Rig Veda Sukta 24
Mandala 8Sukta 2428 Mantras

Sukta 24

Sukta 8.24

Devata

Indra

Chandas

Anuṣṭubh (probable; requires pada-length verification against a metrical index)

ഈ സൂക്തം ഇന്ദ്ര വജ്രിനുവേണ്ടി പ്രചോദിതമായ വാക്കായ ബ്രഹ്മനെ ‘പ്രവർത്തനത്തിലാക്കുക’ എന്നൊരു സമൂഹവിളിയാണ്; തടസ്സങ്ങളെ തകർത്തു വിജയം നൽകുന്ന ധീരനും ഏറ്റവും പുരുഷോചിതമായ ശക്തിയുമായ ഇന്ദ്രനെ ഇത് സ്തുതിക്കുന്നു. സോമപീഡനത്തോടും ഹവിയർപ്പണത്തോടും ഇന്ദ്രന്റെ വീര്യം വീണ്ടുംവീണ്ടും ബന്ധിപ്പിച്ച്, എപ്പോഴും വർധിച്ചുവരുന്ന വീരൻ ശക്തിപ്പെടേണ്ടതിന് അധ്വര്യുവിനെ കൂടുതൽ ഉന്മേഷകരമായ പാനം ഒഴിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. പശ്ചാത്തലത്തിൽ വല-മോട്ടിഫ് നിലകൊള്ളുന്നു: മറഞ്ഞ അടച്ചിടങ്ങളും രഹസ്യ പ്രവർത്തനങ്ങളും—ഇന്ദ്രൻ അവയെ തുളച്ച് പ്രകാശമുള്ള ‘ഗോ’കളെ (സമ്പത്ത്, വെളിച്ചം, അന്തർദൃഷ്ടി) മോചിപ്പിക്കുന്നു.

Mantras

Mantra 1

सखाय आ शिषामहि ब्रह्मेन्द्राय वज्रिणे । स्तुष ऊ षु वो नृतमाय धृष्णवे ॥

ഹേ സഖാക്കളേ, വരുവിൻ—വജ്രധാരിയായ ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി ബ്രഹ്മം (പ്രേരിത വാക്ക്) ഉണർത്താം. ആകയാൽ, തീർച്ചയായും, നിങ്ങളുടെ നിമിത്തം ഞാൻ അവനെ സ്തുതിച്ച് ഉറപ്പിക്കുന്നു—നൃതമൻ, പുരുഷത്വത്തിൽ അത്യുത്തമൻ, ധൃഷ്ണു, ജയിക്കുന്ന ധൈര്യശക്തിയായ ഇന്ദ്രനെ.

Mantra 2

शवसा ह्यसि श्रुतो वृत्रहत्येन वृत्रहा । मघैर्मघोनो अति शूर दाशसि ॥

കാരണം ബലത്താൽ തന്നെയാണ് നീ പ്രസിദ്ധൻ; വൃത്രഹത്യയാൽ നീ വൃത്രഹാ—ആവരണം ചെയ്യുന്നവനെ സംഹരിക്കുന്നവൻ. ഹേ ശൂരാ, നിന്റെ ദാനങ്ങളാൽ നീ എല്ലാ ദാതാക്കളെയും അതിക്രമിക്കുന്നു; നീ അളവില്ലാത്ത സമൃദ്ധികളെ വിഭജിച്ചു നൽകുന്നു.

Mantra 3

स नः स्तवान आ भर रयिं चित्रश्रवस्तमम् । निरेके चिद्यो हरिवो वसुर्ददिः ॥

അവൻ—ഞങ്ങളാൽ സ്തുതിക്കപ്പെടുന്നവൻ—ഞങ്ങളിലേക്കു റയി, ചിത്രശ്രവസ്തമം (കീർത്തിയിൽ അത്യന്തം ദീപ്തമായ) സമൃദ്ധി കൊണ്ടുവരിക. ഹേ ഹരിവോ (താമ്രവർണ്ണ അശ്വങ്ങളുള്ളവനേ), നിരേക (അഭാവം) ഉണ്ടായാലും നീ സത്യവസുവിന്റെ ദാതാവാണ്.

Mantra 4

आ निरेकमुत प्रियमिन्द्र दर्षि जनानाम् । धृषता धृष्णो स्तवमान आ भर ॥

ഹേ ഇന്ദ്ര, ഞങ്ങളിലേക്കു നിരേക (അഭാവം) നിന്നുള്ള മോചനവും ജനങ്ങൾക്ക് പ്രിയമായതും കൂടി കൊണ്ടുവരിക. ഹേ ധൃഷ്ണു (ധീരൻ), ധൃഷതാ (സാഹസബലത്തോടെ)—ഞങ്ങൾ സ്തുതിക്കുന്നതിനാൽ—അതിനെ ഞങ്ങളുടെ ജീവിതത്തിലേക്ക് ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക.

