Rig Veda Sukta 1
Mandala 4Sukta 120 Mantras

Sukta 1

Sukta 4.1

Rishi

Vāmadeva Gautama

Devata

Agni (with an implicit horizon of the Devas acting through Agni)

Chandas

Trishtubh (probable for RV 4.1; verify per pada count in critical edition)

ഋഗ്വേദം 4.1-ൽ ദേവന്മാർ ഏകകണ്ഠമായി സ്ഥാപിച്ച മാർഗദർശി (അരതി)യായും, മർത്ത്യജീവിതത്തിനുള്ളിൽ ഉണർത്തപ്പെടേണ്ട അമരശക്തിയായും അഗ്നിയെ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു. സ്തോത്രം ബ്രഹ്മാണ്ഡജനന-പുരാണചിത്രങ്ങളായ—മധ്യാകാശത്തിന്റെ രഹസ്യഗർഭത്തിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന അഗ്നി—എന്നതിലും, യാഗത്തിന്റെ പ്രായോഗിക ദർശനമായ—എല്ലാ ആരാധകർക്കും സർവ്വസാധാരണ അതിഥിയായി, സംരക്ഷണം, വ്യക്തത, പ്രസാദം എന്നിവ മധ്യസ്ഥം ചെയ്യുന്ന അഗ്നി—എന്നതിലും ഇടയ്ക്കിടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു.

Sanskrit recitationRig Veda 4.1

Mantras

Mantra 1

त्वां ह्यग्ने सदमित्समन्यवो देवासो देवमरतिं न्येरिर इति क्रत्वा न्येरिरे । अमर्त्यं यजत मर्त्येष्वा देवमादेवं जनत प्रचेतसं विश्वमादेवं जनत प्रचेतसम् ॥

ഹേ അഗ്നേ, നിന്നെയത്രേ ദേവന്മാർ സദാ ഏകമനസ്സോടെ, ഏകസങ്കൽപത്തോടെ ദൈവിക മാർഗ്ഗദർശകനായും തെറ്റാത്ത നേതാവായും മുൻപിൽ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു; ജാഗ്രതമായ ക്രതു (സചേതന സംकल्पം)കൊണ്ട് നിന്നെ അവർ ഉറപ്പിച്ചു. മർത്ത്യരിൽ വസിക്കുന്ന അമർത്ത്യശക്തിയെ യജിക്ക; ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് ദേവത്വത്തെ ജനിപ്പിക്ക—ദേവത്വത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ദേവത്വത്തെ; സർവ്വവ്യാപിയായ, ദീപ്തമായ പ്രചേതസ് (പ്രജ്ഞാവാൻ) ദേവത്വത്തെ ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് ജനിപ്പിക്ക.

Mantra 2

स भ्रातरं वरुणमग्न आ ववृत्स्व देवाँ अच्छा सुमती यज्ञवनसं ज्येष्ठं यज्ञवनसम् । ऋतावानमादित्यं चर्षणीधृतं राजानं चर्षणीधृतम् ॥

ഹേ അഗ്നേ, നിന്റെ സഹോദരനായ വരുണനെ ഇവിടെ തിരിച്ചു സമീപിപ്പിക്ക; സുമതിയിൽ ദേവന്മാരെ ഞങ്ങളിലേക്കു കൊണ്ടുവരിക—യജ്ഞശക്തിയിൽ ജ്യേഷ്ഠനായ, യജ്ഞവാൻ വരുണനെ. ഋതവാൻ ആദിത്യനെ, ചർഷണീധൃത (ജനങ്ങളെ ധാരിക്കുന്ന) രാജാവിനെ—മാനവധർമ്മ-ക്രമത്തിന്റെ അധാരമായ വരുണനെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക.

