
Sukta 10.10
Dialogic hymn (Yama–Yamī tradition); powers implied include Agni (as Pituḥ Napāt) and cosmic order
ಈ ಸಂವಾದಾತ್ಮಕ ಸೂಕ್ತವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಯಮ–ಯಮೀ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾನವ ವಂಶದ ನಿರಂತರತೆಯ ನಿಮಿತ್ತ ಯಮೀ ಸಂಯೋಗವನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ; ಆದರೆ ಯಮನು ಸಂಯಮವನ್ನೂ ಋತ (ಕೋಸ್ಮಿಕ ಕ್ರಮ)ಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾದ ನಡೆವನ್ನೂ ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಕಾಮನೆ ಮತ್ತು ಧರ್ಮ/ನಿಯಮಗಳ ನಡುವಿನ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಇದು ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ತೋರಿಸಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವಕ್ರಮದ ಮಾನದಂಡಗಳು ಜಾಗೃತ ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮನಿಗ್ರಹದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಮನು ಯಮಿಯನ್ನು ಬೇರೆಡೆ ಶುಭಕರವಾದ, ಧರ್ಮಸಮ್ಮತ ಸಂಯೋಗದತ್ತ ತಿರುಗಿಸಿ, ಅತಿಕ್ರಮಣಕ್ಕಿಂತ ಸೌಹಾರ್ದ (ಸಂವಿದ್)ವನ್ನೇ ಮಹತ್ವಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ.
Mantra 1
ओ चित्सखायं सख्या ववृत्यां तिरः पुरू चिदर्णवं जगन्वान् । पितुर्नपातमा दधीत वेधा अधि क्षमि प्रतरं दीध्यानः ॥
ಓ ಚಿತ್, ಸಖ್ಯದಿಂದ ಸಖನನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಅವನು ಅನೇಕ ಪ್ರವಾಹಗಳನ್ನು ದಾಟಿಹೋಗಿದ್ದಾನೆ. ವೇಧಾ (ಜ್ಞಾನಿ) ಪಿತೃನ ನಪಾತನನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ; ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಅವನನ್ನು ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿ, ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಬೆಳಕಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ.
Mantra 2
न ते सखा सख्यं वष्ट्येतत्सलक्ष्मा यद्विषुरूपा भवाति । महस्पुत्रासो असुरस्य वीरा दिवो धर्तार उर्विया परि ख्यन् ॥
ನಿನ್ನ ಸಖನು ಈ ಸಖ್ಯವನ್ನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ—ಈ ಸಮಲಕ್ಷಣತೆಯನ್ನು—ಅದು ವಿಭಕ್ತ ರೂಪವಾಗುವಾಗ. ಮಹಾನ್ ಅಸುರನ ಪುತ್ರರಾದ ವೀರರು ದ್ಯೌವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಉರ್ವೀಯಾಗಿ ಸರ್ವದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ.
Mantra 3
उशन्ति घा ते अमृतास एतदेकस्य चित्त्यजसं मर्त्यस्य । नि ते मनो मनसि धाय्यस्मे जन्युः पतिस्तन्वमा विविश्याः ॥
ಅಮೃತರು ನಿಜಕ್ಕೂ ಇದನ್ನೇ ಬಯಸುತ್ತಾರೆ—ಒಬ್ಬ ಮರ್ಥ್ಯನ ಬಂಧನದ ತ್ಯಾಗವನ್ನೂ (ಅವರು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತಾರೆ). ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಲಿ; ಜನ್ಯುಃ, ಪತಿಯಾಗಿ, ನನ್ನ ತನ್ವಾ (ದೇಹಧಾರಿತ ಸತ್ತೆ)ಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸು.
Mantra 4
न यत्पुरा चकृमा कद्ध नूनमृता वदन्तो अनृतं रपेम । गन्धर्वो अप्स्वप्या च योषा सा नो नाभिः परमं जामि तन्नौ ॥
ನಾವು ಹಿಂದೆ ಏನಾದರೂ ಮಾಡಿದ್ದರೆ, ಈಗ ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತಾ ಹೇಳುತ್ತಾ ಏಕೆ ಅಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಜಾರಬೇಕು? ಜಲಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಗಂಧರ್ವನು ಮತ್ತು ಜಲಮಯ ಕನ್ಯೆ—ಅವಳೇ ನಮ್ಮ ನಾಭಿ, ಪರಮ ಜಾಮಿ (ಅತ್ಯುನ್ನತ ಬಂಧುತ್ವ); ಅದೇ ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಬಂಧ.
