Opening the text

Sukta 10.10
Dialogic hymn (Yama–Yamī tradition); powers implied include Agni (as Pituḥ Napāt) and cosmic order
ഈ സംവാദസൂക്തം പ്രസിദ്ധമായ യമ–യമീ സംവാദം അവതരിപ്പിക്കുന്നു. മനുഷ്യവംശത്തിന്റെ തുടർച്ചയ്ക്കായി യമീ സംയോഗം അഭ്യർത്ഥിക്കുമ്പോൾ, യമൻ സംയമവും ഋതം (കോസ്മികക്രമം) അനുസരിച്ചുള്ള നിലപാടും ഉറച്ചുപറയുന്നു. ആഗ്രഹവും നിയമവും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷം നാടകീയമായി ചിത്രീകരിച്ച്, സാമൂഹ്യവും കോസ്മികവുമായ മാനദണ്ഡങ്ങൾ ബോധപൂർവമായ തിരഞ്ഞെടുപ്പിലൂടെയും ആത്മനിയന്ത്രണത്തിലൂടെയും സ്ഥാപിക്കപ്പെടുന്നു എന്നത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. അവസാനം യമൻ യമിയെ മറ്റൊരിടത്തെ ശുഭകരവും ധർമ്മസമ്മതവുമായ സംയോഗത്തിലേക്ക് വഴിനടത്തി, അതിക്രമത്തേക്കാൾ ഐക്യം (സംവിദ്) പ്രാധാന്യമാക്കുന്നു.
Mantra 1
ओ चित्सखायं सख्या ववृत्यां तिरः पुरू चिदर्णवं जगन्वान् । पितुर्नपातमा दधीत वेधा अधि क्षमि प्रतरं दीध्यानः ॥
ഓ ചിത്, സഖ്യതയാൽ സഖാവിനെ തേടി അവൻ അനേകം പ്രളയപ്രവാഹങ്ങൾ കടന്നുപോയിരിക്കുന്നു. വേധാ (ജ്ഞാനി) പിതൃയുടെ നപാതനെ സ്ഥാനത്ത് സ്ഥാപിക്കുന്നു; ഭൂമിയിൽ അവനെ പ്രജ്വലിപ്പിച്ച്, മുന്നോട്ടുനയിക്കുന്ന പ്രകാശമായി ദീപ്തമാക്കുന്നു.
Mantra 2
न ते सखा सख्यं वष्ट्येतत्सलक्ष्मा यद्विषुरूपा भवाति । महस्पुत्रासो असुरस्य वीरा दिवो धर्तार उर्विया परि ख्यन् ॥
നിന്റെ സഖാവ് ഈ സഖ്യതയെ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല—ഈ സമലക്ഷണതയെ—അത് വിഭക്തരൂപമായി മാറുമ്പോൾ. മഹത്തായ അസുരന്റെ പുത്രന്മാരായ വീരർ ദ്യൗവിനെ ധരിച്ച്, ഉർവീയായി എല്ലാടവും ചുറ്റി വിശാലമായി നിരീക്ഷിക്കുന്നു.
Mantra 3
उशन्ति घा ते अमृतास एतदेकस्य चित्त्यजसं मर्त्यस्य । नि ते मनो मनसि धाय्यस्मे जन्युः पतिस्तन्वमा विविश्याः ॥
അമൃതർ സത്യമായും ഇതേ ആഗ്രഹിക്കുന്നു—ഒരു മർത്ത്യന്റെ ബന്ധനത്തിന്റെ ത്യാഗത്തെയും (അവർ അംഗീകരിക്കുന്നു). നിന്റെ മനസ്സ് എന്റെ മനസ്സിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെടട്ടെ; ജന്യുഃ, പതിയായി, എന്റെ തൻവാ (ദേഹധാരിത സത്ത)യിൽ പ്രവേശിക്കൂ.
Mantra 4
न यत्पुरा चकृमा कद्ध नूनमृता वदन्तो अनृतं रपेम । गन्धर्वो अप्स्वप्या च योषा सा नो नाभिः परमं जामि तन्नौ ॥
മുമ്പ് ഞങ്ങൾ എന്തെങ്കിലും ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, ഇപ്പോൾ സത്യം പറയുമ്പോൾ പറയുമ്പോൾ എന്തിന് അസത്യത്തിലേക്ക് വീഴണം? ജലങ്ങളിൽ വസിക്കുന്ന ഗന്ധർവനും ജലമയിയായ യുവതിയും—അവളാണ് നമ്മുടെ നാഭി, പരമ ജാമി (പരമബന്ധുത്വം); അതുതന്നെയാണ് നമ്മുടെ തമ്മിലുള്ള ബന്ധം.