Mantra 3

सखे सखायमभ्या ववृत्स्वाशुं न चक्रं रथ्येव रंह्यास्मभ्यं दस्म रंह्या । अग्ने मृळीकं वरुणे सचा विदो मरुत्सु विश्वभानुषु । तोकाय तुजे शुशुचान शं कृध्यस्मभ्यं दस्म शं कृधि ॥

ഹേ സഖാ, നിന്റെ സഖന്റെ അടുക്കൽ തിരിയുക; വഴിയിൽ രഥചക്രം പാഞ്ഞോടുന്നതുപോലെ വേഗത്തിൽ വരിക—ഞങ്ങള്ക്കായി വേഗത്തിൽ വരിക, ഹേ ദസ്മ (അദ്ഭുതകർമ്മി). ഹേ അഗ്നേ, സർവ്വഭാനു മരുതുകളോടൊപ്പം വരുണന്റെ കൃപ ഞങ്ങള്ക്കായി കണ്ടെത്തുക. ഞങ്ങളുടെ സന്താനത്തിനും ഞങ്ങളുടെ പരിശ്രമത്തിനും, ഹേ ജ്വലിക്കുന്നവനേ, ഞങ്ങള്ക്കു ശാന്തിയും ക്ഷേമവും വരുത്തുക; ഹേ ദസ്മ, ഞങ്ങള്ക്കു ശാന്തി വരുത്തുക.

Mantra 4

त्वं नो अग्ने वरुणस्य विद्वान्देवस्य हेळोऽव यासिसीष्ठाः । यजिष्ठो वह्नितमः शोशुचानो विश्वा द्वेषांसि प्र मुमुग्ध्यस्मत् ॥

ഹേ അഗ്നേ, വരുണന്റെ മാർഗങ്ങളെ അറിയുന്ന നീ, ദേവന്റെ ക്രോധവും ബന്ധനവും നിന്നു ഞങ്ങളെ താഴേക്ക് ഇറക്കി അകറ്റി നയിക്കേണമേ. യജ്ഞത്തിൽ ഏറ്റവും യോഗ്യൻ, വഹനത്തിൽ ഏറ്റവും പ്രബലൻ, തീക്ഷ്ണമായി ജ്വലിക്കുന്നവനേ—എല്ലാ വൈരങ്ങളും ഉള്ളിലെ ദ്വേഷങ്ങളും ഞങ്ങളിൽ നിന്നു ദൂരെയാക്കുക.

Mantra 5

स त्वं नो अग्नेऽवमो भवोती नेदिष्ठो अस्या उषसो व्युष्टौ । अव यक्ष्व नो वरुणं रराणो वीहि मृळीकं सुहवो न एधि ॥

അതുകൊണ്ട്, ഹേ അഗ്നേ, ഞങ്ങൾക്ക് ഏറ്റവും അടുത്തതും താഴെയോളം എത്തുന്നതുമായ ആശ്രയമാകേണമേ—ഈ ഉഷസ്സിന്റെ വ്യാപനസമയത്ത് ഏറ്റവും സമീപം. ആനന്ദത്തോടെ ഞങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി വരുണനെ യജിക്ക; കൃപയെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക; എളുപ്പത്തിൽ വിളിക്കാവുന്നവനായി, ഞങ്ങളിൽ വളർന്ന് ഞങ്ങളെയും വളർത്തുക.

Mantra 6

अस्य श्रेष्ठा सुभगस्य संदृग्देवस्य चित्रतमा मर्त्येषु । शुचि घृतं न तप्तमघ्न्यायाः स्पार्हा देवस्य मंहनेव धेनोः ॥

ഈ ഭാഗ്യവാന്റെ ദർശനം തന്നെയാണ് ശ്രേഷ്ഠം—മർത്ത്യരിൽ ഏറ്റവും അത്ഭുതകരമായത്, ദേവന്റെ ദർശനം. അഘ്ന്യാ (അഹിംസ്യ) ഗാവിൽ നിന്നു പരിപാകമായി ചൂടാക്കിയ ശുദ്ധഘൃതംപോലെ അത് നിർമലവും ആഗ്രഹണീയവും; ദേവന്റെ ദാനം പാലുതരുന്ന പശുവിന്റെ ഒഴുകുന്ന സമൃദ്ധിപോലെയാണ്.

