Sukta 91

Mantra 1

सं जागृवद्भिर्जरमाण इध्यते दमे दमूना इषयन्निळस्पदे । विश्वस्य होता हविषो वरेण्यो विभुर्विभावा सुषखा सखीयते ॥

ಜಾಗೃತರೊಂದಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿ ಅಗ್ನಿ ಪ್ರಜ್ವಲಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ, ಮನೆಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ; ಇಳಾ-ಪದದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಮುಂದೂಡುತ್ತಾನೆ. ಸಮಸ್ತದ ವರೇಣ್ಯ ಹೋತೃ, ಹವಿಷ್ಯದ ಆಯ್ಕೆಯ ಅರ್ಪಕ—ವಿಭು, ವಿಭಾವ—ಸುಹೃದನಾಗಿ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಾನೆ.

Mantra 2

स दर्शतश्रीरतिथिर्गृहेगृहे वनेवने शिश्रिये तक्ववीरिव । जनंजनं जन्यो नाति मन्यते विश आ क्षेति विश्यो विशंविशम् ॥

ಕಾಣುವ ಕಾಂತಿಯುಳ್ಳ ಆ ಅತಿಥಿ (ಅಗ್ನಿ) ಮನೆಮನೆಗೂ, ಅರಣ್ಯಅರಣ್ಯಕ್ಕೂ, ತಕ್ಷವೀ ಪಕ್ಷಿಯಂತೆ ವೇಗದಿಂದ ಆಶ್ರಯಿಸಿಕೊಂಡನು. ಜನರಿಗಾಗಿ ಜನಿಸಿದವನು ಯಾವ ವಿಶ್‌ (ಕುಲ/ಗೋತ್ರ)ದಿಂದಲೂ ತಾನು ಬೇರ್ಪಟ್ಟೆನೆಂದು ಭಾವಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅಗ್ನಿ ವಸತಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸೇರಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ—ವಿಶದಿಂದ ವಿಶಕ್ಕೆ, ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ.

Mantra 3

सुदक्षो दक्षैः क्रतुनासि सुक्रतुरग्ने कविः काव्येनासि विश्ववित् । वसुर्वसूनां क्षयसि त्वमेक इद्द्यावा च यानि पृथिवी च पुष्यतः ॥

ಓ ಅಗ್ನೇ, ದಕ್ಷತೆಗಳ ದಕ್ಷದಿಂದ ನೀನು ಸು-ದಕ್ಷನು; ಕ್ರತು (ಸಚೇತನ ಸಂಕಲ್ಪ)ದಿಂದ ನೀನು ಸು-ಕ್ರತು. ಕಾವ್ಯವಾಣಿಯಿಂದ ನೀನು ಕವಿ, ವಿಶ್ವವಿತ್ (ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದವನು). ವಸುಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ಏಕನೇ ಸತ್ಯ ವಸು ಆಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತೀ; ದ್ಯಾವಾ-ಪೃಥಿವೀ ಪೋಷಿಸಿ ಬೆಳೆಯಿಸುವ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೀನೇ ಪೋಷಿಸಿ ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತೀ.

Mantra 4

प्रजानन्नग्ने तव योनिमृत्वियमिळायास्पदे घृतवन्तमासदः । आ ते चिकित्र उषसामिवेतयोऽरेपसः सूर्यस्येव रश्मयः ॥

ಓ ಅಗ್ನೇ, ಋತುಸಮ್ಮತವಾದ ನಿನ್ನ ಯೋನಿ (ನಿವಾಸ)ಯನ್ನು ತಿಳಿದು, ಅವರು ಇಳಾ-ಪದದಲ್ಲಿ—ಘೃತವಂತ, ಪ್ರಕಾಶಮಯವಾಗಿ—ಆಸೀನರಾದರು. ನಿನ್ನ ಕಡೆಗೆ ಕಲಂಕರಹಿತ ಪ್ರೇರಣೆಗಳು ಧಾವಿಸುತ್ತವೆ—ಉಷಸ್ಸಿನ ಗತಿಯಂತೆ, ಸೂರ್ಯನ ರಶ್ಮಿಗಳಂತೆ—ನಿನ್ನ ಪ್ರಕಾಶಿತ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ.

