Sukta 25

Mantra 1

ता वां विश्वस्य गोपा देवा देवेषु यज्ञिया । ऋतावाना यजसे पूतदक्षसा ॥

तुम्ही दोघे—सर्वस्य गोपा (रक्षक)—देवांमध्ये देव, यज्ञार्ह. ऋतावान (ऋताचे धारक) होऊन, पूतदक्षस (शुद्ध सामर्थ्य/शुद्ध प्रज्ञा)सह, पूजेसाठी येता.

Mantra 2

मित्रा तना न रथ्या वरुणो यश्च सुक्रतुः । सनात्सुजाता तनया धृतव्रता ॥

मित्र आणि वरुण—सुयोग्य रथसारथ्यांप्रमाणे एकत्र चालणारे—वरुण आणि ज्यांची क्रतु (दीप्त संकल्प-शक्ती) उज्ज्वल आहे तो. सनातन स्रोतापासून जन्मलेले, सत्य संतती; आपले व्रत (ऋत-नियम) दृढ धारण करणारे.

Mantra 3

ता माता विश्ववेदसासुर्याय प्रमहसा । मही जजानादितिॠतावरी ॥

ती माता—विश्ववेदस् (सर्वज्ञ) असुर्य (दीप्त प्रभुत्व) यासाठी, महान महिमेसाठी—महान, ऋतावरी अदिति—आपल्या अंतःकरणातील व्यापक (अनंत) चेतना जन्माला घालते.

Mantra 4

महान्ता मित्रावरुणा सम्राजा देवावसुरा । ऋतावानावृतमा घोषतो बृहत् ॥

महान आहेत मित्र-वरुण—दोन सम्राट एकत्र—देव आणि असुर (प्रभू)—ऋतधारक. ते उच्च स्वराने ऋत आणि ते बृहद् (विस्तार) घोषतात, जेणेकरून आत्मा ऐकून योग्य सामंजस्याचा नियम धारण करील.

Mantra 5

नपाता शवसो महः सूनू दक्षस्य सुक्रतू । सृप्रदानू इषो वास्त्वधि क्षितः ॥

हे महाशवसाचे दोन नपात, हे दक्षाचे सत्य सूनू, सुक्रतू (सत्कर्मात प्रज्ञावंत)—इषा (प्रेरक शक्ती) शीघ्र देणारे—आमच्या इषांच्या वासस्थानावर अधिष्ठित राहा; पोषणकारी प्रवाहांत आमचा निवास स्थिर करा.

Mantra 6

सं या दानूनि येमथुर्दिव्याः पार्थिवीरिषः । नभस्वतीरा वां चरन्तु वृष्टयः ॥

तुम्ही जी दानू एकत्र योजिली आहेत—दिव्य व पार्थिव इषा—ती तुमच्याकडे प्रवाहित होवोत. नभस्वती (मेघधारिणी) वृष्टी तुमच्याकडे चालत येवोत, ज्यामुळे आमचे अस्तित्व तृप्त होऊन ऋतासाठी सज्ज होईल.

Mantra 7

अधि या बृहतो दिवोऽभि यूथेव पश्यतः । ऋतावाना सम्राजा नमसे हिता ॥

जे बृहद् दिवातून वरून पाहतात—जसे यूथ आपल्या क्षेत्राकडे पाहते—ते ऋतावान दोन सम्राट आमच्या नमस्काराने आपल्या आसनात प्रतिष्ठित आहेत; समर्पणाने आम्ही त्यांचे राज्य अंतरी स्थापन करतो.

Mantra 8

ऋतावाना नि षेदतुः साम्राज्याय सुक्रतू । धृतव्रता क्षत्रिया क्षत्रमाशतुः ॥

ऋताचे धारक ते दोघे अंतरी येऊन बसोत—खरे संयुक्त साम्राज्य प्राप्त व्हावे म्हणून, सुक्रतु (सत्कर्मात प्रवीण) होऊन. धृतव्रत, क्षत्रिय, ते आमच्यात क्षत्र—प्रभावी अधिपत्य—प्राप्त करून स्थापन करो.

