Opening the text

Sukta 1.165
Agastya Mānavā (traditional for RV 1.165, Indra–Marut dialogue)
Maruts (addressed; within an Indra–Marut dialogic frame)
Tr̥ṣṭubh (probable; metrical verification recommended)
ഋഗ്വേദം 1.165 സ്തുതിയുടെ ചട്ടക്കൂടിൽ നെയ്തെടുത്ത ഒരു നാടകീയ ഇന്ദ്ര–മരുത് സംവാദമാണ്: കവി മരുതുകളുടെ ഏകീകൃത തേജസ്സിനെയും ശക്തിയെയും ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു; ഇന്ദ്രൻ വൃത്രനെതിരെയുള്ള തന്റെ സ്വതന്ത്ര വിജയംയും മനുഷ്യർക്കു നൽകിയ അനുഗ്രഹങ്ങളും പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. ഈ സൂക്തം ദൈവിക മുൻഗണനയും സഖ്യവും—കൊടുങ്കാറ്റുദേവന്മാരും വജ്രധാരിയും എങ്ങനെ ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നു എന്നതും—ചർച്ച ചെയ്ത് ഒത്തുതീർക്കുന്നു; അവസാനം മരുതുകൾ അവരുടെ ശക്തിയുടെ “ഗണം” സഹിതം വരികയും വീര്യം, സംരക്ഷണം, വർധന എന്നിവ നൽകികൊള്ളികയും ചെയ്യണമെന്ന് ക്ഷണിക്കുന്നു.
Mantra 1
कया शुभा सवयसः सनीळाः समान्या मरुतः सं मिमिक्षुः । कया मती कुत एतास एतेऽर्चन्ति शुष्मं वृषणो वसूया ॥
ഏതു ശുഭമായ ഐക്യത്തിലൂടെ—ഒരേ വയസ്സും ഒരേ നിവാസവും ഉള്ളവരായി—മരുതന്മാർ ഒന്നായി കലർന്നു? ഏതു പ്രചോദിത മതി കൊണ്ടു, എവിടെ നിന്നാണ് ഇവർ വന്നത്, അവർ തങ്ങളുടെ ശൂഷ്മം (വീര്യബലം) പാടുന്നു—വൃഷണർ, വീര്യവാന്മാർ—സത്യവസു (ധനം) ആഗ്രഹിച്ച്?
Mantra 2
कस्य ब्रह्माणि जुजुषुर्युवानः को अध्वरे मरुत आ ववर्त । श्येनाँ इव ध्रजतो अन्तरिक्षे केन महा मनसा रीरमाम ॥
ആരുടെ ബ്രഹ്മാണികളെ (പവിത്ര സ്തുതി-വചനങ്ങളെ) യുവാക്കൾ സ്വീകരിച്ചു? അധ്വരത്തിൽ മരുതന്മാരെ ആരാണ് തിരിച്ചു കൊണ്ടുവന്നത്? അന്തരിക്ഷത്തിൽ മിന്നുന്ന ശ്യേനങ്ങളെപ്പോലെ—ഏതു മഹാമനസ്സാൽ നാം അവരുടെ അടുക്കൽ ചെന്നു അവരെ പ്രീതിപ്പെടുത്താം?
Mantra 3
कुतस्त्वमिन्द्र माहिनः सन्नेको यासि सत्पते किं त इत्था । सं पृच्छसे समराणः शुभानैर्वोचेस्तन्नो हरिवो यत्ते अस्मे ॥
എവിടെ നിന്നാണ് നീ വരുന്നത്, ഹേ മഹിമാവാൻ ഇന്ദ്രാ, ഹേ സത്പതേ, നീ ഒറ്റയ്ക്കായി പോകുന്നതെന്ത്? നിനക്കിത് എന്തുകൊണ്ട്? നീ നിന്റെ ശുഭജനങ്ങളോടുകൂടെ വന്ന് ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു; ഹേ ഹരിവോ, ഞങ്ങളേക്കുറിച്ച് നിനക്കുള്ള സംകല്പം എന്തോ—അത് ഞങ്ങളോട് പറയുക.
