Sukta 91

Mantra 1

सं जागृवद्भिर्जरमाण इध्यते दमे दमूना इषयन्निळस्पदे । विश्वस्य होता हविषो वरेण्यो विभुर्विभावा सुषखा सखीयते ॥

目覚めた者たちとともに目覚めつつ、老いゆくことなく増しゆく火は家に燃え立つ。イラー（Iḷā）の座において衝動の力を押し進める。万有のために選ばれたホートリ（Hotṛ）、広大にして光り輝く者、善き友は友となって交わる——アグニ（Agni）はわれらに正しき供物と正しき交わりを呼び覚ます。

Mantra 2

स दर्शतश्रीरतिथिर्गृहेगृहे वनेवने शिश्रिये तक्ववीरिव । जनंजनं जन्यो नाति मन्यते विश आ क्षेति विश्यो विशंविशम् ॥

彼は目に見える輝きを具えた「客」（Atithi）として、家ごと家ごと、森ごと森ごとに座を占めた――迅き翼あるもののように。諸民のために生まれ、いかなる氏族からも自らを隔てない。アグニ（Agni）は集落の中に住み、万人に属し、共同体から共同体へと入りゆき、あらゆるヴィシュ（viś）に遍満する。

Mantra 3

सुदक्षो दक्षैः क्रतुनासि सुक्रतुरग्ने कविः काव्येनासि विश्ववित् । वसुर्वसूनां क्षयसि त्वमेक इद्द्यावा च यानि पृथिवी च पुष्यतः ॥

アグニよ、汝は諸々の巧み（dakṣa）によって最も巧みであり、汝のクラトゥ（kratu：意志・霊的決断）によって善き意志を具える。汝はカーヴィヤ（kāvya：霊感の詩語）によるカヴィ（kavi：聖なる詩人・先見者）、一切を知る者。汝ひとり、宝の中の宝として住まい、天と地が育み増しゆくものすべてを、汝が養い支える。

Mantra 4

प्रजानन्नग्ने तव योनिमृत्वियमिळायास्पदे घृतवन्तमासदः । आ ते चिकित्र उषसामिवेतयोऽरेपसः सूर्यस्येव रश्मयः ॥

アグニよ、汝の季節にかなう胎座（yoni）、祭儀の座を知りて、彼らはイラー（Iḷā）の段に坐し、ギー（ghṛta：酥油）の満ちる所に憩う。汝へと、汚れなき衝動が進み来る――暁の歩みのごとく、太陽の光条のごとく――汝の照明の臨在を求めて。

Mantra 5

तव श्रियो वर्ष्यस्येव विद्युतश्चित्राश्चिकित्र उषसां न केतवः । यदोषधीरभिसृष्टो वनानि च परि स्वयं चिनुषे अन्नमास्ये ॥

汝の光輝は多彩にして、雨雲の稲妻のごとく、曙（ウシャス）のしるしのごとし。汝が薬草と森の木々の上に放たれるとき、汝みずから食を口に集め——われらの力となる精髄を取り入れる。

Mantra 6

तमोषधीर्दधिरे गर्भमृत्वियं तमापो अग्निं जनयन्त मातरः । तमित्समानं वनिनश्च वीरुधोऽन्तर्वतीश्च सुवते च विश्वहा ॥

薬草らは彼を、季節にかなう胚として宿し、水なる母たちは、そのアグニ（Agni）を産み出した。同一なる者、つねに同一なる彼を、木々と蔓草、胎を宿す生長のものどもが、日々絶えず生み、動かしつづける。

Mantra 7

वातोपधूत इषितो वशाँ अनु तृषु यदन्ना वेविषद्वितिष्ठसे । आ ते यतन्ते रथ्यो यथा पृथक्छर्धांस्यग्ने अजराणि धक्षतः ॥

風にあおられ、促されて、汝は諸々の道筋に沿い進む。食らうべきものどもが震えるとき、汝はひろがる威力をもって際立つ。アグニよ、朽ちぬ群れは汝へと励み寄る、まるで合流する道の上で——それぞれの道をもって——老いぬ炎へと燃え立たんがために。

Mantra 8

मेधाकारं विदथस्य प्रसाधनमग्निं होतारं परिभूतमं मतिम् । तमिदर्भे हविष्या समानमित्तमिन्महे वृणते नान्यं त्वत् ॥

