
Sukta 8.25
Mitra-Varuṇa (dual; likely given the following verse explicitly names them)
ഋഗ്വേദം 8.25 പ്രധാനമായും മിത്ര–വരുണന്മാരെ സർവ്വലോകരക്ഷകരായി പ്രാർത്ഥിക്കുന്ന സൂക്തമാണ്. അവർ ഋതത്തെ (സത്യ-ക്രമത്തെ) നിലനിർത്തുകയും കാത്തുസൂക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; ആരാധകനെ സംരക്ഷിക്കുന്നു; ശരിയായ ജീവിതത്തിനാവശ്യമായ ഉള്ളിലെയും പുറത്തെയും “വിശാലത/അവകാശം” (വാര്യ) വർധിപ്പിക്കുന്നു. സൂക്തം അവരുടെ ജാഗ്രതയുള്ള സംരക്ഷണത്തെ പുകഴ്ത്തുന്നതും, സുരക്ഷിത യാത്ര, സാമൂഹിക സൗഹാർദ്ദം, കൂടാതെ ചുരുക്കലിൽ നിന്നുള്ള മോചനം എന്നിവ അപേക്ഷിക്കുന്നതും മാറിമാറി വരുന്നു; ഈ അനുഗ്രഹങ്ങൾ അവരുടെ നൈതികാധിപത്യത്തിലും ഉടമ്പടിപരമായ സൗഹൃദത്തിലും ആധാരിതമാണ്.
Mantra 1
ता वां विश्वस्य गोपा देवा देवेषु यज्ञिया । ऋतावाना यजसे पूतदक्षसा ॥
ഹേ നിങ്ങൾ ഇരുവരും, വിശ്വത്തിന്റെ ഗോപാ—സകലത്തിന്റെയും രക്ഷകർ—ദേവന്മാരിൽ ദൈവികശക്തികൾ, യജ്ഞിയ—അർപ്പണാർഹർ; ഋതാവാന—ഋത (സത്യക്രമം) ധരിക്കുന്നവർ—നിങ്ങൾ പൂതദക്ഷസാ—ശുദ്ധീകരിച്ച ഇന്ദ്രിയ/ശക്തികളോടെ—ആരാധനാർഹരായി യജ്ഞത്തിലേക്ക് വരുന്നു.
Mantra 2
मित्रा तना न रथ्या वरुणो यश्च सुक्रतुः । सनात्सुजाता तनया धृतव्रता ॥
മിത്രനും വരുണനും—നന്നായി യോജിപ്പിച്ച രഥസാരഥികളുപോലെ ഒരുമിച്ച് സഞ്ചരിക്കുന്നവർ; വരുണനും പ്രകാശമുള്ള ഇച്ഛാശക്തിയുള്ളവൻ (ശുക്രതു). സനാതനമായ ഉറവിടത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചവർ, യഥാർത്ഥ സന്തതി, തങ്ങളുടെ വ്രതം/ധർമ്മം ദൃഢമായി ധരിക്കുന്നവർ.
Mantra 3
ता माता विश्ववेदसासुर्याय प्रमहसा । मही जजानादितिॠतावरी ॥
ആ മഹാമാതാവ് അദിതി—ഋതാവരീ, സത്യധാരിണി—സൂര്യമയമായ അധിപത്യത്തിനായി, വിശ്വവേദസ് (സർവ്വജ്ഞ) ശക്തിക്കായി, മഹത്തായ മഹിമയ്ക്കായി ജന്മം നൽകുന്നു; നമ്മുടെ ഉള്ളിൽ വ്യാപകമായ (അനന്തമായ) ചേതനയെ ഉണർത്തുന്നു.
Mantra 4
महान्ता मित्रावरुणा सम्राजा देवावसुरा । ऋतावानावृतमा घोषतो बृहत् ॥
മിത്രനും വരുണനും മഹത്തായവർ—രണ്ട് സമ്രാട്ടുകൾ, ദൈവികരും അധിപതികളുമായ (അസുര)വർ; ഋതവാന്മാർ, സത്യധാരകർ. അവർ ഋതത്തെ—ആ ബൃഹത് (വിശാലത)യെ—ഉച്ചസ്വരത്തിൽ ഘോഷിക്കുന്നു, ആത്മാവ് കേട്ട് ശരിയായ സമരസതയുടെ നിയമം സ്വീകരിക്കേണ്ടതിന്.