Mantra 5

तव श्रियो वर्ष्यस्येव विद्युतश्चित्राश्चिकित्र उषसां न केतवः । यदोषधीरभिसृष्टो वनानि च परि स्वयं चिनुषे अन्नमास्ये ॥

ನಿನ್ನ ಶ್ರೀಯಃ—ವರ್ಷ್ಯ ಮೇಘದ ವಿದ್ಯುತ್‌ಗಳಂತೆ—ಮತ್ತು ಉಷಸ್ಸಿನ ಕೇತುಗಳ (ಸಂಕೇತಗಳ)ಂತೆ—ವಿಚಿತ್ರವರ್ಣ, ಬಹುರೂಪವಾಗಿವೆ. ನೀನು ಔಷಧಿಗಳ ಮೇಲೂ ವನಗಳ ಮೇಲೂ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಾಗ, ನೀನೇ ಅನ್ನವನ್ನು ನಿನ್ನ ಆಸ್ಯ (ಮುಖ)ದಲ್ಲಿ ಪರಿಗ್ರಹಿಸುತ್ತೀಯೆ—ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಬಲವಾಗುವ ರಸವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿ.

Mantra 6

तमोषधीर्दधिरे गर्भमृत्वियं तमापो अग्निं जनयन्त मातरः । तमित्समानं वनिनश्च वीरुधोऽन्तर्वतीश्च सुवते च विश्वहा ॥

ಔಷಧಿಗಳು ಅವನನ್ನು ಋತುಯೋಗ್ಯ ಗರ್ಭವಾಗಿ ಧರಿಸಿದವು; ಆಪಃ—ಮಾತೃಗಳು—ಆ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಜನ್ಮಕೊಟ್ಟವು. ಅದೇ ಒಬ್ಬನು—ಸದಾ ಸಮಾನ—ವೃಕ್ಷಗಳೂ ವೀರುಧಃ (ಲತೆಗಳು), ಗರ್ಭವತಿಯಾದ ವೃದ್ಧಿಗಳು, ವಿಶ್ವಹಾ (ನಿತ್ಯವೂ) ಪ್ರಸವಿಸಿ ಚಲನೆಗೆ ತರುತ್ತವೆ.

Mantra 7

वातोपधूत इषितो वशाँ अनु तृषु यदन्ना वेविषद्वितिष्ठसे । आ ते यतन्ते रथ्यो यथा पृथक्छर्धांस्यग्ने अजराणि धक्षतः ॥

ವಾತದಿಂದ ಉಪಧೂತ, ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ, ನೀನು ವಶಾಃ (ವಾಹಿನಿ/ಮಾರ್ಗ)ಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಸಾಗುತ್ತೀಯೆ; ಅನ್ನಗಳು ಕಂಪಿಸಿದಾಗ, ನೀನು ನಿನ್ನ ವಿಸ್ತಾರಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿಂತುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀಯೆ. ನಿನ್ನ ಕಡೆಗೆ ಅಜರ (ಅಜರಾಮರ) ಗುಂಪುಗಳು ಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ, ಹೇ ಅಗ್ನಿ—ರಥ್ಯಾಃ (ಮಾರ್ಗಗಳು) ಮೇಲೆ ಬೇರೆಬೇರೆ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಸೇರುವಂತೆ—ಅವರು ಅಜರ ಜ್ವಾಲೆಯಾಗಿ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಲೆಂದು.

