Sukta 166
Sukta 1.166
Agastya Māna (traditional for RV 1.166)
Maruts (with implicit linkage to the 'Bull' power, often Indra)
Triṣṭubh
ऋग्वेदस्य १.१६६ सूक्तं मरुतां प्रति तीव्रं स्तोत्रम्। तेषाम् आवेगपूर्णं “जन्म”, स्तनयित्नु-निनादयुक्तं गमनं, तथा योद्धृसदृशं बलं स्मारयति—येन ते विघ्नान् अपाकुर्वन्ति प्रियं यजमानं च रक्षन्ति। अगस्त्यः तेषां दूरव्याप्तं महत्त्वं प्रशंसन् गृहं रक्षितुं याचते—विशेषतः प्रजां पुष्टिं च—जीवनस्य स्पर्धासु च जयाय बलं दातुम्। अन्ते स्तुतिगीतमेव हविरिव समर्प्य, मरुतोऽन्नेन पोषणेन च विजयी-शक्त्या सह आगन्तुं निमन्त्रयति।
Mantras
Mantra 1
तन्नु वोचाम रभसाय जन्मने पूर्वं महित्वं वृषभस्य केतवे । ऐधेव यामन्मरुतस्तुविष्वणो युधेव शक्रास्तविषाणि कर्तन ॥
अधुना वयं वक्ष्यामः—रभसस्य जन्मनः, केतवे (दीप्तचिह्नाय) वृषभस्य पूर्वं महित्वम्। ऐध इव यामन्, हे तुविष्वणो मरुतः; युधेव, हे शक्राः, स्तविषाणि कर्माणि कर्तन।
Mantra 2
नित्यं न सूनुं मधु बिभ्रत उप क्रीळन्ति क्रीळा विदथेषु घृष्वयः । नक्षन्ति रुद्रा अवसा नमस्विनं न मर्धन्ति स्वतवसो हविष्कृतम् ॥
नित्यं न सूनुं मधु बिभ्रतः इव, घृष्वयः मरुतो विदथेषु क्रीळन्ति। रुद्राः अवसा नमस्विनं नक्षन्ति; स्वतवसो हविश्कृतं न मर्धन्ति।
Mantra 3
यस्मा ऊमासो अमृता अरासत रायस्पोषं च हविषा ददाशुषे । उक्षन्त्यस्मै मरुतो हिता इव पुरू रजांसि पयसा मयोभुवः ॥
यस्मै ऊमासोऽमृताः रायस्पोषं च हविषा ददाशुषे अरा॑सत, तस्मै मरुतो हिताः इव पयसा पुरू रजांसि उक्षन्ति; मयोभुवः भवन्ति।
Mantra 4
आ ये रजांसि तविषीभिरव्यत प्र व एवासः स्वयतासो अध्रजन् । भयन्ते विश्वा भुवनानि हर्म्या चित्रो वो यामः प्रयतास्वृष्टिषु ॥
ये वः तविषीभिः रजांसि व्यत प्र व एवासः स्वयतासो अध्रजन्। भयन्ते विश्वा भुवनानि हर्म्या चित्रो वः यामः प्रयतासु वृष्टिषु॥
Mantra 5
यत्त्वेषयामा नदयन्त पर्वतान्दिवो वा पृष्ठं नर्या अचुच्यवुः । विश्वो वो अज्मन्भयते वनस्पती रथीयन्तीव प्र जिहीत ओषधिः ॥
यत् त्वेषायामा नदयन्त पर्वतान् दिवो वा पृष्ठं नर्या अचुच्यवुः। विश्वो वः अज्मन् भयते वनस्पतिः रथीयन्तीव प्र जिहीत ओषधिः॥
Mantra 6
यूयं न उग्रा मरुतः सुचेतुनारिष्टग्रामाः सुमतिं पिपर्तन । यत्रा वो दिद्युद्रदति क्रिविर्दती रिणाति पश्वः सुधितेव बर्हणा ॥
यूयं न उग्रा मरुतः सुचेतुना अरिष्टग्रामाः सुमतिं पिपर्तन। यत्रा वः दिद्युद्रदति क्रिविर्दती रिणाति पश्वः सुधितेव बर्हणा॥
Mantra 7
प्र स्कम्भदेष्णा अनवभ्रराधसोऽलातृणासो विदथेषु सुष्टुताः । अर्चन्त्यर्कं मदिरस्य पीतये विदुर्वीरस्य प्रथमानि पौंस्या ॥
प्र स्कम्भदेष्णाः अनवभ्रराधसः—आधारस्तम्भा इव, दानेऽखण्डाः, दोषरहिताः—विदथेषु सुष्टुताः। ते मदीरस्य पीतये अर्कम् अर्चन्ति; वीरस्य प्रथमानि पौंस्यानि विदुः।
Mantra 8
शतभुजिभिस्तमभिह्रुतेरघात्पूर्भी रक्षता मरुतो यमावत । जनं यमुग्रास्तवसो विरप्शिनः पाथना शंसात्तनयस्य पुष्टिषु ॥
