Rig Veda 4.2.10: Mandala 4, Sukta 2, Mantra 10

Sukta 4.2

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

यस्य त्वमग्ने अध्वरं जुजोषो देवो मर्तस्य सुधितं रराणः । प्रीतेदसद्धोत्रा सा यविष्ठासाम यस्य विधतो वृधासः ॥

Recitation with translationRig Veda 4.2.10

Transliteration

yásya tvám agne adhvaráṃ jujóṣo devó mártasya su-dhítam rarā́ṇaḥ | prītéd asadd hótrā sā́ yaviṣṭhā́sāma yásya vidható vṛdhā́saḥ ||

Translation

യാരുടെ അധ്വര—യജ്ഞമാർഗം—നീ, ഹേ അഗ്നേ, സ്വീകരിക്കുന്നുവോ—ദേവനായി ദീപ്തൻ, മർത്ത്യന്റെ സുദ്ഹിത (സുവ്യവസ്ഥിത) കർമ്മത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്നവനേ—അവിടെ പ്രീതിയോടെ ഹോത്രാ—യാജകശക്തി—ഇരിക്കുന്നു. ഹേ യവിഷ്ഠ, വിധാത (സേവകൻ) ആയ അവനുവേണ്ടി വൃധാസഃ—വൃദ്ധികൾ/വികാസങ്ങൾ—വർധിക്കുന്നു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यस्य: of whom/whose
• यस्य: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• अध्वरम्: the sacrifice/ritual
• अध्वरम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अध्वर (प्रातिपदिक)

• जुजोषः: you have delighted in / have accepted
• जुजोषः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √जुष् (सेवने/तोषणे)

• देवः: the god
• देवः: कर्तृ (apposition to त्वम्)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• मर्तस्य: of the mortal
• मर्तस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: मर्त (प्रातिपदिक)

• सुधितम्: well-arranged, well-set
• सुधितम्: कर्म (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective/Participle
• Root: सु- + √धा (धारणे/स्थापने) → सुधित (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• रराणः: rejoicing, being pleased
• रराणः: कर्तृ (देवः/त्वम् इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: √रा/√रम् (रमणे/तुष्टौ) → रराण (कृदन्त)

• प्रीतेत्: may (he) please / may (it) delight
• प्रीतेत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √प्री (तोषणे)

• असत्: may it be
• असत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √अस् (भुवि)

• होत्रा: the priestly office/Hotrā (invocation)
• होत्रा: कर्तृ (असत् इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: होत्रा (प्रातिपदिक; ‘होत्र’-सम्बद्धा) अथवा होत्र् (स्त्री. प्रातिपदिक)

• सा: that (she/it)
• सा: कर्तृ (होत्रा इत्यस्य सह)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• यविष्ठा: youngest, most youthful
• यविष्ठा: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: यविष्ठ (प्रातिपदिक; superlative of युवा/युवन् ‘young’)

• असाम्: of these (women/things); of these (rites)
• असाम्: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• यस्य: of whom/whose
• यस्य: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विधतः: of the worshipper/performer
• विधतः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: विधत् (प्रातिपदिक; ‘विधत्’ = worshipper/ordainer; from √धा with vi-)

• वृधासः: strengtheners, increasers (helpers)
• वृधासः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: वृधास् (प्रातिपदिक; ‘strengtheners/increasers’, from √वृध्)