Adhyaya 72

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे पुरदाहे नन्दिकेश्वरवाक्यं नाम एकसप्ततितमो ऽध्यायः सूत उवाच शिवस् छरिओत् फ़ोर् देस्त्रुच्तिओन् ओफ़् त्रिपुर अथ रुद्रस्य देवस्य निर्मितो विश्वकर्मणा सर्वलोकमयो दिव्यो रथो यत्नेन सादरम्

Như vậy, trong Śrī Liṅga Mahāpurāṇa, phần Pūrva-bhāga, nơi thuật chuyện thiêu đốt Tripura—gọi là “Lời của Nandikeśvara”—là chương thứ bảy mươi hai. Sūta nói: Bấy giờ, để diệt Tripura, Viśvakarmā đã hết lòng cẩn trọng và cung kính tạo tác cho thần Rudra một cỗ chiến xa thiên giới, kết tinh từ mọi thế giới.

Verse 2

सर्वभूतमयश्चैव सर्वदेवनमस्कृतः सर्वदेवमयश्चैव सौवर्णः सर्वसंमतः

Ngài thấm khắp mọi loài hữu tình, và được chư thiên đồng cúi đầu đảnh lễ. Ngài cũng là tinh túy ở trong hết thảy các thần; rực sáng như vàng, được mọi bậc đều thừa nhận và tán đồng.

Verse 3

रथाङ्गं दक्षिणं सूर्यो वामाङ्गं सोम एव च दक्षिणं द्वादशारं हि षोडशारं तथोत्तरम्

Trong bánh xe vũ trụ ấy, Mặt Trời là phía bên phải, còn Mặt Trăng quả thật là phía bên trái. Phần bên phải được nói có mười hai nan, và phần phía bắc cũng có mười sáu nan.

Verse 4

अरेषु तेषु विप्रेन्द्राश् चादित्या द्वादशैव तु शशिनः षोडशारेषु कला वामस्य सुव्रताः

Hỡi bậc tối thắng trong hàng Bà-la-môn, trên những nan ấy an vị mười hai Āditya; và trên mười sáu nan của Mặt Trăng là mười sáu kalā—các tuần nguyệt—đặt ở phía trái theo trật tự cát tường, đúng pháp.

Verse 5

ऋक्षाणि च तदा तस्य वामस्यैव तु भूषणम् नेम्यः षडृतवश्चैव तयोर्वै विप्रपुङ्गवाः

Hỡi bậc Bà-la-môn tối thượng! Khi ấy, các tú (nakṣatra) trở thành đồ trang sức nơi phía trái của Ngài; và vành bánh xe cùng sáu mùa cũng thành sự điểm tô cho những chi phần vũ trụ của Đấng Chúa—tỏ bày rằng mọi thời gian và trật tự đều nương tựa nơi Pati, Thượng Đế Śiva tối cao.

Verse 6

पुष्करं चान्तरिक्षं वै रथनीडश् च मन्दरः अस्ताद्रिरुदयाद्रिश् च उभौ तौ कूबरौ स्मृतौ

Pushkara và Antarikṣa, Rathanīḍa và Mandara; cũng vậy Astādri và Udayādri—hai ngọn này được ghi nhớ là đôi đỉnh biên giới (kūbara), đánh dấu những giới hạn vũ trụ đã được an định trong tạo hóa có trật tự của Śiva.

Verse 7

अधिष्ठानं महामेरुर् आश्रयाः केसराचलाः वेगः संवत्सरस्तस्य अयने चक्रसंगमौ

Mahāmeru là trục nền tảng của nó; các dãy núi Keśarācala là nơi nương tựa nâng đỡ. Lộ trình được đo định của nó là một năm; và hai ayana là những điểm giao hội của bánh xe thiên giới.

Verse 8

मुहूर्ता बन्धुरास्तस्य शम्याश्चैव कलाः स्मृताः तस्य काष्ठाः स्मृता घोणा चाक्षदण्डाः क्षणाश् च वै

Đối với phép tính thời gian ấy, các muhūrta được dạy là những đơn vị “bandhurā” của nó; và śamyā được ghi nhớ là các kalā. Cũng vậy, những phân đoạn nhỏ hơn được tuyên thuyết là kāṣṭhā, ghoṇā, akṣa-daṇḍa, và cả kṣaṇa (sát-na).

Verse 9

निमेषाश्चानुकर्षाश् च ईषा चास्य लवाः स्मृताः द्यौर्वरूथं रथस्यास्य स्वर्गमोक्षावुभौ ध्वजौ

Những cái chớp mắt (nimeṣa) và các khoảnh khắc nối tiếp (anukarṣa) được biết là thước đo thời gian của nó; còn cây trụ của nó là những vi sát-na (lavāḥ). Bầu trời chính là tấm che của cỗ xe này, và hai lá cờ của nó là svarga và mokṣa—cõi trời và giải thoát.

Verse 10

धर्मो विरागो दण्डो ऽस्य यज्ञा दण्डाश्रयाः स्मृताः दक्षिणाः संधयस्तस्य लोहाः पञ्चाशदग्नयः

Đối với hình thái vũ trụ này, tương ưng với cây gậy kỷ luật (daṇḍa), thì Dharma và Vairāgya (ly tham) được tuyên xưng chính là cây gậy của Ngài. Các tế lễ (yajña) được nói là nương tựa nơi cây gậy ấy; các lễ vật cúng dường (dakṣiṇā) là những khớp nối của Ngài; và các “kim loại” của Ngài là năm mươi ngọn lửa—biểu trưng cho vô số hỏa tế được nâng đỡ bởi trật tự và sự xả ly.

Verse 11

युगान्तकोटी तौ तस्य धर्मकामावुभौ स्मृतौ ईषादण्डस्तथाव्यक्तं बुद्धिस्तस्यैव नड्वलः

Vào lúc tận cùng các thời đại, hai điều ấy—Dharma và Kāma—được ghi nhớ như cặp đôi của Ngài. Cây gậy thúc (īṣā-daṇḍa) của Ngài cũng chính là Avyakta, Đấng Vô Hiển; và Buddhi, trí tuệ phân biệt của Ngài, quả thật là sợi thòng lọng (pāśa) ràng buộc, chế ngự và dẫn dắt muôn loài.

Verse 12

कोणस् तथा ह्यहङ्कारो भूतानि च बलं स्मृतम् इन्द्रियाणि च तस्यैव भूषणानि समन्ततः

Koṇa (nguyên lý góc/hướng vũ trụ) và ahaṅkāra (ngã chấp), các bhūta (đại chủng) được gọi là sức mạnh, cùng các indriya (căn) — tất cả, ở khắp mọi phía, đều là những món trang sức của Đấng Pati, vị Chủ Tể vượt ngoài mà vẫn thấm khắp tạo thành.

Verse 13

श्रद्धा च गतिरस्यैव वेदास्तस्य हयाः स्मृताः पदानि भूषणान्येव षडङ्गान्युपभूषणम्

Śraddhā, niềm tin thanh tịnh, chính là lộ trình tiến bước của Ngài; các Veda được ghi nhớ như những tuấn mã của Ngài. Những bước chân của Ngài quả là đồ trang sức; và sáu Vedāṅga là những trang sức phụ. Như thế, Đức Pati được tán dương là hiện thân của uy lực Veda và của sự vận hành đúng đắn trên đạo lộ.

Verse 14

पुराणन्यायमीमांसाधर्मशास्त्राणि सुव्रताः वालाश्रयाः पटाश्चैव सर्वलक्षणसंयुताः

Những bậc có thiện nguyện (suvrata), vững nền nơi Purāṇa, Nyāya, Mīmāṃsā và Dharmaśāstra, nương tựa vào kỷ luật và sự thực hành bền bỉ, lại đầy đủ mọi tướng lành—chính họ là những người đủ tư cách để thọ nhận và tụng đọc giáo huấn này.

Verse 15

मन्त्रा घण्टाः स्मृतास्तेषां वर्णाः पादास्तथाश्रमाः अवच्छेदो ह्यनन्तस्तु सहस्रफणभूषितः

Các thần chú của họ được ghi nhớ như tiếng chuông; các âm tiết là bốn phần (pāda), và chỗ nương tựa là các varṇa và āśrama. Nhưng giới hạn chân thật của chúng là Vô Cùng—Ananta—được trang sức bằng ngàn mũ rắn, biểu thị sự vô biên của Đấng Chủ Tể (Pati, Śiva) vượt ngoài mọi phân chia đo lường.

Verse 16

दिशः पादा रथस्यास्य तथा चोपदिशश् च ह पुष्कराद्याः पताकाश् च सौवर्णा रत्नभूषिताः

Các phương trở thành những bàn chân của cỗ xe này, và các phương phụ cũng vậy. Những lá cờ của nó—khởi đầu với cờ Puṣkara—được làm bằng vàng và nạm châu báu.

Verse 17

समुद्रास्तस्य चत्वारो रथकम्बलिकाः स्मृताः गङ्गाद्याः सरितः श्रेष्ठाः सर्वाभरणभूषिताः

Bốn đại dương của nó được ghi nhớ như những tấm chăn phủ của cỗ xe—bao bọc và che chở—còn các dòng sông tối thắng, khởi đầu với sông Gaṅgā, đều tôn quý, được trang sức bằng mọi thứ bảo vật. Vì thế, chính các dòng nước thiêng hiện ra như những năng lực đã được hiến thánh, phụng sự trật tự của Đấng Pati (Śiva).

Verse 18

चामरासक्तहस्ताग्राः सर्वाः स्त्रीरूपशोभिताः तत्रतत्र कृतस्थानाः शोभयांचक्रिरे रथम्

Tất cả đều rực rỡ trong vẻ đẹp của hình tướng nữ nhân, đứng an vị khắp nơi, tay cầm chāmara (quạt nghi lễ), khiến cỗ xe thêm phần huy hoàng.

Verse 19

आवहाद्यास् तथा सप्त सोपानं हैममुत्तमम् सारथिर्भगवान्ब्रह्मा देवाभीषुधराः स्मृताः

Cũng vậy, bảy năng lực thiêng, khởi đầu với Āvahā, được biết đến; và bậc thang vàng tối thượng (của sự thăng tiến) cũng được nói rõ. Người đánh xe là Bhagavān Brahmā, còn chư Thiên được ghi nhớ là những vị nắm giữ dây cương (như các tia sáng).

Verse 20

प्रतोदो ब्रह्मणस्तस्य प्रणवो ब्रह्मदैवतम् लोकालोकाचलस्तस्य ससोपानः समन्ततः

Đối với Lin-ga vũ trụ ấy, Phạm Thiên là chiếc roi thúc đẩy dòng sáng tạo; thánh âm Praṇava “Oṁ” là Thần-Phạm của nó. Núi Lokāloka làm ranh giới, và quanh khắp là những bậc thềm như đường thăng tiến trong lễ bái và chứng ngộ yoga.

Verse 21

विषमश् च तदा बाह्यो मानसाद्रिः सुशोभनः नासाः समन्ततस्तस्य सर्व एवाचलाः स्मृताः

Bấy giờ, ở phía ngoài, núi Mānasādri rực rỡ hiện ra với địa thế gồ ghề; và các sống núi cùng những mỏm nhô bao quanh nó khắp bốn phía đều được ghi nhớ như những dãy núi.

Verse 22

तलाः कपोताः कापोताः सर्वे तलनिवासिनः मेरुरेव महाछत्रं मन्दरः पार्श्वडिण्डिमः

Tất cả những vị ấy—được gọi là Tala, Kapota và Kāpotā—đều là cư dân của cõi Tala. Núi Meru tựa như chiếc lọng vương giả vĩ đại, còn núi Mandara như chiếc trống bên hông vang dội kề cạnh.

Verse 23

शैलेन्द्रः कार्मुकं चैव ज्या भुजङ्गाधिपः स्वयम् कालरात्र्या तथैवेह तथेन्द्रधनुषा पुनः

Tại đây, Śailendra chính là cây cung; dây cung là chúa tể loài rắn tự thân. Cũng vậy, Kālarātrī hiện diện nơi này; và lại nữa, cầu vồng của Indra cũng là cây cung. Nhờ những nhân cách hóa thiêng liêng ấy, quyền năng của Pati—Đại Śiva tối thượng—được thấu hiểu, khi cả vũ khí và sức mạnh của thời gian đều trở thành khí cụ trong tay Ngài.

