Sukta 91

Mantra 1

सं जागृवद्भिर्जरमाण इध्यते दमे दमूना इषयन्निळस्पदे । विश्वस्य होता हविषो वरेण्यो विभुर्विभावा सुषखा सखीयते ॥

ജാഗരൂകരോടൊത്തു അഗ്നി ജ്വലിക്കുന്നു, വീടുവീടായി വളരുന്നു; ഇളാ-പദത്തിൽ അവൻ പ്രേരണയെ മുന്നോട്ട് തള്ളുന്നു. സർവ്വത്തിന്റെയും വരേണ്യ ഹോതൃ, ഹവിഷിന്റെ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട അർപ്പകൻ—വിഭു, വിഭാവ—സുഹൃത്ത് ആയി സൗഹൃദം സ്ഥാപിക്കുന്നു.

Mantra 2

स दर्शतश्रीरतिथिर्गृहेगृहे वनेवने शिश्रिये तक्ववीरिव । जनंजनं जन्यो नाति मन्यते विश आ क्षेति विश्यो विशंविशम् ॥

ദൃശ്യമാനമായ തേജസ്സുള്ള ആ അതിഥി (അഗ്നി) വീടുവീടിലും, വനവനത്തിലുമെല്ലാം, തക്ഷവീ പക്ഷിയെപ്പോലെ വേഗത്തോടെ ആശ്രയം പിടിച്ചു. ജനങ്ങൾക്കായി ജനിച്ചവൻ ഒരു വിശ്‌ (കുലം/ഗോത്രം) മുതലും തன்னை വേർതിരിച്ചെന്നു കരുതുന്നില്ല; അഗ്നി വാസസ്ഥലങ്ങളിൽ എല്ലാവർക്കും സ്വന്തമായി വസിക്കുന്നു—വിശംതോറും, സമൂഹംതോറും പ്രവേശിച്ചുകൊണ്ട്.

Mantra 3

सुदक्षो दक्षैः क्रतुनासि सुक्रतुरग्ने कविः काव्येनासि विश्ववित् । वसुर्वसूनां क्षयसि त्वमेक इद्द्यावा च यानि पृथिवी च पुष्यतः ॥

ഹേ അഗ്നേ, ദക്ഷതകളുടെ ദക്ഷത്താൽ നീ സുദക്ഷൻ; ക്രതു (സചേതന സംकल्पം) കൊണ്ടു നീ സുക്രതു. കാവ്യവാണിയാൽ നീ കവി, വിശ്വവിദ് (സർവ്വജ്ഞൻ). വസുക്കളിൽ നീ ഒരുത്തൻ തന്നെയാണ് യഥാർത്ഥ വസുവായി വസിക്കുന്നത്; ദ്യാവാ-പൃഥിവി പോഷിപ്പിച്ചു വളർത്തുന്നതെല്ലാം നീ തന്നെയാണ് പോഷിപ്പിച്ചു വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നത്.

Mantra 4

प्रजानन्नग्ने तव योनिमृत्वियमिळायास्पदे घृतवन्तमासदः । आ ते चिकित्र उषसामिवेतयोऽरेपसः सूर्यस्येव रश्मयः ॥

ഹേ അഗ്നേ, ഋതുസമമായ നിന്റെ യോനി (നിവാസം) അറിഞ്ഞുകൊണ്ട് അവർ ഇളാ-പദത്തിൽ—ഘൃതവന്തം, പ്രകാശസമ്പന്നമായി—ആസീനരായി. നിന്റെ അടുക്കലേക്ക് മലിനതയറ്റ പ്രേരണകൾ നീങ്ങുന്നു—ഉഷസ്സുകളുടെ ഗതിപോലെ, സൂര്യന്റെ രശ്മികളുപോലെ—നിന്റെ ദീപ്ത സാന്നിധ്യം തേടിക്കൊണ്ട്.

Mantra 5

तव श्रियो वर्ष्यस्येव विद्युतश्चित्राश्चिकित्र उषसां न केतवः । यदोषधीरभिसृष्टो वनानि च परि स्वयं चिनुषे अन्नमास्ये ॥

നിന്റെ ശ്രിയഃ—വർഷ്യമേഘത്തിലെ വിദ്യുതുകളെപ്പോലെ—ഉഷസ്സുകളുടെ കേതു (സൂചന)കളെപ്പോലെ—ചിത്രവർണ്ണവും ബഹുവിധവുമാണ്. നീ ഔഷധികളിലും വനങ്ങളിലും വിട്ടയക്കപ്പെടുമ്പോൾ, നീ തന്നേ അന്നത്തെ നിന്റെ ആസ്യ (മുഖ)ത്തിൽ സമാഹരിക്കുന്നു—നമ്മിൽ ബലമായി മാറുന്ന രസത്തെ ഉൾക്കൊണ്ട്.