Mantra 4
ब्रह्माणि मे मतयः शं सुतासः शुष्म इयर्ति प्रभृतो मे अद्रिः । आ शासते प्रति हर्यन्त्युक्थेमा हरी वहतस्ता नो अच्छ ॥
എന്റെ ബ്രഹ്മാണികൾ—പ്രേരിത സ്തുതി-വചനങ്ങൾ, എന്റെ മതികൾ—ശുഭത്തിനായിരിക്കുന്നു; സുതാസഃ—പിഴിഞ്ഞ സോമം സന്നദ്ധമാണ്; എന്റെ ശുഷ്മ—വീര്യം ഉയിർക്കുന്നു; എന്റെ അദ്രി—സോമപേഷണ-ശില ഉയർത്തപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഉക്തത്തിൽ അവർ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു; മറുപടിയായി അവർ ആനന്ദത്തോടെ പ്രതികരിക്കുന്നു. ഹരി—ആ തവിട്ടുനിറമുള്ള രണ്ടു അശ്വങ്ങൾ, അവനെ ഇവിടെ ഞങ്ങളിലേക്കു കൊണ്ടുവരട്ടെ.
Mantra 5
अतो वयमन्तमेभिर्युजानाः स्वक्षत्रेभिस्तन्वः शुम्भमानाः । महोभिरेताँ उप युज्महे न्विन्द्र स्वधामनु हि नो बभूथ ॥
അതുകൊണ്ട് ഞങ്ങൾ—ഈ ഏറ്റവും സമീപമുള്ള ശക്തികളോടു യുക്തരായി, അവരുടെ സ്വക്ഷത്രം—സ്വാധീനാധിപത്യ-ശക്തിയാൽ നമ്മുടെ തനുവിനെ ശോഭിപ്പിച്ചു—അവരുടെ മഹിമകളാൽ ഇപ്പോൾ അവരോടു ഞങ്ങളെ ചേർക്കുന്നു. ഹേ ഇന്ദ്രാ, നിന്റെ സ്വധാ—സ്വഭാവ-നിയമം അനുസരിക്ക; കാരണം നീ സത്യമായും ഞങ്ങൾക്കായി അങ്ങനെ തന്നെയായി വന്നിരിക്കുന്നു.
Mantra 6
क्व स्या वो मरुतः स्वधासीद्यन्मामेकं समधत्ताहिहत्ये । अहं ह्युग्रस्तविषस्तुविष्मान्विश्वस्य शत्रोरनमं वधस्नैः ॥
എവിടെയായിരുന്നു നിങ്ങളുടെ സ്വധാ—സ്വ-നിയമം, ഹേ മരുതുകളേ, നിങ്ങൾ എന്നെ ഒറ്റയ്ക്കായി അഹിഹത്യേ—സർപ്പവധത്തിന്റെ യുദ്ധത്തിൽ നേരിട്ടുനിർത്തിയപ്പോൾ? കാരണം ഞാൻ—ഉഗ്രൻ, തവിഷൻ, തുവിഷ്മാൻ—സകലത്തിന്റെയും ശത്രുവിനെ എന്റെ വധസ്നൈഃ—വധകരമായ ആയുധങ്ങളാൽ നമിപ്പിച്ചു.
Mantra 7
भूरि चकर्थ युज्येभिरस्मे समानेभिर्वृषभ पौंस्येभिः । भूरीणि हि कृणवामा शविष्ठेन्द्र क्रत्वा मरुतो यद्वशाम ॥
ഹേ ബലവാനായ വൃഷഭനേ! യുക്തമായ (യുജ്യ) ശക്തികളാൽ—ഞങ്ങളോടു സമമായ, ബന്ധുസ്വഭാവമായ പൗംസ്യങ്ങളാൽ—നീ ഞങ്ങൾക്കായി വളരെ പ്രവർത്തിച്ചു. കാരണം ഞങ്ങളും അനേകം കാര്യങ്ങൾ സാധിപ്പിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു—ഹേ അതിപ്രബലനായ ഇന്ദ്രനേ! മരുത്തുകളുടെ വശപ്രകാരംയും ക്രതു (സചേതന സംകല്പ-ശക്തി) യാലും, അധിപത്യത്തിലേക്കു ഞങ്ങൾ പ്രേരിതരാകുമ്പോൾ.