Verse 24

घण्टा सरस्वती देवी धनुषः श्रुतिरूपिणी इषुर्विष्णुर्महातेजाः शल्यं सोमः शरस्य च

Chuông là Nữ thần Sarasvatī; cây cung là Thánh điển Veda (Śruti) hiện thân. Mũi tên là Viṣṇu đại quang minh; còn Soma (Mặt Trăng) là đầu tên và cũng là tinh túy của thân tên.

Verse 25

कालाग्निस्तच्छरस्यैव साक्षात्तीक्ष्णः सुदारुणः अनीकं विषसम्भूतं वायवो वाजकाः स्मृताः

Mũi tên ấy liền hóa thành Hỏa của Thời Gian (Kālāgni), hiện lộ rõ ràng, sắc bén như lưỡi dao và vô cùng kinh khiếp. Còn đoàn quân sinh từ độc tố được nhớ là các luồng gió—những kẻ thúc đẩy (vājaka), đẩy nó lao thẳng về phía trước.

Verse 26

एवं कृत्वा रथं दिव्यं कार्मुकं च शरं तथा सारथिं जगतां चैव ब्रह्माणं प्रभुमीश्वरम्

Sắp đặt như thế xong, Ngài chuẩn bị một cỗ xe thiên giới, cùng cung và tên; rồi lại chỉ định Phạm Thiên (Brahmā)—bậc chủ tể cai quản các thế giới—làm người đánh xe (xa phu).

Verse 27

आरुरोह रथं दिव्यं रणमण्डनधृग् भवः सर्वदेवगणैर्युक्तं कम्पयन्निव रोदसी

Bhava (Đức Śiva), mang những trang sức của chiến trận, bước lên cỗ xe thiêng—cùng với đoàn hội chư Thiên—khiến như thể Ngài làm rung chuyển cả hai cõi: trời và đất.

Verse 28

शिव मोउन्त्स् थे छरिओत् ऋषिभिः स्तूयमानश् च वन्द्यमानश् च बन्दिभिः उपनृत्तश्चाप्सरसां गणैर्नृत्यविशारदैः

Śiva lên cỗ xe—được các ṛṣi tán dương, được những người ca tụng kính lễ; lại có các đoàn apsaras tinh thông vũ điệu múa quanh Ngài, hòa theo để phụng sự.

Verse 29

सुशोभमानो वरदः सम्प्रेक्ष्यैव च सारथिम् तस्मिन्नारोहति रथं कल्पितं लोकसंभृतम्

Đấng ban ân phúc, rực rỡ huy hoàng, chỉ liếc nhìn người đánh xe rồi bước lên cỗ xe ấy—cỗ xe được tạo tác nhiệm mầu và được các thế giới nâng đỡ—bày tỏ uy quyền tối thượng của Pati: có thể thị hiện muôn hình để che chở và nâng độ các paśu (những linh hồn còn bị trói buộc).

Verse 30

शिरोभिः पतिता भूमीं तुरगा वेदसंभवाः अथाधस्ताद्रथस्यास्य भगवान् धरणीधरः

Những tuấn mã sinh từ Veda ngã chúi đầu xuống đất; và bên dưới cỗ chiến xa này, Đấng Thế Tôn—Đấng Nâng Đỡ Địa Cầu—đứng làm chỗ tựa nâng đỡ.

Verse 31

वृषेन्द्ररूपी चोत्थाप्य स्थापयामास वै क्षणम् क्षणान्तरे वृषेन्द्रो ऽपि जानुभ्यामगमद्धराम्

Ngài hóa thân thành Chúa Tể Bò (Vṛṣendra), nâng người ấy lên và dựng đứng trong chốc lát; nhưng ngay khoảnh khắc kế tiếp, con bò hùng mạnh ấy lại khuỵu gối, sa xuống đất.

Verse 32

अभीषुहस्तो भगवान् उद्यम्य च हयान् विभुः स्थापयामास देवस्य वचनाद्वै रथं शुभम्

Tay cầm dây cương, Đấng Thế Tôn—bậc quyền năng, trùm khắp—nâng những con ngựa dậy và, vâng theo lời của Deva, đặt cỗ xe cát tường đứng vững tại chỗ.

Verse 33

ततो ऽश्वांश्चोदयामास मनोमारुतरंहसः पुराण्युद्दिश्य खस्थानि दानवानां तरस्विनाम्

Rồi Ngài thúc ngựa—nhanh như ý niệm và gió—nhắm thẳng vào những thành lũy cổ xưa, dựng giữa không trung, của các Dānava hùng cường.

Verse 34

अथाह भगवान् रुद्रो देवानालोक्य शङ्करः पशूनामाधिपत्यं मे दत्तं हन्मि ततो ऽसुरान्

Bấy giờ Thánh Chủ Rudra—Śaṅkara—nhìn các Deva và phán: “Quyền chủ tể đối với paśu (những linh hồn bị trói buộc) đã được ban cho Ta; vì thế Ta sẽ giáng đòn diệt các Asura.”

Verse 35

पृथक्पशुत्वं देवानां तथान्येषां सुरोत्तमाः कल्पयित्वैव वध्यास्ते नान्यथा नैव सत्तमाः

Hỡi bậc tối thượng trong chư thiên! Các hữu tình ấy chỉ được dâng làm vật tế (bali) sau khi đã được chỉ định rõ ràng là ‘paśu’—vật tế riêng biệt; không thể khác—đó là lời của các bậc hiền thánh. Trong dharma, linh hồn (paśu) không bao giờ được làm hại khi không có quy tắc; chỉ điều được nghi lễ chuẩn thuận mới có thể hiến làm bali.

Verse 36

इति श्रुत्वा वचः सर्वं देवदेवस्य धीमतः विषादमगमन् सर्वे पशुत्वं प्रति शङ्किताः

Nghe trọn lời dạy của Đấng Chúa của các Chúa, bậc trí tuệ, tất cả đều rơi vào u sầu, run sợ và nghi hoặc về ‘paśutva’—tình trạng của linh hồn bị trói buộc dưới dây trói (pāśa).

Verse 37

तेषां भावं ततो ज्ञात्वा देवस्तानिदमब्रवीत् मा वो ऽस्तु पशुभावे ऽस्मिन् भयं विबुधसत्तमाः

Bấy giờ, thấu rõ tâm trạng của họ, Đức Chúa phán: “Hỡi bậc ưu tú trong hàng các bậc trí giữa chư thiên, chớ để các ngươi sợ hãi trong tình trạng này của việc làm paśu—linh hồn bị trói buộc.”

Verse 38

श्रूयतां पशुभावस्य विमोक्षः क्रियतां च सः यो वै पाशुपतं दिव्यं चरिष्यति स मोक्ष्यति

Hãy lắng nghe: phương tiện giải thoát khỏi tình trạng paśu (linh hồn bị trói) quả thật phải được thực hành. Ai chân thật tu hành con đường Pāśupata thiêng liêng thì sẽ đạt giải thoát (mokṣa).

Verse 39

पशुत्वादिति सत्यं च प्रतिज्ञातं समाहिताः ये चाप्यन्ये चरिष्यन्ति व्रतं पाशुपतं मम

“Quả thật chúng sinh ở trong paśutva—thân phận paśu bị trói buộc.” Với tâm định tĩnh, họ đã phát nguyện như vậy; và bất cứ ai khác thực hành giới hạnh Pāśupata của Ta cũng sẽ bước vào kỷ luật đưa paśu hướng về Đấng Chủ Tể (Pati).

Verse 40

मोक्ष्यन्ति ते न संदेहः पशुत्वात् सुरसत्तमाः नैष्ठिकं द्वादशाब्दं वा तदर्धं वर्षकत्रयम्

Hỡi các Thiên thần tối thượng, không còn nghi ngờ: họ sẽ được giải thoát (mokṣa). Vì đang ở trong trạng thái paśu—linh hồn bị trói buộc—họ đạt sự giải thoát nhờ trì giữ hạnh nguyện kiên định: hoặc mười hai năm, hoặc một nửa của ấy, tức ba năm.

Verse 41

शुश्रूषां कारयेद्यस्तु स पशुत्वाद्विमुच्यते तस्मात्परमिदं दिव्यं चरिष्यथ सुरोत्तमाः

Ai khiến người khác thực hành sự phụng sự chí thành (śuśrūṣā) và kỷ luật tỉnh thức thì được giải thoát khỏi paśutva—tình trạng của linh hồn bị trói buộc. Vì vậy, hỡi các Thiên thần tối thượng, hãy tu tập con đường tối thượng và thiêng liêng này.

Verse 42

तथेति चाब्रुवन्देवाः शिवे लोकनमस्कृते तस्माद्वै पशवः सर्वे देवासुरनराः प्रभोः

“Xin vâng,” các Thiên thần thưa với Śiva, Đấng được muôn cõi kính lễ. Vì thế, bạch Chúa Tể, quả thật tất cả đều là paśu—chư thiên, asura và loài người—thuộc về Đấng Chủ (Pati).

Verse 43

रुद्रः पशुपतिश्चैव पशुपाशविमोचकः यः पशुस्तत्पशुत्वं च व्रतेनानेन संत्यजेत्

Rudra chính là Paśupati—Chúa Tể của các paśu—và là Đấng giải thoát, chặt đứt dây trói (pāśa) của paśu. Nhờ thọ trì hạnh nguyện này, linh hồn cá thể vốn là paśu từ bỏ chính “tính paśu” của mình, tức tình trạng bị ràng buộc.

Verse 44

तत्कृत्वा न च पापीयान् इति शास्त्रस्य निश्चयः गणेश पचिफ़िएद् ततो विनायकः साक्षाद् बालो ऽबालपराक्रमः

Làm như vậy thì không bị vấy nhiễm tội lỗi—đó là kết luận dứt khoát của śāstra. Bấy giờ Gaṇeśa được làm cho hoan hỷ, và Vināyaka tự thân hiển lộ: hình tướng như một đứa trẻ, nhưng uy lực không thể cưỡng, chẳng hề non nớt.

Verse 45

अपूजितस्तदा देवैः प्राह देवान्निवारयन् श्रीविनायक उवाच मामपूज्य जगत्यस्मिन् भक्ष्यभोज्यादिभिः शुभैः

Bấy giờ, bị chư thiên bỏ quên không tôn kính, Thánh Vināyaka cất lời, ngăn chư thiên lại: “Trong cõi đời này, nếu trước hết không thờ phụng Ta bằng các phẩm vật cát tường—đồ ăn, bánh ngọt và những lễ vật tương tự…”.

Verse 46

कः पुमान्सिद्धिमाप्नोति देवो वा दानवो ऽपि वा ततस्तस्मिन् क्षणादेव देवकार्ये सुरेश्वराः

“Ai trong muôn loài có thể đạt thành tựu—dù là chư thiên hay cả loài Dānava?” Ngay trong khoảnh khắc ấy, các bậc Chúa tể của chư thiên liền nhập vào công việc thần thánh và mau chóng khiến việc ấy được viên thành.

Verse 47

विघ्नं करिष्ये देवेश कथं कर्तुं समुद्यताः ततः सेन्द्राः सुराः सर्वे भीताः सम्पूज्य तं प्रभुम्

“Ta sẽ tạo chướng ngại, hỡi Chúa tể chư thiên—các ngươi định làm sao để hoàn thành?” Bấy giờ, tất cả chư thiên, đứng đầu là Indra, đều kinh sợ và cúi mình thờ phụng Đấng Tối Thượng ấy.

Verse 48

भक्ष्यभोज्यादिभिश्चैव उण्डरैश्चैव मोदकैः अब्रुवंस्ते गणेशानं निर्विघ्नं चास्तु नः सदा

Dâng lên Ngài đủ thứ ẩm thực và mỹ vị—bánh ngọt, bánh nướng và modaka—những tùy tùng ấy thưa với Gaṇeśa: “Nguyện cho con đường của chúng con luôn luôn vô chướng ngại.”