Mantra 5

न ते सव्यं न दक्षिणं हस्तं वरन्त आमुरः । न परिबाधो हरिवो गविष्टिषु ॥

ഹേ ഹരിവോ, മന്ദജഡത നിന്റെ ഇടങ്കൈയെയോ വലങ്കൈയെയോ തടയുകയില്ല; ഗവിഷ്ടി (പ്രകാശകിരണങ്ങളുടെ അന്വേഷണം)യിൽ യാതൊരു പരിബാധ (ചുറ്റിപ്പിടിക്കുന്ന സമ്മർദ്ദം)യും നിന്നെ വളയുകയില്ല.

Mantra 6

आ त्वा गोभिरिव व्रजं गीर्भिॠणोम्यद्रिवः । आ स्मा कामं जरितुरा मनः पृण ॥

ഹേ അദ്രിവഃ (ശിലാ-പ്രസവകത്തിന്റെ അധിപനേ), പശുക്കളെ വ്രജത്തിൽ അടയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഞാൻ നിന്നെ സ്തുതിഗീതങ്ങളാൽ ചുറ്റിപ്പൂട്ടുന്നു. ഇനി ഗായകന്റെ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റുക; അഭിലഷിത സമ്പൂർണതകൊണ്ട് മനസ്സിനെ നിറയ്ക്കുക.

Mantra 7

विश्वानि विश्वमनसो धिया नो वृत्रहन्तम । उग्र प्रणेतरधि षू वसो गहि ॥

ഹേ അതിവൃത്രഹന്തമ, സർവ്വത്തെയും ധരിക്കുന്ന നമ്മുടെ ധിയാൽ ഞങ്ങൾ എല്ലാം കൈവശമാക്കുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഹേ ഉഗ്രനായ നേതാവേ, ഇവിടെ വരിക; നമ്മുടെ വസു (സമ്പത്ത്)മേൽ ഇരിക്ക—അവയെ ഞങ്ങളിലുറപ്പിക്ക.

Mantra 8

वयं ते अस्य वृत्रहन्विद्याम शूर नव्यसः । वसोः स्पार्हस्य पुरुहूत राधसः ॥

ഹേ വൃത്രഹൻ, ഹേ ശൂര, നിന്റെ ഈ സദാ-പുതിയ (നവ്യസ) അഭിലഷണീയ വസു-സമ്പത്തിനെ ഞങ്ങൾ അറിയുകയും കൈവശമാക്കുകയും ചെയ്യട്ടെ. ഹേ പുരുഹൂത, നിന്റെ കൃപയുടെ രാധസ്—ആ സമ്പൂർണത—ഞങ്ങൾക്ക് ലഭിക്കട്ടെ.

Mantra 9

इन्द्र यथा ह्यस्ति तेऽपरीतं नृतो शवः । अमृक्ता रातिः पुरुहूत दाशुषे ॥

ഹേ ഇന്ദ്രാ, നിന്റെ നൃ-ശവഃ (നരവീരബലം) സത്യമായും അപരിമിതമായതിനാൽ—ഹേ പുരുഹൂത (അനേകം പ്രാവശ്യം ആഹ്വാനിക്കപ്പെടുന്നവനേ)—യജ്ഞത്തിൽ അർപ്പിക്കുന്ന ദാശുഷനോടു നിന്റെ രാതിഃ (ദേവദാനം) തടസ്സമില്ലാതെ, അപ്രതിഹതമായി നിലകൊള്ളുന്നു.

Mantra 10

आ वृषस्व महामह महे नृतम राधसे । दृळ्हश्चिद्दृह्य मघवन्मघत्तये ॥

ഹേ മഹാമഹ (മഹാമഹിമനേ), മഹത്തായതും അത്യന്തം നരവീരവുമായ രാധസിന് (ഉദാര ദാനത്തിന്) വേണ്ടി വൃഷഭനെപ്പോലെ നീ നിന്നെത്തന്നെ ഒഴുക്കി, പെയ്യുക. ഹേ മഘവൻ, മഘത്തയേ (സമൃദ്ധിവർദ്ധനത്തിനായി) കഠിനമായി പതിഞ്ഞിരിക്കുന്നതിനെപ്പോലും ദൃഢമാക്കി, ആശ്രയമാക്കുക.

