Sukta 91

Mantra 1

सं जागृवद्भिर्जरमाण इध्यते दमे दमूना इषयन्निळस्पदे । विश्वस्य होता हविषो वरेण्यो विभुर्विभावा सुषखा सखीयते ॥

జాగ్రత్తులైన వారితో సమస్వరమై, నిరంతరం వృద్ధిచెందు అగ్ని గృహములో గృహములో ప్రజ్వలించుచున్నాడు; ఇళా-పదమున ప్రేరణను ముందుకు నెడతాడు. సమస్త విశ్వమునకు వరణీయ హోతా, హవిష్కు హోతా—విభువూ విభావుడూ—సుహృదుడై మిత్రత్వమును కలుపుకొనుచున్నాడు.

Mantra 2

स दर्शतश्रीरतिथिर्गृहेगृहे वनेवने शिश्रिये तक्ववीरिव । जनंजनं जन्यो नाति मन्यते विश आ क्षेति विश्यो विशंविशम् ॥

కనిపించే తేజస్సుతో ఉన్న అతిథి (అగ్ని) ఇంటింటా, అడవిఅడవిగా, వేగవంతమైన పక్షిలా వచ్చి ఆసీనుడయ్యాడు. జనజనుల కోసం జన్మించిన వాడు; ఏ కులం/జనసమూహం నుండీ తన్ను వేరుగా భావించడు. అందరికీ చెందిన అగ్ని నివాసనివాసాల్లో నివసిస్తూ, సమాజం సమాజంగా ప్రవేశిస్తాడు.

Mantra 3

सुदक्षो दक्षैः क्रतुनासि सुक्रतुरग्ने कविः काव्येनासि विश्ववित् । वसुर्वसूनां क्षयसि त्वमेक इद्द्यावा च यानि पृथिवी च पुष्यतः ॥

హే అగ్నీ! నీ దక్షతల వల్ల నీవు పరిపూర్ణ దక్షుడు; నీ ‘క్రతు’ (సంకల్పశక్తి) వల్ల నీవు ‘సుక్రతు’—శుభసంకల్పుడు. ‘కావ్య’ (ప్రేరిత వాక్కు) వల్ల నీవు కవి; ‘విశ్వవిత్’—సర్వజ్ఞుడు. వసువులలో నీవే ఏకైక నిజమైన వసు (ధనం/ఆధారం)గా నివసిస్తావు; ద్యావా-పృథివి పెంచే అన్నిటినీ నీవే పోషించి వృద్ధి చేస్తావు.

Mantra 4

प्रजानन्नग्ने तव योनिमृत्वियमिळायास्पदे घृतवन्तमासदः । आ ते चिकित्र उषसामिवेतयोऽरेपसः सूर्यस्येव रश्मयः ॥

హే అగ్నీ! నీ ‘ఋత్వియ’ (ఋతువుకు తగిన) యోనిని తెలుసుకొని వారు ఇళా యొక్క పదంపై—ఘృతసమృద్ధిగా—ఆసీనులయ్యారు. మలినరహిత ప్రేరణలు నీ వైపు కదులుతాయి—ఉషస్సుల గమనంలా, సూర్యుని కిరణాల్లా—నీ ప్రకాశమయ సాన్నిధ్యాన్ని అన్వేషిస్తూ.

Mantra 5

तव श्रियो वर्ष्यस्येव विद्युतश्चित्राश्चिकित्र उषसां न केतवः । यदोषधीरभिसृष्टो वनानि च परि स्वयं चिनुषे अन्नमास्ये ॥

అగ్నీ, నీ శ్రీ-ప్రభలు వర్షమేఘ విద్యుత్తులవలె, ఉషస్సుల కేతువుల (సంకేత-కాంతుల) వలె, బహురంగాలుగా విచిత్రంగా ప్రకాశిస్తాయి. నీవు ఔషధులపై, వనాలపై విడిచిపెట్టబడినప్పుడు, నీవే ఆహారాన్ని నీ నోటిలో సమీకరిస్తావు—మాలో బలంగా మారబోయే ఆ సారాన్ని నీలో గ్రహిస్తావు.