Mantra 5
गर्भे नु नौ जनिता दम्पती कर्देवस्त्वष्टा सविता विश्वरूपः । नकिरस्य प्र मिनन्ति व्रतानि वेद नावस्य पृथिवी उत द्यौः ॥
ಗರ್ಭದಲ್ಲೇ ನಮ್ಮ ಜನಿತಾ—ದಂಪತಿಗಳಂತೆ—ಯಾವ ದೇವನಾಗಿದ್ದನು? ತ್ವಷ್ಟೃ, ಸವಿತೃ, ವಿಶ್ವರೂಪ. ಅವನ ವ್ರತಗಳನ್ನು ಯಾರೂ ಮೀರುವುದಿಲ್ಲ; ಅವನನ್ನು ಪೃಥಿವಿಯೂ ದ್ಯೌ (ಆಕಾಶ)ವೂ ತಿಳಿದಿವೆ—ನಾವೂ ತಿಳಿದಿದ್ದೇವೆ.
Mantra 6
को अस्य वेद प्रथमस्याह्नः क ईं ददर्श क इह प्र वोचत् । बृहन्मित्रस्य वरुणस्य धाम कदु ब्रव आहनो वीच्या नॄन् ॥
ಈ ಮೊದಲ ದಿನವನ್ನು ಯಾರು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ? ಯಾರು ಅದನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಇಲ್ಲಿ ಯಾರು ಅದನ್ನು ಪ್ರಕಟವಾಗಿ ಹೇಳಬಲ್ಲರು? ಮಿತ್ರ-ವರುಣರ ಧಾಮವು ವಿಶಾಲವಾಗಿದೆ—ಓ ಆಹನ (ವಧಕ), ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ನೀನು ಹೇಗೆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುವೆ?
Mantra 7
यमस्य मा यम्यं काम आगन्त्समाने योनौ सहशेय्याय । जायेव पत्ये तन्वं रिरिच्यां वि चिद्वृहेव रथ्येव चक्रा ॥
ಯಮನೆಡೆಗೆ—ಯಮಿಯೆಡೆಗೆ (ಜೋಡಿ) ನನ್ನಲ್ಲಿ ಕಾಮನೆ ಬಂದಿಳಿದಿದೆ; ಒಂದೇ ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಸಹಶಯನರಾಗುವಂತೆ. ಪತ್ನಿ ಪತಿಗೆ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸುವಂತೆ ನಾನು ನನ್ನ ತನುವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವೆ; ರಥದ ಚಕ್ರವನ್ನು ರಥಿಯದಿಂದ ಬಿಡಿಸುವಂತೆ, ನೀನು ಕೂಡ ಬಂಧನವನ್ನು ಒಡೆದು ಹೊರಬಾ.
Mantra 8
न तिष्ठन्ति न नि मिषन्त्येते देवानां स्पश इह ये चरन्ति । अन्येन मदाहनो याहि तूयं तेन वि वृह रथ्येव चक्रा ॥
ಇಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ದೇವರ ಸ್ಪಶರು (ಪಹರೆಯವರು) ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ, ಕಣ್ಣು ಮಿಟುಕಿಸುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಹೇ ಮದಹನನ (ಆನಂದವನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವನೇ), ಬೇರೆ ದಾರಿಯಿಂದ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಹೋಗು; ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ರಥದ ಚಕ್ರವು ರಥಿಯದಿಂದ ಬಿಡುವಂತೆ, ನೀನು ನಿನ್ನನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿಕೋ.
Mantra 9
रात्रीभिरस्मा अहभिर्दशस्येत्सूर्यस्य चक्षुर्मुहुरुन्मिमीयात् । दिवा पृथिव्या मिथुना सबन्धू यमीर्यमस्य बिभृयादजामि ॥
ಅವಳು ರಾತ್ರಿಗಳಿಂದಲೂ ದಿನಗಳಿಂದಲೂ ಅವನಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಿ; ಸೂರ್ಯನ ಚಕ್ಷು ಮರುಮರು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳಲಿ. ದ್ಯೌ ಮತ್ತು ಪೃಥಿವಿ ಯುಗಲ—ಸಬಂಧು ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ; ಯಮೀ ಯಮನನ್ನು ಧರಿಸಲಿ—ಅಜಾಮಿ (ಅನುಚಿತ ಸಂಯೋಗ)ವಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಜೋಡಿ-ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಿಭ್ರಮವಾಗಿ ಧರಿಸುವವಳಾಗಿ.
