Sukta 166
Sukta 1.166
Agastya Māna (traditional for RV 1.166)
Maruts (with implicit linkage to the 'Bull' power, often Indra)
Triṣṭubh
ഋഗ്വേദം 1.166 മരുৎഗണങ്ങളെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന ഉജ്ജ്വലമായ സ്തോത്രമാണ്. അവരുടെ ആവേശഭരിതമായ “ജനനം”, ഇടിമുഴക്കത്തോടെ മുന്നേറുന്ന പ്രയാണം, തടസ്സങ്ങളെ നീക്കി പ്രിയപ്പെട്ട ആരാധകനെ സംരക്ഷിക്കുന്ന യോദ്ധാവിനോടു സമമായ ശക്തി എന്നിവയെ ഇത് ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. അഗസ്ത്യൻ അവരുടെ ദൂരവ്യാപിയായ പരാക്രമത്തെ പുകഴ്ത്തി, ഗൃഹത്തെ—പ്രത്യേകിച്ച് സന്താനവും വളർച്ചയും—കാത്തുകൊള്ളാനും, ജീവിതത്തിലെ മത്സരങ്ങളിൽ ജയിക്കാൻ വേണ്ട ബലം നൽകാനും അപേക്ഷിക്കുന്നു. അവസാനം, പാട്ടുതന്നെ അർപ്പണമായി മാറി, പോഷണവും വിജയശേഷിയും കൊണ്ടു മരുৎഗണങ്ങൾ വരുവാൻ ക്ഷണിക്കുന്ന മാർഗമാകുന്നു.
Mantras
Mantra 1
तन्नु वोचाम रभसाय जन्मने पूर्वं महित्वं वृषभस्य केतवे । ऐधेव यामन्मरुतस्तुविष्वणो युधेव शक्रास्तविषाणि कर्तन ॥
ഇപ്പോൾ ഞങ്ങൾ ഉഗ്രജന്മത്തെ പാടുന്നു—പ്രകാശമയമായ കേതു (ചിഹ്നം) നിമിത്തം വൃഷഭന്റെ ആദിമ മഹിമയെ. ഹേ തുവിഷ്വണ മരുৎകളേ, നിങ്ങളുടെ ഗതി ജ്വലിച്ച അഗ്നിപോലെ; ഹേ ശക്തരേ (ശക്രരേ), യോദ്ധാക്കളെപ്പോലെ നിങ്ങൾ ബലത്തിന്റെ പരാക്രമകൃത്യങ്ങൾ രൂപപ്പെടുത്തുന്നു.
Mantra 2
नित्यं न सूनुं मधु बिभ्रत उप क्रीळन्ति क्रीळा विदथेषु घृष्वयः । नक्षन्ति रुद्रा अवसा नमस्विनं न मर्धन्ति स्वतवसो हविष्कृतम् ॥
എപ്പോഴും പ്രിയപുത്രനെ വഹിക്കുന്നതുപോലെ അവർ മധുരമായ മധു—ആനന്ദത്തിന്റെ മാധുര്യം—ധരിക്കുന്നു; ഉഗ്ര മരുৎകൾ വിധഥങ്ങളിൽ ക്രീഡിക്കുന്നു. രുദ്രർ അവരുടെ അവസാ (സഹായം)കൊണ്ട് നമസ്കരിക്കുന്നവനെ സമീപിക്കുന്നു; സ്വതവസ (സ്വബലം) ഉള്ളവർ ഹവിഷ്കൃത—അർപ്പണം ഒരുക്കിയവനെ—ചതയ്ക്കുന്നില്ല; അവന്റെ കർമ്മം യജ്ഞീയ ഹവിഷയായി തീർന്നിരിക്കുന്നു.
Mantra 3
यस्मा ऊमासो अमृता अरासत रायस्पोषं च हविषा ददाशुषे । उक्षन्त्यस्मै मरुतो हिता इव पुरू रजांसि पयसा मयोभुवः ॥
ആർക്കു അമൃത ഊമാസർ (സഹായക ദേവന്മാർ) റായസ്പോഷവും വർദ്ധനവും നല്കിയുവോ—അവൻ ഹവിഷാൽ ദാനം ചെയ്തതിനാൽ—അവനു ഹിത ഇവ (ഹിതൈഷികൾ) മരുৎകൾ പാലുപോലെ പയസാൽ അനേകം രജാംസികളെ, സത്തയുടെ പല പ്രദേശങ്ങളെ, ചൊരിയുന്നു; മയോഭുവഃ ആയി ആനന്ദവും ആശ്വാസവും നൽകുന്ന ശക്തികളാകുന്നു.
