Sarga 23
लक्ष्मणक्रोधः—दैवपुरुषकारविवादः (Lakshmana’s Wrath and the Debate on Destiny vs Human Effort)
अयोध्याकाण्ड
அயோத்தியா காண்டம் 23ஆம் சர்கத்தில் ராமன்–லக்ஷ்மணன் இடையே அறநெறி குறித்து கூர்மையான, நியாயவாதப் போராட்டம் நிகழ்கிறது. ராமன் பேசும்போது லக்ஷ்மணனின் உள்ளத்தில் துயரும் மகிழ்ச்சியும் மாறிமாறி எழ, பின்னர் அவன் வெளிப்படையாகக் கோபத்தை வெளிப்படுத்துகிறான்—பாம்புபோல் சீறி, சிங்கம்போல் ஒளிரும் முகத்துடன். ராமனைத் தவிர வேறு யாருக்கும் அபிஷேகம் செய்வது முறையல்ல என்றும், முன்வைக்கப்படும் மாற்றம் சமூகத்திற்கும் குலதர்மத்திற்கும் அருவருப்பானது என்றும் அவன் வலியுறுத்துகிறான். ‘தெய்வம்’ (விதி) என்ற காரணத்தை அவன் கடுமையாக மறுக்கிறான்—தெய்வம் பலவீனமானது, புருஷகாரம் (மனித முயற்சி) வலிமையானது; வீரமும் முயற்சியும் விதியையே திருப்பிவிடும் என மீண்டும் மீண்டும் உறுதி செய்கிறான். ராமாபிஷேகத்திற்கு தடையாக நிற்பவரை யாராயினும் தானே வீழ்த்துவேன் என்றும், லோகபாலர்களோ மூன்று உலகங்களோ எதிர்த்தாலும் போதாது என்றும் கூறுகிறான். ஆயுதங்களின் பட்டியல், போர்க்கள முடிவுகளின் எச்சரிக்கை, கடும் பழிவாங்கும் மிரட்டல்கள் என அவன் பேச்சு தீவிரமடைகிறது; இறுதியில் முழு அடிமைபாவத்துடன்—எதிரி யார் என்று சொல்லி ஆணையிடுங்கள் என ராமனை வேண்டுகிறான். அப்போது ராமன் அன்புடன் அவனை ஆறுதல் கூறி, கண்ணீரைத் துடைத்து, தந்தையின் சொல்லை காப்பதே ‘சத்பதம்’ (நல்ல வழி) என்று மீண்டும் நிலைநிறுத்துகிறார். இவ்வாறு இந்தச் சர்கம் கீழ்ப்படிதல், கட்டுப்பாடு, தர்மநிலைத்தன்மை ஆகியவற்றை மையமாக்குகிறது.
Shlokas
Verse 1
इति ब्रुवति रामे तु लक्ष्मणोऽधश्शिरा मुहुः।श्रृत्वा मध्यं जगामेव मनसा दुःखहर्षयोः।।।।
ராமன் இவ்வாறு கூறும்போது, லக்ஷ்மணன் மீண்டும் மீண்டும் தலை தாழ்த்தி கேட்டான்; கேட்டவுடன் அவன் மனம் துக்கமும் திடீர் மகிழ்ச்சியும் இடையிலான நடுநிலைக்குச் சென்றது।
Verse 2
तदा तु बध्द्वा भ्रुकुटीं भ्रुवोर्मध्ये नरर्षभः।निशश्वास महासर्पो बिलस्थ इव रोषितः।।।।
அப்போது மனிதர்களில் சிறந்த லக்ஷ்மணன் புருவமத்தியில் சுருக்கம் கட்டி, கோபத்தால் கடுமையாக மூச்சை விட்டான்—புற்றுக்குள் சீறியெழும் பெரும் பாம்புபோல்।
Verse 3
तस्य दुष्प्रतिवीक्षं तद्भ्रुकुटीसहितं तदा।बभौ क्रुद्धस्य सिंहस्य मुखस्य सदृशं मुखम्।।।।
அப்போது அவனுடைய புருவச் சுருக்கத்துடன், பார்க்கத் தாங்காத முகம் கோபித்த சிங்கத்தின் முகம்போல் தோன்றியது.