Mantra 10
आ घा ता गच्छानुत्तरा युगानि यत्र जामयः कृणवन्नजामि । उप बर्बृहि वृषभाय बाहुमन्यमिच्छस्व सुभगे पतिं मत् ॥
ಆ ಘಾ, ನೀನು ಮುಂದಿನ ಯುಗಗಳ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗು; ಅಲ್ಲಿ ಬಂಧುಗಳು ಅಜಾಮಿ (ಒಂದೇ ಗೋತ್ರವಲ್ಲದ) ಜಾಮಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ವೃಷಭನಂತೆ ಬಲಿಷ್ಠನಿಗಾಗಿ ನಿನ್ನ ಬಾಹುವನ್ನು ಎತ್ತಿ; ಸುಭಗೆಯೇ, ನನ್ನನ್ನು ಅಲ್ಲ—ಬೇರೊಬ್ಬ ಪತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕು.
Mantra 11
किं भ्रातासद्यदनाथं भवाति किमु स्वसा यन्निॠतिर्निगच्छात् । काममूता बह्वेतद्रपामि तन्वा मे तन्वं सं पिपृग्धि ॥
ಸಹೋದರನು ಏನು, ಅವನು ಅನಾಥನಾದರೆ? ಸಹೋದರಿಯೇನು, ನಿರೃತಿ (ವಿನಾಶ) ಅವಳ ಮೇಲೆ ಬಂದರೆ? ಕಾಮದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ ನಾನು ಇದನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ನನ್ನ ತನುವಿನಿಂದ ನಿನ್ನ ತನುವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸು.
Mantra 12
न वा उ ते तन्वा तन्वं सं पपृच्यां पापमाहुर्यः स्वसारं निगच्छात् । अन्येन मत्प्रमुदः कल्पयस्व न ते भ्राता सुभगे वष्ट्येतत् ॥
ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ನಾನು ತನುವಿನಿಂದ ತನುವನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಸ್ವಸಾರವನ್ನು ಸೇರುವವನನ್ನು ಪಾಪವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸುಭಗೆಯೇ, ನನ್ನಿಂದ ಬೇರೆ ಯಾರಿಂದಲಾದರೂ ನಿನ್ನ ಹರ್ಷವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸು; ನಿನ್ನ ಸಹೋದರನು ಇದನ್ನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ.
Mantra 13
बतो बतासि यम नैव ते मनो हृदयं चाविदाम । अन्या किल त्वां कक्ष्येव युक्तं परि ष्वजाते लिबुजेव वृक्षम् ॥
ಅಯ್ಯೋ, ಅಯ್ಯೋ, ಹೇ ಯಮ—ನಿಜವಾಗಿ ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನೂ ಹೃದಯವನ್ನೂ ನಾನು ಅರಿತಿಲ್ಲ. ಇನ್ನೊಬ್ಬಳು ನಿನ್ನನ್ನು, ಕಟ್ಟಿದವನಿಗೆ ಬೆಲ್ಟ್ ಹೇಗೆ ಸುತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವುದೋ ಹಾಗೆ, ಮತ್ತು ಲಿಬುಜಾ ಲತೆ ಮರವನ್ನು ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ, ಆಲಿಂಗಿಸುತ್ತಾಳೆ.
Mantra 14
अन्यमू षु त्वं यम्यन्य उ त्वां परि ष्वजाते लिबुजेव वृक्षम् । तस्य वा त्वं मन इच्छा स वा तवाधा कृणुष्व संविदं सुभद्राम् ॥
ಹೇ ಯಮೀ, ನೀನು ಇನ್ನೊಬ್ಬನನ್ನು ಹುಡುಕು; ಇನ್ನೊಬ್ಬನು ನಿನ್ನನ್ನು ಲಿಬುಜಾ ಲತೆ ಮರವನ್ನು ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಆಲಿಂಗಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನನ್ನು ಬಯಸು; ಅವನು ಕೂಡ ನಿನ್ನನ್ನು—ಆಮೇಲೆ ಶುಭ, ಸೌಭಾಗ್ಯಕರ ಸಂವಿದ್ (ಪರಸ್ಪರ ಒಪ್ಪಂದ/ಸಮ್ಮತಿ) ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ.
It is a dialogue where Yamī urges Yama to unite with her, and Yama refuses because it would break ṛta (right order). The hymn teaches that desire must be guided by law and harmony.
They are the devānāṃ spaśaḥ—figures of divine surveillance. In meaning, they represent conscience and the idea that actions are seen and carry moral consequences.
Because Yama’s solution is not repression but redirection: desire should find an auspicious, lawful form. The closing emphasizes “subhadrā saṃvid”—a fortunate, harmonious agreement aligned with ṛta.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.