アグニよ――理解をかたちづくる者、祭会（ヴィダタ）の成就者、ホートリ（Hotṛ）、最も卓越する叡智――まさにその同一の御方を、供物のうちに、また小なる祭にも大なる祭にも、われらは選び取る。われらの広大なる業のため、汝のほかに取るべき者はない。

Mantra 9

त्वामिदत्र वृणते त्वायवो होतारमग्ने विदथेषु वेधसः । यद्देवयन्तो दधति प्रयांसि ते हविष्मन्तो मनवो वृक्तबर्हिषः ॥

ここにて、汝を求める者らは汝を選ぶ、アグニよ、諸々の祭会におけるホートリ（Hotṛ）として――智ある造営者たちは。神を慕い、汝のために前進の供献を据えるとき、供物に富むマヌの人々は、聖草を敷き整えている。

Mantra 10

तवाग्ने होत्रं तव पोत्रमृत्वियं तव नेष्ट्रं त्वमग्निदृतायतः । तव प्रशास्त्रं त्वमध्वरीयसि ब्रह्मा चासि गृहपतिश्च नो दमे ॥

アグニよ、ホートリの務めは汝のもの。季にかなうポートリ（Potṛ）の務めも汝のもの。ネーシュトリ（Neṣṭṛ）の導きも汝のもの。汝はアグニード（Agnīdh）として、祭式を真実に据える。汝のものは指揮の言葉、そして汝自身がアドヴァリユ（Adhvaryu）となる。さらに汝はブラフマン（Brahman）であり、われらの住まいにおける家主（Gṛhapati）でもある、この家において。

Mantra 11

यस्तुभ्यमग्ने अमृताय मर्त्यः समिधा दाशदुत वा हविष्कृति । तस्य होता भवसि यासि दूत्यमुप ब्रूषे यजस्यध्वरीयसि ॥

不死者のために、アグニよ、汝に薪を捧げ、または供物を調えるいかなる死すべき者にも――汝はその者のホートリ（Hotṛ）となり、使者として赴き、彼に代わって言葉を告げ、祭を執り行い、祭儀の業を成し遂げる。

Mantra 12

इमा अस्मै मतयो वाचो अस्मदाँ ऋचो गिरः सुष्टुतयः समग्मत । वसूयवो वसवे जातवेदसे वृद्धासु चिद्वर्धनो यासु चाकनत् ॥

これらの思いとことばが、われらより彼のもとへ集い来たる――われらの詩句（ṛc）、われらの歌（gir）、よく整えられた讃歌。真の富を求めるわれらは、それらをヴァス（Vasu）なる者、ジャータヴェーダス（Jātavedas）に捧げる。彼はすでに育った力をさえ増し、そこに喜びを見いだす。

Mantra 13

इमां प्रत्नाय सुष्टुतिं नवीयसीं वोचेयमस्मा उशते शृणोतु नः । भूया अन्तरा हृद्यस्य निस्पृशे जायेव पत्य उशती सुवासाः ॥

この新たにしてよく作られた讃歌を、われは古き者に向かって語らん。願わくは、慕い求めるその者がわれらを聞きたまえ。願わくはそれが、心の最奥の触れにいよいよ入り込み、麗しく装い、恋い慕う妻が夫に近づくがごとくあれ。

Mantra 14

यस्मिन्नश्वास ऋषभास उक्षणो वशा मेषा अवसृष्टास आहुताः । कीलालपे सोमपृष्ठाय वेधसे हृदा मतिं जनये चारुमग्नये ॥

その中において、力あるもの――駿馬、牡牛、強き者、また乳を与える力と牡羊――は解き放たれ、供えられる。搾り出された甘露の上に、ソーマを背に負う智の作り手（Védhas）に向けて、われは心より麗しき思いをアグニ（Agni）のために生み出す。

Mantra 15

अहाव्यग्ने हविरास्ये ते स्रुचीव घृतं चम्वीव सोमः । वाजसनिं रयिमस्मे सुवीरं प्रशस्तं धेहि यशसं बृहन्तम् ॥

アグニ（Agni）よ、呼びかけに応じて、供物は汝の口へ入る――柄杓の中のギーのように、鉢の中のソーマのように。われらに、力の充溢を勝ち取る富を、善き勇士に満ち、広く讃えられ、栄光大いなるものとして据えたまえ。