Verse 4
अग्रहस्तं विधुन्वंस्तु हस्ती हस्तमिवात्मनः।तिर्यगूर्ध्वं शरीरे च पातयित्वा शिरोधराम्।।।।अग्राक्ष्णा वीक्षमाणस्तु तिर्यग्भ्रातरमब्रवीत्।
அவன் யானை தன் துதிக்கையை உயர்த்தி அசைப்பது போல முன்கையை அசைத்து, கழுத்தை சாய்வாக மேலும் கீழும் அசைத்தான். பின்னர் கூர்மையான சாய்ந்த பார்வையால் அண்ணனை நோக்கி பார்த்து பேசினான்.
Verse 5
अस्थाने सम्भ्रमो यस्य जातो वै सुमहानयम्।।।।धर्मदोष प्रसङ्गेन लोकस्यानतिशङ्कया।कथंह्येतदसम्भ्रान्तस्त्वद्विधो वक्तुमर्हति।।।।यथा दैवमशौडीरं शौण्डीर क्षत्रियर्षभ।
அசமயத்தில் உன்னுள் இம்மிகப் பெரிய கலக்கம் எழுந்தது—தர்மத்திற்கு குற்றம் வந்து சேருமோ என்ற அச்சத்தாலும், உலகின் தீர்ப்பைப் பற்றிய ஐயத்தாலும். வீரனே, க்ஷத்திரியர்களில் சிறந்தவனே! உண்மையில் வலியற்ற தெய்வத்தை வலிமைமிக்கதெனக் கூற உன்னைப் போன்ற அசையாத துணிவுடையவன் எவ்வாறு உரைக்க முடியும்?
Verse 6
अस्थाने सम्भ्रमो यस्य जातो वै सुमहानयम्।।2.23.5।।धर्मदोष प्रसङ्गेन लोकस्यानतिशङ्कया।कथंह्येतदसम्भ्रान्तस्त्वद्विधो वक्तुमर्हति।।2.23.6।।यथा दैवमशौडीरं शौण्डीर क्षत्रियर्षभ।
அசமயத்தில் உன்னுள் இம்மிகப் பெரிய பதற்றம் எழுந்தது—தர்மக் குற்றம் நேருமோ என்ற கவலையாலும், மக்களின் தீர்ப்பைப் பற்றிய அச்சத்தாலும். வீரனே, க்ஷத்திரியர்களில் சிறந்தவனே! உண்மையில் சக்தியற்ற தெய்வத்தை சக்திமிக்கதெனச் சொல்ல உன்னைப் போன்ற நிலைத்த துணிவுடையவன் எவ்வாறு உரைக்க முடியும்?
Verse 7
किन्नाम कृपणं दैवमशक्तमभिशंससि।।।।पापयोस्ते कथं नाम तयोश्शङ्का न विद्यते।
‘தெய்வம்’ எனப்படும் இந்த இரங்கத்தக்க, வலியற்ற ஒன்றை நீ ஏன் புகழ்கிறாய்? மேலும் அந்த இரு பாவிகளைக் குறித்து உன் மனத்தில் ஏன் எந்தச் சந்தேகமும் எழவில்லை?
Verse 8
सन्ति धर्मोपधा श्लक्ष्णाः धर्मात्मन्किं न बुध्यसे।।।।तयोस्सुचरितं स्वार्थं शाठ्यात्परिजिहीर्षतोः।
தர்மாத்மாவே, நீ உணர்வதில்லையா? தர்மத்தின் போர்வையில் மறைந்த நுண்ணிய சூழ்ச்சிகள் உண்டு. அவர்கள் இருவரும் கபடத்தால் தம் சுயநலத்தைப் பிடுங்கிக் கொள்ள முயன்று, வெளிப்படையாக நல்லொழுக்கத்தின் தோற்றத்தைத் தக்கவைக்க விரும்புகின்றனர்.