Mantra 4
आ ये रजांसि तविषीभिरव्यत प्र व एवासः स्वयतासो अध्रजन् । भयन्ते विश्वा भुवनानि हर्म्या चित्रो वो यामः प्रयतास्वृष्टिषु ॥
ഹേ മരുৎഗണങ്ങളേ, നിങ്ങളുടെ തവിഷീഭിഃ (പ്രചണ്ഡശക്തികളാൽ) വിശാലമായ രജാംസികളിൽ—വ്യാപ്തമായ ആകാശാന്തരങ്ങളിൽ—നെയ്തുപോലെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു; നിങ്ങൾ സത്യമായും മുന്നോട്ട് പാഞ്ഞുചെല്ലുന്നു, സ്വയംപ്രേരിതരായി. നിങ്ങളുടെ ചിത്രഃ—ബഹുവർണ്ണ—യാമഃ (യാത്ര/ഗതി) നീട്ടിയ ഭാലങ്ങൾ (വൃഷ്ടി-ശസ്ത്രങ്ങൾ) ഇടയിൽ നീങ്ങുമ്പോൾ, നിങ്ങളുടെ നിയന്ത്രിതവും ശാസിതവുമായ പ്രഹരം പുറപ്പെടുമ്പോൾ—സകല ഭുവനങ്ങളും ഭയപ്പെടുന്നു; ദൃഢമായ ഹർമ്യങ്ങളും (സ്ഥിരവാസങ്ങളും) പോലും വിറയ്ക്കുന്നു.
Mantra 5
यत्त्वेषयामा नदयन्त पर्वतान्दिवो वा पृष्ठं नर्या अचुच्यवुः । विश्वो वो अज्मन्भयते वनस्पती रथीयन्तीव प्र जिहीत ओषधिः ॥
നിങ്ങളുടെ ദീപ്തവും വേഗവുമായ പാച്ചിലിൽ നിങ്ങൾ പർവ്വതങ്ങളെ ഗർജിപ്പിക്കുന്നു; നര്യ (വീര) ശക്തികളാൽ ദ്യൗഃയുടെ പൃഷ്ഠം—ആകാശത്തിന്റെ പിറകു—പോലും ഇളക്കുന്നു. അപ്പോൾ നിങ്ങളുടെ അജ്മൻ (ധാവ/പ്രേരണം) മൂലം എല്ലാ വനസ്പതിയും ഭയപ്പെടുന്നു; ഔഷധികൾ രഥങ്ങളുടെ പാച്ചിലിന് കീഴിലായതുപോലെ കുനിയുന്നു.
Mantra 6
यूयं न उग्रा मरुतः सुचेतुनारिष्टग्रामाः सुमतिं पिपर्तन । यत्रा वो दिद्युद्रदति क्रिविर्दती रिणाति पश्वः सुधितेव बर्हणा ॥
ഹേ ഉഗ്ര മരുৎകളേ, സുചേതു (വ്യക്തമായ മാർഗ്ഗദർശക ബുദ്ധി)കൊണ്ട്, അരിഷ്ടഗ്രാമാഃ—അഭംഗ നിരകളുള്ള സംഘങ്ങളേ—ഞങ്ങളെ സുമതി (ശ്രേഷ്ഠചിന്ത/സദ്ബുദ്ധി) കൊണ്ട് നിറയ്ക്കുവിൻ. നിങ്ങളുടെ മിന്നൽ മൂർച്ചയുള്ള പല്ലുകൊണ്ട് കടിച്ചു ചവയ്ക്കുന്നിടത്ത്, അവിടെ അത് അന്ധകാരത്തിന്റെ പശുക്കളെ കവർന്നെടുക്കുന്നു—സുധിത (ദൃഢമായി ഘടിപ്പിച്ച) ആയുധം കീറിത്തെറിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ.
Mantra 7
प्र स्कम्भदेष्णा अनवभ्रराधसोऽलातृणासो विदथेषु सुष्टुताः । अर्चन्त्यर्कं मदिरस्य पीतये विदुर्वीरस्य प्रथमानि पौंस्या ॥
ഹേ സ്കംഭ-ദേഷ്ണാ (ആധാരസ്തംഭങ്ങളുപോലെ), ദാനത്തിൽ അഖണ്ഡരും, അപരാധരഹിതരും—വിദഥങ്ങളിൽ നിങ്ങൾ സുഷ്ടുത (ശ്രേഷ്ഠമായി സ്തുതിക്കപ്പെടുന്നവർ) ആകുന്നു. മദിരാനന്ദത്തിന്റെ പാനത്തിനായി നിങ്ങൾ അർക (സ്തോത്രഗാനം) അർച്ചിക്കുന്നു; അന്തർസ്ഥനായ വീരന്റെ ആദ്യ പൗംസ്യ (വീര്യ-പരാക്രമ)ങ്ങൾ നിങ്ങൾ അറിയുന്നു.
