Sukta 91

Mantra 1

सं जागृवद्भिर्जरमाण इध्यते दमे दमूना इषयन्निळस्पदे । विश्वस्य होता हविषो वरेण्यो विभुर्विभावा सुषखा सखीयते ॥

জাগ্ৰতসকলৰ সৈতে সুৰ মিলাই জৰামাণ অগ্নি গৃহে গৃহে প্ৰজ্বলিত হয়; ইলা-পদত ইচ্ছা-প্ৰেৰণা আগবঢ়াই তোলে। সমগ্ৰ বিশ্বৰ বৰণীয় হোতা, ব্যাপক আৰু দীপ্তিমান—সু-মিত্ৰ অগ্নি মিত্ৰ হৈ সখিত্ব গঢ়ে।

Mantra 2

स दर्शतश्रीरतिथिर्गृहेगृहे वनेवने शिश्रिये तक्ववीरिव । जनंजनं जन्यो नाति मन्यते विश आ क्षेति विश्यो विशंविशम् ॥

দৰ্শনীয় শ্ৰী-সম্ভাৰে দীপ্তিমান সেই অতিথি (অগ্নি) ঘৰে ঘৰে, বনে বনে, তীক্ষ্ণগামী পক্ষীৰ দৰে আশ্ৰয় লৈ বহিল। জনসমূহৰ বাবে জন্মলাভ কৰা সি কোনো গোত্ৰ/বিশৰ পৰা নিজকে পৃথক নকৰে; বসতিত বসতিত সি বাস কৰে—সৰ্বজনীয় অগ্নি, বিশে বিশে (সম্প্ৰদায়ে সম্প্ৰদায়ে) প্ৰৱেশ কৰে।

Mantra 3

सुदक्षो दक्षैः क्रतुनासि सुक्रतुरग्ने कविः काव्येनासि विश्ववित् । वसुर्वसूनां क्षयसि त्वमेक इद्द्यावा च यानि पृथिवी च पुष्यतः ॥

হে অগ্নি, তুমি দক্ষতাসমূহে সুদক্ষ; ক্রতু (সচেতন সংকল্প)-দ্বাৰা তুমি সুক্ৰতু। কাব্য (প্ৰেৰিত বাক্য)-দ্বাৰা তুমি কবি, বিশ্ববিত্—সৰ্বজ্ঞ। বসুসকলৰ মাজত তুমিয়েই একমাত্ৰ সত্য ধনস্বৰূপে বাস কৰ; দ্যাৱা আৰু পৃথিৱীয়ে যি যি পোষণ কৰি বৃদ্ধি কৰে, সেয়া তুমিেই লালন-পালন কৰি বঢ়াই তোলোঁ।

Mantra 4

प्रजानन्नग्ने तव योनिमृत्वियमिळायास्पदे घृतवन्तमासदः । आ ते चिकित्र उषसामिवेतयोऽरेपसः सूर्यस्येव रश्मयः ॥

হে অগ্নি, ঋতু-সম্মত তোমাৰ যোনি (আধাৰ) জানি, ইলা-ৰ পদত—ঘৃতসমৃদ্ধ, দীপ্তি-মধুৰতাৰে পূৰ্ণ—তেওঁলোকে আসন গ্ৰহণ কৰিলে। তোমাৰ ফালে নিৰ্দোষ প্ৰেৰণা ধাৱমান—উষাসকলৰ গতিৰ দৰে, সূৰ্যৰ ৰশ্মিৰ দৰে—তোমাৰ দীপ্ত উপস্থিতি অন্বেষণ কৰি।

Mantra 5

तव श्रियो वर्ष्यस्येव विद्युतश्चित्राश्चिकित्र उषसां न केतवः । यदोषधीरभिसृष्टो वनानि च परि स्वयं चिनुषे अन्नमास्ये ॥