Mantra 12

नह्यङ्ग नृतो त्वदन्यं विन्दामि राधसे । राये द्युम्नाय शवसे च गिर्वणः ॥

ഹേ നൃതോ (മാനവഗതിയുടെ അധിപനേ), തീർച്ചയായും—ഹേ ഗിർവണ (സ്തുതി സ്വീകരിക്കുന്നവനേ)—രാധസിന് (ഫലപ്രദ സമൃദ്ധിക്ക്) വേണ്ടി നിന്നൊഴികെ മറ്റൊരുത്തനെയും ഞാൻ കണ്ടെത്തുന്നില്ല: റായേ (അന്തരധനം) വേണ്ടി, ദ്യുമ്നായ (പ്രഭാമയ വിജയം) വേണ്ടി, ശവസേ (ആത്മബലം) വേണ്ടി കൂടി.

Mantra 13

एन्दुमिन्द्राय सिञ्चत पिबाति सोम्यं मधु । प्र राधसा चोदयाते महित्वना ॥

ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി ഇന്ദുവിനെ (സോമത്തെ) ഒഴിക്കുക; അവൻ സോമ്യമായ മധു പാനം ചെയ്യുന്നു. ആ രാധസ് (സമൃദ്ധി) എന്ന പ്രഭാവത്താൽ, മഹത്ത്വത്താൽ പ്രേരിതനായി അവൻ മുന്നോട്ട് നീങ്ങുന്നു—ശക്തികളെ ജയഗതിയിൽ ഉണർത്തുന്നു.

Mantra 14

उपो हरीणां पतिं दक्षं पृञ्चन्तमब्रवम् । नूनं श्रुधि स्तुवतो अश्व्यस्य ॥

രണ്ടു ഹരികളുടെ (താമ്ര അശ്വങ്ങളുടെ) അധിപനായ, ദക്ഷൻ (കുശലൻ) അഭിഷിക്തനാകുന്നതിന് സമീപം ഞാൻ പറഞ്ഞു: ‘ഇപ്പോൾ തന്നേ, സ്തുതിക്കുന്നവൻ—അശ്വ്യ (അന്തരശ്വത്തിന്റെ വേഗം) ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ—അവന്റെ സ്തുതി കേൾക്കുക.’

Mantra 15

नह्यङ्ग पुरा चन जज्ञे वीरतरस्त्वत् । नकी राया नैवथा न भन्दना ॥

നഹി, അങ്ങ, പണ്ടുകാലം മുതൽ നിനക്കാൾ വീരനായവൻ ആരും ജനിച്ചിട്ടില്ല. റായാ (സമൃദ്ധി) യിൽ നിനക്കു തുല്യൻ ആരുമില്ല—ഏതു രീതിയിലും അല്ല, ഭന്ദനാ (ഭംഗകരമായ ബലം) കൊണ്ടും അല്ല.

Mantra 16

एदु मध्वो मदिन्तरं सिञ्च वाध्वर्यो अन्धसः । एवा हि वीरः स्तवते सदावृधः ॥

അതെ—ഹേ അധ്വര്യു, പിഴിഞ്ഞെടുത്ത രസത്തിന്റെ മധുരമായ, കൂടുതൽ മദകരമായ അന്ധസ്സ് ഒഴുക്കുക. ഇങ്ങനെ തന്നെയാണ് സദാവൃദ്ധൻ, സദാ വർധിക്കുന്ന ആ വീരൻ സ്തുതിക്കപ്പെടുന്നത്.

Mantra 17

इन्द्र स्थातर्हरीणां नकिष्टे पूर्व्यस्तुतिम् । उदानंश शवसा न भन्दना ॥

ഹേ ഇന്ദ്രാ, ഹരികൾ (ഇരട്ട അശ്വങ്ങൾ) സ്ഥാപകനേ, നിന്റെ പൗര്വിക സ്തുതിയെ ആരും കൈവരിച്ചിട്ടില്ല—വെറും ബലത്താലും അല്ല, ഭംഗപ്പെടുത്തുന്ന ഹിംസയാലും അല്ല; നിന്റെ മഹിമ എല്ലാ മത്സരാവകാശങ്ങൾക്കും അതീതമായി നിലകൊള്ളുന്നു.

Mantra 18

तं वो वाजानां पतिमहूमहि श्रवस्यवः । अप्रायुभिर्यज्ञेभिर्वावृधेन्यम् ॥

അവനെ—വാജങ്ങളുടെ (ബല-സമൃദ്ധികളുടെ) പതിയെ—ഞങ്ങൾ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു, ശ്രവസ്യ (കീർത്തി) തേടുന്നവർ. അപ്രായു (അക്ഷയ) യജ്ഞങ്ങളാൽ ഞങ്ങൾ ആ സദാ വർധിക്കേണ്ട (വാവൃധേന്യ) ശക്തിയെ വർധിപ്പിക്കുന്നു.

