Sarga 23

Verse 1

इति ब्रुवति रामे तु लक्ष्मणोऽधश्शिरा मुहुः।श्रृत्वा मध्यं जगामेव मनसा दुःखहर्षयोः।।।।

രാമൻ ഇങ്ങനെ പറയുമ്പോൾ ലക്ഷ്മണൻ തലകുനിച്ച് വീണ്ടും വീണ്ടും കേട്ടുനിന്നു; അവന്റെ മനസ് ദുഃഖവും പെട്ടെന്നുള്ള ഹർഷവും—ഇരുവയ്ക്കുമിടയിലെ മദ്ധ്യസ്ഥാവസ്ഥയിലേക്കു വഴുതിക്കൊണ്ടിരുന്നു.

Verse 2

तदा तु बध्द्वा भ्रुकुटीं भ्रुवोर्मध्ये नरर्षभः।निशश्वास महासर्पो बिलस्थ इव रोषितः।।।।

അപ്പോൾ നരശ്രേഷ്ഠനായ ലക്ഷ്മണൻ ഭ്രൂമദ്ധ്യേ ഭ്രൂകുടി ചുരുട്ടി, ക്രോധത്തോടെ കഠിനമായി നിശ്ശ്വസിച്ചു—കുഴിയ്ക്കുള്ളിൽ കോപിച്ച മഹാസർപ്പംപോലെ.

Verse 3

तस्य दुष्प्रतिवीक्षं तद्भ्रुकुटीसहितं तदा।बभौ क्रुद्धस्य सिंहस्य मुखस्य सदृशं मुखम्।।।।

അപ്പോൾ ഭ്രൂകുടി ചുരുട്ടി നോക്കാൻ ദുഷ്കരമായ അവന്റെ മുഖം ക്രോധിതനായ സിംഹത്തിന്റെ മുഖംപോലെ തോന്നി.

Verse 4

अग्रहस्तं विधुन्वंस्तु हस्ती हस्तमिवात्मनः।तिर्यगूर्ध्वं शरीरे च पातयित्वा शिरोधराम्।।।।अग्राक्ष्णा वीक्षमाणस्तु तिर्यग्भ्रातरमब्रवीत्।

ആന തുമ്പ് ഉയർത്തി കുലുക്കുന്നതുപോലെ അവൻ തന്റെ മുൻകൈ കുലുക്കി; കഴുത്ത് വശത്തേക്കും മേലേക്കും കീഴേക്കും ഞെട്ടിച്ച്, മൂർച്ചയുള്ള ചെരിവുനോട്ടത്തോടെ സഹോദരനെ നോക്കി, ലക്ഷ്മണൻ അഗ്രജനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു।

Verse 5

अस्थाने सम्भ्रमो यस्य जातो वै सुमहानयम्।।।।धर्मदोष प्रसङ्गेन लोकस्यानतिशङ्कया।कथंह्येतदसम्भ्रान्तस्त्वद्विधो वक्तुमर्हति।।।।यथा दैवमशौडीरं शौण्डीर क्षत्रियर्षभ।

അസ്ഥാനത്തിൽ നിനക്കുള്ളിൽ ഈ മഹാ വ്യഗ്രത ഉണർന്നു—ധർമ്മത്തിന് ദോഷം വരുമോ എന്ന ഭയത്താലും, ലോകം എന്ത് വിധിക്കും എന്ന ആശങ്കയാലും. അചഞ്ചല ധൈര്യമുള്ള നിനക്കുപോലെയുള്ളവൻ, ഹേ ശൗണ്ഡീര ക്ഷത്രിയർഷഭ, യഥാർത്ഥത്തിൽ ശക്തിയില്ലാത്ത ദൈവത്തെ മഹാശക്തിയെന്നുപോലെ പറഞ്ഞുപോകുന്നത് എങ്ങനെ യുക്തം?