Mantra 6

तमोषधीर्दधिरे गर्भमृत्वियं तमापो अग्निं जनयन्त मातरः । तमित्समानं वनिनश्च वीरुधोऽन्तर्वतीश्च सुवते च विश्वहा ॥

ഔഷധികൾ അവനെ ഋതുയോജ്യമായ ഗർഭമായി ധരിച്ചു; ആപഃ—മാതാക്കൾ—ആ അഗ്നിയെ പ്രസവിച്ചു. അതേ ഒരുവൻ—എപ്പോഴും അതേപോലെ—വൃക്ഷങ്ങളും വീരുധഃ (വള്ളികളും), ഗർഭവതിയായ വളർച്ചകളും, വിശ്വഹാ (നിത്യവും) പ്രസവിച്ച് പ്രവർത്തനത്തിലാക്കുന്നു.

Mantra 7

वातोपधूत इषितो वशाँ अनु तृषु यदन्ना वेविषद्वितिष्ठसे । आ ते यतन्ते रथ्यो यथा पृथक्छर्धांस्यग्ने अजराणि धक्षतः ॥

വാതം ഉപധൂതനാക്കി, പ്രേരിതനായി, നീ വശാഃ (വാഹിനി/പാത)കളെ അനുഗമിച്ച് സഞ്ചരിക്കുന്നു; അന്നങ്ങൾ വിറയ്ക്കുമ്പോൾ, നീ നിന്റെ വ്യാപകശക്തിയിൽ തെളിഞ്ഞ് നിലകൊള്ളുന്നു. നിന്റെ അടുക്കലേക്ക് അജര (അജരാമര) സംഘങ്ങൾ പരിശ്രമിക്കുന്നു, ഹേ അഗ്നേ—രഥ്യാഃ (പാതകൾ) വഴി വ്യത്യസ്ത ദിശകളിൽ നിന്ന് സംഗമിക്കുന്നതുപോലെ—അവർ അജരജ്വാലയായി പ്രജ്വലിക്കേണ്ടതിന്.

Mantra 8

मेधाकारं विदथस्य प्रसाधनमग्निं होतारं परिभूतमं मतिम् । तमिदर्भे हविष्या समानमित्तमिन्महे वृणते नान्यं त्वत् ॥

അഗ്നേ—മേധയെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നവൻ, വിദഥ (യജ്ഞസഭ)യുടെ പ്രസാധകൻ, ഹോതൃ, അത്യുത്തമമായ മതി (ബുദ്ധി)—അവൻ തന്നെയായ ഒരേ ഒരുത്തനെ ഞങ്ങൾ ഹവിഷ്യത്തോടെ അർപ്പണത്തിൽ, ചെറുതിലും വലുതിലും, തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു; നിനക്കല്ലാതെ മറ്റാരെയും ഞങ്ങൾ നമ്മുടെ മഹാകാര്യത്തിനായി സ്വീകരിക്കുന്നില്ല.

Mantra 9

त्वामिदत्र वृणते त्वायवो होतारमग्ने विदथेषु वेधसः । यद्देवयन्तो दधति प्रयांसि ते हविष्मन्तो मनवो वृक्तबर्हिषः ॥

ഇവിടെ നിന്നെ അന്വേഷിക്കുന്നവർ, അഗ്നേ, വിദഥങ്ങളിൽ നിന്നെ ഹോതൃയായി തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു—വേധസഃ (ജ്ഞാനി നിർമ്മാതാക്കൾ). ദൈവത്തെ ആഗ്രഹിച്ച് അവർ നിനക്കായി പ്രയാംസി (മുന്നോട്ടുള്ള അർപ്പണങ്ങൾ) സ്ഥാപിക്കുമ്പോൾ—മനുവിന്റെ മനുഷ്യർ, ഹവിഷ്മന്തർ, വൃക്തബർഹിഷഃ (വിരിച്ച ബർഹിസ്) ഒരുക്കിയവർ.

Mantra 10

तवाग्ने होत्रं तव पोत्रमृत्वियं तव नेष्ट्रं त्वमग्निदृतायतः । तव प्रशास्त्रं त्वमध्वरीयसि ब्रह्मा चासि गृहपतिश्च नो दमे ॥

അഗ്നേ, നിനക്കാണ് ഹോത്രകർമ്മം; ഋതുവിൽ നിനക്കാണ് പോത്രകർമ്മം. നിനക്കാണ് നേതൃ (നേഷ്ടൃ) നേതൃത്വം; നീ തന്നെയാണ് അഗ്നീധ്—ഋതപ്രകാരം യജ്ഞത്തെ സത്യത്തിൽ സ്ഥാപിക്കുന്നവൻ. നിനക്കാണ് പ്രശാസ്ത്രം (നിയാമക വചനം); നീ തന്നെയാണ് അധ്വര്യു. നീ ബ്രഹ്മനും, നമ്മുടെ ദമേ (ഗൃഹത്തിൽ) ഗൃഹപതിയും ആകുന്നു.