Mantra 20

अगोरुधाय गविषे द्युक्षाय दस्म्यं वचः । घृतात्स्वादीयो मधुनश्च वोचत ॥

അഗോരുധ (തടസ്സരഹിതൻ) ആയ അവനോടു—പ്രകാശകിരണങ്ങളെ തേടുന്നവനോടും ദ്യുക്ഷ (തേജസ്സായ വർധനം) ഉള്ളവനോടും—അത്ഭുതകർമ്മിയായ വചനം ഉച്ചരിക്കുവിൻ. ഘൃതത്തേക്കാളും മധുവേക്കാളും മധുരമായ, അന്തർഉന്നതിയെ പോഷിപ്പിക്കുന്ന വചനം പ്രസ്താവിക്കുവിൻ.

Mantra 21

यस्यामितानि वीर्या न राधः पर्येतवे । ज्योतिर्न विश्वमभ्यस्ति दक्षिणा ॥

അവന്റെ വീര്യ (വീരശക്തി) അളവറ്റതാണ്; അവന്റെ രാധഃ (ഫലപ്രദമായ സമൃദ്ധി) ആരും പരിമിതപ്പെടുത്താൻ കഴിയില്ല. സർവ്വത്തെയും വ്യാപിക്കുന്ന ജ്യോതിസ്സുപോലെ, അവന്റെ ദക്ഷിണാ സമസ്ത സത്തയുടെ മേലും ചുറ്റും നിലകൊള്ളുന്നു—ഋതസമ്മതമായ, എല്ലാം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ദാനം.

Mantra 22

स्तुहीन्द्रं व्यश्ववदनूर्मिं वाजिनं यमम् । अर्यो गयं मंहमानं वि दाशुषे ॥

ഇന്ദ്രനെ സ്തുതിക്കുവിൻ—അശ്വബലത്തിൽ സമൃദ്ധൻ, തടസ്സത്തിൽ അചലൻ, വാജിൻ (ബലം-വിജയത്തിന്റെ വാഹകൻ)യും യമ (അവ്യവസ്ഥയുടെ നിയന്ത്രകൻ)യും. ആര്യനായ അവൻ ഗയ (ജീവശക്തി)യെ വിപുലമാക്കി, ദാശുഷേ (യജ്ഞദാനം ചെയ്യുന്നവനു) അതിനെ വിശാലമായി വിതരണം ചെയ്യുന്നു.

Mantra 23

एवा नूनमुप स्तुहि वैयश्व दशमं नवम् । सुविद्वांसं चर्कृत्यं चरणीनाम् ॥

ഇങ്ങനെ ഇപ്പോഴും, ഹേ വൈയശ്വ, സമീപിച്ചു സ്തുതിയാൽ ഉറപ്പിക്കു—എപ്പോഴും പുതുതായിട്ടും ദശമമായ പൂർണ്ണതയായവനെ; സുവിദ്വാൻസനെ, ചെയ്യേണ്ട കര്‍മത്തിന്റെ കര്‍ത്താവിനെ, നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ ചലിക്കുന്ന ശക്തികളുടെ മാർഗദർശകനെയും।

Mantra 24

वेत्था हि निॠतीनां वज्रहस्त परिवृजम् । अहरहः शुन्ध्युः परिपदामिव ॥

കാരണം, ഹേ വജ്രഹസ്ത, നീ നിർഋതികളുടെ പരിവൃത്തമായ നീക്കത്തെ അറിയുന്നു; ദിനംപ്രതി നീ പാതകളെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു—മുന്നേറുന്ന ആത്മാവിനായി അപകടകരമായ വഴികളെ വെടിപ്പാക്കുന്നവനെപ്പോലെ।

Mantra 25

तदिन्द्राव आ भर येना दंसिष्ठ कृत्वने । द्विता कुत्साय शिश्नथो नि चोदय ॥

അത്, ഹേ ഇന്ദ്ര, ഞങ്ങളിലേക്കു കൊണ്ടുവരിക—അതുകൊണ്ടാണ് നീ സിദ്ധികർമ്മത്തിൽ അത്യന്തം ദംസിഷ്ഠ (പരാക്രമശാലി) ആകുന്നത്; അതേ സഹായത്തോടെ നീ വീണ്ടും കുത്സനെ ബലപ്പെടുത്തുകയും, വിരോധിയായ സമ്മർദ്ദത്തെ താഴേക്ക് തള്ളുകയും ചെയ്യുന്നു।