Verse 9
यदि नैवं व्यवसितं स्याद्धि प्रागेव राघव।।।।तयोः प्रागेव दत्तश्च स्याद्वरः प्रकृतश्च सः।
ஹே ராகவா, இது இவ்வாறே முன்பே தீர்மானிக்கப்படவில்லை என்றால், அவர்களுக்கு வழங்க வேண்டிய இயல்பான வரம் மிக முன்னரே அளிக்கப்பட்டிருக்கும்.
Verse 10
लोकविद्विष्टमारब्धं त्वदन्यस्याभिषेचनम्।नोत्सहे सहितुं वीर तत्र मे क्षन्तुमर्हसि।।।।
வீரனே! உன்னைத் தவிர மற்றொருவருக்கான அபிஷேகம் தொடங்கப்பட்டிருப்பது உலகக் கண்களில் அருவருப்பானது. அதை நான் தாங்க இயலேன்; இவ்விஷயத்தில் இவ்வாறு சொன்னதற்கு என்னை மன்னிப்பாயாக॥
Verse 11
येनेय मागता द्वैधं तव बुद्धिर्महामते।स हि धर्मो मम द्वेष्यः प्रसङ्गाद्यस्य मुह्यसि।।।।
மகாமதியே! எந்த ‘தர்மம்’ காரணமாக உன் புத்தி இத்தகைய இருமனப்பாட்டில் சிக்கி, அதன் அழுத்தத்தால் நீ மயங்குகிறாயோ—அந்த தர்மமே எனக்கு வெறுப்பானது॥
Verse 12
कथं त्वं कर्मणा शक्तः कैकेयीवशवर्तिनः।करिष्यसि पितुर्वाक्यमधर्मिष्ठं विगर्हितम्।।।।
நீ செயலில் வல்லவனாக இருக்கையில், கைகேயியின் வசப்பட்ட தந்தையின் அநீதியான, பழிக்கத்தக்க சொல்லை நீ எவ்வாறு நிறைவேற்றுவாய்?॥
Verse 13
यद्ययं किल्बिषाद्भेदः कृतोऽप्येवं न गृह्यते।जायते तत्र मे दुःखं धर्मसङ्गश्च गर्हितः।।।।
பாவத்திலிருந்து எழுந்த இந்தத் துரோகப் பிளவு நிகழ்ந்தும் அதுவென ஏற்கப்படாவிட்டால், எனக்கு துயரம் உண்டாகிறது; மேலும் ‘தர்மம்’ என்ற பற்றுதலும் பழிக்கத்தக்கதாகிறது॥
Verse 14
मनसाऽपि कथं कामं कुर्यास्त्वं कामवृत्तयोः।तयोस्त्वहितयोर्नित्यं शत्र्वोः पित्रभिधानयोः।।।।
ஆசைமயக்கத்தில் உள்ள அந்த இருவரும் எப்போதும் உன் நலனுக்கு விரோதமானவர்கள்; ‘பெற்றோர்’ என்ற பெயரை மட்டும் தாங்கிய பகைவர்கள்—அவர்களின் விருப்பத்தை நீ மனத்தில்கூட எவ்வாறு நிறைவேற்றுவாய்?॥
Verse 15
यद्यपि प्रतिपत्तिस्ते दैवी चापि तयोर्मतम्।तथाप्युपेक्षणीयं ते न मे तदपि रोचते।।।।
அவர்களின் பிடிவாதம் தெய்வநியதியே என்று உனக்குத் தோன்றினாலும், அதுவே அவர்களின் கருத்தாக இருந்தாலும், அதையும் நீ புறக்கணிக்க வேண்டும்; அந்த எண்ணமும் எனக்கு விருப்பமல்ல।
Verse 16
विक्लबो वीर्यहीनो यस्स दैवमनुवर्तते।वीरास्सम्भावितात्मानो न दैवं पर्युपासते।।।।
அஞ்சும் வலியற்றவர்களே விதியைப் பின்பற்றுவர்; தன்னம்பிக்கையுடனும் மரியாதையுடனும் உள்ள வீரர்கள் விதியைப் போற்றி காத்திருக்கமாட்டார்கள்।