Mantra 6

तमोषधीर्दधिरे गर्भमृत्वियं तमापो अग्निं जनयन्त मातरः । तमित्समानं वनिनश्च वीरुधोऽन्तर्वतीश्च सुवते च विश्वहा ॥

ఔషధులు ఆ ఋత్వియ (ఋతువుకు తగిన) గర్భాన్ని ధరించాయి; ఆపః—మాతృలు—ఆ అగ్నినే జన్మింపజేశాయి. అదే ఒకడు—ఎల్లప్పుడూ అదే—వృక్షాలు, లతలు, గర్భవతీ వృక్షజాతులు, నిరంతరం అతనిని ప్రసవించి ప్రవర్తింపజేస్తుంటాయి.

Mantra 7

वातोपधूत इषितो वशाँ अनु तृषु यदन्ना वेविषद्वितिष्ठसे । आ ते यतन्ते रथ्यो यथा पृथक्छर्धांस्यग्ने अजराणि धक्षतः ॥

వాయువుచే ఊపబడుతూ, ప్రేరితుడై, నీవు మార్గాలు/నాడుల వెంట సాగుతావు; ఆహారాలు కంపించినప్పుడు, నీవు విస్తృత శక్తితో స్పష్టంగా నిలుస్తావు. అగ్నీ, అజరమైన గుంపులు తమ తమ మార్గాలుగా, రథమార్గాలు కలిసివచ్చినట్లుగా, నీ వైపు యత్నిస్తాయి—అవి ప్రజ్వలించి అజర జ్వాలగా మారుటకై.

Mantra 8

मेधाकारं विदथस्य प्रसाधनमग्निं होतारं परिभूतमं मतिम् । तमिदर्भे हविष्या समानमित्तमिन्महे वृणते नान्यं त्वत् ॥

అగ్నీ—మేధను ఆకారమిచ్చేవాడు, విదథ (యజ్ఞ-సభ)ను సిద్ధిచేయువాడు, హోతా, అత్యుత్తమమైన మతి (బుద్ధి)—ఆ ఏకుడినే మేము హవిలో ఎన్నుకుంటాము; చిన్నదిలోనూ మహత్తులోనూ అదే ఆయనను; మా ఈ మహాకార్యానికి నిన్ను తప్ప మరెవ్వరినీ స్వీకరించము.

Mantra 9

त्वामिदत्र वृणते त्वायवो होतारमग्ने विदथेषु वेधसः । यद्देवयन्तो दधति प्रयांसि ते हविष्मन्तो मनवो वृक्तबर्हिषः ॥

ఇక్కడ నిన్ను అన్వేషించువారు, హే అగ్నీ, విదథములలో నిన్నే హోతాగా ఎన్నుకుంటారు—వేధస్ (ప్రజ్ఞావంత కర్తలు) జనులు. దేవుని కోరికతో వారు నీకై ప్రయాంసి (అగ్రార్పణాలు) స్థాపించినప్పుడు—మనువు వంశపు మనుష్యులు, హవిష్మంతులు, విరించిన బర్హి (పవిత్ర కుశ) సిద్ధంగా ఉన్నవారు.

Mantra 10

तवाग्ने होत्रं तव पोत्रमृत्वियं तव नेष्ट्रं त्वमग्निदृतायतः । तव प्रशास्त्रं त्वमध्वरीयसि ब्रह्मा चासि गृहपतिश्च नो दमे ॥

హే అగ్నీ, హోత్ర-కర్మ నీదే; ఋతువులో పోత్ర-కర్మ కూడా నీదే; నేష్ట్ర (నాయకత్వం) నీదే—మరియు నీవే ఋతాన్ని సత్యంగా స్థాపించే అగ్నీధ్. ప్రశాస్త్ర (నిర్దేశక వాక్యం) నీదే; నీవే అధ్వర్యువుగా అవుతావు. నీవే బ్రహ్మా కూడా; మా దమ (నివాసం)లో గృహపతিও నీవే.