Verse 6

अस्थाने सम्भ्रमो यस्य जातो वै सुमहानयम्।।2.23.5।।धर्मदोष प्रसङ्गेन लोकस्यानतिशङ्कया।कथंह्येतदसम्भ्रान्तस्त्वद्विधो वक्तुमर्हति।।2.23.6।।यथा दैवमशौडीरं शौण्डीर क्षत्रियर्षभ।

അനുചിത സമയത്ത് നിനക്കുള്ളിൽ ഈ മഹാ കലക്കം ഉയർന്നു—ധർമ്മത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്തയും ജനങ്ങളുടെ വിധിയെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്കയും മൂലം. സ്ഥിരധീരനായ നിനക്കുപോലെയുള്ളവൻ, ഹേ ശൗണ്ഡീര, ക്ഷത്രിയന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, യഥാർത്ഥത്തിൽ ശക്തിയില്ലാത്ത ദൈവത്തെ ശക്തിയുള്ളതെന്നുപോലെ പറയുന്നത് എങ്ങനെ സാധ്യം?

Verse 7

किन्नाम कृपणं दैवमशक्तमभिशंससि।।।।पापयोस्ते कथं नाम तयोश्शङ्का न विद्यते।

‘ദൈവം’ എന്നു വിളിക്കുന്ന ഈ കൃപണവും ശക്തിയില്ലാത്തതുമായ വസ്തുവിനെ നീ എന്തിന് പുകഴ്ത്തുന്നു? ആ രണ്ടു പാപികളോടു നിനക്കു സംശയം എങ്ങനെ ഇല്ല?

Verse 8

सन्ति धर्मोपधा श्लक्ष्णाः धर्मात्मन्किं न बुध्यसे।।।।तयोस्सुचरितं स्वार्थं शाठ्यात्परिजिहीर्षतोः।

ഹേ ധർമ്മാത്മാവേ, നീ ഇതു ഗ്രഹിക്കുന്നില്ലേ? ധർമ്മത്തിന്റെ മറവിൽ സൂക്ഷ്മ ഉപായങ്ങൾ—ധർമ്മോപധങ്ങൾ—ഉണ്ട്; അവയാൽ ആ രണ്ടു പേർ കപടതകൊണ്ട് സ്വാർത്ഥലാഭം പിടിച്ചെടുക്കാൻ, സദാചാരത്തിന്റെ ഭാവം കാട്ടിക്കൊണ്ട്, ശ്രമിക്കുന്നു.

Verse 9

यदि नैवं व्यवसितं स्याद्धि प्रागेव राघव।।।।तयोः प्रागेव दत्तश्च स्याद्वरः प्रकृतश्च सः।

ഹേ രാഘവ, ഇങ്ങനെ മുൻകൂട്ടി നിശ്ചയിച്ചിരുന്നില്ലെങ്കിൽ, നൽകപ്പെടുന്നത് സ്വാഭാവികമായ ആ വരം അവർക്കു വളരെ മുമ്പേ തന്നെ നൽകി നിറവേറ്റപ്പെട്ടേനേ.

Verse 10

लोकविद्विष्टमारब्धं त्वदन्यस्याभिषेचनम्।नोत्सहे सहितुं वीर तत्र मे क्षन्तुमर्हसि।।।।

വീരനേ! നിന്നല്ലാതെ മറ്റൊരാളുടെ അഭിഷേകം ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു; അത് ലോകദൃഷ്ടിയിൽ ദ്വേഷ്യമാണ്. എനിക്ക് അത് സഹിക്കാനാവില്ല; ഈ കാര്യത്തിൽ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനു എന്നെ ക്ഷമിക്കണമേ.

Verse 11

येनेय मागता द्वैधं तव बुद्धिर्महामते।स हि धर्मो मम द्वेष्यः प्रसङ्गाद्यस्य मुह्यसि।।।।

മഹാമതേ! ഏത് ‘ധർമ്മം’ കൊണ്ടാണ് നിന്റെ ബുദ്ധി ഈ ദ്വന്ദ്വത്തിലേക്ക് വീണത്, അതിന്റെ സമ്മർദ്ദത്തിൽ നീ മോഹിതനാകുന്നതോ—അത്തരം ധർമ്മം എനിക്ക് ദ്വേഷ്യമാണ്.