Verse 17
दैवं पुरुषकारेण यः समर्थः प्रबाधितुम्।न दैवेन विपन्नार्थः पुरुषस्सोऽवसीदति।।।।
மனித முயற்சியால் விதியையும் எதிர்த்து தடுக்க வல்லவன், விதியால் தன் நோக்கங்களில் தோல்வியுறான் அல்லன்; அவன் மனம் தளர்ந்து வீழ்வதுமில்லை।
Verse 18
द्रक्ष्यन्ति त्वद्य दैवस्य पौरुषं पुरुषस्य च।दैवमानुषयोरद्य व्यक्ता व्यक्तिर्भविष्यति।।।।
இன்று அவர்கள் விதியின் வலிமையும் மனிதனின் வீரமுயற்சியும் இரண்டையும் காண்பார்கள்; இன்று விதி–மனித முயற்சி என்ற வேறுபாடு தெளிவாக வெளிப்படும்।
Verse 19
अद्य मत्पौरुषहतं दैवं द्रक्ष्यन्ति वै जनाः।यद्दैवादाहतं तेऽद्य दृष्टं राज्याभिषेचनम्।।।।
இன்று மக்கள் காண்பார்கள்—என் வீரத்தால் தெய்வநியதி தோற்கும் என்பதை; இன்று அவர்கள் உன் ராஜ்யாபிஷேகம் விதியால் தடைபட்டதையும் கண்டார்கள் அல்லவா।
Verse 20
अत्यङ्कुशमिवोद्दामं गजं मदबलोद्धतम्।प्रधावितमहं दैवं पौरुषेण निवर्तये।।।।
அங்குசத்திற்கும் அடங்காத, தன் வலிமையின் மதத்தில் வெறிகொண்டு பாயும் யானையை அடக்குவது போல, பாய்ந்து செல்லும் விதியை நான் என் வீரத்தால் கட்டுப்படுத்தி திருப்புவேன்।
Verse 21
लोकपालास्समस्ता स्ते नाद्य रामाभिषेचनम्।न च कृत्स्नास्त्रयो लोका विहन्युः किं पुनः पिता।।।।
அனைத்து லோகபாலர்களும் ஒன்றாக நின்றாலும் இன்று ராமனின் அபிஷேகத்தைத் தடுக்க முடியாது; மூன்று உலகங்களும் கூட முடியாது—அப்படியிருக்க நம் தந்தை என்ன செய்ய முடியும்?.
Verse 22
यैर्निवासस्तवारण्ये मिथो राजन्समर्थितः।अरण्ये ते निवत्स्यन्ति चतुर्दश समास्तथा।।।।
அரசே, உன் வனவாசத்தை ஒன்றுகூடி ஆதரித்தவர்கள், அவர்களே பதினான்கு ஆண்டுகள் வனத்திலேயே தங்குவார்கள்।
Verse 23
अहं तदाशां छेत्स्यामि पितुस्तस्याश्च या तव।अभिषेकविघातेन पुत्रराज्याय वर्तते।।।।
ஆகையால் நான் அந்த ஆசையை வெட்டிவிடுவேன்—நம் தந்தையினதும் அவளினதும்—உன் அபிஷேகத்தைத் தடுத்து தன் மகனுக்காக அரசை பெற முயலும் அந்த எண்ணத்தை।
Verse 24
मद्बलेन विरुद्धाय न स्याद्दैवबलं तथा।प्रभविष्यति दुःखाय यथोग्रं पौरुषं मम।।।।
என் வலிமைக்கு எதிராக நிற்பவனுக்கு, விதியின் வலிமையாலும் அத்தகைய துன்பம் வராது; என் உக்கிர வீரமே அவனுக்குப் பெருந்துயரை உண்டாக்கும்.