Mantra 5
नपाता शवसो महः सूनू दक्षस्य सुक्रतू । सृप्रदानू इषो वास्त्वधि क्षितः ॥
ഹേ മഹാശവസിന്റെ നപാതാക്കളേ, ദക്ഷ (dakṣa)ന്റെ സത്യപുത്രന്മാരേ, സുക്രതു—ശുഭകർമ്മത്തിൽ പ്രജ്ഞയുള്ളവരേ—ഇഷാ (iṣa)യുടെ വേഗധാരകളെ ദാനം ചെയ്യുന്നവരേ; ഞങ്ങളുടെ പ്രേരണകളുടെ വാസസ്ഥാനത്തിന് മേൽ അധിഷ്ഠിതരായി, പോഷകധാരകളിൽ ഞങ്ങളുടെ വാസം സ്ഥാപിക്കുവിൻ.
Mantra 6
सं या दानूनि येमथुर्दिव्याः पार्थिवीरिषः । नभस्वतीरा वां चरन्तु वृष्टयः ॥
നിങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് യോജിപ്പിച്ച ദാനൂകൾ—ദിവ്യവും പാർത്ഥിവവും ആയ ഇഷകൾ—ആ പ്രവാഹങ്ങൾ നിങ്ങളിലേക്കു നീങ്ങട്ടെ; നഭസ്വതീ, മേഘവാഹിനിയായ വൃഷ്ടികൾ (പ്രചോദനമഴ) നിങ്ങളിലേക്കു സഞ്ചരിക്കട്ടെ; അതുവഴി ഞങ്ങളുടെ സത്ത പുതുക്കപ്പെടുകയും ഋതത്തിനായി സജ്ജമാകുകയും ചെയ്യട്ടെ.
Mantra 7
अधि या बृहतो दिवोऽभि यूथेव पश्यतः । ऋतावाना सम्राजा नमसे हिता ॥
വിസ്തൃതമായ ദ്യൗവിൽ നിന്ന് താഴേക്ക് നോക്കുന്ന—ഒരു യൂഥം തന്റെ നിലം നോക്കുന്നതുപോലെ—ആ ഋതാവാന സമ്രാട്ടുകൾ രണ്ടുപേരും നമ്മുടെ നമസ്കാരത്താൽ അവരുടെ ആസനത്തിൽ സ്ഥാപിതരാകുന്നു; സമർപ്പണത്തിലൂടെ ഞങ്ങൾ അവരുടെ രാജത്വം ഉള്ളിൽ സ്ഥിരപ്പെടുത്തുന്നു.
Mantra 8
ऋतावाना नि षेदतुः साम्राज्याय सुक्रतू । धृतव्रता क्षत्रिया क्षत्रमाशतुः ॥
ഋതം വഹിക്കുന്ന ആ ഇരുവരും അകത്ത് ഇരിക്കട്ടെ; സുകൃതു (ശരിയായ കര്മ്മത്തില് പ്രാവീണ്യം) ആയി സത്യമായ സംയുക്ത സാമ്രാജ്യത്തിനായി. ധൃതവ്രതര്, ക്ഷത്രിയര്—അവര് ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് ക്ഷത്ര (ക്ഷത്രം), ഫലപ്രദമായ അധിപത്യം, പ്രാപിച്ചു സ്ഥാപിക്കട്ടെ.
Mantra 9
अक्ष्णश्चिद्गातुवित्तरानुल्बणेन चक्षसा । नि चिन्मिषन्ता निचिरा नि चिक्यतुः ॥
കണ്ണുകൊണ്ടുതന്നെയും അവർ വഴിയുടെ ഏറ്റവും മികച്ച കണ്ടെത്തുന്നവരാണ്; തെറ്റില്ലാത്ത ദൃഷ്ടിയോടെ. അവർ മിഴിയടക്കാതെ, വൈകാതെ—(ഞങ്ങൾക്കായി) ശരിയായ പാത തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു.