Verse 12

कथं त्वं कर्मणा शक्तः कैकेयीवशवर्तिनः।करिष्यसि पितुर्वाक्यमधर्मिष्ठं विगर्हितम्।।।।

കർമ്മത്തിൽ നീ ശക്തനാകുമ്പോൾ, കൈകേയിയുടെ വശത്തിലായ പിതാവിന്റെ അധർമ്മവും നിന്ദ്യവും ആയ വാക്ക് നീ എങ്ങനെ നടപ്പാക്കും?

Verse 13

यद्ययं किल्बिषाद्भेदः कृतोऽप्येवं न गृह्यते।जायते तत्र मे दुःखं धर्मसङ्गश्च गर्हितः।।।।

പാപത്തിൽ നിന്നുയർന്ന ഈ ദ്രോഹഭരിതമായ ഭംഗം ചെയ്തിട്ടും അതിനെ അതുപോലെ അംഗീകരിക്കാതെ പോകുന്നുവെങ്കിൽ, എനിക്ക് അവിടെ ദുഃഖം ജനിക്കുന്നു; ‘ധർമ്മം’ എന്നതിലേക്കുള്ള ആ പിടിവാശിയും നിന്ദ്യമായി മാറുന്നു.

Verse 14

मनसाऽपि कथं कामं कुर्यास्त्वं कामवृत्तयोः।तयोस्त्वहितयोर्नित्यं शत्र्वोः पित्रभिधानयोः।।।।

കാമവൃത്തിയാൽ നയിക്കപ്പെടുന്ന, നിന്റെ ഹിതത്തിന് എപ്പോഴും വിരോധികളായ ആ രണ്ടുപേർ—‘മാതാപിതാക്കൾ’ എന്ന പേരുമാത്രമുള്ള ശത്രുക്കൾ—അവരുടെ ആഗ്രഹം നീ മനസ്സുകൊണ്ടുപോലും എങ്ങനെ നിറവേറ്റും?

Verse 15

यद्यपि प्रतिपत्तिस्ते दैवी चापि तयोर्मतम्।तथाप्युपेक्षणीयं ते न मे तदपि रोचते।।।।

അവരുടെ പിടിവാശി ദൈവവിധിയെന്നു നിനക്കു തോന്നിയാലും, അവരുടെ അഭിപ്രായവും അങ്ങനെ തന്നെയായാലും, നീ അതിനെ അവഗണിക്കണം; ആ ചിന്ത പോലും എനിക്കു രുചിക്കുന്നില്ല.

Verse 16

विक्लबो वीर्यहीनो यस्स दैवमनुवर्तते।वीरास्सम्भावितात्मानो न दैवं पर्युपासते।।।।

ഭീരുവും ബലഹീനനും മാത്രമാണ് ദൈവവിധിയെ പിന്തുടരുന്നത്; ആത്മഗൗരവമുള്ള വീരന്മാർ വിധിക്കു മുന്നിൽ കാത്തുനിൽക്കുകയില്ല.

Verse 17

दैवं पुरुषकारेण यः समर्थः प्रबाधितुम्।न दैवेन विपन्नार्थः पुरुषस्सोऽवसीदति।।।।

മനുഷ്യപ്രയത്‌നമായ പുരുഷാർത്ഥംകൊണ്ട് ദൈവവിധിയെയും പ്രതിരോധിക്കാൻ കഴിയുന്ന പുരുഷൻ, വിധിയാൽ ലക്ഷ്യം നഷ്ടപ്പെടുകയില്ല; നിരാശയിൽ തളരുകയും ചെയ്യുകയില്ല.

Verse 18

द्रक्ष्यन्ति त्वद्य दैवस्य पौरुषं पुरुषस्य च।दैवमानुषयोरद्य व्यक्ता व्यक्तिर्भविष्यति।।।।

ഇന്ന് അവർ ദൈവത്തിന്റെ ശക്തിയും മനുഷ്യന്റെ പൗരുഷവും കാണും; ഇന്ന് വിധിയും മനുഷ്യപ്രയത്‌നവും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം വ്യക്തമായി വെളിവാകും.

