧੀਆਂ/ਵਿਕਾਸ—ਵਧਦੇ ਹਨ।

Mantra 11

चित्तिमचित्तिं चिनवद्वि विद्वान्पृष्ठेव वीता वृजिना च मर्तान् । राये च नः स्वपत्याय देव दितिं च रास्वादितिमुरुष्य ॥

ਹੇ ਅਗਨੀ, ਵਿਦਵਾਨ! ਚਿੱਤੀ ਨੂੰ ਅਚਿੱਤੀ ਤੋਂ ਪਛਾਣ ਕੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸਹੀ ਵਿਵੇਕ ਇਕੱਠਾ ਕਰ; ਝੂਠੀਆਂ ਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਚਾਲਾਂ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰ। ਜਿਵੇਂ ਪਿੱਠ ਵਰਗਾ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਆਸਰਾ ਚੁਣਨ ਵਾਲਾ, ਤਿਵੇਂ ਵਕਰੀਆਂ ਤੇ ਪਾਪੀ ਮਰਤਿਆਣੀਆਂ ਪ੍ਰੇਰਣਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਕਰ। ਸਾਨੂੰ ਰਾਯਿ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਅਤੇ ਸੁਪਤ੍ਯ—ਉੱਚੀ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਨੀਂਹ—ਲਈ ਸ਼ਕਤੀ ਬਖ਼ਸ਼; ਦਿਤੀ ਵੀ ਦੇਹ, ਅਤੇ ਅਦਿਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।

Mantra 12

कविं शशासुः कवयोऽदब्धा निधारयन्तो दुर्यास्वायोः । अतस्त्वं दृश्याँ अग्न एतान्पड्भिः पश्येरद्भुताँ अर्य एवैः ॥

ਅਦੱਬਧ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਕਵੀ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਨਿਵਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਟਿਕਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਅਗਨੀ, ਆਪਣੇ ਪਥਾਂ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਅਦਭੁਤਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ—ਆਪਣੀਆਂ ਗਤੀਆਂ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਆਰਯ, ਉੱਚਾ ਹੈਂ।

Mantra 13

त्वमग्ने वाघते सुप्रणीतिः सुतसोमाय विधते यविष्ठ । रत्नं भर शशमानाय घृष्वे पृथु श्चन्द्रमवसे चर्षणिप्राः ॥

ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੂੰ ਵਾਘਤ (ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ) ਲਈ ਸੁਪ੍ਰਣੀਤੀ—ਪੂਰਨ ਨੇਤਾ ਹੈਂ; ਸੋਮ ਨੂੰ ਪੀੜਨ ਵਾਲੇ ਯਜਮਾਨ ਲਈ, ਹੇ ਯਵਿਸ਼ਠ! ਜਤਨਸ਼ੀਲ ਤੇ ਤਪਤ ਸਾਧਕ ਲਈ ਰਤਨ (ਧਨ/ਵਰਦਾਨ) ਲਿਆ। ਚਰਸ਼ਣਿਪ੍ਰਾਃ—ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ—ਲਈ ਤੇਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਚੰਦਰ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ) ਹੋਵੇ।

Mantra 14

अधा ह यद्वयमग्ने त्वाया पड्भिर्हस्तेभिश्चकृमा तनूभिः । रथं न क्रन्तो अपसा भुरिजोॠतं येमुः सुध्य आशुषाणाः ॥

ਅਤੇ ਫਿਰ, ਹੇ ਅਗਨੀ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ, ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਤਨ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕਰਮ ਰਚਿਆ ਹੈ—ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਰਥ ਵਾਂਗ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹੋਏ—ਤਾਂ ਸੁੱਧ-ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ, ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ, ਋ਤ (ṛta) ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਧਾਰਨ ਕਰਨ।

Mantra 15

अधा मातुरुषसः सप्त विप्रा जायेमहि प्रथमा वेधसो नॄन् । दिवस्पुत्रा अङ्गिरसो भवेमाद्रिं रुजेम धनिनं शुचन्तः ॥

ਤਦ ਮਾਤਾ ਉਸ਼ਸ (ਉਸ਼ਾ/ਪ੍ਰਭਾਤ) ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਸੱਤ ਵਿਪ੍ਰ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਰਿਸ਼ੀ) ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲਈਏ; ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਘੜਨਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਬਣੀਏ। ਦਿਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅੰਗਿਰਸ ਬਣੀਏ; ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਧਨ ਨਾਲ ਭਰੇ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਅੰਦਰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਖਜ਼ਾਨਾ ਛੱਡ ਦਈਏ।