Mantra 10
उत नो देव्यदितिरुरुष्यतां नासत्या । उरुष्यन्तु मरुतो वृद्धशवसः ॥
കൂടാതെ ദേവി അദിതി, ഹേ നാസത്യന്മാരേ, ഞങ്ങളെ വിശാലമാക്കി കാക്കട്ടെ; വൃദ്ധശവസ മരുത്തുകളും ഞങ്ങളെ കാക്കട്ടെ—ഞങ്ങളുടെ ജീവൻ ഋതത്തിലേക്ക് സുരക്ഷിതമായി നീങ്ങുവാൻ.
Mantra 11
ते नो नावमुरुष्यत दिवा नक्तं सुदानवः । अरिष्यन्तो नि पायुभिः सचेमहि ॥
ഹേ സുദാനവഃ (ഉദാരദാതാക്കളേ), പകലും രാത്രിയും ഞങ്ങളുടെ നൗകയെ കാത്തരുളുക. നിങ്ങളുടെ പായുഭിഃ (രക്ഷാകവചങ്ങൾ) ഞങ്ങളെ ചുറ്റിനിൽക്കുമ്പോൾ, അനാഹതരായി, നിങ്ങളോടൊപ്പം ചേർന്ന് ഞങ്ങൾ അസ്തിത്വത്തിന്റെ ദുഷ്കരമായ കടവിനെ കടക്കട്ടെ.
Mantra 12
अघ्नते विष्णवे वयमरिष्यन्तः सुदानवे । श्रुधि स्वयावन्त्सिन्धो पूर्वचित्तये ॥
അഹിംസകനായ വിഷ്ണുവിനോടും, സുദാനവ (ഉദാരദാതാവ്)നോടും, ഞങ്ങൾ—അനാഹതരാകുവാൻ ആഗ്രഹിച്ച്—വിളിക്കുന്നു. ഹേ സിന്ധു, സ്വയാവന്ത് (സ്വയം പ്രേരിത)നായവനേ, പുരാതനചിത്തത്തിന്റെ ജാഗരണത്തിനായി ഞങ്ങളുടെ വാക്ക് കേൾക്കുക.
Mantra 13
तद्वार्यं वृणीमहे वरिष्ठं गोपयत्यम् । मित्रो यत्पान्ति वरुणो यदर्यमा ॥
ഞങ്ങൾ ആ വാര്യ (വിസ്താരം) തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു—പരമവും ശ്രേഷ്ഠവും, ഗോപായത്യം (രക്ഷിതം) ആയ വിശാലത—അസ്തിത്വത്തിന്റെ ഉള്ളിലെ സ്വതന്ത്ര-ആകാശം. അതിനെ മിത്രൻ സൗഹൃദ-സമരസതയായി കാക്കുന്നു; അതിനെ വരുണൻ വിശാലമായ ഋത-നിയമമായി കാക്കുന്നു; അതിനെ അര്യമൻ യാത്രയുടെ ഉന്നതമായ യുക്തക്രമമായി കാക്കുന്നു.
Mantra 14
उत नः सिन्धुरपां तन्मरुतस्तदश्विना । इन्द्रो विष्णुर्मीढ्वांसः सजोषसः ॥
ഞങ്ങൾക്കായി അപാം സിന്ധു (ജലങ്ങളുടെ നദി) അതേ വിശാലത ദാനം ചെയ്യട്ടെ; അതേ മരുത്തന്മാർ ദാനം ചെയ്യട്ടെ, അശ്വിനൗയും. ഇന്ദ്രനും വിഷ്ണുവും—ഏകമനസ്സുള്ള, ശക്തമായ സഹായികൾ—ഒരുമിച്ച്, കർമ്മത്തിന്റെ ഒരേ ആനന്ദത്തിൽ, അതേ ദാനം ചെയ്യട്ടെ.