তোমাৰ শ্ৰীসমূহ বৰ্ষামেঘৰ বিজুলীৰ দৰে, উষাৰ কেতুৰ দৰে, নানাবৰ্ণ আৰু বিচিত্ৰ। যেতিয়া তুমি ঔষধি আৰু বনসমূহৰ ওপৰত মুক্ত হৈ পৰ, তেতিয়া তুমি নিজেই খাদ্যক নিজৰ মুখলৈ গোটাই লোৱা—আমাৰ ভিতৰত বল হ’বলৈ যি সাৰ, তাক আত্মসাৎ কৰি।

Mantra 6

तमोषधीर्दधिरे गर्भमृत्वियं तमापो अग्निं जनयन्त मातरः । तमित्समानं वनिनश्च वीरुधोऽन्तर्वतीश्च सुवते च विश्वहा ॥

ঔষধিসকলে ঋতুৰ অনুকূল গৰ্ভৰূপে তাক ধাৰণ কৰিলে; জলসমূহ—মাতৃসম—সেই অগ্নিক জন্ম দিলে। সেই একেই, সদা একেই, গছ আৰু লতা, গৰ্ভৱতী উদ্ভিদসমূহে, অবিৰতভাৱে জন্মাই তোলে আৰু চলিত কৰে।

Mantra 7

वातोपधूत इषितो वशाँ अनु तृषु यदन्ना वेविषद्वितिष्ठसे । आ ते यतन्ते रथ्यो यथा पृथक्छर्धांस्यग्ने अजराणि धक्षतः ॥

বতাহে উৰুৱাই নিয়া, প্ৰেৰিত হৈ, তুমি নালাসম পথেদি আগবাঢ়া; যেতিয়া অন্নসমূহ কঁপি উঠে, তেতিয়া তুমি বিস্তৃত শক্তিত উজলি উঠা। তোমালৈ অগ্নে, অজৰ শিখা জ্বলাই তুলিবলৈ, পৃথক পৃথক পথৰ দৰে ৰথ্য দলে দলে—দীৰ্ঘস্থায়ী সমূহ—ধাৱিত হয়।

Mantra 8

मेधाकारं विदथस्य प्रसाधनमग्निं होतारं परिभूतमं मतिम् । तमिदर्भे हविष्या समानमित्तमिन्महे वृणते नान्यं त्वत् ॥

অগ্নি—মেধাৰ কাৰক, বিদথৰ প্ৰসাধন, হোতা, সৰ্বাধিক উৎকৃষ্ট মতি—তাকেই আমি হৱিষ্যাৰ সৈতে একে জনক, সৰুতেও ডাঙৰতেও, বাছি লওঁ। তোমাৰ বাহিৰে আন কাকো আমি আমাৰ মহৎ কৰ্মৰ বাবে গ্ৰহণ নকৰোঁ।

Mantra 9

त्वामिदत्र वृणते त्वायवो होतारमग्ने विदथेषु वेधसः । यद्देवयन्तो दधति प्रयांसि ते हविष्मन्तो मनवो वृक्तबर्हिषः ॥

ইয়াত তোমাক বিচৰা জনে, হে অগ্নি, বিদথসমূহত তোমাক হোতা ৰূপে বাছি লয়—বুধ, বিধাতা। যেতিয়া দেৱক কামনা কৰি, হৱিষ্মন্ত মনৱসকলে, বিক্তবৰ্হিষ (বিছোৱা কুশ) সাজি, তোমাৰ বাবে আগবঢ়োৱা উপহাৰসমূহ স্থাপন কৰে।

Mantra 10

तवाग्ने होत्रं तव पोत्रमृत्वियं तव नेष्ट्रं त्वमग्निदृतायतः । तव प्रशास्त्रं त्वमध्वरीयसि ब्रह्मा चासि गृहपतिश्च नो दमे ॥

হে অগ্নি, তোমাৰেই হোত্র-কর্ম; তোমাৰেই ঋতুৱত পোট্ৰ-কর্ম। তোমাৰেই নেষ্ট্ৰ-কর্ম; আৰু তুমি সত্যত ঋত স্থাপন কৰা অগ্নীধ। তোমাৰেই প্ৰশাস্ত্ৰ (নিয়ন্ত্ৰক বাক্য); তুমি নিজেই অধ্বৰ্যু হওঁ। তুমি ব্ৰহ্মাও, আৰু আমাৰ দমে (গৃহ)ত গৃহপতি।