Mantra 26

तमु त्वा नूनमीमहे नव्यं दंसिष्ठ सन्यसे । स त्वं नो विश्वा अभिमातीः सक्षणिः ॥

ഹേ ദംസിഷ്ഠ (അത്യന്തം സാമർത്ഥ്യമുള്ള) ദേവാ, ജയലാഭത്തിനായി ഞങ്ങൾ നിന്നെ ഇപ്പോഴും—എപ്പോഴും നവ്യനായി—അന്വേഷിക്കുന്നു. നീ തന്നെയാണ് ഞങ്ങൾക്കായി എല്ലാ അഭിമാതികളെയും (ആക്രമക വൈരശക്തികളെ) സഹിച്ച് ജയിക്കുന്നവൻ.

Mantra 27

य ऋक्षादंहसो मुचद्यो वार्यात्सप्त सिन्धुषु । वधर्दासस्य तुविनृम्ण नीनमः ॥

ഹേ തുവിനൃമ്ണ (വിപുലമായ പുരുഷ-ശക്തിയുള്ളവനേ), നീ ഋക്ഷാദംഹസ (ക്ലേശത്തിന്റെ പിടിയിൽ നിന്ന്) മോചിപ്പിക്കുന്നവൻ; സപ്ത സിന്ധുക്കളിൽ ആര്യ-ബലത്തെ കാക്കുന്നവൻ; ദാസനെ വധിക്കുന്നവൻ—നിനക്കു ഞങ്ങൾ നമസ്കരിക്കുന്നു; ഞങ്ങളുടെ പരിശ്രമ-ശക്തി നിനക്കു സമർപ്പിക്കുന്നു.

Mantra 28

यथा वरो सुषाम्णे सनिभ्य आवहो रयिम् । व्यश्वेभ्यः सुभगे वाजिनीवति ॥

യഥാ വരഃ (ശരിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നവൻ) എന്നപോലെ, ഹേ സുഷാമ്ണേ, നീ സനിഭ്യഃ (ജയ-ലാഭാർത്ഥികൾക്ക്) റയി (സമൃദ്ധി/അസ്തിത്വത്തിന്റെ പൂർണ്ണത) കൊണ്ടുവരിക. ഹേ സുഭഗേ, ഹേ വാജിനീവതി (ഊർജസ്വതി), വ്യശ്വേഭ്യഃ (വിശാല-അശ്വശക്തികൾക്ക്) അതു ദാനം ചെയ്യുക.

Mantra 29

आ नार्यस्य दक्षिणा व्यश्वाँ एतु सोमिनः । स्थूरं च राधः शतवत्सहस्रवत् ॥

സോമം പിഴിയുന്നവരുടെ (സോമിനഃ) അടുക്കൽ ആര്യന്റെ (നാര്യസ്യ) ദക്ഷിണാ—ദാനാർപ്പണം—വിശാലശക്തികളാൽ സമൃദ്ധമായി വരട്ടെ; കൂടാതെ ദൃഢവും സ്ഥിരവുമായ രാധസ്—സമൃദ്ധി—നൂറിരട്ടി, ആയിരിരട്ടി, പൂർണ്ണതയിൽ എത്തട്ടെ.

Mantra 30

यत्त्वा पृच्छादीजानः कुहया कुहयाकृते । एषो अपश्रितो वलो गोमतीमव तिष्ठति ॥

യജമാനൻ നിന്നെ ചോദിക്കുമ്പോൾ—ഹേ ഗൂഢപ്രവർത്തനങ്ങളുടെ അധിപതേ—ഗൂഢമാർഗ്ഗത്തിൽ, ഗൂഢനിർമ്മിതിയാൽ; അപ്പോൾ ഈ വല (വലോ), അപശ്രിത—പിന്മാറി അഭയം പിടിച്ച—താഴെ നില്ക്കുന്നു; ഗോമതീ—പ്രകാശമുള്ള ഗോകുലം (ജ്ഞാനധേനുക്കൾ)—അവനെ തടഞ്ഞുവെക്കുന്നു.

Frequently Asked Questions

It is a Soma-ritual hymn that praises Indra as the thunderbolt-bearing hero and asks that the inspired Word and Soma offering strengthen him to grant victory and boons.

Because Soma is treated as Indra’s empowering drink; pouring the richer, more exhilarating draught symbolizes giving Indra greater force to overcome obstacles.

Vala is an enclosure that hides the ‘cows’ (wealth, light, insight). The hymn hints that Indra can break this concealment, releasing what is kept back—both outward prosperity and inner clarity.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App