Mantra 8

मेधाकारं विदथस्य प्रसाधनमग्निं होतारं परिभूतमं मतिम् । तमिदर्भे हविष्या समानमित्तमिन्महे वृणते नान्यं त्वत् ॥

ಅಗ್ನಿಯೇ—ಮೇಧೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವವನು, ವಿದಥ (ಯಜ್ಞಸಭೆ)ಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವವನು, ಹೋತೃ, ಅತಿಶಯ ಮತಿ (ಬುದ್ಧಿ)—ಅವನೇ ಒಂದೇ ಸಮಾನನು. ಅವನನ್ನೇ ನಾವು ಹವಿಷ್ಯ ಸಮೇತ ಅರ್ಪಣದಲ್ಲಿ, ಸಣ್ಣದಲ್ಲಿಯೂ ದೊಡ್ಡದಲ್ಲಿಯೂ, ಆರಿಸುತ್ತೇವೆ; ನಿನ್ನ ಹೊರತು ಮತ್ತಾರನ್ನೂ ನಮ್ಮ ಮಹಾಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Mantra 9

त्वामिदत्र वृणते त्वायवो होतारमग्ने विदथेषु वेधसः । यद्देवयन्तो दधति प्रयांसि ते हविष्मन्तो मनवो वृक्तबर्हिषः ॥

ಇಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಹುಡುಕುವವರು, ಹೇ ಅಗ್ನಿ, ವಿದಥಗಳಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನೇ ಹೋತೃವಾಗಿ ಆರಿಸುತ್ತಾರೆ—ವೇಧಸಃ (ಜ್ಞಾನಿ ನಿರ್ಮಾತೃಗಳು). ದೇವವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತ ಅವರು ನಿನಗಾಗಿ ಪ್ರಯಾಂಸಿ (ಮುಂದಿನ ಅರ್ಪಣೆಗಳು) ಸ್ಥಾಪಿಸುವಾಗ—ಮನುವಿನ ಮಾನವರು, ಹವಿಷ್ಮಂತರು, ವೃಕ್ತಬರ್ಹಿಷಃ (ಹಾಸಿದ ಬರ್ಹಿಸ್) ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದವರು.

Mantra 10

तवाग्ने होत्रं तव पोत्रमृत्वियं तव नेष्ट्रं त्वमग्निदृतायतः । तव प्रशास्त्रं त्वमध्वरीयसि ब्रह्मा चासि गृहपतिश्च नो दमे ॥

ಹೇ ಅಗ್ನಿ, ನಿನ್ನದೇ ಹೋತ್ರಕರ್ಮ; ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ನಿನ್ನದೇ ಪೋತ್ರಕರ್ಮ. ನಿನ್ನದೇ ನೇಷ್ಟೃ (ನಾಯಕ)ತ್ವ, ಮತ್ತು ನೀನೇ ಅಗ್ನೀಧ—ಋತಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವವನು. ನಿನ್ನದೇ ಪ್ರಶಾಸ್ತ್ರ (ನಿಯಾಮಕ ವಚನ); ನೀನೇ ಅಧ್ವರ್ಯು ಆಗುತ್ತೀ. ನೀನು ಬ್ರಹ್ಮನೂ ಹೌದು, ನಮ್ಮ ದಮೆ (ಗೃಹ)ದಲ್ಲಿ ಗೃಹಪತಿಯೂ ಹೌದು.

Mantra 11

यस्तुभ्यमग्ने अमृताय मर्त्यः समिधा दाशदुत वा हविष्कृति । तस्य होता भवसि यासि दूत्यमुप ब्रूषे यजस्यध्वरीयसि ॥

ಓ ಅಗ್ನಿಯೇ, ಅಮೃತನ ನಿಮಿತ್ತ ಯಾವ ಮರಣಶೀಲನು ನಿನಗೆ ಸಮಿಧೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾನೋ ಅಥವಾ ಹವಿಷ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಾನೋ—ಅವನಿಗೆ ನೀನು ಹೋತೃನಾಗುತ್ತೀ; ದೂತನಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತೀ; ಅವನ ಪರವಾಗಿ ಮಾತಾಡುತ್ತೀ; ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ಅಧ್ವರದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತೀ.