Mantra 15
ते हि ष्मा वनुषो नरोऽभिमातिं कयस्य चित् । तिग्मं न क्षोदः प्रतिघ्नन्ति भूर्णयः ॥
കാരണം ഇവരാണ് സത്യമായും പ്രേരക വീരന്മാർ; ആരുടേതായാലും, ഏതു ശത്രുവിന്റെ ആക്രമണവും അവർ തകർക്കുന്നു. മൂർച്ചയുള്ള പ്രഹരംപോലെ, പ്രതിരോധം ചിതറിക്കുന്നതുപോലെ, ശക്തിയുടെ ഭൂർണയഃ (ചുഴലിക്കാറ്റുപോലെ ചുറ്റുന്ന വേഗങ്ങൾ) തടസ്സത്തിലേക്ക് തിരിഞ്ഞ് അതിനെ പൊളിച്ചെറിയുന്നു.
Mantra 16
अयमेक इत्था पुरूरु चष्टे वि विश्पतिः । तस्य व्रतान्यनु वश्चरामसि ॥
ഈ ഒരുവനേ—ഇങ്ങനെ—അനേകവും വിശാലവുമായ വഴികളിൽ കാണുന്നു, വിശ്പതി (ജനങ്ങളുടെ അധിപതി). അവന്റെ വ്രതങ്ങൾ (സത്യത്തിന്റെ നിയമങ്ങൾ) അനുസരിച്ച്, ഞങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ സഹവാസത്തിൽ നടക്കുന്നു—ജീവിതത്തെ ആ യുക്തമായ ഭരണക്രമത്തിന് അനുസരിച്ച് രൂപപ്പെടുത്തുന്നു.
Mantra 17
अनु पूर्वाण्योक्या साम्राज्यस्य सश्चिम । मित्रस्य व्रता वरुणस्य दीर्घश्रुत् ॥
പുരാതന അടിത്തറകളെയും സത്യസാമ്രാജ്യത്തിന്റെ വാസസ്ഥാനങ്ങളെയും അനുഗമിച്ച്, ഞങ്ങൾ മിത്രന്റെ വ്രതങ്ങളെ ദൃഢമായി പിടിച്ചുനിൽക്കുന്നു; വരുൺന്റെ ദീർഘശ്രുത്—ദൂരത്തോളം കേൾക്കപ്പെടുന്ന, ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കുന്ന നിയമത്തെയും; അങ്ങനെ സത്യത്തിന്റെ രാജ്യം ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് സ്ഥാപിതമാകട്ടെ.
Mantra 18
परि यो रश्मिना दिवोऽन्तान्ममे पृथिव्याः । उभे आ पप्रौ रोदसी महित्वा ॥
തന്റെ രശ്മിയാൽ ദ്യൗവിന്റെ അറ്റങ്ങളെയും പൃഥിവിയുടെ വ്യാപ്തികളെയും അളന്നവൻ—തന്റെ മഹിമയാൽ ഇരുലോകങ്ങളെയും, ഇരുരോദസീ (ആകാശം-പൃഥിവി)യെയും നിറച്ചു; ആ വിശാലമായ അളവ് ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് ഉണരട്ടെ.
Mantra 19
उदु ष्य शरणे दिवो ज्योतिरयंस्त सूर्यः । अग्निर्न शुक्रः समिधान आहुतः ॥
ദിവത്തിന്റെ ആശ്രയമായ ഉയരത്തിൽ സൂര്യൻ ജ്യോതിയെ ചലിപ്പിച്ചു; ആഹുതിയാൽ പ്രജ്വലിതമായ ശുക്ല അഗ്നിയെപ്പോലെ അവൻ ജ്വലിക്കുന്നു—ഞങ്ങളുടെ മാനുഷിക രാത്രിയിൽ ഉള്ളിലെ ദർശന-ജ്വാലയെ ഉണർത്തിക്കൊണ്ട്.
Mantra 20
वचो दीर्घप्रसद्मनीशे वाजस्य गोमतः । ईशे हि पित्वोऽविषस्य दावने ॥
എന്റെ ഉള്ളിലെ വചനം വിശാലവും ദൂരാധാരിതവുമായ അടിസ്ഥാനത്തിൽ അധിപതിയായി നിലകൊള്ളുന്നു; അത് ഗോമത്—ജ്ഞാനകിരണങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമായ—വാജ (ബല-സമ്പത്ത്) മേൽ അധികാരം വഹിക്കുന്നു. കാരണം അത് പിത്വ (പോഷക രസം) എന്ന അവിഷ (വിഷരഹിതം, അഹിതമില്ലാത്ത) ആനന്ദം ദാനം ചെയ്യാൻ ശേഷിയുള്ളതാണ്—ഹാനി വരുത്താതെ ആത്മാവിനെ ബലപ്പെടുത്തുന്ന വർദ്ധന.
