Sukta 166
Sukta 1.166
Agastya Māna (traditional for RV 1.166)
Maruts (with implicit linkage to the 'Bull' power, often Indra)
Triṣṭubh
ಋಗ್ವೇದ 1.166 ಮರುತರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಉತ್ಸಾಹಭರಿತ ಸ್ತೋತ್ರ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರ ಆವೇಗಮಯ “ಜನನ”, ಗುಡುಗು-ಗುಡುಗು ಹೆಜ್ಜೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಗುವ ಯಾತ್ರೆ, ಮತ್ತು ಅಡ್ಡಿಗಳನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿ ಆರಾಧಕನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಯೋಧಸಮಾನ ಶಕ್ತಿ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಅವರ ದೂರವ್ಯಾಪಿ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಹೊಗಳಿ, ಗೃಹವನ್ನು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಂತಾನ ಮತ್ತು ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು—ಕಾಪಾಡುವಂತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಜೀವನದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಯಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಬಲವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುವಂತೆ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಗೀತಿಯೇ ಅರ್ಪಣೆಯಾಗಿ ಮರುತರನ್ನು ಪೋಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿಜಯಸಾಮರ್ಥ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಆಗಮಿಸುವಂತೆ ಆಹ್ವಾನಿಸುವ ಸಾಧನವಾಗುತ್ತದೆ.
Mantras
Mantra 1
तन्नु वोचाम रभसाय जन्मने पूर्वं महित्वं वृषभस्य केतवे । ऐधेव यामन्मरुतस्तुविष्वणो युधेव शक्रास्तविषाणि कर्तन ॥
ಈಗ ನಾವು ಉಗ್ರವಾದ ಜನ್ಮವನ್ನು ಹೇಳೋಣ—ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಕೇತು (ಚಿಹ್ನೆ)ಗಾಗಿ ವೃಷಭನ ಆದಿ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು. ಹೇ ತುವಿಷ್ವಣ ಮರುತರೆ, ನಿಮ್ಮ ಗತಿ ಪ್ರಜ್ವಲಿತ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ; ಹೇ ಶಕ್ರರೆ, ಯೋಧರಂತೆ ನೀವು ಬಲದ ಪರಾಕ್ರಮಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತೀರಿ.
Mantra 2
नित्यं न सूनुं मधु बिभ्रत उप क्रीळन्ति क्रीळा विदथेषु घृष्वयः । नक्षन्ति रुद्रा अवसा नमस्विनं न मर्धन्ति स्वतवसो हविष्कृतम् ॥
ನಿತ್ಯವೂ ಪ್ರಿಯ ಪುತ್ರನನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುವಂತೆ, ಅವರು ಮಧುರ ಮಧು—ಆನಂದದ ಸಿಹಿಯನ್ನು—ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಉಗ್ರ ಮರುತರು ವಿಧಥಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ರುದ್ರರು ತಮ್ಮ ಅವಸಾ (ಸಹಾಯ)ದಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸುವವನ ಬಳಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತಾರೆ; ಸ್ವತವಸ (ಸ್ವಬಲ) ಹೊಂದಿದವರು ಹವಿಷ್ಕೃತ—ಅರ್ಪಣವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದವನನ್ನು—ಕುಗ್ಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅವನ ಕರ್ಮ ಯಜ್ಞೀಯ ಹವಿಷವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
Mantra 3
यस्मा ऊमासो अमृता अरासत रायस्पोषं च हविषा ददाशुषे । उक्षन्त्यस्मै मरुतो हिता इव पुरू रजांसि पयसा मयोभुवः ॥
ಯಾರಿಗೆ ಅಮೃತ ಊಮಾಸರು (ಸಹಾಯಕ ದೇವರುಗಳು) ರಾಯಸ್ಪೋಷ ಮತ್ತು ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದರು—ಅವನು ಹವಿಷದಿಂದ ದಾನ ಮಾಡಿದ ಕಾರಣ—ಅವನಿಗೆ ಹಿತ ಇವ (ಹಿತೈಷಿಗಳು) ಮರುತರು ಹಾಲಿನಂತೆ ಪಯಸದಿಂದ ಅನೇಕ ರಜಾಂಸಿಗಳನ್ನು, ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಹು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು, ಸುರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಮಯೋಭುವಃ ಆಗಿ ಆನಂದ-ಸೌಖ್ಯದ ಶಕ್ತಿಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ.
Mantra 4
आ ये रजांसि तविषीभिरव्यत प्र व एवासः स्वयतासो अध्रजन् । भयन्ते विश्वा भुवनानि हर्म्या चित्रो वो यामः प्रयतास्वृष्टिषु ॥
ಓ ಮರುತಗಣಗಳೇ, ನಿಮ್ಮ ತವಿಷೀಭಿಃ (ಪ್ರಚಂಡ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ) ವಿಶಾಲ ರಜಾಂಸಿಗಳಲ್ಲಿ—ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಆಕಾಶಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ—ನೆಯ್ದಂತೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ; ನೀವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮುನ್ನಡೆದು ಧಾವಿಸುತ್ತೀರಿ, ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ. ನಿಮ್ಮ ಚಿತ್ರಃ—ಬಹುವರ್ಣ—ಯಾಮಃ (ಯಾತ್ರೆ/ಗತಿ) ತಣಿದ ಭಾಲಗಳ (ವೃಷ್ಟಿ-ಶಸ್ತ್ರಗಳ) ನಡುವೆ ಸಾಗುವಾಗ, ನಿಮ್ಮ ನಿಯತ, ಸಂಯತ ಆಕ್ರಮಣ ಹೊರಟಾಗ—ಎಲ್ಲ ಭುವನಗಳೂ ಭಯಪಡುವವು; ದೃಢ ಹರ್ಮ್ಯಗಳೂ (ಸ್ಥಿರ ನಿವಾಸಗಳೂ) ಕಂಪಿಸುವವು.
Mantra 5
यत्त्वेषयामा नदयन्त पर्वतान्दिवो वा पृष्ठं नर्या अचुच्यवुः । विश्वो वो अज्मन्भयते वनस्पती रथीयन्तीव प्र जिहीत ओषधिः ॥
ನಿಮ್ಮ ದೀಪ್ತ ವೇಗಮಯ ಓಟದಲ್ಲಿ ನೀವು ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಗರ್ಜಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತೀರಿ; ಮತ್ತು ನರ್ಯ (ವೀರ) ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ದ್ಯೌಃನ ಪೃಷ್ಟಂ—ಆಕಾಶದ ಬೆನ್ನು—ಸಹ ಚಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತೀರಿ. ಆಗ ನಿಮ್ಮ ಅಜ್ಮನ್ (ಧಾವ/ಪ್ರೇರಣೆ)ದಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವನಸ್ಪತಿಯೂ ಭಯಪಡುವುದು; ಔಷಧಿಗಳು ರಥಗಳ ಧಾವದ ಕೆಳಗೆ ಇರುವಂತೆ ವಾಲುತ್ತವೆ.
Mantra 6
यूयं न उग्रा मरुतः सुचेतुनारिष्टग्रामाः सुमतिं पिपर्तन । यत्रा वो दिद्युद्रदति क्रिविर्दती रिणाति पश्वः सुधितेव बर्हणा ॥
ಓ ಉಗ್ರ ಮರುತಗಳೇ, ಸುಚೇತು (ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ಬುದ್ಧಿ)ಯಿಂದ, ಅರಿಷ್ಟಗ್ರಾಮಾಃ—ಅಭಂಗ ಸಾಲುಗಳಿರುವ ಸೇನೆಗಳೇ—ನಮಗೆ ಸುಮತಿ (ಶ್ರೇಷ್ಠ ಚಿಂತನೆ/ಸದುದ್ದೇಶ)ಯನ್ನು ತುಂಬಿರಿ. ನಿಮ್ಮ ವಿದ್ಯುತ್ ತೀಕ್ಷ್ಣ ದಂತದಿಂದ ಕಚ್ಚಿ, ಕೂರುವಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿ ಅದು ಅಂಧಕಾರದ ಪಶುಗಳನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ—ಸುದ್ಹಿತ (ದೃಢವಾಗಿ ನೆಟ್ಟ) ಆಯುಧವು ಚೀರಿ ಹರಿಯುವಂತೆ.
Mantra 7
प्र स्कम्भदेष्णा अनवभ्रराधसोऽलातृणासो विदथेषु सुष्टुताः । अर्चन्त्यर्कं मदिरस्य पीतये विदुर्वीरस्य प्रथमानि पौंस्या ॥
ಹೇ ಸ್ಕಂಭ-ದೇಷ್ಣಾ (ಆಧಾರಸ್ತಂಭಗಳಂತೆ), ದಾನದಲ್ಲಿ ಅಖಂಡರು, ಅಪರಾಧರಹಿತರು—ನೀವು ವಿದಥಗಳಲ್ಲಿ ಸುಷ್ಟುತ (ಯಥಾವಿಧಿ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರು). ಮದಿರ ಆನಂದದ ಪಾನಕ್ಕಾಗಿ ನೀವು ಅರ್ಕ (ಸ್ತೋತ್ರ)ವನ್ನು ಅರ್ಚಿಸುತ್ತೀರಿ; ಅಂತರಸ್ಥ ವೀರನ ಮೊದಲ ಪೌಂಸ್ಯ (ವೀರ್ಯ-ಪರಾಕ್ರಮ)ಗಳನ್ನು ನೀವು ತಿಳಿದಿರುವಿರಿ.
Mantra 8
शतभुजिभिस्तमभिह्रुतेरघात्पूर्भी रक्षता मरुतो यमावत । जनं यमुग्रास्तवसो विरप्शिनः पाथना शंसात्तनयस्य पुष्टिषु ॥
ಹೇ ಮರುತರೆ, ನಿಮ್ಮ ಶತಭುಜಗಳಿಂದ ಅಘಾತದ ಆಕ್ರಮಣದಿಂದ—ನೀವು ಅನುಗ್ರಹಿಸುವ ಅವನನ್ನು—ಎಲ್ಲೆಡೆ ರಕ್ಷಿಸಿರಿ. ಯಾರನ್ನು ನೀವು ಉಗ್ರರು, ತವಸ್ವಿಗಳು, ವಿರಪ್ಶಿನಃ (ದೂರವ್ಯಾಪಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು) ಆಗಿ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಸುತ್ತೀರೋ—ಆ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಸ್ತುತಿಯ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಕಾಪಾಡಿರಿ, ಅವನ ತನಯ (ಸಂತಾನ)ದ ಪುಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ.
Mantra 9
विश्वानि भद्रा मरुतो रथेषु वो मिथस्पृध्येव तविषाण्याहिता । अंसेष्वा वः प्रपथेषु खादयोऽक्षो वश्चक्रा समया वि वावृते ॥
ಹೇ ಮರುತರೆ, ನಿಮ್ಮ ರಥಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಭದ್ರ ಶಕ್ತಿಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ—ಪರಸ್ಪರ ಬಲಸ್ಪರ್ಧೆಯಂತೆ ತವಿಷಾ (ಪ್ರಚಂಡತೆ) ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮುಂದಿನ ಪಥಗಳಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಅಂಸಗಳಲ್ಲಿ (ಭುಜ/ಭುಜಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ) ಖಾದಯಃ (ಕಚ್ಚುವ ಧಾರೆಗಳು) ಇವೆ; ನಿಮ್ಮ ಅಕ್ಷ ಮತ್ತು ಚಕ್ರಗಳು ಸಮಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಸರಿಯಾದ ಲಯದಲ್ಲಿ, ಒಟ್ಟಾಗಿ ಉರುಳುತ್ತವೆ.
Mantra 10
भूरीणि भद्रा नर्येषु बाहुषु वक्षस्सु रुक्मा रभसासो अञ्जयः । अंसेष्वेताः पविषु क्षुरा अधि वयो न पक्षान्व्यनु श्रियो धिरे ॥
ಹೇ ವೀರ ಮರುತರೆ, ನಿಮ್ಮ ನರ್ಯ (ವೀರ) ಬಾಹುಗಳ ಮೇಲೆ ಅನೇಕ ಮಂಗಳಕರ ತೇಜಸ್ಸುಗಳು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತವೆ; ನಿಮ್ಮ ವಕ್ಷಸ್ಥಳಗಳ ಮೇಲೆ ಸುವರ್ಣ ರುಕ್ಮ-ಆಭರಣಗಳು ಇವೆ, ಹೇ ವೇಗಶಾಲಿಗಳೇ. ನಿಮ್ಮ ಅಂಸಗಳ ಮೇಲೆ ಈ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಕ್ಷುರ-ಧಾರೆಗಳು ಪವಿಷು (ಅಂಚು/ರಿಮು)ಗಳ ಮೇಲೆ ಅಧಿಷ್ಠಿತವಾಗಿವೆ; ಪಕ್ಷಿಗಳು ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಹರಡುವಂತೆ, ನಿಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಶ್ರೀಯಃ (ಯಶಸ್ಸು-ಸಮೃದ್ಧಿಗಳು) ವ್ಯಾಪಿಸಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ.
Mantra 11
महान्तो मह्ना विभ्वो विभूतयो दूरेदृशो ये दिव्या इव स्तृभिः । मन्द्राः सुजिह्वाः स्वरितार आसभिः सम्मिश्ला इन्द्रे मरुतः परिष्टुभः ॥
ಮಹತ್ತಿನಿಂದ ಮಹಾನ್, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ—ನಿಮ್ಮ ವಿಭೂತಿಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತವೆ; ದೀಪ್ತ ರೂಪಗಳಿಂದ ನೀವು ದೂರದರ್ಶಿಗಳು, ದಿವ್ಯ ಸತ್ತ್ವಗಳಂತೆ. ಮಂದಸ್ವರದವರು, ಸುಜಿಹ್ವರು, ತಮ್ಮ ಬಾಯಿಂದಲೇ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸುವವರು—ಮರುತರು ಇಂದ್ರನೊಂದಿಗೆ ಸಂಮಿಶ್ರಿತರಾಗಿ, ಸ್ತುತಿಯ ಪರಿಷ್ಟುಭ್ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪರಿವೃತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
Mantra 12
तद्वः सुजाता मरुतो महित्वनं दीर्घं वो दात्रमदितेरिव व्रतम् । इन्द्रश्चन त्यजसा वि ह्रुणाति तज्जनाय यस्मै सुकृते अराध्वम् ॥
ಹೇ ಸುಜಾತ ಮರುತರೆ, ಆ ಮಹಿಮೆಯು ನಿಮ್ಮದೇ; ನಿಮ್ಮ ದಾತ್ರ (ದಾನ) ದೀರ್ಘಕಾಲ ಸ್ಥಿರ—ಅದಿತಿಯ ವ್ರತದಂತೆ ಅಚಲ ನಿಯಮ. ಇಂದ್ರನೂ ಸಹ ಬಲದಿಂದ ಅದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲಾರನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಸುಕೃತ ಮಾಡುವ ಜನನಿಗೆ ಅದನ್ನು ಪ್ರಾಪ್ಯಮಾಡಿರಿ—ನಿಮ್ಮ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಸಹಾಯವನ್ನು ಅವನಿಗೆ ದಯಪಾಲಿಸಿರಿ.
Mantra 13
तद्वो जामित्वं मरुतः परे युगे पुरू यच्छंसममृतास आवत । अया धिया मनवे श्रुष्टिमाव्या साकं नरो दंसनैरा चिकित्रिरे ॥
ಹೇ ಮರುತರೆ, ನಿಮ್ಮ ಈ ಜಾಮಿತ್ವ (ಬಂಧುತ್ವ) ಪೂರ್ವ ಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ ಇತ್ತು; ಹೇ ಅಮೃತರೆ, ನೀವು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಪ್ರೇರಿತ ವಾಣಿ/ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಪೋಷಿಸಿದ್ದೀರಿ. ಈ ಧಿಯಾ (ಚಿಂತನೆ-ಪ್ರೇರಣೆ) ಯಿಂದ ನೀವು ಮನುಗೆ ಶ್ರುಷ್ಟಿ (ಶ್ರವಣ-ಶಕ್ತಿ) ಯನ್ನೂ, ಉಣ್ಣಿನಿಂದ ಆವೃತವಾದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನೂ ನೀಡಿದಿರಿ; ಹೇ ನರೋ (ವೀರರೆ), ನಿಮ್ಮ ದಂಸನೈಃ (ಕೌಶಲ್ಯ-ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ) ನೀವು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಅದನ್ನು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿದಿರಿ.
Mantra 14
येन दीर्घं मरुतः शूशवाम युष्माकेन परीणसा तुरासः । आ यत्ततनन्वृजने जनास एभिर्यज्ञेभिस्तदभीष्टिमश्याम् ॥
ಹೇ ಮರುತರೆ, ಅದೇ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ನಾವು ದೀರ್ಘವಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗಲಿ—ಹೇ ತುರಾಸಃ (ವೇಗಶಾಲಿಗಳೇ/ಪ್ರಚಂಡರೇ), ನಿಮ್ಮ ಪರೀಣಸಾ (ಪೂರ್ಣತೆಯಿಂದ). ನೀವು ಮಾನವಜೀವನದ ವೃಜನ (ಸಂಘರ್ಷ-ಮೈದಾನ)ದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವಾಗ, ಈ ಯಜ್ಞಗಳ ಮೂಲಕ ನಾವು ಆ ಅಭೀಷ್ಟಿ (ಇಚ್ಛಿತ ಸಾಧನೆ) ಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ.
Mantra 15
एष वः स्तोमो मरुत इयं गीर्मान्दार्यस्य मान्यस्य कारोः । एषा यासीष्ट तन्वे वयां विद्यामेषं वृजनं जीरदानुम् ॥
ಹೇ ಮರುತರೆ, ಇದು ನಿಮ್ಮ ಸ್ತೋಮ; ಇದು ಮಾನ್ಯ ಕಾರು (ಸ್ತುತಿಕಾರ)ನ ಗೀರ್ (ಗಾನ). ಇದರ ಮೂಲಕ ನೀವು ನಮ್ಮ ತನ್ವೇ (ದೇಹಧಾರಿ ಅಸ್ತಿತ್ವ)ದ ಬಳಿಗೆ ವಯಾಂ (ಪೋಷಣೆ/ಬಲ)ವನ್ನು ತಂದು ಬನ್ನಿರಿ; ಆಗ ನಾವು ಈ ವೃಜನ (ಸಂಘರ್ಷ-ಕ್ಷೇತ್ರ)ವನ್ನು ತಿಳಿದು ಅದನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳೋಣ, ಮತ್ತು ಜೀರದಾನು (ದಾನದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ದೃಢ) ದಾತನನ್ನು ಪಡೆಯೋಣ.
Inside Sukta 166
How it unfolds
- Where it opens
The hymn opens by declaring an intention to speak of the Maruts’ impetuous origin and the primal greatness of the ‘Bull’ power, setting a tone of revelation and force.
- Development
It builds an image of the Maruts as fire-like in motion and warrior-like in action—loud, swift, and effective—then turns to concrete petitions: protection from harm, guidance, and prosperity for the favored person and his lineage.
- Climax
The protective appeal peaks in the vision of the Maruts’ immense capacity (many-armed guardianship) that wards off onrushing danger and secures growth through the power of praise.
- Where it settles
It resolves by formally offering the stoma (hymn) and inviting the Maruts to come to the worshipper’s embodied life with nourishment, granting competence to win in life’s contests and obtain enduring givers of wealth.
The deity: Maruts
- In the VedaThe Maruts are storm-deities—young, splendid, loud-roaring, many-armed, and battle-ready—moving in companies with brilliance and sound, shaking heaven and earth with their rush. They are praised as strong helpers whose onslaught breaks resistance, yet who also protect and foster the worshipper and his household.
- Cosmic functionThey energize the atmosphere with wind, storm, rain, and thunder; they clear the way for cosmic order by dispersing obstruction and by aiding the triumph of divine power (often in Indra’s sphere). They also function as protectors who avert harm and promote increase—cattle, children, vitality, and communal well-being.
- Inner significanceThe Maruts symbolize surging life-force and collective heroic will: the disciplined “storm” of energies that breaks inertia, purifies by shaking loose what is stagnant, and defends the aspirant. Their movement is the inner awakening of courage, clarity, and forward-driving power guided by inspired praise.
The seer
- Agastya MānaĀgastya (Agastya) lineage; traditionally counted among the Māna-associated seers in this hymn’s attribution · A major Vedic ṛṣi famed for hymns of powerful, compact diction—especially to the Maruts—and for embodying disciplined tapas joined to potent speech (vāc) that “makes a path” for divine forces.
Famous verses
vṛṣabhasya ketave
śatabhujibhis
eṣa vaḥ stomo
Attributes of the deity
- storm-host (gaṇa) moving together
- tremendous sound and brilliance
- warrior-like force and swiftness
- many-armed/immensely capable protectors
- bestowers of nourishment, growth, and victory
- allied to the ‘Bull’ potency (vṛṣabha)—often resonant with Indra’s strength
Also by this seer
- Rig Veda Mandala 1 Marut-hymns traditionally linked with Agastya (including nearby Marut sūktas in the 1.165–1.171 cluster)
- Rig Veda Mandala 7: many hymns are attributed to Agastya and his family tradition in later Vedic reckoning
- Agastya’s broader Vedic-epic memory: exemplar of ascetic power and a transmitter of mantra-knowledge in later śruti/smṛti traditions
The rite, step by step
- Kindle and steady the sacred fire (Agni) and establish the ritual space with protective intention.
- Recite the opening verses to recall the Maruts’ primal greatness and to ‘announce’ their luminous sign (ketu) and approach.
- Offer oblations while chanting verses that praise their roar, speed, and battle-might, requesting the breaking of harms and hostile forces.
- Recite the protective petitions (e.g., the ‘hundred-armed’ guarding) for the patron and household—children, increase, and safe passage.
- Conclude with the dedicatory stanza presenting the hymn as the offering and inviting the Maruts to come with iṣ (nourishment) and grant mastery in the field of struggle (vṛjana).
Offerings
- Ghee/clarified butter into Agni
- Soma libations (where applicable)
- Grain-cakes or simple food offerings (context-dependent)
- The hymn (stoma/gīr) itself as a primary ‘offering’
Frequently Asked Questions
The Maruts are a company of storm-deities—loud, swift, and brilliant—praised as warrior-like helpers who protect the worshipper and drive away harm, often moving in the sphere of Indra’s power.
It asks them to guard the favored person from dangers, to support prosperity—especially children and growth—and to grant strength to win in life’s struggles.
Because in Vedic ritual the stoma (praise-song) is a real offering: the poet presents the mantra as a gift that draws the Maruts near and activates their protection and nourishment.
Ask anything about Sukta 166 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