शतभुजिभिः, हे मरुतः, तम् अभिह्रुतेर् अघात् पूर्भिः रक्षत—यम् आवत। जनं यम् उग्राः तवसः विरप्शिनः पाथना नयथ—शंसात् तस्य रक्षत, तनयस्य पुष्टिषु च वृद्धिषु च।
Mantra 9
विश्वानि भद्रा मरुतो रथेषु वो मिथस्पृध्येव तविषाण्याहिता । अंसेष्वा वः प्रपथेषु खादयोऽक्षो वश्चक्रा समया वि वावृते ॥
विश्वानि भद्राणि, हे मरुतः, वो रथेषु मिथःस्पृध इव तविषाणि आहितानि। अंसेषु वः प्रपथेषु खादयः; अक्षः वः चक्रा च समया समं विवावृते।
Mantra 10
भूरीणि भद्रा नर्येषु बाहुषु वक्षस्सु रुक्मा रभसासो अञ्जयः । अंसेष्वेताः पविषु क्षुरा अधि वयो न पक्षान्व्यनु श्रियो धिरे ॥
भूरीणि भद्राणि तेजांसि वः नर्येषु बाहुषु; वक्षःसु रुक्मा अञ्जिताः, हे रभसासः। अंसेषु चैताः पविषु क्षुराः अधि निहिताः; वयो न पक्षान् व्यनु प्रसार्य, श्रियः वः सर्वतः धृताः।
Mantra 11
महान्तो मह्ना विभ्वो विभूतयो दूरेदृशो ये दिव्या इव स्तृभिः । मन्द्राः सुजिह्वाः स्वरितार आसभिः सम्मिश्ला इन्द्रे मरुतः परिष्टुभः ॥
महान्तो मह्ना, विभ्वो विभूतयः; दूरेदृशो ये दिव्या इव स्तृभिः। मन्द्राः सुजिह्वाः स्वरितार आसभिः; सम्मिश्ला इन्द्रे मरुतः परिष्टुभः।
Mantra 12
तद्वः सुजाता मरुतो महित्वनं दीर्घं वो दात्रमदितेरिव व्रतम् । इन्द्रश्चन त्यजसा वि ह्रुणाति तज्जनाय यस्मै सुकृते अराध्वम् ॥
तद्वः सुजाता मरुतो महित्वं; दीर्घं वः दात्रम् अदितेरिव व्रतम्। इन्द्रश्चन त्यजसा न व्यपोहति; तज्जनाय यस्मै सुकृते आराध्वम्।
Mantra 13
तद्वो जामित्वं मरुतः परे युगे पुरू यच्छंसममृतास आवत । अया धिया मनवे श्रुष्टिमाव्या साकं नरो दंसनैरा चिकित्रिरे ॥
तद्वो जामित्वं मरुतः परे युगेऽप्यासीदिति; पुरू यच्छंसममृतास आवत। अया धिया मनवे श्रुष्टिमाव्या (श्रवणशक्तिं) चाव्यां (ऊर्णामयीं) रक्षां चादत्त; साकं नरो दंसनैराचिकित्रिरे (प्रकाशयामासुः)।
Mantra 14
येन दीर्घं मरुतः शूशवाम युष्माकेन परीणसा तुरासः । आ यत्ततनन्वृजने जनास एभिर्यज्ञेभिस्तदभीष्टिमश्याम् ॥
येन मरुतः शूशवाम दीर्घं युष्माकेन परीणसा (पूर्णत्वेन) तुरासः। आ यत्ततनन्वृजने जनासः, एभिर्यज्ञैस्तदभीष्टिमश्याम्।
Mantra 15
एष वः स्तोमो मरुत इयं गीर्मान्दार्यस्य मान्यस्य कारोः । एषा यासीष्ट तन्वे वयां विद्यामेषं वृजनं जीरदानुम् ॥
एष वः स्तोमो मरुत इयं गीर्मान्दार्यस्य मान्यस्य कारोः। एषा यासीष्ट तन्वे वयां, विद्यामेषं वृजनं जीरदानुम्।
Frequently Asked Questions
The Maruts are a company of storm-deities—loud, swift, and brilliant—praised as warrior-like helpers who protect the worshipper and drive away harm, often moving in the sphere of Indra’s power.
It asks them to guard the favored person from dangers, to support prosperity—especially children and growth—and to grant strength to win in life’s struggles.
Because in Vedic ritual the stoma (praise-song) is a real offering: the poet presents the mantra as a gift that draws the Maruts near and activates their protection and nourishment.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.