Shloka 31
लक्ष्मणक्रोधः—दैवपुरुषकारविवादः
Lakshmana’s Wrath and the Debate on Destiny vs Human Effort
न चाहं कामयेऽत्यर्थं यस्स्याच्छत्रुर्मतो मम।।।।असिना तीक्ष्णधारेण विद्युच्चलितवर्चसा।प्रगृहीतेन वै शत्रुं वज्रिणं वा न कल्पये।।।।
na cāhaṃ kāmaye ’tyarthaṃ yas syāc chatrur mato mama | asinā tīkṣṇadhāreṇa vidyuccalitavarcasā | pragṛhītena vai śatruṃ vajriṇaṃ vā na kalpaye || 2.23.31 ||
ആരെങ്കിലും എന്റെ ശത്രുവെന്നു കരുതപ്പെടണമെന്നു ഞാൻ ഒരിക്കലും അത്യന്തമായി ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; എന്നാൽ മിന്നലുപോലെ ദീപ്തിയുള്ള തീക്ഷ്ണധാര വാൾ കൈയിൽ പിടിച്ചാൽ, ആ ശത്രുവിനെ—വജ്രധാരിയായ ഇന്ദ്രനെയായാലും—ഞാൻ വിട്ടുകളയുകയില്ല.
Any one who turns my enemy will not be allowed to remain alive. Holding my sharp-edged sword, lustrous as a flash of lightning, I shall exterminate my enemy even if it were Indra, the bearer of thunder.
FAQs
Dharma is framed as deterrent protection: one should not seek enmity, yet must act decisively when righteousness and rightful authority are threatened.
Lakṣmaṇa, in a surge of protective resolve, proclaims uncompromising readiness to punish any aggressor opposing Rāma’s rightful cause.
Unflinching courage coupled with a declared unwillingness to initiate conflict—strength in service of duty.