Verse 49

भवो ऽप्यनेकैः कुसुमैर् गणेशं भक्ष्यैश् च भोज्यैः सुरसैः सुगन्धैः /* आलिङ्ग्य चाघ्राय सुतं तदानीमपूजयत्सर्वसुरेन्द्रमुख्यः

Rồi Bhava (Śiva) cũng thờ phụng Gaṇeśa bằng muôn đóa hoa và những món ăn thơm ngon—cả lễ vật điểm tâm lẫn phẩm cúng dâng trọn vẹn. Đấng Tối Thượng, trước Ngài ngay cả các vị đứng đầu chư thiên cũng cúi đầu, liền ôm con trai, âu yếm ngửi đỉnh đầu con, và tức thời tôn kính cúng dường Ngài.

Verse 50

सम्पूज्य पूज्यं सह देवसंघैर् विनायकं नायकमीश्वराणाम् गणेश्वरैरेव नगेन्द्रधन्वा पुरत्रयं दग्धुमसौ जगाम

Sau khi cung kính phụng thờ Đấng đáng thờ—Vināyaka, bậc thủ lĩnh của các chúa—cùng với các đoàn thiên thần, Đấng cầm cung như núi (Śiva), đi cùng các thủ lĩnh gaṇa, liền lên đường để thiêu rụi ba thành (Tripura).

Verse 51

अर्म्य् ओफ़् थे गोद्स् तं देवदेवं सुरसिद्धसंघा महेश्वरं भूतगणाश् च सर्वे गणेश्वरा नन्दिमुखास्तदानीं स्ववाहनैरन्वयुरीशमीशाः

Bấy giờ, các đoàn Thiên thần và Siddha, cùng toàn thể Bhūta-gaṇa—do các thủ lĩnh tùy tùng của Śiva như Nandimukha dẫn đầu—đều theo sau Maheśvara, Đấng là Thần của chư thần, bậc Īśa tối thượng; mỗi vị tiến bước trên cỗ xe riêng của mình.

Verse 52

अग्रे सुराणां च गणेश्वराणां तदाथ नन्दी गिरिराजकल्पम् विमानमारुह्य पुरं प्रहर्तुं जगाम मृत्युं भगवानिवेशः

Rồi ở ngay hàng đầu của chư thiên và các chúa tể gaṇa, Nandī—hùng vĩ như vua núi—lên cỗ thiên xa và tiến ra để đánh vào thành ấy; được gia trì bằng chính uy lực của Thượng Chủ, ngài xông tới như Tử thần.

Verse 53

यान्तं तदानीं तु शिलादपुत्रम् आरुह्य नागेन्द्रवृषाश्ववर्यान् देवास्तदानीं गणपाश् च सर्वे गणा ययुः स्वायुधचिह्नहस्ताः

Bấy giờ, khi con của Śilāda (Nandin tôn quý) lên đường, chư thiên và toàn thể các gaṇa cũng đồng thời tiến bước—cưỡi những bậc thượng hạng: các long vương, bò đực và tuấn mã—mỗi vị cầm trong tay phù hiệu của vũ khí riêng mình.

Verse 54

खगेन्द्रमारुह्य नगेन्द्रकल्पं खगध्वजो वामत एव शंभोः /* जगाम जगतां हिताय पुरत्रयं दग्धुमलुप्तशक्तिः

Cưỡi trên Garuḍa, mang kỳ hiệu hùng vĩ như chúa núi, vị mang cờ tiến về phía bên trái của Śambhu. Với uy lực không hề suy giảm, ngài đi vì lợi ích của muôn loài—để thiêu đốt Thành Ba (Tripura).

Verse 55

तं सर्वदेवाः सुरलोकनाथं समन्ततश्चान्वयुरप्रमेयम् /* सुरासुरेशं सहस्ररश्मिर् भगवान् सुतीक्ष्णः

Chư thiên đều vây quanh và theo hầu Đấng Chúa Tể vô lượng—bậc chủ tể cõi trời—người thống ngự cả Deva lẫn Asura; Bhagavān ngàn tia quang, rực sáng tột bậc, uy lực sắc bén.

Verse 56

रराज मध्ये भगवान्सुराणां विवाहनो वारिजपत्रवर्णः यथा सुमेरोः शिखराधिरूढः सहस्ररश्मिर् भगवान् सुतीक्ष्णः

Giữa hội chư thiên, Bhagavān rạng ngời—hào quang như sắc cánh sen—tựa mặt trời ngàn tia an tọa trên đỉnh núi Tu-di, chói lọi mãnh liệt và thần thánh.

Verse 57

सहस्रनेत्रः प्रथमः सुराणां गजेन्द्रमारुह्य च दक्षिणे ऽस्य जगाम रुद्रस्य पुरं निहन्तुं यथोरगांस्तत्र तु वैनतेयः

Indra, bậc ngàn mắt, thủ lĩnh chư Deva, cưỡi voi chúa và tiến về phía nam, toan diệt thành của Rudra—như Garuḍa (Vainateya) lao xuống tiêu diệt loài rắn.

Verse 58

तं सिद्धगन्धर्वसुरेन्द्रवीराः सुरेन्द्रवृन्दाधिपम् इन्द्रम् ईशम् समन्ततस्तुष्टुवुरिष्टदं ते जयेति शक्रं वरपुष्पवृष्ट्या

Bấy giờ các Siddha, Gandharva và những dũng tướng của chư Deva đồng ca tán dương Indra—chúa tể đoàn quân thiên giới—từ mọi phía. Họ hô “Chiến thắng!” và ca tụng Śakra, đấng ban điều sở nguyện, rải xuống một trận mưa hoa thượng diệu.

Verse 59

तदा ह्यहल्योपपतिं सुरेशं जगत्पतिं दिविष्ठाः /* प्रणेमुरालोक्य सहस्रनेत्रं सलीलमंबा तनयं यथेन्द्रम्

Khi ấy, chư thiên ở cõi trời, trông thấy Chúa tể của các thần—phu quân của Ahalyā, chủ tể muôn loài, bậc Ngàn Mắt—liền cúi đầu đảnh lễ, như vẫn đảnh lễ Indra, con của Ambā, đấng tự tại vui chơi theo ý.

Verse 60

यमपावकवित्तेशा वायुर्निरृतिरेव च अपाम्पतिस् तथेशानो भवं चानु समागताः

Diêm Vương, Agni, Kubera, Vāyu và Nirṛti, cùng với Varuṇa—chúa tể của nước—và Īśāna, tất cả đều hội tụ, rồi theo sau Bhava (Śiva) mà tiến bước.

Verse 61

वीरभद्रो रणे भद्रो नैरृत्यां वै रथस्य तु वृषभेन्द्रं समारुह्य रोमजैश् च समावृतः

Vīrabhadra cát tường, hùng mãnh nơi chiến địa, đứng giữ phía tây-nam (Nairṛtya) của chiến xa; cưỡi lên bò chúa, thân phủ những sợi lông dựng đứng—hình tướng đáng sợ như bậc Pati phá tan xiềng xích của bầy paśu thù nghịch.

Verse 62

सेवां चक्रे पुरं हन्तुं देवदेवं त्रियंबकम् महाकालो महातेजा महादेव इवापरः

Để khiến thành (của loài quỷ) bị diệt, ngài dốc lòng phụng sự Tryambaka—Đấng Thần của chư thần. Mahākāla rực cháy đại quang minh, đứng đó như thể chính một Mahādeva khác.

Verse 63

वायव्यां सगणैः सार्धं सेवां चक्रे रथस्य तु

Ở phương tây-bắc (Vāyavya), cùng với các gaṇa của mình, ngài phụng sự chiến xa ấy—thi hành việc hầu cận đã định trong lòng sùng kính nghiêm cẩn.

Verse 64

षण्मुखो ऽपि सह सिद्धचारणैः सेनया च गिरिराजसंनिभः देवनाथगणवृन्दसंवृतो वारणेन च तथाग्निसंभवः

Skanda sáu mặt cũng vậy—đấng sinh từ Agni—tiến bước cùng các Siddha và Cāraṇa, với đạo binh lớn như vua của núi; được vây quanh bởi đoàn chư thiên và các gaṇa, lại có voi chiến làm vật cưỡi hùng mạnh theo hầu.

Verse 65

विघ्नं गणेशो ऽप्यसुरेश्वराणां कृत्वा सुराणां भगवानविघ्नम् विघ्नेश्वरो विघ्नगणैश् च सार्धं तं देशमीशानपदं जगाम

Bấy giờ Gaṇeśa—Đấng Vighneśvara—gây chướng ngại cho các chúa tể A-tu-la, nhưng làm cho con đường của chư Thiên được vô ngại; rồi cùng các vighna-gaṇa (đoàn chúng của chướng thần), Ngài đi đến nơi gọi là Īśāna-pada, cõi của Īśāna—thánh vị của Pati, Đấng Tối Thượng.

Verse 66

काली तदा कालनिशाप्रकाशं शूलं कपालाभरणा करेण प्रकम्पयन्ती च तदा सुरेन्द्रान् महासुरासृङ्मधुपानमत्ता

Bấy giờ Kālī—được trang sức bằng những sọ người—vung cây tam xoa trong tay, sáng như đêm đen của Thời Gian; say cuồng vì uống dòng máu của các đại A-tu-la ngọt như mật, nàng khiến cả các chúa tể chư Thiên cũng phải run sợ.

Verse 67

मत्तेभगामी मदलोलनेत्रा मत्तैः पिशाचैश् च गणैश् च मत्तैः मत्तेभचर्मांबरवेष्टिताङ्गी ययौ पुरस्ताच्च गणेश्वरस्य

Với dáng đi như voi say và đôi mắt chao đảo vì cơn hỷ lạc xuất thần, nàng tiến bước—quanh nàng là bầy piśāca cuồng loạn và các gaṇa say sưa—thân thể quấn trong tấm y bằng da voi, đi trước mặt Gaṇeśvara, Chúa Tể của các đoàn chúng.

Verse 68

तां सिद्धगन्धर्वपिशाचयक्षविद्याधराहीन्द्रसुरेन्द्रमुख्याः प्रणेमुरुच्चैरभितुष्टुवुश् च जयेति देवीं हिमशैलपुत्रीम्

Những bậc đứng đầu trong hàng Siddha, Gandharva, Piśāca, Yakṣa, Vidyādhara, các vua rắn và các chúa tể chư Thiên đều cúi đầu đảnh lễ Nữ Thần ấy; rồi cất tiếng cao mà tán thán ái nữ của Himavat, hô vang: “Chiến thắng thay, Devi!”

Verse 69

मातरः सुरवरारिसूदनाः सादरं सुरगणैः सुपूजिताः मातरं ययुरथ स्ववाहनैः स्वैर्गणैर्ध्वजधरैः समन्ततः

Bấy giờ các Thánh Mẫu—những vị diệt trừ kẻ thù của bậc tối thắng trong chư Thiên—được đoàn chư Thiên cung kính cúng dường, liền tiến về Mẹ (Đại Nữ Thần/Śakti), cưỡi trên các cỗ xe riêng của mình và được các đoàn tùy thuộc cầm cờ hiệu vây quanh bốn phía.

Verse 70

दुर्गारूढमृगाधिपा दुरतिगा दोर्दण्डवृन्दैः शिवा बिभ्राणाङ्कुशशूलपाशपरशुं चक्रासिशङ्खायुधम् प्रौढादित्यसहस्रसदृशैर्नेत्रैर्दहन्ती पथं बालाबालपराक्रमा भगवती दैत्यान्प्रहर्तुं ययौ

Ngự trên sư tử của Durgā, Thánh Mẫu Śivā cát tường—bất khả xâm phạm, với vô số cánh tay hùng lực—mang theo móc câu, tam xoa, thòng lọng, rìu, đĩa, kiếm và ốc tù và làm khí giới. Đôi mắt rực cháy như ngàn mặt trời trưởng thành thiêu đốt cả con đường phía trước; Đức Nữ Thần, oai lực vượt mọi lường đo, lên đường để giáng phạt bọn Daitya.