Verse 25
ऊर्ध्वं वर्षसहस्रान्ते प्रजापाल्यमनन्तरम्।आर्यपुत्राः करिष्यन्ति वनवासं गते त्वयि।।।।
ஆயிரம் ஆண்டுகள் வரை கூட மக்களைப் பாதுகாத்து ஆட்சி செய்த பின், நீங்கள் வனவாசம் செல்லும் போது, உங்கள் ஆரிய புதல்வர்கள் உங்கள் இடத்தில் அரசை நடத்துவார்கள்.
Verse 26
पूर्वं राजर्षिवृत्त्या हि वनवासो विधीयते।प्रजा निक्षिप्य पुत्रेषु पुत्रवत्परिपालने।।।।
முன்னோர் காலத்தில் ராஜரிஷிகளின் நெறிப்படி, மக்களைப் புதல்வர்களிடம் ஒப்படைத்து—அவர்கள் தம் பிள்ளைகளைப் போலக் காத்து வளர்த்த பின்—அப்போதுதான் வனவாசம் விதிக்கப்பட்டது.
Verse 27
स चेद्राजन्यनेकाग्रे राज्यविभ्रमशङ्कया।नैवमिच्छसि धर्मात्मन् राज्यं राम त्वमात्मनि।।।।प्रतिजाने च ते वीर माऽभूवं वीरलोकभाक्।राज्यं च तव रक्षेयमहं वेलेव सागरम्।।।।
அரசன் மனம் கலங்கி நாட்டில் குழப்பம் ஏற்படும் என்ற அச்சத்தால், ஹே தர்மாத்மா ராமா, நீ உனக்காக அரசை ஏற்க விரும்பவில்லை என்றால், ஹே வீரா, நான் உனக்கு சத்தியம் செய்கிறேன்—உன் அரசை நான் காக்காவிட்டால் எனக்கு வீரலோகம் கிடைக்காததாக; கரை கடலைக் கட்டுப்படுத்துவது போல, நான் உன் அரசை உறுதியாகக் காப்பேன்.
Verse 28
स चेद्राजन्यनेकाग्रे राज्यविभ्रमशङ्कया।नैवमिच्छसि धर्मात्मन् राज्यं राम त्वमात्मनि।।2.23.27।।प्रतिजाने च ते वीर माऽभूवं वीरलोकभाक्।राज्यं च तव रक्षेयमहं वेलेव सागरम्।।2.23.28।।
ஹே வீரா, நான் உனக்கு சத்தியம் செய்கிறேன்—உன் அரசை நான் காக்காவிட்டால் எனக்கு வீரலோகம் கிடைக்காததாக; கரை கடலை உறுதியாகத் தாங்குவது போல, நான் உன் அரசை காப்பேன்.
Verse 29
मङ्गलैरभिषिञ्चस्व तत्र त्वं व्यापृतो भव।अहमेको महीपालानलं वारयितुं बलात्।।।।
நீ அங்கே மங்களகரமான முறைகளால் அபிஷேகத்தைச் செய்து, அந்தப் பணியிலேயே ஈடுபட்டு இரு. நான் ஒருவனே என் பலத்தால் அரசர்களைத் தடுத்து நிறுத்தப் போதுமானவன்.