Mantra 11

यस्तुभ्यमग्ने अमृताय मर्त्यः समिधा दाशदुत वा हविष्कृति । तस्य होता भवसि यासि दूत्यमुप ब्रूषे यजस्यध्वरीयसि ॥

হে অগ্নি, যি মর্ত্য অমৃতৰ অৰ্থে তোমাক সমিধা অৰ্পণ কৰে বা হৱিষ্য সাজি নিবেদন কৰে—তেওঁৰ বাবে তুমি হোতা হওঁ; দূত ৰূপে গৈ তেওঁৰ পক্ষত বাক্য কোৱা; যজ্ঞ সম্পাদন কৰি অধ্বৰ-কৰ্ম সম্পূৰ্ণ কৰাঁ।

Mantra 12

इमा अस्मै मतयो वाचो अस्मदाँ ऋचो गिरः सुष्टुतयः समग्मत । वसूयवो वसवे जातवेदसे वृद्धासु चिद्वर्धनो यासु चाकनत् ॥

ইয়াৰ বাবে আমাৰ পৰা এই মতিসকল আৰু বাক্যসমূহ একেলগে আহি মিলিল—আমাৰ ঋচা, গীৰ, সুগঠিত স্তুতি। সত্য ধন বিচৰা আমি বসু-স্বৰূপ জাতবেদসলৈ এইবোৰ আনি দিছোঁ—যি বৃদ্ধি পোৱা শক্তিসকলকো অধিক বৃদ্ধি কৰে, আৰু যিবোৰত তেওঁ আনন্দ পায়।

Mantra 13

इमां प्रत्नाय सुष्टुतिं नवीयसीं वोचेयमस्मा उशते शृणोतु नः । भूया अन्तरा हृद्यस्य निस्पृशे जायेव पत्य उशती सुवासाः ॥

প্ৰাচীনজনলৈ এই নৱীন, সুগঠিত স্তুতি-মন্ত্র মই উচ্চাৰণ কৰোঁ; কামনাময় তেওঁ আমাৰ কথা শুনক। ই হৃদয়ৰ অন্তঃস্পৰ্শত অধিকাধিক প্ৰৱেশ কৰক—যেন সু-বস্ত্ৰধাৰী, কামনাময় পত্নী স্বামীৰ ওচৰলৈ আগবাঢ়ে।

Mantra 14

यस्मिन्नश्वास ऋषभास उक्षणो वशा मेषा अवसृष्टास आहुताः । कीलालपे सोमपृष्ठाय वेधसे हृदा मतिं जनये चारुमग्नये ॥

যাৰ ভিতৰত অশ্বসম শক্তিসমূহ, ঋষভ-বৃষসম, উক্ষণসম বলৱন্ত শক্তিসমূহ; আৰু বশা (দুগ্ধদায়িনী গাভীসম), মেষসম—মুক্ত কৰি আহুতি দিয়া হৈছে; সেই পেষিত মধুৰ ৰসত, সোম-পৃষ্ঠযুক্ত বেধস্ (জ্ঞান-কৰ্মকাৰ)ৰ প্ৰতি, মই হৃদয়ে অগ্নিৰ বাবে এক মনোহৰ মতি (পবিত্ৰ ভাবনা) জন্ম দিওঁ।

Mantra 15

अहाव्यग्ने हविरास्ये ते स्रुचीव घृतं चम्वीव सोमः । वाजसनिं रयिमस्मे सुवीरं प्रशस्तं धेहि यशसं बृहन्तम् ॥

হে অগ্নি, আহ্বান হ’লে হৱি তোমাৰ মুখত প্ৰৱেশ কৰে—যেনেকৈ স্ৰুচীত ঘৃত, যেনেকৈ চমূত সোম। আমাৰ ভিতৰত বল-সমৃদ্ধি জয় কৰা ধন-সম্পদ স্থাপন কৰা—সুবীৰ (বীৰ-সমৃদ্ধ), প্ৰশস্ত (সৰ্বত্র প্ৰশংসিত), যশস্বী আৰু মহান।