Verse 19

अद्य मत्पौरुषहतं दैवं द्रक्ष्यन्ति वै जनाः।यद्दैवादाहतं तेऽद्य दृष्टं राज्याभिषेचनम्।।।।

ഇന്ന് ജനങ്ങൾ തീർച്ചയായും കാണും—എന്റെ പരാക്രമം ദൈവവിധിയെ തന്നെ തകർത്തുവെന്ന്; ഇന്നുതന്നെ ദൈവാഘാതം മൂലം തടയപ്പെട്ട നിന്റെ രാജാഭിഷേകം അവർ കണ്ടതുപോലെ.

Verse 20

अत्यङ्कुशमिवोद्दामं गजं मदबलोद्धतम्।प्रधावितमहं दैवं पौरुषेण निवर्तये।।।।

അങ്കുശത്തിനും വഴങ്ങാത്ത ഉന്മത്തനായ, സ്വന്തം ബലമദത്തിൽ പാഞ്ഞുചെല്ലുന്ന ആനയെ എങ്ങനെ തടഞ്ഞുനിർത്തുമോ, അതുപോലെ ഞാൻ എന്റെ പൗരുഷംകൊണ്ട് പാഞ്ഞുവരുന്ന ദൈവവിധിയെ തിരിച്ചു നിർത്തും.

Verse 21

लोकपालास्समस्ता स्ते नाद्य रामाभिषेचनम्।न च कृत्स्नास्त्रयो लोका विहन्युः किं पुनः पिता।।।।

എല്ലാ ലോകപാലകരും ഒന്നിച്ചു നിന്നാലും ഇന്നത്തെ രാമാഭിഷേകത്തെ തടയാൻ കഴിയില്ല; മൂന്നു ലോകങ്ങളും മുഴുവനായാലും കഴിയില്ല—പിന്നെ നമ്മുടെ പിതാവിനെക്കുറിച്ച് പറയേണ്ടതെന്ത്?

Verse 22

यैर्निवासस्तवारण्ये मिथो राजन्समर्थितः।अरण्ये ते निवत्स्यन्ति चतुर्दश समास्तथा।।।।

രാജാവേ, പരസ്പരം ചേർന്ന് നിന്റെ വനവാസത്തെ പിന്തുണച്ചവർ—അവരുതന്നെ പതിനാലു വർഷം വനത്തിൽ തന്നെ വസിക്കും.

Verse 23

अहं तदाशां छेत्स्यामि पितुस्तस्याश्च या तव।अभिषेकविघातेन पुत्रराज्याय वर्तते।।।।

അതുകൊണ്ട് നിന്റെ അഭിഷേകത്തെ തടഞ്ഞ് തന്റെ പുത്രനു രാജ്യം നേടുവാൻ ശ്രമിക്കുന്ന നമ്മുടെ പിതാവിന്റെയും അവളുടെയും ആ ആഗ്രഹത്തെ ഞാൻ മുറിച്ചുകളയും.

Verse 24

मद्बलेन विरुद्धाय न स्याद्दैवबलं तथा।प्रभविष्यति दुःखाय यथोग्रं पौरुषं मम।।।।

എന്റെ ബലത്തോട് വിരോധമായി നില്ക്കുന്നവനോട് ദൈവബലത്തിനും അത്ര ദുഃഖം വരുത്താനാവില്ല; എന്റെ ഉഗ്രമായ പൗരുഷം തന്നെയാണ് അവനു മഹാദുഃഖം വരുത്തുക.

Verse 25

ऊर्ध्वं वर्षसहस्रान्ते प्रजापाल्यमनन्तरम्।आर्यपुत्राः करिष्यन्ति वनवासं गते त्वयि।।।।

നീ പ്രജകളെ പാലിച്ചു—ആയിരം വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞാലും—പിന്നീട് വനവാസത്തിനായി നീ പുറപ്പെടുമ്പോൾ, നിന്റെ ആര്യപുത്രന്മാർ നിന്റെ സ്ഥാനത്ത് രാജ്യം ഭരിക്കും.