Mantra 7

त्रिरस्य ता परमा सन्ति सत्या स्पार्हा देवस्य जनिमान्यग्नेः । अनन्ते अन्तः परिवीत आगाच्छुचिः शुक्रो अर्यो रोरुचानः ॥

അവന്റെ മൂന്ന് പരമജന്മങ്ങൾ—സത്യവും സ്പൃഹണീയവും—അഗ്നിദേവന്റെ ഈ ജനിമാനങ്ങൾ. അനന്തത്തിനകത്ത് പൊതിഞ്ഞവനായി അവൻ വന്നിരിക്കുന്നു: ശുചി, ശുക്ര, ആര്യൻ, വീണ്ടും വീണ്ടും ദീപ്തിയായി പ്രകാശിക്കുന്നവൻ.

Mantra 8

स दूतो विश्वेदभि वष्टि सद्मा होता हिरण्यरथो रंसुजिह्वः । रोहिदश्वो वपुष्यो विभावा सदा रण्वः पितुमतीव संसत् ॥

അവൻ ദൂതൻ; എല്ലാ സദ്മങ്ങളെയും വ്യാപിക്കുന്നു; ഹോതൃ—ഹിരണ്യരഥൻ, ഹവിയിൽ രമിക്കുന്ന ജിഹ്വയുള്ളവൻ. രോഹിദശ്വങ്ങളോടുകൂടി, രൂപസുന്ദരൻ, വിശാലമായി ദീപ്തനായവൻ—സദാ രണ്വസംസത്തിൽ പിതുമത് സമൃദ്ധനെന്നപോലെ ഇരിക്കുന്നു.

Mantra 9

स चेतयन्मनुषो यज्ञबन्धुः प्र तं मह्या रशनया नयन्ति । स क्षेत्यस्य दुर्यासु साधन्देवो मर्तस्य सधनित्वमाप ॥

അവൻ മനുഷ്യനെ യജ്ഞബന്ധുവായി ബോധിപ്പിക്കുന്നു; പിന്നെ അവർ മഹത്തായ രശനയാൽ അവനെ മുന്നോട്ട് നയിക്കുന്നു. അവൻ ഈയാളുടെ ദുര്യങ്ങളിൽ വസിച്ച് കര്‍മ്മം സാധിക്കുന്നു; മർത്ത്യന്റെ സമ്പാദന-സിദ്ധിയിൽ ദേവൻ സധനിത്വം—സഹചാരിത്വം—പ്രാപിക്കുന്നു.

Mantra 10

स तू नो अग्निर्नयतु प्रजानन्नच्छा रत्नं देवभक्तं यदस्य । धिया यद्विश्वे अमृता अकृण्वन्द्यौष्पिता जनिता सत्यमुक्षन् ॥

മാർഗങ്ങളെ അറിയുന്ന ആ അഗ്നി ഞങ്ങളെ നയിക്കട്ടെ—ദേവഭാഗമായ രത്നത്തിലേക്ക്, അവൻ നൽകേണ്ടതായ ദാനത്തിലേക്ക്. കാരണം ധീ (പവിത്രബുദ്ധി)യാൽ എല്ലാ അമൃതദേവന്മാരും അതിനെ രൂപപ്പെടുത്തി; ദ്യൗഃ പിതാ, ജനിതാ, സത്യത്തെ വിത്തും സാരവും ആയി ചൊരിഞ്ഞു.

Mantra 11

स जायत प्रथमः पस्त्यासु महो बुध्ने रजसो अस्य योनौ । अपादशीर्षा गुहमानो अन्तायोयुवानो वृषभस्य नीळे ॥

അവൻ ആദ്യം ജനിക്കുന്നു വാസസ്ഥലങ്ങളിൽ—മധ്യലോകത്തിന്റെ മഹത്തായ അടിത്തറയിൽ, പ്രകാശമുള്ള രജസ്സിന്റെ ഈ ഗർഭത്തിൽ. കാലില്ലാത്തവൻ, ശിരസ്സില്ലാത്തവൻ, അകത്തെ ഗുഹ്യത്തിൽ ഒളിഞ്ഞ്; വൃഷഭ (മഹാശക്തി)യുടെ സ്ഥിരനീളിൽ നിത്യയൗവനത്തോടെ വളരുന്നു.