Verse 71

तं देवमीशं त्रिपुरं निहन्तुं तदा तु देवेन्द्ररविप्रकाशाः गजैर्हयैः सिंहवरै रथैश् च वृषैर्ययुस्ते गणराजमुख्याः

Bấy giờ, để diệt Tripura, các thủ lĩnh tối thượng của đoàn Gaṇa của Śiva—rạng ngời như Indra và Mặt Trời—tiến về nơi Chúa Tể, Đấng Īśa tối thượng. Họ cưỡi voi, ngựa, sư tử thượng hạng, xe chiến và cả bò mộng (Vṛṣabha).

Verse 72

हलैश् च फालैर् मुसलैर् भुशुण्डैर् गिरीन्द्रकूटैर् गिरिसन्निभास्ते ययुः पुरस्ताद्धि महेश्वरस्य सुरेश्वरा भूतगणेश्वराश् च

Mang theo cày và lưỡi cày, chày và gậy lớn, thậm chí cả những đỉnh núi—những vị có thân hình như núi—các chúa tể của chư Thiên cùng các thống lĩnh đoàn quân Bhūta tiến lên phía trước Mahēśvara.

Verse 73

तथेन्द्रपद्मोद्भवविष्णुमुख्याः सुरा गणेशाश् च गणेशमीशम् जयेति वाग्भिर् भगवन्तमूचुः किरीटदत्ताञ्जलयः समन्तात्

Bấy giờ, chư Thiên—do Indra, Padmodbhava (Brahmā) và Viṣṇu dẫn đầu—cùng các thủ lĩnh Gaṇa của Śiva, từ mọi phía hướng về Chúa tể Gaṇeśa, bậc chủ quyền, mà tâu bạch. Họ đặt mũ miện xuống, chắp tay cung kính và đồng thanh xướng: “Chiến thắng thay, ôi Đấng Thế Tôn!”

Verse 74

ननृतुर्मुनयः सर्वे दण्डहस्ता जटाधराः ववृषुः पुष्पवर्षाणि खेचराः सिद्धचारणाः पुरत्रयं च विप्रेन्द्राः प्राणदत्सर्वतस् तथा

Tất cả các bậc hiền triết, tay cầm gậy, tóc bện jata, đều nhảy múa trong hoan hỷ. Những bậc ở cõi trời—Siddha và Cāraṇa—rải xuống mưa hoa. Và ba thành (Tripura), hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, cũng từ mọi phía mà lìa bỏ hơi thở sinh mệnh.

Verse 75

गणेश्वरैर् देवगणैश् च भृङ्गी सहावृतः सर्वगणेन्द्रवर्यः जगाम योगी त्रिपुरं निहन्तुं विमानमारुह्य यथा महेन्द्रः

Được các Gaṇeśvara và đoàn tùy tùng chư thiên vây quanh, có Bhṛṅgī kề bên, vị Chúa tể tối thượng trong hàng các thủ lĩnh Gaṇa—bậc Đại Du-gi—lên xe trời mà tiến đi để diệt Tripura, như Mahendra (Indra) cưỡi thiên xa vậy.

Verse 76

केशो विगतवासाश् च महाकेशो महाज्वरः सोमवल्ली सवर्णश् च सोमपः सेनकस् तथा

Ngài là Keśa; là Đấng vượt ngoài mọi lớp che phủ (Vigatavāsas). Ngài là Mahākeśa, Chúa Tể tóc dài vĩ đại, và Mahājvara, cơn “đại nhiệt” tối thượng thiêu rụi mọi ràng buộc. Ngài là Somavallī, chính dây leo Soma, và Savarṇa, ánh quang đồng nhất lan khắp. Ngài là Somapa, Đấng uống Soma, và Senaka, Chúa Tể điều binh các đoàn tùy tùng chư thiên.

Verse 77

सोमधृक् सूर्यवाचश् च सूर्यपेषणकस् तथा सूर्याक्षः सूरिनामा च सुरः सुन्दर एव च

Ngài là Đấng mang Trăng (Somadhṛk); là Đấng có lời như Mặt Trời (Sūryavāc); là Mặt Trời nghiền giã và làm chín muồi vạn hữu (Sūryapeṣaṇaka). Ngài là Đấng mắt như Mặt Trời (Sūryākṣa); được gọi là Bậc Hiền Trí (Sūrināmā); là Đấng Thiêng (Sura); và chỉ riêng Ngài là Đấng Mỹ Diệu (Sundara)—như thế Chúa Tể được tán dương.

Verse 78

प्रकुदः ककुदन्तश् च कम्पनश् च प्रकम्पनः इन्द्रश् चेन्द्रजयश्चैव महाभीर् भीमकस् तथा

Ngài là Prakuda và Kakudanta; là Đấng làm rung chuyển và Đấng đại rung chuyển. Ngài là Indra, lại là Indrajaya—Đấng chiến thắng cả Indra. Ngài là Mahābhīr, Đấng cực kỳ đáng sợ, và Bhīmaka, Đấng khiến muôn loài khiếp vía—như thế Pati, Chúa Tể, được ca tụng bằng các danh xưng này.

Verse 79

शताक्षश्चैव पञ्चाक्षः सहस्राक्षो महोदरः यमजिह्वः शताश्वश् च कण्ठनः कण्ठपूजनः

Ngài là Đấng Trăm Mắt (Śatākṣa) và Chúa Tể Năm Âm (Pañcākṣa); là Đấng Ngàn Mắt (Sahasrākṣa), bậc có thể tánh rộng lớn (Mahodara). Ngài là Yamajihva—“lưỡi của Yama”, quyền năng chế ngự và phán xét; là Śatāśva—“trăm ngựa”, nhanh như gió và lan khắp. Ngài là Kaṇṭhana, Đấng khuấy động nơi cổ họng, và Kaṇṭhapūjana, Đấng được thờ phụng nơi cổ họng—được tán dương là Nīlakaṇṭha, Đấng mang độc vũ trụ để hộ trì muôn loài.

Verse 80

द्विशिखस् त्रिशिखश्चैव तथा पञ्चशिखो द्विजाः मुण्डो ऽर्धमुण्डो दीर्घश् च पिशाचास्यः पिनाकधृक्

Hỡi các bậc nhị sinh, Đấng Pati—Chúa tể Śiva—được xưng tụng là “Hai đỉnh”, “Ba đỉnh”, và “Năm đỉnh”; là “Đầu cạo”, “Nửa cạo”, và “Đấng cao dài”; là “Đấng có dung mạo ghê rợn như piśāca”; và là “Đấng mang cung Pināka”—những thánh danh ấy đều chỉ về Ngài.

Verse 81

पिप्पलायतनश्चैव तथा ह्यङ्गारकाशनः शिथिलः शिथिलास्यश् च अक्षपादो ह्यजः कुजः

Ngài có chốn ngự nơi cây pippala (aśvattha) linh thiêng; Ngài tiêu thụ những hòn than hồng (của lửa tế tự); Ngài là Đấng không bị trói buộc; Đấng có miệng thư thái an nhiên; Đấng có đôi chân bất hoại; Đấng Vô Sinh; và Ngài còn được gọi là Kuja—quyền lực rực lửa tựa sao Hỏa.

Verse 82

अजवक्त्रो हयवक्त्रो गजवक्त्रो ऽर्ध्ववक्त्रकः इत्याद्याः परिवार्येशं लक्ष्यलक्षणवर्जिताः

“Mặt dê, mặt ngựa, mặt voi, mặt ngước lên,” cùng những hình tướng tùy tùng khác được kể là vây quanh Chúa tể; nhưng chính Īśa—Pati vượt trên tất cả—thì không có “dấu hiệu” nào để nắm bắt, không có đặc tướng định danh; vượt ngoài mọi ký hiệu khách quan và mọi thuộc tính hạn cuộc.

Verse 83

वृन्दशस्तं समावृत्य जग्मुः सोमं गणैर्वृताः सहस्राणां सहस्राणि रुद्राणामूर्ध्वरेतसाम्

Vây quanh Ngài thành từng hàng, từng đoàn, họ cùng Soma tiến bước, được các Gaṇa bao bọc—hàng ngàn, hàng ngàn Rudra, những bậc khổ hạnh “tinh lực hướng thượng”, sức mạnh được chuyển lên trong sự chế ngự yogic.

Verse 84

समावृत्य महादेवं देवदेवं महेश्वरम् दग्धुं पुरत्रयं जग्मुः कोटिकोटिगणैर्वृताः

Vây quanh Mahādeva—Thần của các thần, Maheśvara—họ lên đường thiêu đốt ba thành (Tripura), được bao bọc bởi vô số vô lượng gaṇa của Śiva, đến hàng ức ức.

Verse 85

त्रयस्त्रिंशत्सुराश्चैव त्रयश् च त्रिशतास् तथा त्रयश् च त्रिसहस्राणि जग्मुर्देवाः समन्ततः

Chư thiên từ bốn phương kéo đến—ba mươi ba vị chủ thần, lại ba trăm lẻ ba, và cũng ba nghìn lẻ ba—tụ hội khắp mọi phía, bị cuốn hút về Sự Hiện Diện tối thượng của Pati hiển lộ trong cảnh giới linh thiêng ấy.

Verse 86

मातरः सर्वलोकानां गणानां चैव मातरः भूतानां मातरश्चैव जग्मुर्देवस्य पृष्ठतः

Các Mẫu Thần của mọi thế giới—quả thật là Mẹ của các Gaṇa và Mẹ của muôn loài—đi phía sau Đức Chúa, theo bước chân Ngài.

Verse 87

भाति मध्ये गणानां च रथमध्ये गणेश्वरः नभस्यमलनक्षत्रे तारामध्य इवोडुराट्

Gaṇeśvara rực sáng giữa các Gaṇa và ngay giữa cỗ xe; như vầng trăng—bậc quân vương của tinh tú—tỏa sáng ở trung tâm các chòm sao thanh khiết trên trời.

Verse 88

रराज देवी देवस्य गिरिजा पार्श्वसंस्थिता तदा प्रभावतो गौरी भवस्येव जगन्मयी

Bấy giờ Girijā, Nữ Thần, đứng kề bên Deva (Śiva) mà rạng ngời; nhờ chính hào quang thiêng của mình, Gaurī hiện ra như đấng thấm khắp thế gian—cũng như Bhava (Śiva) tự thân là hình thể của vũ trụ.

Verse 89

शुभावती तदा देवी पार्श्वसंस्था विभाति सा चामरासक्तहस्ताग्रा सा हेमांबुजवर्णिका

Bấy giờ Nữ Thần Śubhāvatī cát tường, đứng kề bên, rực rỡ chói ngời; những bàn tay trước của nàng nâng cầm cāmara (quạt đuôi yak), sắc thân như hoa sen vàng—tỏa ra vinh quang của sự hiện diện thiêng liêng Śiva–Śakti.

Verse 90

अथ विभाति विभोर्विशदं वपुर् भसितभासितमंबिकया तया सितमिवाभ्रमहो सह विद्युता नभसि देवपतेः परमेष्ठिनः

Bấy giờ, Thân tướng trong sạch của Đấng Toàn Biến (Vibhu) bừng sáng—được rạng ngời bởi tro thiêng (bhasma) và bởi sự hiện diện của Ambikā—tựa như áng mây trắng trên trời lóe chớp, kỳ diệu khó lường, chính là Thượng Đế tối thượng của chư thiên.

Verse 91

भातीन्द्रधनुषाकाशं मेरुणा च यथा जगत् हिरण्यधनुषा सौम्यं वपुः शंभोः शशिद्युति

Như bầu trời rực rỡ bởi cầu vồng của Indra, như thế gian chói sáng nhờ núi Meru, cũng vậy thân tướng hiền hòa của Śambhu—tựa cây cung vàng—bừng lên ánh nguyệt; hiển lộ Pati, Đấng với ân quang rạng ngời phá tan sợi dây pasha của bóng tối đang trói buộc pashu.

Verse 92

सितातपत्रं रत्नांशुमिश्रितं परमेष्ठिनः यथोदये शशाङ्कस्य भात्यखण्डं हि मण्डलम्

Chiếc lọng trắng vương giả, hòa lẫn tia sáng của châu báu, rực lên vì Parameṣṭhin (Đấng Tối Thượng); như lúc trăng mọc, vầng nguyệt hiện ra trọn vẹn, không sứt mẻ, sáng ngời.