Verse 26

पूर्वं राजर्षिवृत्त्या हि वनवासो विधीयते।प्रजा निक्षिप्य पुत्रेषु पुत्रवत्परिपालने।।।।

പുരാതനകാലത്ത് രാജർഷികളുടെ ആചാരപ്രകാരം, പ്രജകളെ പുത്രന്മാർക്ക് ഏല്പിച്ച്—അവർ സ്വന്തം മക്കളെപ്പോലെ പരിപാലിക്കട്ടെ എന്ന്—അതിനുശേഷം മാത്രമേ വനവാസം വിധിക്കപ്പെട്ടിരുന്നുള്ളൂ.

Verse 27

स चेद्राजन्यनेकाग्रे राज्यविभ्रमशङ्कया।नैवमिच्छसि धर्मात्मन् राज्यं राम त्वमात्मनि।।।।प्रतिजाने च ते वीर माऽभूवं वीरलोकभाक्।राज्यं च तव रक्षेयमहं वेलेव सागरम्।।।।

ധർമ്മാത്മാവായ രാമാ! രാജാവ് അനേകം കാര്യങ്ങളിൽ വ്യഗ്രനായതിനാൽ രാജ്യത്തിൽ കലാപം ഉണ്ടാകുമെന്ന ആശങ്കകൊണ്ട് നീ സ്വയം രാജ്യം സ്വീകരിക്കാൻ ഇച്ഛിക്കാതിരുന്നാൽ, വീരാ, ഞാൻ നിന്നോട് പ്രതിജ്ഞ ചെയ്യുന്നു—നിന്റെ രാജ്യം ഞാൻ കാക്കാതിരുന്നാൽ എനിക്കു വീരലോകം ലഭിക്കാതിരിക്കട്ടെ; തീരം സമുദ്രത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതുപോലെ ഞാൻ അതിനെ സംരക്ഷിക്കും.

Verse 28

स चेद्राजन्यनेकाग्रे राज्यविभ्रमशङ्कया।नैवमिच्छसि धर्मात्मन् राज्यं राम त्वमात्मनि।।2.23.27।।प्रतिजाने च ते वीर माऽभूवं वीरलोकभाक्।राज्यं च तव रक्षेयमहं वेलेव सागरम्।।2.23.28।।

വീരാ, ഞാൻ നിന്നോട് പ്രതിജ്ഞ ചെയ്യുന്നു—നിന്റെ രാജ്യം ഞാൻ കാക്കാതിരുന്നാൽ എനിക്കു വീരലോകം ലഭിക്കാതിരിക്കട്ടെ; തീരം സമുദ്രത്തെ ദൃഢമായി കാത്തുനിൽക്കുന്നതുപോലെ ഞാൻ അതിനെ സംരക്ഷിക്കും.

Verse 29

मङ्गलैरभिषिञ्चस्व तत्र त्वं व्यापृतो भव।अहमेको महीपालानलं वारयितुं बलात्।।।।

നീ അവിടെ മംഗളകർമ്മങ്ങളോടെ അഭിഷേകം നടത്തുകയും അതിൽ തന്നെ നിരതനാകുകയും ചെയ്യുക; എതിർക്കുന്ന രാജാക്കളെ എന്റെ ബലത്താൽ ഞാൻ ഒരുത്തൻ മാത്രം തടയാൻ മതിയാകുന്നു.

Verse 30

न शोभार्थाविमौ बाहू न धनुर्भूषणाय मे।नाऽसिराबन्धनार्थाय न शरास्तम्भहेतवः।।।।अमित्रदमनार्थं मे सर्वमेतच्चतुष्टयम्।

എന്റെ ഈ ഭുജങ്ങൾ ശോഭയ്ക്കല്ല; ഈ ധനുസ്സ് അലങ്കാരത്തിനല്ല; ഈ വാൾ വെറും കെട്ടിവയ്ക്കാനല്ല; ഈ അമ്പുകൾ നിർജ്ജീവമായി നിൽക്കാനുമല്ല. ഈ നാലും എനിക്കു ശത്രുദമനത്തിനായിട്ടാണ്.