Mantra 8
वधीं वृत्रं मरुत इन्द्रियेण स्वेन भामेन तविषो बभूवान् । अहमेता मनवे विश्वश्चन्द्राः सुगा अपश्चकर वज्रबाहुः ॥
ഹേ മരുത്തുകളേ! എന്റെ സ്വന്തം ഇന്ദ്രിയ (ഇന്ദ്ര-ബലം) കൊണ്ടു ഞാൻ വൃത്രനെ—ആവരണക്കാരനെ—വധിച്ചു; എന്റെ സ്വന്തം തേജസ്സാൽ ഞാൻ പ്രചണ്ഡനായി. വജ്രം ധരിച്ച ഭുജമുള്ള ഞാൻ, മനുഷ്യനുവേണ്ടി ഈ ജലങ്ങളെ—വിശ്വചന്ദ്ര, സർവ്വത്ര പ്രകാശമുള്ള—സുഖഗമ്യമായി, സന്തോഷകരമായ മുന്നേറ്റത്തിന്റെ പാതകളായി ഒരുക്കി.
Mantra 9
अनुत्तमा ते मघवन्नकिर्नु न त्वावाँ अस्ति देवता विदानः । न जायमानो नशते न जातो यानि करिष्या कृणुहि प्रवृद्ध ॥
ഹേ മഘവനേ! നിന്റെ മഹിമ അനുഉത്തമം; അറിയുന്ന യാതൊരു ദേവതയും നിനക്കു സമനല്ല. ജനിക്കുന്നവനും അല്ല, ജനിച്ചവനും അല്ല—നീ ചെയ്യുവാനുള്ള കാര്യങ്ങളെ എത്തിച്ചേരുകയില്ല; ഹേ നിരന്തരം വർദ്ധിക്കുന്നവനേ! അവയെ നീ തന്നേ നിർവഹിക്ക.
Mantra 10
एकस्य चिन्मे विभ्वस्त्वोजो या नु दधृष्वान्कृणवै मनीषा । अहं ह्युग्रो मरुतो विदानो यानि च्यवमिन्द्र इदीश एषाम् ॥
ഒരാളിൽ മാത്രമായാലും എനിക്കു സർവ്വവ്യാപിയായ ബലതേജസ് ലഭിക്കട്ടെ; ധൈര്യത്തോടെ ഞാൻ എന്റെ മനീഷ (ചിന്താ-പ്രേരണം) രൂപപ്പെടുത്തട്ടെ. ഹേ മരുതുകളേ, ഞാൻ തീർച്ചയായും ഉഗ്രൻ, അറിവുള്ളവൻ; ഞാൻ ഏത് ഏത് കാര്യങ്ങളെ ചലിപ്പിക്കുകയോ ഉണർത്തുകയോ ചെയ്യുമോ—അവയൊക്കെയിലും ഇന്ദ്രൻ മാത്രമാണ് അധിപതി.
Mantra 11
अमन्दन्मा मरुतः स्तोमो अत्र यन्मे नरः श्रुत्यं ब्रह्म चक्र । इन्द्राय वृष्णे सुमखाय मह्यं सख्ये सखायस्तन्वे तनूभिः ॥
ഹേ മരുതുകളേ, ഇവിടെ സ്തോത്രഗാനത്തോടെ നിങ്ങൾ എന്നെ ആനന്ദിപ്പിച്ചു; ഹേ നരന്മാരേ (വീരന്മാരേ), നിങ്ങൾ എനിക്കായി ശ്രവണാർഹമായ ബ്രഹ്മ (പവിത്ര വചനം) നിർമ്മിച്ചപ്പോൾ. വൃഷഭനായ ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി, സുമുഖനായവനുവേണ്ടി, എനിക്കുവേണ്ടിയും—സഖ്യതയിൽ സഖാക്കളായ നിങ്ങൾ—നിങ്ങളുടെ തനുക്കളോടെ എന്റെ തനുവിനരികെ വന്നു.