Verse 93

सदुकूला शिवे रक्ता लम्बिता भाति मालिका छत्रान्ता रत्नजाकाशात् पतन्तीव सरिद्वरा

Vòng hoa nhuộm sắc đỏ cát tường, buông rủ duyên dáng trên Śivā, tỏa sáng—đầu hoa chạm như mép lọng—tựa một dòng sông tuyệt mỹ đổ xuống, rực lên ánh châu báu.

Verse 94

अथ महेन्द्रविरिञ्चिविभावसुप्रभृतिभिर् नतपादसरोरुहः सह तदा च जगाम तयांबया सकललोकहिताय पुरत्रयम्

Bấy giờ, Đức Chúa—Đấng có đôi chân sen được Indra, Virin̄ci (Brahmā), Vibhāvasu (Agni) cùng chư thần khác cúi lạy—liền lên đường, đồng hành với Mẹ Ambā. Vì lợi ích của muôn cõi, Ngài tiến về Ba Thành (Tripura).

Verse 95

दग्धुं समर्थो मनसा क्षणेन चराचरं सर्वमिदं त्रिशूली किमत्र दग्धुं त्रिपुरं पिनाकी स्वयं गतश्चात्र गणैश् च सार्धम्

Đấng cầm Tam Xoa có thể chỉ trong một sát-na, bằng ý chí của tâm, thiêu rụi toàn thể vũ trụ này—cả động lẫn tĩnh. Vậy ở đây còn gì để thiêu nữa—Tripura ư? Chính Chúa tể cầm cung Pināka đã tự thân đến đây, cùng với các Gaṇa của Ngài.

Verse 96

रथेन किं चेषुवरेण तस्य गणैश् च किं देवगणैश् च शंभोः पुरत्रयं दग्धुमलुप्तशक्तेः किमेतद् इत्याहुर् अजेन्द्रमुख्याः

“Ngài cần gì đến chiến xa, hay đến mũi tên tuyệt hảo? Śambhu cần gì đến tùy tùng hay đến đoàn thần linh? Quyền năng của Ngài chẳng hề suy giảm—Ngài tự thân cũng có thể thiêu rụi ba thành (Tripura). ‘Vậy tất cả việc này có ý nghĩa gì?’—đó là lời của bậc đứng đầu trong Đấng Vô Sinh và Indra (tức Brahmā và các vị thiên thần hàng đầu).”

Verse 97

मन्वाम नूनं भगवान्पिनाकी लीलार्थमेतत्सकलं प्रवर्त्तुम् व्यवस्थितश्चेति तथान्यथा चेद् आडम्बरेणास्य फलं किमन्यत्

Chúng tôi hiểu chắc chắn rằng Đấng Phúc Lành Pinākin đã chủ ý khiến tất cả việc này vận hành như một cuộc līlā—trò chơi thần linh. Vì nếu không phải vậy—nếu là điều khác—thì sự phô bày bề ngoài này còn đem lại kết quả gì nữa?

Verse 98

पुरत्रयस्यास्य समीपवर्ती सुरेश्वरैर् नन्दिमुखैश् च नन्दी गणैर्गणेशस्तु रराज देव्या जगद्रथो मेरुरिवाष्टशृङ्गैः

Gần thành ba ấy (Tripura), Gaṇeśa—Chúa tể của các Gaṇa—rực rỡ hiện ra, được bao quanh bởi các vị chúa của chư thiên, bởi Nandimukha, bởi Nandin và bởi các đoàn tùy tùng. Ngài tựa núi Meru tám đỉnh, như cỗ xe thần của Nữ Thần (Śakti) trong nghi lễ vũ trụ của chiến thắng Śiva.

Verse 99

अथ निरीक्ष्य सुरेश्वरमीश्वरं सगणमद्रिसुतासहितं तदा त्रिपुररङ्गतलोपरि संस्थितः सुरगणो ऽनुजगाम स्वयं तथा

Bấy giờ, khi chiêm ngưỡng Chúa tể của chư thiên—Īśvara—cùng các Gaṇa của Ngài và có Nữ Thần, Con Gái Núi (Śakti) tháp tùng, đoàn chư thiên đang đứng trên nền đấu trường Tripura liền tự nguyện theo bước Ngài.

Verse 100

जगत्त्रयं सर्वमिवापरं तत् पुरत्रयं तत्र विभाति सम्यक् नरेश्वरैश्चैव गणैश् च देवैः सुरेतरैश् च त्रिविधैर्मुनीन्द्राः

Trong cõi ấy, cả tam giới dường như chỉ là thứ yếu; tại đó, Puratraya—thành trì ba tầng—rực sáng trong trật tự viên mãn, đầy các bậc vương giả loài người, các gaṇa của Śiva, chư thiên và cả phi thiên—hỡi bậc hiền triết tối thượng.

Verse 101

शिव बुर्न्स् त्रिपुर अथ सज्यं धनुः कृत्वा शर्वः संधाय तं शरम् युक्त्वा पाशुपतास्त्रेण त्रिपुरं समचिन्तयत्

Bấy giờ Śarva (Śiva) giương cung, đặt mũi tên vào dây, gia trì bằng vũ khí Pāśupata, rồi định tâm hướng trọn về Tripura—để thành trì ba tầng hóa tro dưới ý chí thiêng của Pati, Đấng cắt đứt pāśa (xiềng buộc) của paśu (chúng sinh bị trói).

Verse 102

तस्मिन् स्थिते महादेवे रुद्रे विततकार्मुके पुराणि तेन कालेन जग्मुरेकत्वमाशु वै

Khi Mahādeva—Rudra với cung đã giương trọn—đứng sẵn, thì ngay lúc ấy, ba thành Tripura liền mau chóng hợp lại thành một, quả thật.

Verse 103

एकीभावं गते चैव त्रिपुरे समुपागते बभूव तुमुलो हर्षो देवतानां महात्मनाम्

Khi Tripura quả đã quy về một thể, niềm hoan hỷ lớn lao, dậy sóng, liền bừng lên giữa hàng chư thiên đại tâm.

Verse 104

ततो देवगणाः सर्वे सिद्धाश् च परमर्षयः जयेति वाचो मुमुचुः संस्तुवन्तो ऽष्टमूर्तिकम्

Bấy giờ toàn thể thiên chúng, cùng các Siddha và các bậc đại hiền, đồng cất tiếng “Chiến thắng!” mà tán dương Đấng Bát Thể (Aṣṭamūrti)—Śiva, Pati thấm khắp vũ trụ qua muôn hình hiển lộ.

Verse 105

अथाह भगवान्ब्रह्मा भगनेत्रनिपातनम् पुष्ययोगे ऽपि सम्प्राप्ते लीलावशमुमापतिम्

Bấy giờ, đấng Phạm Thiên (Brahma) thiêng liêng nói về việc con mắt của Bhaga bị đánh rơi—rằng ngay cả khi thời khắc Pushya tốt lành đã điểm, Umapati (Shiva), được thúc đẩy bởi Lila (trò chơi thiêng liêng) của Ngài, đã khiến điều đó xảy ra.

Verse 106

स्थाने तव महादेव चेष्टेयं परमेश्वर पूर्वदेवाश् च देवाश् च समास्तव यतः प्रभो

Hỡi Mahadeva, hỡi Paramesvara—hành động này thật xứng đáng với sự hiện diện của Ngài; vì lạy Chúa, nơi Ngài quy tụ và an ngự tất cả các vị cựu thần và các vị tân thần.

Verse 107

तथापि देवा धर्मिष्ठाः पूर्वदेवाश् च पापिनः यतस्तस्माज्जगन्नाथ लीलां त्यक्तुमिहार्हसि

Dẫu vậy, các vị thần thực sự tận hiến cho chánh pháp (Dharma), trong khi các cựu thần đã sa vào tội lỗi. Vì thế, hỡi Jagannatha, Ngài không nên từ bỏ trò chơi thiêng liêng (Lila) của mình tại đây.

Verse 108

किं रथेन ध्वजेनेश तव दग्धुं पुरत्रयम् इषुणा भूतसंघैश् च विष्णुना च मया प्रभो

Lạy Chúa tể, tại sao Ngài cần một cỗ xe và một lá cờ để thiêu rụi ba thành phố? Chỉ với một mũi tên—cùng với các chúng sinh, với Vishnu, và cả tôi nữa—thưa Ngài, Ngài hoàn toàn có khả năng biến Tripura thành tro bụi.

Verse 109

पुष्ययोगे त्वनुप्राप्ते पुरं दग्धुमिहार्हसि यावन्न यान्ति देवेश वियोगं तावदेव तु

Giờ đây khi thời khắc Pushya-yoga đã điểm, Ngài thực sự xứng đáng để thiêu rụi thành phố tại đây. Hỡi Chúa tể của các Deva, hãy làm điều đó ngay khi chúng chưa chia lìa—chỉ cho đến đúng khoảnh khắc ấy mà thôi.

Verse 110

दग्धुमर्हसि शीघ्रं त्वं त्रीण्येतानि पुराणि वै अथ देवो महादेवः सर्वज्ञस्तदवैक्षत

“Ngươi hãy mau chóng thiêu đốt ba tòa thành cổ ấy.” Rồi Mahādeva, Đấng Toàn Tri, đã phóng ánh nhìn thần diệu vào mục đích ấy, như Pati—bậc cắt đứt những pāśa trói buộc paśu.

Verse 111

पुरत्रयं विरूपाक्षस् तत्क्षणाद्भस्म वै कृतम् सोमश् च भगवान्विष्णुः कालाग्निर्वायुरेव च

Bấy giờ Virūpākṣa lập tức biến ba tòa thành (Tripura) thành tro bụi; và Soma, Đức Thế Tôn Viṣṇu, Kālāgni cùng Vāyu cũng đồng hiện diện, dự phần trong thánh nghiệp ấy.

Verse 112

शरे व्यवस्थिताः सर्वे देवमूचुः प्रणम्य तम् दग्धमप्यथ देवेश वीक्षणेन पुरत्रयम्

Tất cả chư thiên, đứng trên mũi tên thần, cúi lạy Ngài và thưa: “Ôi Đấng Chủ Tể của chư thiên, ngay cả ba tòa thành cũng bị thiêu rụi chỉ bởi ánh nhìn của Ngài.”

Verse 113

अस्मद्धितार्थं देवेश शरं मोक्तुमिहार्हसि अथ संमृज्य धनुषो ज्यां हसन् त्रिपुरार्दनः

“Ôi Chúa Tể của chư thiên, vì lợi lạc của chúng con, xin Ngài hãy phóng mũi tên tại đây.” Rồi Tripurārdana (Śiva), mỉm cười, lau sạch và chỉnh lại dây cung trên cung của Ngài—chuẩn bị buông mũi tên chấm dứt sự trói buộc ba tầng.

Verse 114

मुमोच बाणं विप्रेन्द्रा व्याकृष्याकर्णम् ईश्वरः तत्क्षणात्त्रिपुरं दग्ध्वा त्रिपुरान्तकरः शरः

Hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, Đấng Īśvara kéo dây cung đến tận tai rồi phóng mũi tên; ngay trong khoảnh khắc ấy, mũi tên Tripurāntaka thiêu rụi Tripura thành tro—hiển lộ Pati, bậc Chủ Tể Tối Thượng, là Đấng mau lẹ phá tan mọi trói buộc.

Verse 115

देवदेवं समासाद्य नमस्कृत्वा व्यवस्थितः रेजे पुरत्रयं दग्धं दैत्यकोटिशतैर्वृतम्

Đến gần Đấng Thần của các thần, cúi đầu đảnh lễ, ông đứng vững với tâm an định; nơi ấy, thành Tam Trùng (Tripura) tuy đã bị thiêu rụi vẫn rực sáng, còn bị vây quanh bởi hàng trăm ức Daitya.

Verse 116

इषुणा तेन कल्पान्ते रुद्रेणेव जगत्त्रयम् ये पूजयन्ति तत्रापि दैत्या रुद्रं सबान्धवाः

Với chính mũi tên ấy, vào lúc tận cùng một kiếp, ông có thể tiêu diệt cả ba cõi, như Rudra vẫn làm. Ngay tại đó, các Daitya cùng thân tộc cũng thờ phụng Rudra.