Mantra 21
तत्सूर्यं रोदसी उभे दोषा वस्तोरुप ब्रुवे । भोजेष्वस्माँ अभ्युच्चरा सदा ॥
ആ സൂര്യനെ ഞാൻ രാത്രിയിലും ഉഷസ്സിലും—ഇരു ലോകങ്ങളായ (രോദസീ) ഇരുവശത്തും—ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു: ‘ഭോഗങ്ങളിലേക്കായി ഞങ്ങള്ക്കുമീതെ സദാ മേലോട്ടു സഞ്ചരിക്ക; ആത്മാവ് സത്യാനന്ദങ്ങളിൽ പങ്കുചേരുന്ന വിശാലതയിലേക്കു ഞങ്ങളെ ഉയർത്തുക.’
Mantra 22
ऋज्रमुक्षण्यायने रजतं हरयाणे । रथं युक्तमसनाम सुषामणि ॥
ഞങ്ങൾ ഋജ്ര—നേരായ, ദൃഢഗാമിയായ—രജതപ്രഭയുള്ള രഥം നേടിയിരിക്കുന്നു; ഹരികൾ (താമ്രവർണ്ണ ശക്തികൾ) വലിക്കുന്നതു, യഥോചിത സ്തുതികളിൽ സുസംയുക്തം. ഈ സുഷാമണി—ക്രമബദ്ധമായ ബലവാഹനം—ഞങ്ങളുടെ അസ്തിത്വത്തെ സത്യപഥത്തിൽ വേഗത്തിൽ കൊണ്ടുപോകട്ടെ.
Mantra 23
ता मे अश्व्यानां हरीणां नितोशना । उतो नु कृत्व्यानां नृवाहसा ॥
ഇവ എനിക്കായി അശ്വ്യ (അശ്വബന്ധിത) ഹരികളുടെ—വേഗമേറിയ ബേ കുതിരകളുടെ—തീക്ഷ്ണ അങ്കുശങ്ങൾ/പ്രേരകദണ്ഡങ്ങൾ; ഇവ പ്രാണശക്തികളെ മുന്നോട്ട് തള്ളുന്ന ഉത്തേജനങ്ങൾ; ഇപ്പോൾ കൃത്വ്യാ (ഇച്ഛാ-ക്രിയ)കളുടെയും നൃവാഹസാ—മനുഷ്യനെ വഹിക്കുന്ന ശക്തികൾ—ഇച്ഛയെ ഫലപ്രദമായ പ്രവർത്തനത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നവ.
Mantra 24
स्मदभीशू कशावन्ता विप्रा नविष्ठया मती । महो वाजिनावर्वन्ता सचासनम् ॥
കെട്ടിപ്പിടിച്ച അബീശു (ലഗാം)യും കശാവന്ത—ശാസനയുടെ ചാട്ട—വും സഹിതം, ഹേ വിപ്രന്മാരേ (ഋഷിമാരേ), നവിഷ്ഠയാ മതീ—ഏറ്റവും പുതിയും മുന്നേറുന്നതുമായ ചിന്ത—കൊണ്ട്; മഹോ വാജിനൗ അർവന്തൗ—മഹത്തായ പുരസ്കാരവാഹക അശ്വങ്ങൾ—നമ്മുടെ സചാസനം, കൂടെയിരുന്ന അർപ്പണ-ചേതനയോടൊപ്പം, സഹവാസത്തോടെ എത്തട്ടെ.
They are paired Āditya deities who guard truth-order (ṛta). Mitra represents harmony and trustworthy bonds, while Varuṇa represents vast moral law and restraint; together they protect the worshipper.
In this context it is a ‘protected wideness’—a safe, open space for life and mind. It can mean both outer security and inner freedom from fear, guilt, and constriction.
It is suited for asking protection, truthful speech, right relationships, and success in journeys or agreements. The hymn ties these practical needs to alignment with ṛta, the cosmic and ethical order.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.