Shloka 11
लक्ष्मणक्रोधः—दैवपुरुषकारविवादः
Lakshmana’s Wrath and the Debate on Destiny vs Human Effort
येनेय मागता द्वैधं तव बुद्धिर्महामते।स हि धर्मो मम द्वेष्यः प्रसङ्गाद्यस्य मुह्यसि।।।।
yeneyaṃ āgatā dvaidhaṃ tava buddhir mahāmate | sa hi dharmo mama dveṣyaḥ prasaṅgād yasya muhyasi ||
മഹാമതേ! ഏത് ‘ധർമ്മം’ കൊണ്ടാണ് നിന്റെ ബുദ്ധി ഈ ദ്വന്ദ്വത്തിലേക്ക് വീണത്, അതിന്റെ സമ്മർദ്ദത്തിൽ നീ മോഹിതനാകുന്നതോ—അത്തരം ധർമ്മം എനിക്ക് ദ്വേഷ്യമാണ്.
O noble minded one! I hate this righteousness which has deluded your intellect and created this dilemma about this issue.
FAQs
Not every claim of ‘dharma’ is ethically sound; Lakṣmaṇa challenges a rigid interpretation of duty that produces confusion and enables injustice.
Seeing Rāma inclined to accept a painful command, Lakṣmaṇa denounces the kind of duty that traps Rāma in hesitation.
Moral courage—Lakṣmaṇa dares to question a prevailing notion of dharma when it seems to protect wrongdoing.