Verse 117

गाणपत्यं तदा शंभोर् ययुः पूजाविधेर्बलात् न किंचिद् अब्रुवन् देवाः सेन्द्रोपेन्द्रा गणेश्वराः

Bấy giờ, do sức mạnh thúc bách của nghi thức thờ phụng do Śambhu quy định, các Deva—cùng Indra và Upendra—được kể vào hàng Gaṇa của Ngài; và những bậc chủ của các thiên chúng ấy không nói một lời nào.

Verse 118

भयाद्देवं निरीक्ष्यैव देवीं हिमवतः सुताम् दृष्ट्वा भीतं तदानीकं देवानां देवपुङ्गवः

Vì sợ hãi, bậc tối thượng trong hàng chư thần chỉ nhìn về Nữ Thần, ái nữ của Himavat; vừa thấy Chúa Tể hiện diện nơi đó, đoàn thiên thần ấy liền kinh hãi ngay tức khắc.

Verse 119

किं चेत्याह तदा देवान् प्रणेमुस्तं समन्ततः

Khi Ngài hỏi: “Có chuyện gì?”, bấy giờ các Deva từ mọi phía đều phủ phục trước Ngài, nương tựa nơi Đấng Pati—bậc tháo gỡ sợi trói buộc (pāśa).

Verse 120

ववन्दिरे नन्दिनमिन्दुभूषणं ववन्दिरे पर्वतराजसंभवाम् ववन्दिरे चाद्रिसुतासुतं प्रभुं ववन्दिरे देवगणा महेश्वरम्

Chư thiên đồng bái Nandin; đồng bái Đấng đội trăng trên đỉnh đầu. Đồng bái Pārvatī, ái nữ của Vua Núi. Lại đồng bái vị Chúa tể oai lực, Skanda—con của Nữ thần Núi. Như thế, toàn thể thiên chúng kính cẩn đảnh lễ Maheśvara.

Verse 121

तुष्टाव हृदये ब्रह्मा देवैः सह समाहितः विष्णुना च भवं देवं त्रिपुरारातिमीश्वरम्

Bấy giờ, đức Pitāmaha Brahmā, nội tâm an định trong chánh định, đã thầm tán dương trong lòng—cùng với chư thiên và cùng với Viṣṇu—Đức Bhava, bậc Īśvara thiêng liêng, Đấng diệt thành Tripura.

Verse 122

श्रीपितामह उवाच प्रसीद देवदेवेश प्रसीद परमेश्वर प्रसीद जगतां नाथ प्रसीदानन्ददाव्यय

Đức Pitāmaha (Brahmā) thưa rằng: “Xin Ngài đoái thương, ô Đấng Chúa tể của chư thiên; xin Ngài đoái thương, ô Đấng Tối Thượng. Xin Ngài đoái thương, ô Chủ tể muôn cõi; xin Ngài đoái thương, ô Đấng bất hoại ban lạc an.”

Verse 123

पञ्चास्यरुद्ररुद्राय पञ्चाशत्कोटिमूर्तये आत्मत्रयोपविष्टाय विद्यातत्त्वाय ते नमः

Kính lễ Ngài—Rudra tối thượng giữa các Rudra ngũ diện; kính lễ Ngài, Đấng hiện vô lượng hình tướng đến năm mươi ức; kính lễ Ngài, Đấng an trụ trong tam thể của Tự Ngã; kính lễ Ngài, chính là nguyên lý của Thánh Tri (vidyā-tattva).

Verse 124

शिवाय शिवतत्त्वाय अघोराय नमोनमः अघोराष्टकतत्त्वाय द्वादशात्मस्वरूपिणे

Kính lễ, kính lễ Śiva—Đấng chính là Śiva-tattva, Aghora: không đáng sợ mà thuần cát tường. Kính lễ Ngài, chân lý được truyền dạy như Aghora-Aṣṭaka, và Ngài hiển lộ làm hình tướng của mười hai phương diện Tự Ngã.

Verse 125

विद्युत्कोटिप्रतीकाशम् अष्टकाशं सुशोभनम् रूपमास्थाय लोके ऽस्मिन् संस्थिताय शिवात्मने

Kính lễ Đấng có tự tánh là Śiva, bậc an trụ nơi đời này (như Pati, thực tại nội tại), hiện thân một hình tướng tối thượng mỹ lệ, rực sáng như mười triệu tia chớp và huy hoàng với tám bề quang minh.

Verse 126

अग्निवर्णाय रौद्राय अंबिकार्धशरीरिणे धवलश्यामरक्तानां मुक्तिदायामराय च

Kính lễ Rudra sắc như lửa; kính lễ Đấng uy mãnh, thân mang nửa phần là Ambikā (Śakti); kính lễ Đấng Bất Tử ban giải thoát cho chúng sinh có khuynh hướng trắng, đen và đỏ.

Verse 127

ज्येष्ठाय रुद्ररूपाय सोमाय वरदाय च त्रिलोकाय त्रिदेवाय वषट्काराय वै नमः

Kính lễ Đấng Tối Cổ (bậc nguyên sơ), kính lễ Đấng mang hình Rudra; kính lễ Soma—như trăng, như cam lộ ân sủng—Đấng ban phúc; kính lễ Chúa tể ba cõi, Đấng là Tam Thần trong một; và kính lễ Đấng chính là tiếng Vaṣaṭ, lời xướng tế tự đưa lễ phẩm đến Thần linh.

Verse 128

मध्ये गगनरूपाय गगनस्थाय ते नमः अष्टक्षेत्राष्टरूपाय अष्टतत्त्वाय ते नमः

Kính lễ Ngài, Đấng an trụ nơi trung tâm, chính là hình tướng của hư không và ngự trong bầu trời. Kính lễ Ngài, Đấng hiển lộ thành tám thánh địa và tám hình thái, và là tinh yếu của tám nguyên lý (tattva).

Verse 129

चतुर्धा च चतुर्धा च चतुर्धा संस्थिताय च पञ्चधा पञ्चधा चैव पञ्चमन्त्रशरीरिणे

Kính lễ Đấng an trụ trong sự phân chia bốn phần—lại nữa, lại nữa, như bốn phần—và cũng an trụ như năm phần. Kính lễ Chúa tể có thân thể được cấu thành bởi năm thần chú thiêng.

Verse 130

चतुःषष्टिप्रकाराय अकाराय नमोनमः द्वात्रिंशत्तत्त्वरूपाय उकाराय नमोनमः

Kính lễ muôn lần âm tiết “A”, hiển lộ trong sáu mươi bốn thể cách. Kính lễ muôn lần âm tiết “U”, tự thân là ba mươi hai tattva—tỏ bày Pati (Đấng Chúa) làm nền tảng của mọi nguyên lý, vừa trói buộc vừa giải thoát pashu (linh hồn).

Verse 131

षोडशात्मस्वरूपाय मकाराय नमोनमः अष्टधात्मस्वरूपाय अर्धमात्रात्मने नमः

Kính lễ muôn lần âm tiết “Ma”—Đấng có bản tính là Tự Ngã mười sáu phần. Kính lễ Đấng có bản tính là Tự Ngã tám phần, an trụ như “nửa-mātrā”, thước đo vi tế siêu việt vượt ngoài âm thanh hữu ngôn.

Verse 132

ओङ्काराय नमस्तुभ्यं चतुर्धा संस्थिताय च गगनेशाय देवाय स्वर्गेशाय नमो नमः

Kính lễ Ngài, chính là Oṅkāra, an lập trong bốn phương diện hiển lộ. Kính lễ muôn lần Đấng Thiên Chủ của hư không, bậc Chúa tể cõi trời.

Verse 133

सप्तलोकाय पातालनरकेशाय वै नमः अष्टक्षेत्राष्टरूपाय परात्परतराय च

Kính lễ Đấng trùm khắp bảy thế giới, cũng là Chúa tể Pātāla và các cõi địa ngục. Kính lễ Đấng có tám thánh xứ và tám hình tướng—Đấng vượt ngoài mọi “vượt ngoài”, Pati Tối Thượng siêu việt tất cả.

Verse 134

सहस्रशिरसे तुभ्यं सहस्राय च ते नमः सहस्रपादयुक्ताय शर्वाय परमेष्ठिने

Kính lễ Ngài, bậc ngàn đầu; kính lễ Ngài, chính là “Ngàn”. Kính lễ Śarva, bậc ngàn chân—Đấng Tối Thượng ngự trên tất cả, Pati vượt ngoài mọi thước đo.

Verse 135

नवात्मतत्त्वरूपाय नवाष्टात्मात्मशक्तये पुनरष्टप्रकाशाय तथाष्टाष्टकमूर्तये

Đảnh lễ Đấng Tối Thượng, Đấng mà chính hình thể là nguyên lý Cửu Ngã (chín phương diện của Tự Ngã). Đảnh lễ Ngài, Đấng có Thần lực nội tại là năng lực chín-và-tám. Đảnh lễ Ngài, Đấng lại hiển lộ thành tám sự chiếu soi; và cũng đảnh lễ Ngài, Đấng mang tám-và-tám thân tướng (mūrti).

Verse 136

चतुःषष्ट्यात्मतत्त्वाय पुनरष्टविधाय ते गुणाष्टकवृतायैव गुणिने निर्गुणाय ते

Đảnh lễ Ngài, Chân Thực được biểu hiện thành sáu mươi bốn tattva. Lại đảnh lễ Ngài, Đấng hiển lộ theo thể thức tám phần. Đảnh lễ Ngài, Đấng được bao phủ bởi tám guṇa; đảnh lễ Ngài, Chúa tể của các guṇa; và đảnh lễ Ngài, Đấng vượt ngoài mọi guṇa—Śiva, Pati giải thoát paśu khỏi pāśa.

Verse 137

मूलस्थाय नमस्तुभ्यं शाश्वतस्थानवासिने नाभिमण्डलसंस्थाय हृदि निःस्वनकारिणे

Đảnh lễ Ngài, Đấng an trụ nơi Căn Bản (mūla), cư ngụ trong cảnh vị vĩnh hằng. Đảnh lễ Ngài, Đấng trụ nơi vòng rốn; và làm cho trái tim vang dội âm thanh vi tế, vô kích (anāhata).

Verse 138

कन्धरे च स्थितायैव तालुरन्ध्रस्थिताय च भ्रूमध्ये संस्थितायैव नादमध्ये स्थिताय च

Nàng (Śakti) quả thật an trụ nơi cổ họng; an trụ nơi huyệt của vòm miệng. Nàng được thiết lập giữa hai chân mày; và an trụ ngay giữa nāda (âm thanh huyền nhiệm nội tâm)—được chứng ngộ như Liṅga nội tại, nơi Pati được trực giác trực tiếp.

Verse 139

चन्द्रबिम्बस्थितायैव शिवाय शिवरूपिणे वह्निसोमार्करूपाय षट्त्रिंशच्छक्तिरूपिणे

Đảnh lễ Śiva, Đấng an trụ trong quầng nguyệt, tự thân là hình tướng của cát tường. Đảnh lễ Ngài, Đấng hiện ra như Lửa, Trăng và Mặt Trời; và hiển lộ như thân của ba mươi sáu năng lực—Pati thấm khắp mọi tattva bằng chính Śakti của Ngài.

Verse 140

त्रिधा संवृत्य लोकान्वै प्रसुप्तभुजगात्मने त्रिप्रकारं स्थितायैव त्रेताग्निमयरूपिणे

Kính lễ Ngài, Đấng bao trùm các thế giới theo ba phương diện; tự tánh Ngài là Đại Xà nằm trong giấc ngủ du-già; Ngài an trụ như nguyên lý ba mặt; và Ngài hiện thân bằng Tretā—tam hỏa tế thiêng liêng.

Verse 141

सदाशिवाय शान्ताय महेशाय पिनाकिने सर्वज्ञाय शरण्याय सद्योजाताय वै नमः

Kính lễ Sadāśiva, Đấng an tịnh; kính lễ Maheśa, Đại Chúa Tể; kính lễ Đấng mang cung Pināka; kính lễ Đấng Toàn Tri; kính lễ Đấng là nơi nương tựa của muôn loài; và kính lễ Sadyojāta—thánh diện hiển lộ tức thời của Ngài.

