Rig Veda 8.25.13: Mandala 8, Sukta 25, Mantra 13

Sukta 8.25

Devata: Ādityas (Mitra, Varuṇa, Aryaman) as guardians of Ṛta and inner wideness

Samhita Patha (Devanagari)

तद्वार्यं वृणीमहे वरिष्ठं गोपयत्यम् । मित्रो यत्पान्ति वरुणो यदर्यमा ॥

Sanskrit recitationRig Veda 8.25.13

Transliteration

tád vā́ryaṃ vṛṇīmahe váriṣṭhaṃ gopáyatyam | mitró yát pā́nti váruṇo yád aryamā́ ||

Translation

ഞങ്ങൾ ആ വാര്യ (വിസ്താരം) തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു—പരമവും ശ്രേഷ്ഠവും, ഗോപായത്യം (രക്ഷിതം) ആയ വിശാലത—അസ്തിത്വത്തിന്റെ ഉള്ളിലെ സ്വതന്ത്ര-ആകാശം. അതിനെ മിത്രൻ സൗഹൃദ-സമരസതയായി കാക്കുന്നു; അതിനെ വരുണൻ വിശാലമായ ഋത-നിയമമായി കാക്കുന്നു; അതിനെ അര്യമൻ യാത്രയുടെ ഉന്നതമായ യുക്തക്രമമായി കാക്കുന്നു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तत्: that (thing)
• तत्: कर्म (वृणीमहे इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वार्यम्: choice, excellent; desirable (thing)
• वार्यम्: कर्म (तत् इत्यस्य विशेषणम्; वृणीमहे इत्यस्य)
• Type: Adjective/Noun
• Root: वार्य (प्रातिपदिक; √वृ/√वर् ‘to choose, cover’ से ‘वरणीय/आवरण’ अर्थ-विकास)

• वृणीमहे: we choose
• वृणीमहे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वृ (वृणोति) ‘to choose’

• वरिष्ठम्: the best, most excellent
• वरिष्ठम्: कर्म (तत्/वार्यम् इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: वरिष्ठ (वर ‘good/choice’ + इष्ठ superlative)

• गोपयत्यम्: to be guarded; worthy of protection
• गोपयत्यम्: कर्म (तत्/वार्यम् इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective (gerundive-like, ‘to be protected/guarded’ / ‘protecting’ in Vedic usage)
• Root: गोपायत्य (प्रातिपदिक; denom. from गोपायति < गोप ‘protector/guard’)

• मित्रः: Mitra
• मित्रः: कर्तृ (पान्ति इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)

• यत्: which/that (what)
• यत्: कर्म (पान्ति इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (यत्) (संबन्ध-सर्वनाम)

• पान्ति: they protect
• पान्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √पा ‘to protect’

• वरुणः: Varuṇa
• वरुणः: कर्तृ (पान्ति इत्यस्य; मित्रेण सह समुच्चितः)
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• यत्: which/that (what)
• यत्: कर्म (पान्ति इत्यस्य; द्वितीय-सम्बन्धः)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (यत्) (संबन्ध-सर्वनाम)

• अर्यमा: Aryaman
• अर्यमा: कर्तृ (पान्ति इत्यस्य; मित्र-वरुणाभ्यां सह समुच्चितः)
• Type: Noun
• Root: अर्यमा (प्रातिपदिक)