Mantra 8
शतभुजिभिस्तमभिह्रुतेरघात्पूर्भी रक्षता मरुतो यमावत । जनं यमुग्रास्तवसो विरप्शिनः पाथना शंसात्तनयस्य पुष्टिषु ॥
ഹേ മരുതുകളേ, നിങ്ങളുടെ ശതഭുജങ്ങളാൽ അഘാതത്തിന്റെ പാഞ്ഞുകയറ്റത്തിൽ നിന്ന്—നിങ്ങൾ അനുഗ്രഹിക്കുന്ന അവനെ—എല്ലായിടത്തും കാക്കുക. നിങ്ങൾ ഉഗ്രരും തവസ്വികളും വിരപ്ശിനഃ (ദൂരവ്യാപക പ്രവർത്തകർ) ആയി വഴിയിൽ നയിക്കുന്ന ആ മനുഷ്യനെ—സ്തുതിയുടെ ശക്തിയാൽ സംരക്ഷിക്കുക, അവന്റെ തനയ (സന്താനം)യുടെ പുഷ്ടിയിലും വളർച്ചയിലും.
Mantra 9
विश्वानि भद्रा मरुतो रथेषु वो मिथस्पृध्येव तविषाण्याहिता । अंसेष्वा वः प्रपथेषु खादयोऽक्षो वश्चक्रा समया वि वावृते ॥
ഹേ മരുതുകളേ, നിങ്ങളുടെ രഥങ്ങളിൽ സർവ്വ ഭദ്രശക്തികളും സ്ഥാപിതമാണ്—പരസ്പര ബലസ്പർധയെന്നപോലെ തവിഷാ (പ്രചണ്ഡത) അവിടെ നിക്ഷിപ്തമാണ്. മുന്നോട്ടുള്ള പഥങ്ങളിൽ നിങ്ങളുടെ അംശങ്ങളിൽ (തോളുകളിൽ) ഖാദയഃ (കടി പിടിക്കുന്ന ധാരകൾ) ഉണ്ട്; നിങ്ങളുടെ അക്ഷവും ചക്രങ്ങളും ഒരേ സമയത്ത്, യഥാലയം, ഒരുമിച്ച് ഉരുളുന്നു.
Mantra 10
भूरीणि भद्रा नर्येषु बाहुषु वक्षस्सु रुक्मा रभसासो अञ्जयः । अंसेष्वेताः पविषु क्षुरा अधि वयो न पक्षान्व्यनु श्रियो धिरे ॥
ഹേ വീര മരുৎകളേ, നിങ്ങളുടെ നര്യ (വീര) ഭുജങ്ങളിൽ അനവധി മംഗളകരമായ തേജസ്സുകൾ വിരാജിക്കുന്നു; നിങ്ങളുടെ വക്ഷസ്സുകളിൽ സ്വർണ്ണ റുക്മ-ആഭരണങ്ങൾ ഉണ്ട്, ഹേ അതിവേഗികളേ. നിങ്ങളുടെ അംസങ്ങളിൽ ഈ തീക്ഷ്ണ ക്ഷുര-ധാരകൾ പവിഷു (അറ്റങ്ങൾ/വളയം)കളിൽ അധിഷ്ഠിതമാണ്; പക്ഷികൾ ചിറകുകൾ വിരിക്കുന്നതുപോലെ, നിങ്ങളുടെ മേൽ എല്ലാടവും ശ്രിയഃ (യശസ്സും സമൃദ്ധിയും) വ്യാപിച്ചു സ്ഥാപിതമായിരിക്കുന്നു.
Mantra 11
महान्तो मह्ना विभ्वो विभूतयो दूरेदृशो ये दिव्या इव स्तृभिः । मन्द्राः सुजिह्वाः स्वरितार आसभिः सम्मिश्ला इन्द्रे मरुतः परिष्टुभः ॥
മഹത്ത്വംകൊണ്ട് മഹാന്മാർ, സർവ്വവ്യാപികൾ—നിങ്ങളുടെ വിഭൂതികൾ എല്ലാടവും വ്യാപിക്കുന്നു; ദീപ്തമായ രൂപങ്ങളാൽ നിങ്ങൾ ദൂരദർശികൾ, ദിവ്യ സത്ത്വങ്ങളെപ്പോലെ. മന്ദസ്വരമുള്ളവർ, സുജിഹ്വർ, സ്വന്തം വായുകളാൽ സ്വരങ്ങൾ മുഴക്കുന്നവർ—മരുৎകൾ ഇന്ദ്രനോടു സംമിശ്രിതരായി, സ്തുതിയുടെ പരിഷ്ടുഭ് ഛന്ദസ്സിൽ പരിവൃതരായിരിക്കുന്നു.