Mantra 9

अक्ष्णश्चिद्गातुवित्तरानुल्बणेन चक्षसा । नि चिन्मिषन्ता निचिरा नि चिक्यतुः ॥

डोळ्यांनीसुद्धा ते मार्गाचे श्रेष्ठ शोधक आहेत; अनुल्बण (अचूक) दृष्टीने. ते न निमिष करतात, न विलंब करतात—(आमच्यासाठी) योग्य मार्ग ओळखून चिन्हित करो.

Mantra 10

उत नो देव्यदितिरुरुष्यतां नासत्या । उरुष्यन्तु मरुतो वृद्धशवसः ॥

आणि देवी अदिती, हे नासत्यौ, आम्हाला विस्तारो व रक्षो. वृद्धशवस (वाढलेल्या बळाचे) मरुतही आम्हाला रक्षोत—जेणेकरून आमचे जीवन ऋताकडे सुरक्षितपणे प्रवाहित होईल.

Mantra 11

ते नो नावमुरुष्यत दिवा नक्तं सुदानवः । अरिष्यन्तो नि पायुभिः सचेमहि ॥

हे सुदानवहो, दिवसा आणि रात्री आमची नाव सुरक्षित ठेवा. तुमच्या पायुभिः—रक्षक-आवरणांनी—आम्ही अहिंसित राहून, त्या कठीण पारगमनात तुमच्यासह एकत्र पुढे जाऊ.

Mantra 12

अघ्नते विष्णवे वयमरिष्यन्तः सुदानवे । श्रुधि स्वयावन्त्सिन्धो पूर्वचित्तये ॥

अघ्न (अहिंसक) विष्णूला, सुदानव (उदार दाता) याला आम्ही—अहिंसित राहण्याच्या इच्छेने—आवाहन करतो. हे सिंधो, स्वयावन् (स्वप्रेरित) तू ऐक; आमच्यातील पूर्वचित्ती (प्राचीन चेतना) जागृत होण्यासाठी.

Mantra 13

तद्वार्यं वृणीमहे वरिष्ठं गोपयत्यम् । मित्रो यत्पान्ति वरुणो यदर्यमा ॥

आम्ही त्या वार्य (विस्तीर्ण मुक्त-अवकाश)ाची निवड करतो—सर्वोत्तम, श्रेष्ठतम, आणि रक्षित. ज्याचे मित्र सौहार्द-समरसतेरूपे रक्षण करतो; ज्याचे वरुण विस्तीर्ण ऋत-नियमरूपे रक्षण करतो; आणि ज्याचे अर्यमा आमच्या प्रवासाच्या श्रेष्ठ सद्व्यवस्थेरूपे रक्षण करतो.

Mantra 14

उत नः सिन्धुरपां तन्मरुतस्तदश्विना । इन्द्रो विष्णुर्मीढ्वांसः सजोषसः ॥

आणि आमच्यासाठी अपां सिन्धु (जलांची नदी) तोच विस्तार प्रदान करो; तोच मरुतगण देवोत; तोच अश्विनौ देवोत. इंद्र व विष्णू—एकचित्ताने सहाय करणारे, बलवान मदतनीस—यज्ञकर्मात एकाच आनंदाने एकत्र चालत, तोच प्रदान करो.

Mantra 15

ते हि ष्मा वनुषो नरोऽभिमातिं कयस्य चित् । तिग्मं न क्षोदः प्रतिघ्नन्ति भूर्णयः ॥

तेच खरे प्रेरक वीर आहेत; कोणताही शत्रुत्वाचा हल्ला—कसा ही असो—ते पाडून टाकतात. तीक्ष्ण प्रहार-बलासारखे प्रतिकार चुरडून, शक्तीचे ते भंवर अडथळ्यावर वळून त्याला फोडून टाकतात.

Mantra 16

अयमेक इत्था पुरूरु चष्टे वि विश्पतिः । तस्य व्रतान्यनु वश्चरामसि ॥

हा एक—अशा रीतीने—अनेक व विस्तीर्ण मार्गांनी पाहतो, जनांचा स्वामी (विश्पति). त्याच्या व्रतांनुसार आम्ही तुमच्या संगतीने चालतो—ऋताच्या नियमांचे अनुसरण करून, जीवन त्या योग्य शासन-धर्मात घडवितो.