Mantra 16

अधा यथा नः पितरः परासः प्रत्नासो अग्न ऋतमाशुषाणाः । शुचीदयन्दीधितिमुक्थशासः क्षामा भिन्दन्तो अरुणीरप व्रन् ॥

ਤਦ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਡੇ ਪਿਤਰ—ਪੁਰਾਤਨ ਲੋਕ—਋ਤ (ṛta) ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸਨ, ਹੇ ਅਗਨੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ: ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੋ ਕੇ, ਵਚਨ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚਮਕਦੀ ਜਵਾਲਾ ਜਗਾਈ। ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਰੁਣ (ਲਾਲੀਮਾਂ ਵਾਲੀਆਂ) ਰੌਸ਼ਨੀਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਅਤੇ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Mantra 17

सुकर्माणः सुरुचो देवयन्तोऽयो न देवा जनिमा धमन्तः । शुचन्तो अग्निं ववृधन्त इन्द्रमूर्वं गव्यं परिषदन्तो अग्मन् ॥

ਸੁਕਰਮਾ ਵਾਲੇ, ਸੁਰੁਚਿ (ਉਜਲੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ), ਦੇਵਯੰਤ—ਦੇਵ ਵੱਲ ਮੁੜੇ ਹੋਏ—ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਸਾਹ ਨਾਲ ਦੇਵਾਂ ਵਾਂਗ ਆਪਣਾ ਜਨਮ ਘੜਦੇ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕੀਤਾ; ਗਿਆਨ-ਕਿਰਣਾਂ ਰੂਪ ਗਵ੍ਯਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਾੜੇ (ਊਰਵ) ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਜਾ ਬੈਠੇ।

Mantra 18

आ यूथेव क्षुमति पश्वो अख्यद्देवानां यज्जनिमान्त्युग्र । मर्तानां चिदुर्वशीरकृप्रन्वृधे चिदर्य उपरस्यायोः ॥

ਝੁੰਡ ਵਾਂਗ, ਖ਼ੁਮਤੀ—ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ—ਤਦ ਦਿਸ ਪਈਆਂ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਉਗ੍ਰ ਜਨਮ ਨੇੜੇ ਆ ਗਿਆ। ਮਰਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਉਰਵਸ਼ੀਆਂ—ਵਿਸ਼ਾਲ-ਚਮਕਦੀਆਂ ਪ੍ਰੇਰਣਾਵਾਂ—ਘੜੀਆਂ ਗਈਆਂ; ਵਾਧੇ ਲਈ ਵੀ ਆਰਯ (ਉਦਾਰ) ਨੇ ਪਰਸ੍ਯਾਯੋਃ—ਉੱਚਤਰ ਜੀਵਨ-ਬਲ—ਲੱਭ ਲਿਆ।

Mantra 19

अकर्म ते स्वपसो अभूम ऋतमवस्रन्नुषसो विभातीः । अनूनमग्निं पुरुधा सुश्चन्द्रं देवस्य मर्मृजतश्चारु चक्षुः ॥

ਹੇ ਅਗਨੀ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਸੁਕਰਮੀ—ਸ੍ਵਪਸ—ਬਣ ਗਏ ਹਾਂ; ਵਿਭਾਤੀ ਉਸ਼ਾਵਾਂ ਨੇ ਋ਤ—ਸੱਚ-ਵਿਵਸਥਾ—ਵਹਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਅਨੂਨ—ਨਿਰਦੋਸ਼—ਅਤੇ ਸੁਸ਼ਚੰਦਰ—ਸੁੰਦਰ ਤੇਜਸਵੀ—ਬਨਾਇਆ; ਉਹ ਦੇਵ ਦੇ ਚਾਰੁ ਚਕ੍ਸ਼ੁ—ਅਗਨੀ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ—ਨੂੰ ਮਰਮ੍ਰੁਜਤ, ਚਮਕਾ ਕੇ ਮਲਦੇ ਹਨ।

Mantra 20

एता ते अग्न उचथानि वेधोऽवोचाम कवये ता जुषस्व । उच्छोचस्व कृणुहि वस्यसो नो महो रायः पुरुवार प्र यन्धि ॥

ਹੇ ਅਗਨੀ, ਵਿਧਾਤਾ, ਇਹ ਉਚਥ (ਸਤੁਤੀ-ਵਚਨ) ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ—ਕਵੀ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾ—ਉਚਾਰੇ ਹਨ; ਤੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ। ਤੂੰ ਜਗਮਗਾ ਕੇ ਜ੍ਵਲ; ਸਾਡੇ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਵਸੁ (ਸ਼੍ਰੇਯ) ਕਰ। ਅਨੇਕ ਇੱਛਿਤ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਮਹਾਨ ਰਾਇ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰ।