Shloka 5
लक्ष्मणक्रोधः—दैवपुरुषकारविवादः
Lakshmana’s Wrath and the Debate on Destiny vs Human Effort
अस्थाने सम्भ्रमो यस्य जातो वै सुमहानयम्।।।।धर्मदोष प्रसङ्गेन लोकस्यानतिशङ्कया।कथंह्येतदसम्भ्रान्तस्त्वद्विधो वक्तुमर्हति।।।।यथा दैवमशौडीरं शौण्डीर क्षत्रियर्षभ।
asthāne sambhramo yasya jāto vai sumahān ayam |
dharmadoṣa-prasaṅgena lokasyānatiśaṅkayā |
kathaṃ hy etad asambhrāntas tvad-vidho vaktum arhati |
yathā daivam aśauḍīraṃ śauṇḍīra kṣatriyarṣabha |
അസ്ഥാനത്തിൽ നിനക്കുള്ളിൽ ഈ മഹാ വ്യഗ്രത ഉണർന്നു—ധർമ്മത്തിന് ദോഷം വരുമോ എന്ന ഭയത്താലും, ലോകം എന്ത് വിധിക്കും എന്ന ആശങ്കയാലും. അചഞ്ചല ധൈര്യമുള്ള നിനക്കുപോലെയുള്ളവൻ, ഹേ ശൗണ്ഡീര ക്ഷത്രിയർഷഭ, യഥാർത്ഥത്തിൽ ശക്തിയില്ലാത്ത ദൈവത്തെ മഹാശക്തിയെന്നുപോലെ പറഞ്ഞുപോകുന്നത് എങ്ങനെ യുക്തം?
These arms, O Rama! which are fit for sandalwood cream, for wearing armlets, for distributing wealth and for protecting friends, will perform the worthy act of subduing those who are creating obstruction to your consecration.
FAQs
Lakshmana argues that dharma should not be reduced to passive fatalism; one must act with courage and discernment instead of surrendering to “destiny” when injustice is perceived.
Lakshmana challenges Rama’s calm acceptance of exile, criticizing the appeal to fate and public opinion.
Lakshmana’s valor and insistence on moral agency—his belief that righteous action can and should alter outcomes.