Verse 142

अघोराय नमस्तुभ्यं वामदेवाय ते नमः तत्पुरुषाय नमो ऽस्तु ईशानाय नमोनमः

Kính lễ Ngài như Aghora; kính lễ Ngài như Vāmadeva. Nguyện lời đảnh lễ của con dâng lên Tatpuruṣa; và hết lần này đến lần khác, kính lễ Īśāna.

Verse 143

नमस्त्रिंशत्प्रकाशाय शान्तातीताय वै नमः अनन्तेशाय सूक्ष्माय उत्तमाय नमो ऽस्तु ते

Kính lễ Ngài, Đấng rực chiếu như ba mươi tầng quang minh; kính lễ Ngài, Đấng vượt lên cả sự an tịnh. Ôi Chúa Tể Vô Tận, vi tế không thể nắm bắt và tối thượng trên hết—nguyện con đảnh lễ Ngài.

Verse 144

एकाक्षाय नमस्तुभ्यम् एकरुद्राय ते नमः नमस्त्रिमूर्तये तुभ्यं श्रीकण्ठाय शिखण्डिने

Kính lễ Ngài, Đấng Nhất Nhãn; kính lễ Ngài, Đấng Nhất Rudra. Kính lễ Ngài, Đấng Tam Thân (Brahmā, Viṣṇu và Rudra). Kính lễ Śrīkaṇṭha, Đấng có cổ họng cát tường; và kính lễ Chúa Tể đội mão chóp, mang vương miện lông công.

Verse 145

अनन्तासनसंस्थाय अनन्तायान्तकारिणे विमलाय विशालाय विमलाङ्गाय ते नमः

Kính lễ Ngài—Đấng an tọa trên bảo tọa Vô Tận; Đấng Vô Biên khép lại mọi tận cùng; Đấng Vô Cấu, Đấng Bao La thấm khắp; thân tướng thanh tịnh, tinh khiết tuyệt đối.

Verse 146

विमलासनसंस्थाय विमलार्थार्थरूपिणे योगपीठान्तरस्थाय योगिने योगदायिने

Kính lễ Đấng an lập trên bảo tọa vô cấu; Đấng có tự thể là ý nghĩa thanh tịnh, tẩy sạch mọi mục đích; Đấng ngự trong các nội tọa của Yoga; bậc Yogin ban trao Yoga.

Verse 147

योगिनां हृदि संस्थाय सदा नीवारशूकवत् प्रत्याहाराय ते नित्यं प्रत्याहाररताय ते

Ngài ngự trong tim các yogin, luôn vi tế như đầu vỏ hạt lúa hoang; (Śiva) không ngừng dẫn họ vào pratyāhāra—sự thu nhiếp các căn—vì họ hằng chuyên tâm nơi sự rút lui của giác quan.

Verse 148

प्रत्याहाररतानां च प्रतिस्थानस्थिताय च धारणायै नमस्तुभ्यं धारणाभिरताय ते

Kính lễ Ngài—Đấng làm hoan hỷ những người chuyên pratyāhāra (thu nhiếp các căn); Đấng an trụ nơi nền tảng vững bền của sự an lập (pratiṣṭhāna); và chính Ngài là dhāraṇā—sự nhiếp trì. Lạy Chúa, kính lễ Ngài, Đấng hỷ lạc trong dhāraṇā, bậc Pati ban quyền làm chủ tâm để tháo gỡ dây trói của paśu.

Verse 149

धारणाभ्यासयुक्तानां पुरस्तात्संस्थिताय च ध्यानाय ध्यानरूपाय ध्यानगम्याय ते नमः

Kính lễ Ngài—Đấng hiện tiền trước những người tinh cần tu tập dhāraṇā; Đấng chính là Thiền định; thân tướng là Thiền định; và được chứng đạt nhờ Thiền định. Lạy Pati, Đấng giải thoát paśu khỏi pāśa, kính lễ Ngài.

Verse 150

ध्येयाय ध्येयगम्याय ध्येयध्यानाय ते नमः ध्येयानामपि ध्येयाय नमो ध्येयतमाय ते

Kính lễ Ngài—Đấng đáng được quán niệm, Đấng đạt đến nhờ quán niệm, và chính Ngài là thiền định về Đấng được quán niệm. Kính lễ Ngài—Đấng là đối tượng quán niệm của mọi đối tượng quán niệm; kính lễ Ngài, đối tượng thiền quán tối thượng và vi tế nhất.

Verse 151

समाधानाभिगम्याय समाधानाय ते नमः समाधानरतानां तु निर्विकल्पार्थरूपिणे

Kính lễ Ngài—Đấng chỉ có thể đạt đến bằng samādhāna thâm sâu (sự quy tụ nội tâm viên mãn), và chính Ngài là nguyên lý của samādhāna. Với những ai chuyên tâm nơi samādhāna, Ngài hiển lộ là Thực tại có ý nghĩa vượt ngoài mọi cấu trúc khái niệm (nirvikalpa).

Verse 152

दग्ध्वोद्धृतं सर्वमिदं त्वयाद्य जगत्त्रयं रुद्र पुरत्रयं हि कः स्तोतुमिच्छेत् कथमीदृशं त्वां स्तोष्ये हि तुष्टाय शिवाय तुभ्यम्

Ôi Rudra, hôm nay bởi Ngài, tất cả điều này đã bị thiêu đốt rồi lại được phục hồi—cả tam giới và ba thành (Tripura). Ai còn dám khởi ý ca tụng Ngài? Làm sao con có thể tán thán một Đấng như Ngài—Shiva cát tường vĩnh hằng, Đấng tự mãn trong chính mình?

Verse 153

भक्त्या च तुष्ट्याद्भुतदर्शनाच्च मर्त्या अमर्त्या अपि देवदेव एते गणाः सिद्धगणैः प्रणामं कुर्वन्ति देवेश गणेश तुभ्यम्

Nhờ bhakti, nhờ niềm hoan hỷ mãn nguyện, và nhờ thị kiến kỳ diệu (từ ân sủng của Ngài), ôi Deva của chư Deva—những đoàn chúng này, dù hữu tử hay bất tử, cùng với các hội chúng Siddha, đều cúi đầu đảnh lễ Ngài, ôi Chúa tể chư thiên, ôi Gaṇeśa.

Verse 154

निरीक्षणादेव विभो ऽसि दग्धुं पुरत्रयं चैव जगत्त्रयं च लीलालसेनांबिकया क्षणेन दग्धं किलेषुश् च तदाथ मुक्तः

Ôi Đấng toàn năng, chỉ bằng một ánh nhìn, Ngài có thể thiêu rụi ba thành (Tripura) và cả tam giới. Quả thật, chỉ trong khoảnh khắc, Ambikā—vui đùa trong līlā—đã đốt cháy mũi tên; rồi mũi tên ấy mới được phóng đi.

Verse 155

कृतो रथश्चेषुवरश् च शुभ्रं शरसनं ते त्रिपुरक्षयाय अनेकयत्नैश् च मयाथ तुभ्यं फलं न दृष्टं सुरसिद्धसंघैः

Cỗ xe đã được chuẩn bị, những mũi tên thượng hạng và cây cung sáng rực cũng đã được tạo tác cho Ngài để diệt Tripura. Thế nhưng, dù con đã dốc bao công phu vì Ngài, đoàn chư Thiên và các bậc Siddha vẫn chưa thấy quả quyết định—cho đến khi chính Ngài, ôi Pati (Đấng Chủ Tể), đoái ý khiến nó thành tựu hiệu lực.

Verse 156

रथो रथी देववरो हरिश् च रुद्रः स्वयं शक्रपितामहौ च त्वमेव सर्वे भगवन् कथं तु स्तोष्ये ह्य् अतोष्यं प्रणिपत्य मूर्ध्ना

Cỗ xe và người đánh xe; vị thần tối thượng là Hari; chính Rudra; lại cả Śakra và Pitāmaha nữa—tất thảy thật đều là một mình Ngài, ôi Bhagavān. Vậy con biết lấy gì mà tán dương Ngài, Đấng không gì vượt hơn, ngoài việc cúi đầu đảnh lễ?

Verse 157

अनन्तपादस् त्वम् अनन्तबाहुर् अनन्तमूर्धान्तकरः शिवश् च अनन्तमूर्तिः कथम् ईदृशं त्वां तोष्ये ह्य् अतोष्यं कथमीदृशं त्वाम्

Ngài là Đấng có vô lượng bàn chân, vô lượng cánh tay, vô lượng đầu—Đấng kết thúc mọi sự, chính là Śiva. Thân tướng Ngài vô tận; con làm sao có thể làm Ngài hoan hỷ—Ngài vốn vượt ngoài sự thỏa mãn—làm sao có thể làm đẹp lòng Đấng Vô Biên như thế?

Verse 158

नमोनमः सर्वविदे शिवाय रुद्राय शर्वाय भवाय तुभ्यम् स्थूलाय सूक्ष्माय सुसूक्ष्मसूक्ष्मसूक्ष्माय सूक्ष्मार्थविदे विधात्रे

Đảnh lễ, đảnh lễ mãi mãi đến Ngài—Śiva, Đấng Toàn Tri; Rudra, Śarva và Bhava. Đảnh lễ Ngài là cái thô và cái tế, là cái cực tế vượt ngoài cái tế; đảnh lễ Đấng thấu triệt ý nghĩa vi tế của mọi tattva, đảnh lễ Vidhātṛ—Pati, Đấng an bài và cai quản mọi sự trở thành.

Verse 159

स्रष्ट्रे नमः सर्वसुरासुराणां भर्त्रे च हर्त्रे जगतां विधात्रे नेत्रे सुराणामसुरेश्वराणां दात्रे प्रशास्त्रे मम सर्वशास्त्रे

Đảnh lễ Đấng Tạo Hóa của hết thảy chư Thiên và A-tu-la; đảnh lễ Đấng Nâng Đỡ và cũng là Đấng Thu Nhiếp—Đấng An Bài các thế giới. Đảnh lễ Con Mắt và bậc Dẫn Đạo nội tâm của chư Thiên cùng các chúa tể A-tu-la; đảnh lễ Đấng Ban Phước và Đấng Chí Tôn cai trị—Chúa của con, cốt tủy và uy quyền của mọi Śāstra.

Verse 160

वेदान्तवेद्याय सुनिर्मलाय वेदार्थविद्भिः सततं स्तुताय वेदात्मरूपाय भवाय तुभ्यम् अन्ताय मध्याय सुमध्यमाय

Kính lễ Ngài Bhava—đấng được Vedānta chứng tri, tuyệt đối thanh tịnh, luôn được những bậc thấu nghĩa Veda tán dương; kính lễ Ngài, đấng có tự thể chính là Veda—Ngài là tận cùng, là trung đạo, và là cốt lõi vi tế nhất ở trong muôn loài.

Verse 161

आद्यन्तशून्याय च संस्थिताय तथा त्वशून्याय च लिङ्गिने च अलिङ्गिने लिङ्गमयाय तुभ्यं लिङ्गाय वेदादिमयाय साक्षात्

Kính lễ Ngài—Linga—đấng vượt ngoài khởi đầu và tận cùng mà vẫn hằng an trụ; không phải hư vô; vừa là Liṅgin (đấng mang dấu ấn) lại vừa là Aliṅgin (đấng vượt mọi dấu ấn); là tinh túy của Linga-tattva; và hiển lộ trực tiếp như các Veda cùng nguồn sơ nguyên của Veda—chính là Pati, Thực tại Tối thượng.

Verse 162

रुद्राय मूर्धाननिकृन्तनाय ममादिदेवस्य च यज्ञमूर्तेः विध्वान्तभङ्गं मम कर्तुमीश दृष्ट्वैव भूमौ करजाग्रकोट्या

Ôi Rudra—đấng chém đứt đầu! Ôi Īśa! Vừa thấy ta, vị thần nguyên thủy và chính thân thể của tế lễ (yajña), ta đã dùng đầu móng tay đánh xuống đất, toan phá tan đợt công kích rực cháy của Ngài.

Verse 163

अहो विचित्रं तव देवदेव विचेष्टितं सर्वसुरासुरेश देहीव देवैः सह देवकार्यं करिष्यसे निर्गुणरूपतत्त्व

Ôi Devadeva, Chúa tể của chư thiên và a-tu-la! Hành trạng của Ngài thật kỳ diệu. Dẫu Ngài là Thực tại vượt ngoài các guṇa, Ngài vẫn sẽ nhận lấy thân hữu hình và cùng chư thiên hoàn thành công việc của chư thiên.

Verse 164

एकं स्थूलं सूक्ष्ममेकं सुसूक्ष्मं मूर्तामूर्तं मूर्तमेकं ह्यमूर्तम् एकं दृष्टं वाङ्मयं चैकमीशं ध्येयं चैकं तत्त्वमत्राद्भुतं ते

Chỉ Một là Thô, chỉ Một là Tế, và chỉ Một là Cực Tế. Chỉ Một vừa có hình vừa vô hình—Một hiển lộ thành hình, mà chính Một ấy lại vô tướng. Chỉ Một được thấy trực tiếp; chỉ Một cũng được biết qua lời thánh (vāc). Chính một Chúa tể ấy là đối tượng để quán niệm. Thực tại (tattva) duy nhất này thật nhiệm mầu—đây là điều được truyền dạy cho ngươi.

Verse 165

स्वप्ने दृष्टं यत्पदार्थं ह्यलक्ष्यं दृष्टं नूनं भाति मन्ये न चापि मूर्तिर्नो वै दैवकीशान देवैर् लक्ष्या यत्नैरप्यलक्ष्यं कथं तु

Vật được thấy trong mộng thật ra là điều không thể nắm bắt; tuy thấy mà chỉ như dường tỏa sáng, ta nghĩ vậy—nhưng chẳng có hình tướng hữu hình. Cũng thế, ô Đấng Chúa của chư Thiên, Thần Tính không phải là đối tượng để các thần có thể thấy; dẫu gắng sức đến đâu Ngài vẫn vượt ngoài mọi dấu hiệu—vậy làm sao có thể biết trọn vẹn?

Verse 166

दिव्यः क्व देवेश भवत्प्रभावो वयं क्व भक्तिः क्व च ते स्तुतिश् च तथापि भक्त्या विलपन्तमीश पितामहं मां भगवन्क्षमस्व

Ô Đấng Chúa thiêng liêng, ô Chúa tể chư Thiên—uy lực vô lượng của Ngài ở đâu, còn chúng con ở đâu? Lòng sùng kính của chúng con ở đâu, và lời tán thán nào xứng đáng với Ngài ở đâu? Dẫu vậy, ô Īśa, khi con than khóc trong bhakti, xin Ngài tha thứ cho con—con, Đấng Tổ Phụ (Brahmā), ô Bậc Thế Tôn cát tường.

Verse 167

सूत उवाच य इमं शृणुयाद्द्विजोत्तमा भुवि देवं प्रणिपत्य पठेत् स च मुञ्चति पापबन्धनं भवभक्त्या पुरशासितुः स्तवम्

Sūta nói: Hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, ai ở cõi đời này lắng nghe bài thánh tụng ấy, hoặc—sau khi cúi đầu đảnh lễ Deva—mà tụng đọc, người ấy nhờ bhakti đối với Bhava, Đấng Chúa cai quản các thành, sẽ được giải thoát khỏi xiềng xích tội lỗi.

Verse 168

श्रुत्वा च भक्त्या चतुराननेन स्तुतो हसञ्शैलसुतां निरीक्ष्य स्तवं तदा प्राह महानुभावं महाभुजो मन्दरशृङ्गवासी

Nghe bài tán tụng ấy do Brahmā bốn mặt dâng lên với lòng bhakti, Đấng đại lực, bậc có cánh tay hùng mạnh, ngự trên đỉnh Mandara, liền mỉm cười. Nhìn về Nữ nhi của Núi (Pārvatī), bậc cao cả ấy bấy giờ nói với Brahmā, người có tâm chí cao thượng.

Verse 169

शिव उवाच स्तवेनानेन तुष्टो ऽस्मि तव भक्त्या च पद्मज वरान् वरय भद्रं ते देवानां च यथेप्सितान्

Śiva phán: “Ta hài lòng bởi bài thánh tụng này, và cũng bởi lòng bhakti của ngươi, hỡi Đấng sinh từ hoa sen (Brahmā). Hãy chọn các ân phúc—nguyện điều cát tường đến với ngươi—và cũng hãy chọn những ân phúc mà chư Thiên mong cầu.”

Verse 170

सूत उवाच ततः प्रणम्य देवेशं भगवान्पद्मसंभवः कृताञ्जलिपुटो भूत्वा प्राहेदं प्रीतमानसः

Sūta nói: Bấy giờ, đấng Brahmā sinh từ hoa sen, bậc Thế Tôn, cúi mình đảnh lễ Đấng Chúa tể của chư thiên. Chắp tay cung kính, lòng tràn đầy bhakti, Ngài thốt lên những lời này.

Verse 171

श्रीपितामह उवाच भगवन्देवदेवेश त्रिपुरान्तक शङ्कर त्वयि भक्तिं परां मे ऽद्य प्रसीद परमेश्वरम्

Đức Pitāmaha (Brahmā) thưa: “Bạch Đấng Thế Tôn, Chúa tể của chư thiên, Devadeveśa, Tripurāntaka, Śaṅkara—xin Ngài hôm nay ban cho con bhakti tối thượng, an trụ nơi Ngài. Xin đoái thương, hỡi Parameśvara—Pati giải thoát paśu (linh hồn bị trói) khỏi pāśa (xiềng buộc).”

Verse 172

देवानां चैव सर्वेषां त्वयि सर्वार्थदेश्वर प्रसीद भक्तियोगेन सारथ्येन च सर्वदा

Lạy Đấng Chúa tể của mọi mục đích và mọi ý nghĩa; trong Ngài nương tựa hết thảy chư thiên. Xin Ngài đoái thương—nhờ bhakti-yoga—và luôn làm người đánh xe, dẫn đường cho chúng con.

Verse 173

जनार्दनो ऽपि भगवान् नमस्कृत्य महेश्वरम् कृताञ्जलिपुटो भूत्वा प्राह सांबं त्रियंबकम्

Ngay cả đấng Janārdana (Viṣṇu) cũng đảnh lễ Maheśvara; chắp tay cung kính, Ngài thưa cùng Đấng Tam Nhãn—Śiva hợp nhất với Śakti, tức Sāmbā.

Verse 174

वाहनत्वं तवेशान नित्यमीहे प्रसीद मे त्वयि भक्तिं च देवेश देवदेव नमो ऽस्तु ते

Bạch Īśāna, con hằng khát nguyện được làm “xe” và kẻ phụng sự của Ngài—xin Ngài đoái thương. Lạy Chúa tể chư thiên, Thần của các thần, nguyện nơi con khởi lên lòng bhakti bất động hướng về Ngài; con xin đảnh lễ Ngài.

Verse 175

सामर्थ्यं च सदा मह्यं भवन्तं वोढुमीश्वरम् सर्वज्ञत्वं च वरद सर्वगत्वं च शङ्कर

Xin ban cho con luôn luôn năng lực để nâng đỡ Ngài—Đấng Chúa Tể; xin ban cho con trí toàn tri, ô Đấng ban ân phúc, và xin ban cho con tính hiện hữu khắp mọi nơi, ô Śaṅkara.

Verse 176

सूत उवाच तयोः श्रुत्वा महादेवो विज्ञप्तिं परमेश्वरः सारथ्ये वाहनत्वे च कल्पयामास वै भवः

Sūta nói: Nghe lời thỉnh cầu của họ, Mahādeva—Đấng Tối Thượng—Bhava quả thật đã thuận nhận đảm nhiệm vai trò người đánh xe và kẻ mang ngự xa.

Verse 177

दत्त्वा तस्मै ब्रह्मणे विष्णवे च दग्ध्वा दैत्यान्देवदेवो महात्मा सार्धं देव्या नन्दिना भूतसंघैर् अन्तर्धानं कारयामास शर्वः

Sau khi ban điều ấy cho Brahmā và cả Viṣṇu, vị Đại Tâm—Chúa của chư Thiên—đã thiêu đốt bọn Daitya; rồi Śarva khiến chính Ngài ẩn mất khỏi tầm thấy, cùng với Nữ Thần, Nandin và các đoàn Bhūta.

Verse 178

ततस्तदा महेश्वरे गते रणाद्गणैः सह सुरेश्वराः सुविस्मिता भवं प्रणम्य पार्वतीम्

Rồi khi Maheśvara rời chiến địa cùng các gaṇa của Ngài, các chúa tể chư thiên—tràn đầy kinh ngạc—đảnh lễ Bhava (Śiva) và cũng kính bái Pārvatī.

Verse 179

ययुश् च दुःखवर्जिताः स्ववाहनैर्दिवं ततः सुरेश्वरा मुनीश्वरा गणेश्वराश् च भास्कराः

Rồi, thoát khỏi mọi khổ não, các chúa tể chư thiên, các bậc hiền thánh tối thượng, và các thủ lĩnh gaṇa của Śiva—cùng những đấng rực sáng—lên đường về cõi trời, mỗi vị cưỡi trên linh xa của riêng mình.

Verse 180

त्रिपुरारेरिमं पुण्यं निर्मितं ब्रह्मणा पुरा यः पठेच्छ्राद्धकाले वा दैवे कर्मणि च द्विजाः

Bài tụng thánh này về Tripurāri (Śiva, Đấng diệt Tam Thành), do Phạm Thiên (Brahmā) soạn từ thuở xưa—ai trì tụng, hỡi các bậc nhị sinh, dù vào thời lễ śrāddha hay trong các nghi lễ Veda, đều được phước đức thanh tịnh và trở nên xứng đáng đón nhận ân sủng của Pati—Chúa tể Śiva, Đấng chặt đứt pāśa (xiềng buộc) của paśu (linh hồn).

Verse 181

श्रावयेद्वा द्विजान् भक्त्या ब्रह्मलोकं स गच्छति मानसैर्वाचिकैः पापैस् तथा वै कायिकैः पुनः

Hoặc nếu ai với lòng bhakti khiến các bậc nhị sinh được nghe, người ấy đạt đến Brahmaloka. Lại nữa, các tội do ý, do lời, và do thân đều được tịnh hóa—nhờ sự lắng nghe và trì tụng theo đạo Śaiva này, làm nới lỏng pāśa (xiềng buộc) trói paśu (linh hồn) và hướng về Pati, Chúa tể Śiva.

Verse 182

स्थूलैः सूक्ष्मैः सुसूक्ष्मैश् च महापातकसंभवैः पातकैश् च द्विजश्रेष्ठा उपपातकसंभवैः

Hỡi bậc tối thắng trong hàng nhị sinh, chúng sinh bị nhiễm ô bởi các tội lỗi thô, tế và cực tế—phát sinh từ mahāpātaka (đại trọng tội), từ pātaka (tội thường), và từ upapātaka (tội phụ).

Verse 183

पापैश् च मुच्यते जन्तुः श्रुत्वाध्यायमिमं शुभम् शत्रवो नाशमायान्ति संग्रामे विजयीभवेत्

Nghe chương kinh cát tường này, chúng sinh bị trói buộc (jantu) được giải thoát khỏi tội lỗi; kẻ thù đi đến diệt vong, và trong chiến trận người ấy trở thành kẻ chiến thắng.

Verse 184

सर्वरोगैर्न बाध्येत आपदो न स्पृशन्ति तम् धनमायुर्यशो विद्यां प्रभावमतुलं लभेत्

Người ấy không bị bất cứ bệnh tật nào quấy nhiễu; tai ương không chạm đến. Người ấy đạt được của cải, thọ mạng lâu dài, danh tiếng, minh triết thánh, và uy lực tâm linh vô song—nhờ lòng sùng kính kiên định đối với Pati, Chúa tể Śiva, như được dạy trong Liṅga-upāsanā.