Verse 30
न शोभार्थाविमौ बाहू न धनुर्भूषणाय मे।नाऽसिराबन्धनार्थाय न शरास्तम्भहेतवः।।।।अमित्रदमनार्थं मे सर्वमेतच्चतुष्टयम्।
என் இந்த இரு புயங்களும் அலங்காரத்திற்கல்ல; இந்த வில்லும் பூஷணத்திற்கல்ல. இந்த வாள் வெறும் கட்டிக்கொள்ளத்தக்கதல்ல; இந்த அம்புகளும் சும்மா நிற்கத்தக்கதல்ல. இந்த நான்கும் எனக்கு பகைவரை அடக்குவதற்கே.
Verse 31
न चाहं कामयेऽत्यर्थं यस्स्याच्छत्रुर्मतो मम।।।।असिना तीक्ष्णधारेण विद्युच्चलितवर्चसा।प्रगृहीतेन वै शत्रुं वज्रिणं वा न कल्पये।।।।
யாரும் என் பகைவன் எனக் கருதப்பட வேண்டும் என்று நான் முற்றிலும் விரும்பவில்லை; ஆனால் மின்னலைப் போல் ஒளிரும் கூர்மையான வாளை நான் கைப்பற்றினால், அந்தப் பகைவனை—வஜ்ரதாரி இந்திரனாக இருந்தாலும்—நான் விடமாட்டேன்.
Verse 32
न चाहं कामयेऽत्यर्थं यस्स्याच्छत्रुर्मतो मम।।2.23.31।।असिना तीक्ष्णधारेण विद्युच्चलितवर्चसा।प्रगृहीतेन वै शत्रुं वज्रिणं वा न कल्पये।।2.23.32।।
நான் யாருடனும் பகை விரும்பவில்லை; ஆனால் மின்னலைப் போல் பிரகாசிக்கும் கூர்மையான வாளை நான் பிடித்தவுடன், அந்தப் பகைவனை—வஜ்ரதாரி இந்திரனாக இருந்தாலும்—நான் விடமாட்டேன்.
Verse 33
खड्गनिष्पेषनिष्पिष्टैर्गहना दुश्चरा च मे।हस्त्यश्वनरहस्तोरुशिरोभिर्भविता मही।।।।
என் காரணமாக வாளின் வெட்டும் நசுக்கும் தாக்கத்தால் சிதைந்த யானைத் துதிக்கைகள், குதிரைகள், வீரர்களின் கைகள், தொடைகள், தலைகள் ஆகியவற்றால் இந்தப் பூமி அடர்ந்து கடக்க இயலாததாக ஆகும்.
Verse 34
खड्गधाराहता मेऽद्य दीप्यमाना इवाद्रयः।पतिष्यन्ति द्विपा भूमौ मेघा इव सविद्युतः।।।।
இன்று என் வாளின் धारையால் காயமுற்ற யானைகள் நிலத்தில் வீழ்வர்—எரியும் மலைகள் போல, மின்னல் ஒளியுடன் கூடிய மேகங்கள் இடிந்து விழுவது போல.
Verse 35
बद्धगोधाङ्गुलित्राणे प्रगृहीतशरासने।कथं पुरुषमानी स्यात्पुरुषाणां मयि स्थिते।।।।
நான் ‘கோதா’ எனும் புஜரक्षकமும் அங்குலித்ராணமும் கட்டி, வில்லைக் கையில் ஏந்தி ஆண்களிடையே நிற்கும் போது, ஆண்களில் யார் தம் ஆண்மையைப் பெருமைப்பட முடியும்?
Verse 36
बहुभिश्चैकमत्यस्यन्नेकेन च बहून्जनान्।विनियोक्ष्याम्यहं बाणान्नृवाजिगजमर्मसु।।।।
பல அம்புகளால் ஒருவரைத் துளைத்து, ஒரே அம்பால் பலரைத் தாக்கி, மனிதர், குதிரை, யானை ஆகியவற்றின் மర్మஸ்தானங்களில் என் அம்புகளைச் செலுத்துவேன்.