Mantra 12
तद्वः सुजाता मरुतो महित्वनं दीर्घं वो दात्रमदितेरिव व्रतम् । इन्द्रश्चन त्यजसा वि ह्रुणाति तज्जनाय यस्मै सुकृते अराध्वम् ॥
ഹേ സുജാത മരുৎകളേ, ആ മഹിമ നിങ്ങളുടേതാണ്; നിങ്ങളുടെ ദാത്ര (ദാനം) ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കുന്നതു—അദിതിയുടെ വ്രതംപോലെ അചല നിയമം. ഇന്ദ്രനും ബലത്താൽ അതിനെ തള്ളിവെക്കുകയില്ല; അതുകൊണ്ട് സുകൃതം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യനു അതിനെ പ്രാപ്യമാക്കുക—നിങ്ങളുടെ ഫലപ്രദമായ സഹായം അവനു നൽകുക.
Mantra 13
तद्वो जामित्वं मरुतः परे युगे पुरू यच्छंसममृतास आवत । अया धिया मनवे श्रुष्टिमाव्या साकं नरो दंसनैरा चिकित्रिरे ॥
ഹേ മരുതുകളേ, നിങ്ങളുടെ ഈ ജാമിത്വം (ബന്ധുത്വം) മുൻയുഗത്തിലും ഉണ്ടായിരുന്നു; ഹേ അമൃതന്മാരേ, നിങ്ങൾ പലവട്ടം പ്രചോദിതമായ വാണി/സ്തുതിയെ പോഷിപ്പിച്ചു. ഈ ധിയ (ചിന്താ-പ്രേരണ) കൊണ്ടു നിങ്ങൾ മനുവിന് ശ്രുഷ്ടി (ശ്രവണശക്തി)യും, ഊനാൽ പൊതിഞ്ഞ സംരക്ഷണവും നൽകി; ഹേ നരോ (വീരന്മാരേ), നിങ്ങളുടെ ദംസനൈഃ (കൗശലശക്തികളാൽ) നിങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് അതിനെ പ്രകടമാക്കി.
Mantra 14
येन दीर्घं मरुतः शूशवाम युष्माकेन परीणसा तुरासः । आ यत्ततनन्वृजने जनास एभिर्यज्ञेभिस्तदभीष्टिमश्याम् ॥
ഹേ മരുതുകളേ, അതേ ശക്തിയാൽ ഞങ്ങൾ ദീർഘമായി വളരട്ടെ—ഹേ തുരാസഃ (വേഗശാലികളേ/പ്രചണ്ഡരേ), നിങ്ങളുടെ പരീണസാ (പൂർണ്ണത) കൊണ്ടു. നിങ്ങൾ മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ വൃജന (സംഘർഷ-മൈതാനം)ത്തിലേക്ക് നിങ്ങളെത്തന്നെ വ്യാപിപ്പിക്കുമ്പോൾ, ഈ യജ്ഞങ്ങളാൽ ഞങ്ങൾ ആ അഭീഷ്ടി (ആഗ്രഹിത സിദ്ധി) കൈവരിക്കട്ടെ.
Mantra 15
एष वः स्तोमो मरुत इयं गीर्मान्दार्यस्य मान्यस्य कारोः । एषा यासीष्ट तन्वे वयां विद्यामेषं वृजनं जीरदानुम् ॥
ഹേ മരുതുകളേ, ഇതാണ് നിങ്ങളുടെ സ്തോമം; ഇത് മാന്യനായ കാരു (സ്തുതികാരൻ)ന്റെ ഗീർ (ഗാനം) ആകുന്നു. ഇതിലൂടെ നിങ്ങൾ ഞങ്ങളുടെ തന്വേ (ദേഹധാരി അസ്തിത്വ)യിലേക്കു വയം (പോഷണം/ബലം) കൊണ്ടു വരിക; അപ്പോൾ ഞങ്ങൾ ഈ വൃജന (സംഘർഷ-ക്ഷേത്രം) അറിയുകയും അതിനെ അധീനമാക്കുകയും ചെയ്ത്, ജീരദാനു (ദാനത്തിൽ ദീർഘകാലം ദൃഢൻ) ആയ ദാതാവിനെ നേടുകയും ചെയ്യട്ടെ.
Frequently Asked Questions
The Maruts are a company of storm-deities—loud, swift, and brilliant—praised as warrior-like helpers who protect the worshipper and drive away harm, often moving in the sphere of Indra’s power.
It asks them to guard the favored person from dangers, to support prosperity—especially children and growth—and to grant strength to win in life’s struggles.
Because in Vedic ritual the stoma (praise-song) is a real offering: the poet presents the mantra as a gift that draws the Maruts near and activates their protection and nourishment.
Ask anything about Sukta 166 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.