Mantra 17

अनु पूर्वाण्योक्या साम्राज्यस्य सश्चिम । मित्रस्य व्रता वरुणस्य दीर्घश्रुत् ॥

प्राचीन पायाभूत आधारांनुसार आणि सत्य-साम्राज्याच्या निवासस्थानांच्या पावलावर पाऊल टाकीत, आम्ही मित्राचे व्रत आणि वरुणाचे दीर्घश्रुत—दूरवर ऐकू येणारे, चिरस्थायी विधान—दृढपणे धारण करतो; जेणेकरून सत्याचे राज्य आमच्या अंतरी प्रतिष्ठित होवो.

Mantra 18

परि यो रश्मिना दिवोऽन्तान्ममे पृथिव्याः । उभे आ पप्रौ रोदसी महित्वा ॥

जो आपल्या रश्मीने द्यौचे अंत आणि पृथ्वीचा विस्तार मोजतो—तो आपल्या महत्त्वाने उभे रोदसी, दोन्ही लोक परिपूर्ण करतो; ते विराट् परिमाण आमच्या अंतरी जागृत होवो.

Mantra 19

उदु ष्य शरणे दिवो ज्योतिरयंस्त सूर्यः । अग्निर्न शुक्रः समिधान आहुतः ॥

द्यौच्या शरणात—त्या उंच आश्रयस्थानी—सूर्याने ज्योतीला उर्ध्व नेऊन प्रवाहित केले; आहुतीने समिधित झालेल्या उज्ज्वल अग्नीसारखा तो दिप्त होतो, आमच्या मानवी रात्रित अंतर्दर्शनाची ज्वाला जागवितो.

Mantra 20

वचो दीर्घप्रसद्मनीशे वाजस्य गोमतः । ईशे हि पित्वोऽविषस्य दावने ॥

माझ्यातील वाक् (वचन) दीर्घ, विस्तीर्ण आधार-भूमीत प्रतिष्ठित होऊन अधिपत्य करते; ती गो-समृद्ध वाज (बल-समृद्धी) वर प्रभुत्व ठेवते. कारण तीच अविष (अविषारी) पितु—पोषक रस/आनंद—दान करण्यास समर्थ आहे; तो हानी करत नाही, उलट आत्म्याला बळकट करतो.

Mantra 21

तत्सूर्यं रोदसी उभे दोषा वस्तोरुप ब्रुवे । भोजेष्वस्माँ अभ्युच्चरा सदा ॥

त्या सूर्याला मी उभय लोक—रोदसी—जवळ, रात्रि आणि उषा (प्रभात) काळी आवाहन करतो: ‘भोगांकडे सदा आमच्यावरून ऊर्ध्वगामी हो; जिथे आत्मा सत्य-आनंदांचा आस्वाद घेईल त्या विशालतेत आम्हाला उचलून ने.’

Mantra 22

ऋज्रमुक्षण्यायने रजतं हरयाणे । रथं युक्तमसनाम सुषामणि ॥

ऋजु, बळवान गतीचा, रजत-दीप्त रथ—हरि (तांबूसवर्ण शक्ती) यांनी युक्त—आम्ही प्राप्त केला आहे; तो सुयोजित, योग्य स्तुती/छंदांत बांधलेला आहे. हे सुव्यवस्थित बल-वाहन आम्हाला सत्य-पथावर वेगाने घेऊन जावो.

Mantra 23

ता मे अश्व्यानां हरीणां नितोशना । उतो नु कृत्व्यानां नृवाहसा ॥

ही माझ्यासाठी वेगवान हरि अश्वांचे तीक्ष्ण अंकुश आहेत—प्राण-शक्तींना पुढे ढकलणाऱ्या प्रेरणा; आणि आता कृत्व्या-शक्तींच्याही, ज्या नर-वाहक होऊन संकल्पाला त्याच्या प्रभावी कर्मात घेऊन जातात.

Mantra 24

स्मदभीशू कशावन्ता विप्रा नविष्ठया मती । महो वाजिनावर्वन्ता सचासनम् ॥

ताणलेल्या लगामांसह आणि शिस्तीच्या चाबकासह, हे विप्रांनो, नव्यांत नव्या व पुढे नेणाऱ्या मतीने—महान, वाज-धारी अश्व आमच्या आसनस्थ यज्ञ-चेतनेसह सख्याने येथे येवोत.