Mantra 12

प्र शर्ध आर्त प्रथमं विपन्याँ ऋतस्य योना वृषभस्य नीळे । स्पार्हो युवा वपुष्यो विभावा सप्त प्रियासोऽजनयन्त वृष्णे ॥

മുന്നോട്ട് പാഞ്ഞുചേരുന്നു ശർധ—ആദ്യ പ്രചോദിത വാക്ക്—ഋതത്തിന്റെ ഗർഭത്തിലേക്ക്, വൃഷഭന്റെ സ്ഥിരനീളിലേക്ക്. ആഗ്രഹനീയൻ, യുവാവ്, രൂപത്തിൽ ദീപ്തനും വിശാലമായി പ്രകാശിക്കുന്നവനും; ഏഴ് പ്രിയശക്തികൾ അവനെ വൃഷ്ണേ (മഹാബലവാൻ)ക്കായി ജനിപ്പിച്ചു.

Mantra 13

अस्माकमत्र पितरो मनुष्या अभि प्र सेदुॠतमाशुषाणाः । अश्मव्रजाः सुदुघा वव्रे अन्तरुदुस्रा आजन्नुषसो हुवानाः ॥

ഇവിടെ നമ്മുടെ മനുഷ്യപിതാക്കൾ ഋതം—സത്യം—ലക്ഷ്യമാക്കി വേഗമുള്ള പരിശ്രമത്തോടെ മുന്നേറി. അശ്മവ്രജം—കല്ലുകൊണ്ടുള്ള വേലി/അടച്ചിടം—ഭേദിച്ചവർ അകത്ത് സുധുഘാ—സമൃദ്ധി പാൽപോലെ ഒഴുകുന്ന ധാരകൾ—തുറന്നു; ഉഷസ്സുകളെ വിളിച്ചുകൊണ്ട് അവർ ചുവപ്പുനിറമുള്ള പ്രകാശങ്ങളെ മേലോട്ടുയർത്തി.

Mantra 14

ते मर्मृजत ददृवांसो अद्रिं तदेषामन्ये अभितो वि वोचन् । पश्वयन्त्रासो अभि कारमर्चन्विदन्त ज्योतिश्चकृपन्त धीभिः ॥

ദർശനം ലഭിച്ചവർ അദ്രി—കല്ല്—മേൽ പ്രവർത്തിച്ചു, മിനുക്കി; ചുറ്റുമുള്ള മറ്റുള്ളവർ അതിനെക്കുറിച്ച് സ്വരം ഉയർത്തി. പശുക്കളെ വഴിനടത്തുന്ന ഇടയന്മാരെപ്പോലെ അവർ കർമ്മ-സൃഷ്ടിയിലേക്കു സ്തുതി പാടി; ജ്യോതി കണ്ടെത്തി, പ്രകാശിത ധീകളാൽ അതിനെ രൂപപ്പെടുത്തി.

Mantra 15

ते गव्यता मनसा दृध्रमुब्धं गा येमानं परि षन्तमद्रिम् । दृळ्हं नरो वचसा दैव्येन व्रजं गोमन्तमुशिजो वि वव्रुः ॥

കിരണങ്ങളെ ആഗ്രഹിച്ച് അവർ മനസ്സാൽ ദീപ്തികളെ തടഞ്ഞുനിന്ന ദൃഢമായ, തടസ്സമായ അദ്രി—കല്ലിനെ—ചുറ്റിപ്പറ്റി. ദൈവീ വചനത്താൽ ആ നര-ഉശിജർ ദൃഢമായ വ്രജം ഭേദിച്ച് തുറന്നു; പ്രകാശമുള്ള കൂട്ടങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ ഗോമന്തമായ ഗോപ്പെൻ/വാടം വെളിപ്പെടുത്തി.

Mantra 16

ते मन्वत प्रथमं नाम धेनोस्त्रिः सप्त मातुः परमाणि विन्दन् । तज्जानतीरभ्यनूषत व्रा आविर्भुवदरुणीर्यशसा गोः ॥

അവർ പോഷക ധേനുവിന്റെ (ഗോയുടെ) ആദ്യ നാമം തിരിച്ചറിഞ്ഞു; മാതാവിന്റെ പരമ അളവുകൾ—മൂന്നു പ്രാവശ്യം ഏഴ്—കണ്ടെത്തി. അത് അറിഞ്ഞ് ശക്തികൾ അതിനെ സ്തുതിച്ചു; ഗോയുടെ ദീപ്തമായ അരുൺ കിരണങ്ങൾ യശസ്സോടെ പ്രത്യക്ഷമായി.