Verse 31

न चाहं कामयेऽत्यर्थं यस्स्याच्छत्रुर्मतो मम।।।।असिना तीक्ष्णधारेण विद्युच्चलितवर्चसा।प्रगृहीतेन वै शत्रुं वज्रिणं वा न कल्पये।।।।

ആരെങ്കിലും എന്റെ ശത്രുവെന്നു കരുതപ്പെടണമെന്നു ഞാൻ ഒരിക്കലും അത്യന്തമായി ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; എന്നാൽ മിന്നലുപോലെ ദീപ്തിയുള്ള തീക്ഷ്ണധാര വാൾ കൈയിൽ പിടിച്ചാൽ, ആ ശത്രുവിനെ—വജ്രധാരിയായ ഇന്ദ്രനെയായാലും—ഞാൻ വിട്ടുകളയുകയില്ല.

Verse 32

न चाहं कामयेऽत्यर्थं यस्स्याच्छत्रुर्मतो मम।।2.23.31।।असिना तीक्ष्णधारेण विद्युच्चलितवर्चसा।प्रगृहीतेन वै शत्रुं वज्रिणं वा न कल्पये।।2.23.32।।

എനിക്ക് ആരോടും വൈരം വേണമെന്നില്ല; എന്നാൽ മിന്നലുപോലെ ദീപ്തിയുള്ള തീക്ഷ്ണധാര വാൾ ഞാൻ കൈയിൽ എടുത്താൽ, ആ ശത്രുവിനെ—വജ്രധാരിയായ ഇന്ദ്രനെയായാലും—ഞാൻ വിട്ടുകொடുക്കുകയില്ല.

Verse 33

खड्गनिष्पेषनिष्पिष्टैर्गहना दुश्चरा च मे।हस्त्यश्वनरहस्तोरुशिरोभिर्भविता मही।।।।

എന്റെ കാരണത്താൽ വാൾപ്രഹരങ്ങളാൽ ചതഞ്ഞും ചീന്തിയും നുറുങ്ങിയ യോദ്ധാക്കളുടെ ആനത്തുമ്പുകൾ, കുതിരകൾ, കൈകൾ, തുടകൾ, ശിരസ്സുകൾ എന്നിവകൊണ്ട് ഭൂമി നിറഞ്ഞു ഗഹനവും കടക്കാനാകാത്തതുമായിത്തീരും।

Verse 34

खड्गधाराहता मेऽद्य दीप्यमाना इवाद्रयः।पतिष्यन्ति द्विपा भूमौ मेघा इव सविद्युतः।।।।

ഇന്ന് എന്റെ വാളിന്റെ മൂർച്ചയിൽ പ്രഹരിക്കപ്പെട്ട ആനകൾ ഭൂമിയിൽ മിന്നലോടെ പ്രകാശിക്കുന്ന മേഘങ്ങൾപോലെ, ജ്വലിക്കുന്ന പർവ്വതങ്ങൾപോലെ ഇടിച്ചുവീഴും।

Verse 35

बद्धगोधाङ्गुलित्राणे प्रगृहीतशरासने।कथं पुरुषमानी स्यात्पुरुषाणां मयि स्थिते।।।।

ഗോധാ-കവചവും വിരൽരക്ഷയും കെട്ടി, വില്ല് കൈയിൽ പിടിച്ച് അമ്പെറിയാൻ സജ്ജനായി ഞാൻ പുരുഷന്മാരുടെ ഇടയിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ, എന്റെ മുമ്പിൽ ആരാണ് പുരുഷന്മാരിൽ പുരുഷത്വം പുകഴ്ത്തി അഹങ്കരിക്കുക?

Verse 36

बहुभिश्चैकमत्यस्यन्नेकेन च बहून्जनान्।विनियोक्ष्याम्यहं बाणान्नृवाजिगजमर्मसु।।।।

ഒരുവന്മേൽ അനവധി അമ്പുകൾ വർഷിപ്പിക്കുകയും, ഒരൊറ്റ അമ്പുകൊണ്ട് പലരെയും തുളച്ചിടുകയും ചെയ്ത്, മനുഷ്യൻ, കുതിര, ആന എന്നിവയുടെ മർമ്മസ്ഥാനങ്ങളിലേക്കാണ് ഞാൻ എന്റെ ശരം ലക്ഷ്യമാക്കുക।