Mantra 12

इमा अस्मै मतयो वाचो अस्मदाँ ऋचो गिरः सुष्टुतयः समग्मत । वसूयवो वसवे जातवेदसे वृद्धासु चिद्वर्धनो यासु चाकनत् ॥

ಈ ಚಿಂತನೆಗಳೂ ವಚನಗಳೂ ನಮ್ಮಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಒಂದಾಗಿ ಬಂದಿವೆ—ನಮ್ಮ ಋಚಗಳು, ಗೀರುಗಳು, ಸುಸಂಯೋಜಿತ ಸ್ತುತಿಗಳು. ನಿಜವಾದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಬಯಸುವ ನಾವು ವಸುಸ್ವರೂಪನಾದ ಜಾತವೇದಸನಿಗೆ ಇವನ್ನು ತರುತ್ತೇವೆ—ಅವನು ವೃದ್ಧವಾದ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಸುವವನು; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಆನಂದಿಸುತ್ತಾನೆ.

Mantra 13

इमां प्रत्नाय सुष्टुतिं नवीयसीं वोचेयमस्मा उशते शृणोतु नः । भूया अन्तरा हृद्यस्य निस्पृशे जायेव पत्य उशती सुवासाः ॥

ಪ್ರಾಚೀನನಿಗಾಗಿ ಈ ನವೀನ, ಸುಸಂಯೋಜಿತ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ನಾನು ಉಚ್ಚರಿಸಲಿ; ಆಸೆಯುಳ್ಳವನು ನಮ್ಮನ್ನು ಕೇಳಲಿ. ಇದು ಹೃದಯದ ಅಂತರಂಗ ಸ್ಪರ್ಶದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಇನ್ನೂ ಪ್ರವೇಶಿಸಲಿ—ಸುಂದರ ವಸ್ತ್ರಧಾರಿಣಿ, ಆಸೆಯುಳ್ಳ ಪತ್ನಿ ತನ್ನ ಪತಿಯ ಬಳಿಗೆ ಸಮೀಪಿಸುವಂತೆ.

Mantra 14

यस्मिन्नश्वास ऋषभास उक्षणो वशा मेषा अवसृष्टास आहुताः । कीलालपे सोमपृष्ठाय वेधसे हृदा मतिं जनये चारुमग्नये ॥

ಯಾವನಲ್ಲಿ ಅಶ್ವಸಮಾನ ಶಕ್ತಿಗಳು, ಋಷಭಗಳು, ಉಕ್ಷಣಗಳು—ಬಲಿಷ್ಠ ಪುರುಷಶಕ್ತಿಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ವಶಾ ಮತ್ತು ಮೇಷಾ—ಪೋಷಕ ಶಕ್ತಿಗಳು—ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಅರ್ಪಿತರಾಗುತ್ತವೋ; ಆ ಕೀಲಾಲ-ರಸದಲ್ಲಿ, ಸೋಮಪೃಷ್ಠ ವೇಧಸ (ಜ್ಞಾನ-ಕರ್ತೃ)ಗಾಗಿ, ನಾನು ಹೃದಯದಿಂದ ಅಗ್ನಿಗೆ ಮನೋಹರ ಮತಿ (ಪವಿತ್ರ ಚಿಂತನೆ)ಯನ್ನು ಜನಿಸುತ್ತೇನೆ.

Mantra 15

अहाव्यग्ने हविरास्ये ते स्रुचीव घृतं चम्वीव सोमः । वाजसनिं रयिमस्मे सुवीरं प्रशस्तं धेहि यशसं बृहन्तम् ॥

ಓ ಅಗ್ನಿ, ಆಹ್ವಾನವಾದಾಗ ಹವಿರು ನಿನ್ನ ಬಾಯಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ—ಸ್ರುಚಿಯಲ್ಲಿ ಘೃತ ಹೇಗೋ, ಚಮುವಿನಲ್ಲಿ ಸೋಮ ಹೇಗೋ ಹಾಗೆ. ನಮ್ಮೊಳಗೆ ವಾಜಸನಿ (ವಿಜಯದಾಯಕ ಬಲ) ನೀಡುವ ಧನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸು; ಸುವೀರ (ವೀರಸಂತಾನ-ಸಮೃದ್ಧ), ಪ್ರಶಸ್ತ (ಪ್ರಸಿದ್ಧ), ಮತ್ತು ಯಶಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲವಾದ ಮಹತ್ತಾದ ವೈಭವವನ್ನು ನಮಗೆ ಧರಿಸು.