Mantra 5
गर्भे नु नौ जनिता दम्पती कर्देवस्त्वष्टा सविता विश्वरूपः । नकिरस्य प्र मिनन्ति व्रतानि वेद नावस्य पृथिवी उत द्यौः ॥
ഗർഭത്തിനുള്ളിൽ തന്നേ നമ്മുടെ ജനിതാവ്—ദമ്പതികളായി—ഏത് ദേവനായിരുന്നു? ത്വഷ്ടൃ, സവിതൃ, വിശ്വരൂപൻ. അവന്റെ വ്രതങ്ങളെ ആരും ലംഘിക്കുന്നില്ല; അവനെ പൃഥിവിയും ദ്യൗ (ആകാശവും) അറിയുന്നു—നാം കൂടി അറിയുന്നു.
Mantra 6
को अस्य वेद प्रथमस्याह्नः क ईं ददर्श क इह प्र वोचत् । बृहन्मित्रस्य वरुणस्य धाम कदु ब्रव आहनो वीच्या नॄन् ॥
ഈ ആദ്യദിവസത്തെ ആരാണ് അറിയുന്നത്? ആരാണ് അതിനെ കണ്ടത്, ഇവിടെ ആരാണ് അതിനെ പ്രസ്താവിക്കാനാകുന്നത്? മിത്ര-വരുൺമാരുടെ ധാമം വിശാലമാണ്—ഹേ ആഹന (വധകൻ), മനുഷ്യരെ വേർതിരിക്കാൻ നീ എങ്ങനെ നിർണായക വാക്ക് പറയും?
Mantra 7
यमस्य मा यम्यं काम आगन्त्समाने योनौ सहशेय्याय । जायेव पत्ये तन्वं रिरिच्यां वि चिद्वृहेव रथ्येव चक्रा ॥
യമനോടു—യമിയോടു (ഇരട്ടയോടു)—എനിക്കു കാമം വന്നുചേർന്നു; ഒരേ യോനിയിൽ ഞങ്ങൾ സഹശയ്യയാകുവാൻ. ഭാര്യ ഭർത്താവിനോടു തന്റെ ദേഹം ഏല്പിക്കുന്നതുപോലെ ഞാൻ എന്റെ തനുവിനെ അർപ്പിക്കാം; രഥത്തിന്റെ ചക്രം രഥ്യയിൽ നിന്നു വിടർത്തുന്നതുപോലെ, നീയും ബന്ധനം പൊട്ടിച്ചെറിക്ക.
Mantra 8
न तिष्ठन्ति न नि मिषन्त्येते देवानां स्पश इह ये चरन्ति । अन्येन मदाहनो याहि तूयं तेन वि वृह रथ्येव चक्रा ॥
ഇവിടെ സഞ്ചരിക്കുന്ന ദേവന്മാരുടെ സ്പശർ (കാവൽക്കാർ) നിൽക്കുന്നതുമില്ല, കണ്ണടയ്ക്കുന്നതുമില്ല. ഹേ മദഹനനേ (മദം/ആനന്ദം സംഹരിക്കുന്നവനേ), മറ്റൊരു വഴിയിലൂടെ വേഗത്തിൽ പോകുക; അതുവഴി രഥത്തിന്റെ ചക്രം രഥ്യയിൽ നിന്നു വിടുന്നതുപോലെ, നീ നിന്നെ തന്നെ മോചിപ്പിക്ക.
Mantra 9
रात्रीभिरस्मा अहभिर्दशस्येत्सूर्यस्य चक्षुर्मुहुरुन्मिमीयात् । दिवा पृथिव्या मिथुना सबन्धू यमीर्यमस्य बिभृयादजामि ॥
അവൾ രാത്രികളാലും ദിവസങ്ങളാലും അവനെ സേവിക്കട്ടെ; സൂര്യന്റെ ചക്ഷു വീണ്ടും വീണ്ടും തുറക്കട്ടെ. ദ്യൗവും പൃഥിവിയും യുഗളം—ബന്ധുക്കളും സംയുക്തരും; യമീ യമനെ ധരിക്കട്ടെ—അജാമി (അനുചിത സംഗമം) ആയി അല്ല, ഇരട്ട-ശക്തിയെ അവിഭ്രമമായി ധരിക്കുന്നവളായി.