Mantra 11

यस्तुभ्यमग्ने अमृताय मर्त्यः समिधा दाशदुत वा हविष्कृति । तस्य होता भवसि यासि दूत्यमुप ब्रूषे यजस्यध्वरीयसि ॥

హే అగ్నీ! అమృత (అమరత్వం) కోసము ఏ మర్త్యుడు నీకు సమిధను అర్పించునో లేదా హవిస్సును సిద్ధము చేయునో—అతనికి నీవు హోతవు అవుతావు; దూతగా వెళ్లుతావు; అతని తరఫున పలుకుతావు; యజ్ఞాన్ని నిర్వహించి అధ్వర (యాగకర్మ) కార్యాన్ని సిద్ధింపజేస్తావు.

Mantra 12

इमा अस्मै मतयो वाचो अस्मदाँ ऋचो गिरः सुष्टुतयः समग्मत । वसूयवो वसवे जातवेदसे वृद्धासु चिद्वर्धनो यासु चाकनत् ॥

అతనికోసం మా నుండి ఈ మతులు, వాక్కులు సమాగమించాయి—మా ఋచులు, మా గిరః, సుసంస్కృత స్తుతులు. వసువును (సత్యసంపదను) కోరుతూ, వీటిని వసువైన జాతవేదస్కు తీసుకొస్తాము; పెరిగిన శక్తులనుకూడా వృద్ధి చేయువాడు అతడు—వాటిలోనే అతడు ఆనందిస్తాడు.

Mantra 13

इमां प्रत्नाय सुष्टुतिं नवीयसीं वोचेयमस्मा उशते शृणोतु नः । भूया अन्तरा हृद्यस्य निस्पृशे जायेव पत्य उशती सुवासाः ॥

ఆ ప్రాచీనునికోసం నేను ఈ నూతన, సుసంస్కృత స్తుతిని పలుకుదును; ఆకాంక్షించువాడు అతడు—మమ్మల్ని వినుగాక. ఇది హృదయపు అంతఃస్పర్శలో మరింత మరింతగా ప్రవేశించుగాక—సువాసన (సుందర వస్త్ర) ధరించిన, ఆకాంక్షిణి భార్య తన పతిని సమీపించునట్లు.

Mantra 14

यस्मिन्नश्वास ऋषभास उक्षणो वशा मेषा अवसृष्टास आहुताः । कीलालपे सोमपृष्ठाय वेधसे हृदा मतिं जनये चारुमग्नये ॥

యస్మిన్ అశ్వ-శక్తులు, ఋషభ (వృషభం), ఉక్షణ (బలవంతమైన ఎద్దు), వశా (పాలు ఇచ్చే గోవులు), మేష (మేకలు/మేషాలు)—ఇవి అన్నీ విముక్తమై ఆహుతిగా అర్పించబడుతాయో; ఆ కీలాల (నలిపిన మధుర రసం) మీద, సోమ-పృష్ట వేదస్ (జ్ఞాన-కర్త) కొరకు, నేను హృదయంతో అగ్నికి ఒక మనోహర మతి (సంకల్పం/చింతన) జనింపజేస్తాను.

Mantra 15

अहाव्यग्ने हविरास्ये ते स्रुचीव घृतं चम्वीव सोमः । वाजसनिं रयिमस्मे सुवीरं प्रशस्तं धेहि यशसं बृहन्तम् ॥

అగ్నీ, ఆహ్వానం కలిగినప్పుడు హవిస్ నీ ముఖంలో ప్రవేశిస్తుంది—స్రుచీ (చమచం)లో ఘృతం వలె, చమ్వీ (పాత్రం)లో సోమం వలె. మా లో ఆ వాజ-సనీ రయి ని స్థాపించు—బలవృద్ధిని కలిగించే సంపద, సు-వీర (శ్రేష్ఠ వీరులతో సమృద్ధి), ప్రశస్తమైనది, యశస్వి, మహత్తరమైనది.