Verse 37

अद्य मेऽस्त्रप्रभावस्य प्रभावः प्रभविष्यति।राज्ञश्चाप्रभुतां कर्तुं प्रभुत्वं तव च प्रभोः।।।।

ഹേ പ്രഭോ, ഇന്ന് എന്റെ അസ്ത്രപ്രഭാവത്തിന്റെ മഹിമ തെളിയും—രാജാവിന്റെ അധികാരം അകറ്റി അവനെ അപ്രഭുവാക്കാനും, ഹേ സ്വാമിനേ, നിന്റെ പരമാധികാരം സ്ഥാപിക്കാനും ശേഷിയുള്ളതായി.

Verse 38

अद्य चन्दनसारस्य केयूरामोक्षणस्य च।वसूनां च विमोक्षस्य सुहृदां पालनस्य च।।।।अनुरूपाविमौ बाहू राम कर्म करिष्यतः।अभिषेचनविघ्नस्य कर्तृ़णां ते निवारणे।।।।

ഇന്ന് ഈ രണ്ടു ഭുജങ്ങൾ—ചന്ദനലേപത്തിനും കേയൂരധാരണത്തിനും ധനവിതരണത്തിനും സുഹൃത്തുകളുടെ പരിരക്ഷയ്ക്കും യോജിച്ചവ—ഹേ രാമ, തങ്ങളുടെ യുക്തമായ കര്‍ത്തവ്യം ചെയ്യും: നിന്റെ അഭിഷേകത്തിന് വിഘ്നം സൃഷ്ടിക്കുന്നവരെ തടയും.

Verse 39

अद्य चन्दनसारस्य केयूरामोक्षणस्य च।वसूनां च विमोक्षस्य सुहृदां पालनस्य च।।2.23.38।।अनुरूपाविमौ बाहू राम कर्म करिष्यतः।अभिषेचनविघ्नस्य कर्तृ़णां ते निवारणे।।2.23.39।।

ഇന്ന് ഈ രണ്ടു ഭുജങ്ങൾ—ചന്ദനലേപത്തിനും കേയൂരധാരണത്തിനും ധനദാനത്തിനും സുഹൃത്തുകളുടെ കാവലിനുമായി നിയുക്തമായവ—ഹേ രാമ, തങ്ങളുടെ യുക്തമായ കര്‍ത്തവ്യം ചെയ്യും: നിന്റെ അഭിഷേകത്തിന് തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കുന്നവരെ തടയും.

Verse 40

ब्रवीहि कोऽद्यैव मया वियुज्यताम्तवा सुहृत्प्राणयशस्सुहृज्जनैः।यथा तवेयं वसुधा वशे भवेत्तथैव मां शाधि तवास्मि किङ्करः।।।।

എനിക്ക് പറയുക: ഇന്ന് തന്നേ നിന്റെ ശത്രുവായി ആരെയാണ് ഞാൻ ജീവനും യശസ്സും സുഹൃദ്‌ജനങ്ങളും വിട്ടു വേർപെടുത്തേണ്ടത്? ഈ ഭൂമി നിന്റെ അധീനമാകുവാൻ എങ്ങനെ വേണമോ അങ്ങനെ എന്നെ ആജ്ഞാപിക്കൂ; ഞാൻ നിന്റെ കിങ്കരൻ.

Verse 41

विमृज्य बाष्पं परिसान्त्व्यचासकृत्स लक्ष्मणं राघववंशवर्धनः।उवाच पित्र्ये वचने व्यवस्थितंनिबोध मामेष हि सौम्य सत्पथः।।।।

വീണ്ടും വീണ്ടും കണ്ണീർ തുടച്ച്, ലക്ഷ്മണനെ പലവട്ടം ആശ്വസിപ്പിച്ച്, രഘുവംശവർധകൻ രാമൻ പറഞ്ഞു: “സൗമ്യനേ, എന്റെ വാക്ക് ഗ്രഹിക്കൂ; പിതാവിന്റെ വചനത്തിൽ ഞാൻ അചഞ്ചലൻ—ഇതുതന്നെ സത്പഥം.”