Mantra 17

नेशत्तमो दुधितं रोचत द्यौरुद्देव्या उषसो भानुरर्त । आ सूर्यो बृहतस्तिष्ठदज्राँ ऋजु मर्तेषु वृजिना च पश्यन् ॥

ഘനമായ തമസ് നശിച്ചു; ദ്യൗ പ്രകാശിച്ചു. ദിവ്യ ഉഷസ്സിന്റെ ഭാനു മേലോട്ടുയർന്നു. പിന്നെ സൂര്യൻ മഹത്തിൽ അഖണ്ഡമായ നിലങ്ങളിൽ നിലകൊണ്ടു—മർത്ത്യരിൽ നേരായതും കാണുകയും, വളവായതും (വക്രതയും) കാണുകയും ചെയ്തു.

Mantra 18

आदित्पश्चा बुबुधाना व्यख्यन्नादिद्रत्नं धारयन्त द्युभक्तम् । विश्वे विश्वासु दुर्यासु देवा मित्र धिये वरुण सत्यमस्तु ॥

പിന്നീട് ജാഗരിതരായി അവർ വ്യക്തമായി ഗ്രഹിച്ചു; തുടർന്ന് ദ്യുലോകങ്ങൾ വിഭജിച്ച് നൽകിയ രത്നം (ധനം) അവർ ധരിച്ചു. സത്തയുടെ എല്ലാ ദ്വാരങ്ങളിലും എല്ലാ ദേവന്മാരും സന്നിഹിതരാകട്ടെ; ഹേ മിത്ര, ഹേ വരുണ—ഞങ്ങളുടെ ധീ (ചിന്താ-പ്രേരണ)യ്ക്കു സത്യം നിലനില്ക്കട്ടെ.

Mantra 19

अच्छा वोचेय शुशुचानमग्निं होतारं विश्वभरसं यजिष्ठम् । शुच्यूधो अतृणन्न गवामन्धो न पूतं परिषिक्तमंशोः ॥

ഞാൻ ഉച്ചരിക്കുന്നു—ശുദ്ധജ്വാലയായി ദഹിക്കുന്ന അഗ്നിയെ, ഹോതാവിനെ, സർവ്വം വഹിക്കുന്നവനെ, യജ്ഞത്തിൽ ഏറ്റവും യോഗ്യനെയെ. അവൻ ഗോവുകളുടെ ദീപ്തമായ ഉദരം നിറച്ചു—ഗോക്ഷീരത്തെപ്പോലെ; ശുദ്ധീകരിച്ച സോമരസം ചുറ്റുമെല്ലാം ഒഴുക്കിയതുപോലെ.

Mantra 20

विश्वेषामदितिर्यज्ञियानां विश्वेषामतिथिर्मानुषाणाम् । अग्निर्देवानामव आवृणानः सुमृळीको भवतु जातवेदाः ॥

യജ്ഞാർഹരായ എല്ലാവർക്കും അദിതിപോലെ, മനുഷ്യരായ എല്ലാവർക്കും അതിഥിപോലെ—ദേവന്മാരുടെ സംരക്ഷണം തിരഞ്ഞെടുത്ത അഗ്നി, ജാതവേദാ, ഞങ്ങളോടു പൂർണ്ണമായി കൃപാലുവാകട്ടെ.

Frequently Asked Questions

It asks Agni to lead the sacrifice and human life as a divinely appointed guide, and to awaken an immortal, luminous awareness within mortal beings.

Because fire is both physically kindled and also symbolically present as a subtle inner power—concealed in the secret place, yet continually renewing and reappearing when invoked.

“Jātavedas” is Agni as the knower of all births/origins—one who understands how things come into being and who can bring the divine into manifestation for the worshipper.

Ask anything about Sukta 1 of the Rig Veda

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App