Mantra 11

यस्तुभ्यमग्ने अमृताय मर्त्यः समिधा दाशदुत वा हविष्कृति । तस्य होता भवसि यासि दूत्यमुप ब्रूषे यजस्यध्वरीयसि ॥

ഹേ അഗ്നേ, അമൃതനുവേണ്ടി ഏതൊരു മർത്ത്യൻ നിനക്കു സമിധ അർപ്പിക്കുകയോ ഹവിഷ്കൃതി ഒരുക്കുകയോ ചെയ്യുന്നുവോ—അവനുവേണ്ടി നീ ഹോതൃ ആകുന്നു; ദൂതനായി നീ പോകുന്നു; അവന്റെ പകരം നീ വാക്ക് പറയുന്നു; യജ്ഞം നിർവഹിച്ച് അധ്വരത്തിന്റെ കര്‍മ്മം സാധിപ്പിക്കുന്നു.

Mantra 12

इमा अस्मै मतयो वाचो अस्मदाँ ऋचो गिरः सुष्टुतयः समग्मत । वसूयवो वसवे जातवेदसे वृद्धासु चिद्वर्धनो यासु चाकनत् ॥

ഈ ചിന്തകളും വാക്കുകളും ഞങ്ങളിൽ നിന്നു അവനിലേക്കു ഒന്നിച്ചു വന്നിരിക്കുന്നു—ഞങ്ങളുടെ ഋചകൾ, ഗിരങ്ങൾ, സുസംസ്കൃത സ്തുതികൾ. യഥാർത്ഥ സമ്പത്ത് തേടുന്ന ഞങ്ങൾ വസുവായ ജാതവേദസിന്നു ഇവ അർപ്പിക്കുന്നു—വളർന്ന ശക്തികളെയും അവൻ വർധിപ്പിക്കുന്നവൻ; അവയിൽ അവൻ ആനന്ദിക്കുന്നു.

Mantra 13

इमां प्रत्नाय सुष्टुतिं नवीयसीं वोचेयमस्मा उशते शृणोतु नः । भूया अन्तरा हृद्यस्य निस्पृशे जायेव पत्य उशती सुवासाः ॥

പ്രാചീനനുവേണ്ടി ഈ പുതുമയുള്ള, സുസംസ്കൃത സ്തുതിയെ ഞാൻ ഉച്ചരിക്കട്ടെ; ആഗ്രഹമുള്ളവൻ ഞങ്ങളെ കേൾക്കട്ടെ. ഇത് ഹൃദയത്തിന്റെ അന്തർഗ്ഗതമായ സ്പർശത്തിലേക്ക് കൂടുതൽ കൂടുതൽ കടന്നുവരട്ടെ—സുന്ദരവസ്ത്രധാരിണിയായ, ആഗ്രഹമുള്ള ഭാര്യ തന്റെ ഭർത്താവിനരികേ അടുക്കുന്നതുപോലെ.

Mantra 14

यस्मिन्नश्वास ऋषभास उक्षणो वशा मेषा अवसृष्टास आहुताः । कीलालपे सोमपृष्ठाय वेधसे हृदा मतिं जनये चारुमग्नये ॥

യാതിൽ അശ്വസദൃശമായ ശക്തികൾ, ഋഷഭങ്ങൾ, ഉക്ഷണങ്ങൾ—ബലവാനായ പുരുഷശക്തികൾ; കൂടാതെ വശാ, മേഷാ—പോഷക ഊർജങ്ങൾ—വിടുതലപ്പെട്ടു അർപ്പിതമാകുന്നുവോ; ആ കീലാല-രസത്തിൽ, സോമപൃഷ്ഠ വേധസ് (ജ്ഞാന-കർതാവ്) നിമിത്തം, ഞാൻ ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് അഗ്നിക്കായി മനോഹരമായ മതി (പവിത്രചിന്ത) ജനിപ്പിക്കുന്നു.

Mantra 15

अहाव्यग्ने हविरास्ये ते स्रुचीव घृतं चम्वीव सोमः । वाजसनिं रयिमस्मे सुवीरं प्रशस्तं धेहि यशसं बृहन्तम् ॥

ഹേ അഗ്നേ, ആഹ്വാനം വന്നാൽ ഹവിസ് നിന്റെ വായിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു—സ്രുചിയിൽ ഘൃതം പോലെ, ചമുവിൽ സോമം പോലെ. ഞങ്ങളിൽ വാജസനി (വിജയദായക ബലം) നൽകുന്ന ധനം സ്ഥാപിക്കണമേ; സുവീര (വീരസന്താനസമൃദ്ധ), പ്രശസ്ത (വിഖ്യാത), യശസ്സിൽ വിശാലമായ മഹത്തായ മഹിമ ഞങ്ങൾക്ക് നല്കണമേ.