Verse 37
अद्य मेऽस्त्रप्रभावस्य प्रभावः प्रभविष्यति।राज्ञश्चाप्रभुतां कर्तुं प्रभुत्वं तव च प्रभोः।।।।
பிரபுவே, இன்று என் ஆயுதவல்லமையின் வலிமை வெளிப்படும்—அரசனின் அதிகாரத்தை அகற்றி, உமது ஆட்சியுரிமையை நிறுவ வல்லது.
Verse 38
अद्य चन्दनसारस्य केयूरामोक्षणस्य च।वसूनां च विमोक्षस्य सुहृदां पालनस्य च।।।।अनुरूपाविमौ बाहू राम कर्म करिष्यतः।अभिषेचनविघ्नस्य कर्तृ़णां ते निवारणे।।।।
இன்று இந்த இரு புயங்களும்—சந்தனலேபனம், கேயூரம் அணிதல், செல்வம் தானம், நண்பர்களைக் காத்தல் ஆகியவற்றிற்கு உரியவை—ஹே ராமா, தமக்குரிய செயலைச் செய்வன; உன் அபிஷேகத்திற்கு இடையூறு செய்பவர்களைத் தடுத்து நிறுத்தும்.
Verse 39
अद्य चन्दनसारस्य केयूरामोक्षणस्य च।वसूनां च विमोक्षस्य सुहृदां पालनस्य च।।2.23.38।।अनुरूपाविमौ बाहू राम कर्म करिष्यतः।अभिषेचनविघ्नस्य कर्तृ़णां ते निवारणे।।2.23.39।।
இன்று இந்த புயங்கள்—சந்தனலேபனம், கேயூரம் அணிதல், செல்வம் வழங்கல், சுஹ்ருதரைப் பாதுகாத்தல் ஆகியவற்றிற்கே உரியவை—ஹே ராமா, தகுந்த செயலை நிறைவேற்றும்; உன் அபிஷேகத்திற்கு தடைகள் செய்பவர்களைத் தடுத்து நிறுத்தும்.
Verse 40
ब्रवीहि कोऽद्यैव मया वियुज्यताम्तवा सुहृत्प्राणयशस्सुहृज्जनैः।यथा तवेयं वसुधा वशे भवेत्तथैव मां शाधि तवास्मि किङ्करः।।।।
சொல்லுங்கள்—இன்றே உங்கள் பகைவன் யார்? அவனை நான் உயிர், புகழ், நண்பர்-உதவியாளர்கள் ஆகியவற்றிலிருந்து பிரித்து விடுவேன். இந்தப் பூமி உங்கள் வசமாகுமாறு எனக்கு ஆணையிடுங்கள்; நான் உங்கள் பணியாள்.
Verse 41
विमृज्य बाष्पं परिसान्त्व्यचासकृत्स लक्ष्मणं राघववंशवर्धनः।उवाच पित्र्ये वचने व्यवस्थितंनिबोध मामेष हि सौम्य सत्पथः।।।।
ராகவ குலத்தை உயர்த்தும் ராமன் மீண்டும் மீண்டும் கண்ணீரைத் துடைத்து, இலக்குமணனை அடிக்கடி ஆறுதல் கூறி சொன்னான்—“மென்மையானவனே, என் சொல்லை உணர். நான் தந்தையின் வாக்கில் உறுதியாக நிற்கிறேன்; இதுவே சத்பாதை.”
Frequently Asked Questions
The dilemma is whether Rama should resist an unjust political outcome (the blocked coronation and exile) through forceful action, or uphold filial duty by accepting Dasharatha’s command influenced by Kaikeyi.
The chapter stages a debate between determinism and agency, but resolves ethically in favor of disciplined dharma: Rama treats fidelity to a rightful vow as a higher good than immediate political correction, while Lakshmana embodies the counter-impulse of protective activism.
The setting is implicitly Ayodhya’s royal-political sphere, with cultural markers of kingship and warfare—coronation rites (abhiṣeka), martial equipment (bow, sword, arrows, protective gear), and cosmological references (lokapālas, three worlds) used to scale the argument.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.