Mantra 12
एवेदेते प्रति मा रोचमाना अनेद्यः श्रव एषो दधानाः । संचक्ष्या मरुतश्चन्द्रवर्णा अच्छान्त मे छदयाथा च नूनम् ॥
ഇങ്ങനെ തന്നെ ഇവർ (മരുതുകൾ) എനിക്കു നേരെ പ്രകാശിച്ച്, കളങ്കമില്ലാത്ത ശ്രവസ് (യശസ്)യും ഈ പ്രേരണയും ധരിക്കുന്നു. ഹേ ചന്ദ്രവർണ്ണ മരുതുകളേ, ഒരുമിച്ച് എന്നെ നോക്കി നിങ്ങൾ അടുത്തുവന്നു; ഇപ്പോൾ നിങ്ങൾ എന്നെ മൂടുന്നു—രക്ഷിച്ച്, ചുറ്റിപ്പറ്റി.
Mantra 13
को न्वत्र मरुतो मामहे वः प्र यातन सखीँरच्छा सखायः । मन्मानि चित्रा अपिवातयन्त एषां भूत नवेदा म ऋतानाम् ॥
ഇവിടെ, ഹേ മരുതുകളേ, നിങ്ങളെ മഹിമപ്പെടുത്താൻ ആര് കഴിയുന്നു? ഹേ സഖാക്കളേ, നിങ്ങളുടെ സഖന്മാരുടെ അടുക്കൽ മുന്നേറുക. എന്റെ വർണ്ണവൈവിധ്യമുള്ള ചിന്തകളെ കാറ്റുപോലെ പരത്തുക; ഋതത്തിന്റെ സത്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് നിങ്ങൾ എനിക്ക് ‘നവ-വിദ്’ (പുതുതായി അറിയുന്നവർ) ആകുക.
Mantra 14
आ यद्दुवस्याद्दुवसे न कारुरस्माञ्चक्रे मान्यस्य मेधा । ओ षु वर्त्त मरुतो विप्रमच्छेमा ब्रह्माणि जरिता वो अर्चत् ॥
ഗായകൻ സേവനത്തിനായി സേവിക്കുമ്പോൾ, മാന്യന്റെ (യോഗ്യന്റെ) മേധാ നമ്മെ രൂപപ്പെടുത്തി (ഒരു ഉപകരണമായി). അതിനാൽ, ഹേ മരുതുകളേ, വിപ്രന്റെ (പ്രചോദിത ഋഷിയുടെ) അടുക്കലേക്ക് തിരിയുക; ജരിതാ (സ്തുതികാരൻ) നിങ്ങള്ക്കായി ഈ ബ്രഹ്മാണി—വാക്കിന്റെ ശക്തികൾ—അർപ്പിച്ചു പാടിയിരിക്കുന്നു.
Mantra 15
एष वः स्तोमो मरुत इयं गीर्मान्दार्यस्य मान्यस्य कारोः । एषा यासीष्ट तन्वे वयां विद्यामेषं वृजनं जीरदानुम् ॥
ഹേ മരുതുകളേ, ഇതാണ് നിങ്ങളുടെ സ്തോമം; ഇത് മാന്യനായ മാൻദാര്യ ഗായകന്റെ ഗീർ (ഗാനം) ആകുന്നു. ഇതുമായി നമ്മുടെ തനുവിലേക്കു (ദേഹധാരി അസ്തിത്വത്തിലേക്കു) വരിക, ഞങ്ങൾ ഈ ശക്തിമത്തായ ഗണത്തെ—വേഗത്തിൽ ദാനം ചെയ്യുന്നവനെ—ഈ ശക്തിയുടെ പരിപൂർണ്ണതയെ അറിയേണ്ടതിന്.
It is a hymn in the form of a dialogue where the Maruts are praised for their unified storm-power, and Indra asserts his own decisive role in slaying Vṛtra and freeing the waters.
The line emphasizes Indra’s sovereignty and independent might, while still keeping the Maruts within the sacred conversation as allied forces whose collective energy shapes the storm and supports cosmic order.
It can be recited as a prayer for courage, protection, and clear progress—symbolized by “easy-moving waters”—invoking the Maruts for energized harmony and Indra for decisive removal of obstacles.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.