Mantra 10
आ घा ता गच्छानुत्तरा युगानि यत्र जामयः कृणवन्नजामि । उप बर्बृहि वृषभाय बाहुमन्यमिच्छस्व सुभगे पतिं मत् ॥
ആ ഘാ, നീ പിന്നീടുള്ള യുഗങ്ങളിലേക്കു പോകുക; അവിടെ ബന്ധുക്കൾ അജാമി (ഒരേ ഗോത്രമല്ലാത്ത) ജാമിയെ ഉണ്ടാക്കുന്നു. വൃഷഭനുപോലെ ബലവാനായവനുവേണ്ടി നിന്റെ ഭുജം ഉയർത്തുക; ഹേ സുഭഗേ, എന്നെയല്ല—മറ്റൊരു ഭർത്താവിനെ തേടുക.
Mantra 11
किं भ्रातासद्यदनाथं भवाति किमु स्वसा यन्निॠतिर्निगच्छात् । काममूता बह्वेतद्रपामि तन्वा मे तन्वं सं पिपृग्धि ॥
സഹോദരൻ എന്ത്, അവൻ അനാഥനായാൽ? സഹോദരി എന്ത്, നിർൃതി (വിനാശം) അവളിലേക്കു വന്നാൽ? കാമം പ്രേരിപ്പിച്ച് ഞാൻ ഇതിനെക്കുറിച്ച് ഏറെ പറയുന്നു; എന്റെ തനുവാൽ നിന്റെ തനുവിനെ പൂർണ്ണതയിലേക്കു ചേർക്കുക.
Mantra 12
न वा उ ते तन्वा तन्वं सं पपृच्यां पापमाहुर्यः स्वसारं निगच्छात् । अन्येन मत्प्रमुदः कल्पयस्व न ते भ्राता सुभगे वष्ट्येतत् ॥
നിനക്കൊപ്പം ഞാൻ തനുവാൽ തനുവിനെ ഒന്നാക്കുകയില്ല; സ്വസാരത്തെ സമീപിക്കുന്നവനെ പാപമെന്ന് പറയുന്നു. ഹേ സുഭഗേ, എന്നിൽ നിന്ന് വേറെയായ മറ്റൊരാളാൽ നിന്റെ ആനന്ദം ക്രമീകരിക്കുക; നിന്റെ സഹോദരൻ ഇതു ഇച്ഛിക്കുന്നില്ല.
Mantra 13
बतो बतासि यम नैव ते मनो हृदयं चाविदाम । अन्या किल त्वां कक्ष्येव युक्तं परि ष्वजाते लिबुजेव वृक्षम् ॥
അയ്യോ, അയ്യോ, ഹേ യമ—സത്യമായി ഞാൻ നിന്റെ മനസ്സും ഹൃദയവും അറിഞ്ഞിട്ടില്ല. മറ്റൊരാൾ നിന്നെ, ബന്ധിക്കപ്പെട്ടവനെ വലയുന്ന കച്ചപോലെ, ലിബുജാ ലത വൃക്ഷത്തെ ചേർന്നു പിടിക്കുന്നതുപോലെ, ആലിംഗനം ചെയ്യുന്നു.
Mantra 14
अन्यमू षु त्वं यम्यन्य उ त्वां परि ष्वजाते लिबुजेव वृक्षम् । तस्य वा त्वं मन इच्छा स वा तवाधा कृणुष्व संविदं सुभद्राम् ॥
ഹേ യമീ, നീ മറ്റൊരാളെ തേടുക; മറ്റൊരാൾ നിന്നെ ലിബുജാ ലത വൃക്ഷത്തെ ചേർന്നു പിടിക്കുന്നതുപോലെ ആലിംഗനം ചെയ്യുന്നു. മനസ്സോടെ അവനെ ആഗ്രഹിക്ക; അവനും നിന്നെ—അപ്പോൾ ശുഭവും സൗഭാഗ്യകരവുമായ സംവിദ് (പരസ്പര ധാരണ) സ്ഥാപിക്കു.
It is a dialogue where Yamī urges Yama to unite with her, and Yama refuses because it would break ṛta (right order). The hymn teaches that desire must be guided by law and harmony.
They are the devānāṃ spaśaḥ—figures of divine surveillance. In meaning, they represent conscience and the idea that actions are seen and carry moral consequences.
Because Yama’s solution is not repression but redirection: desire should find an auspicious, lawful form. The closing emphasizes “subhadrā saṃvid”—a fortunate, harmonious agreement aligned with ṛta.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.