
महिषासुरवधोत्तरदेवीस्तुतिः वरप्रदानं च (Mahiṣāsura-vadhottara-devī-stutiḥ vara-pradānaṃ ca)
Devi's Promise
মহিষাসুৰ বধৰ পিছত সকলো দেৱতাই দেৱীৰ ওচৰলৈ আহি ভক্তিভাৱে স্তৱ কৰে আৰু তেওঁৰ বীৰ্য্য-কৰুণাৰ গুণগান কৰে। দেৱী প্ৰসন্ন হৈ দেৱতাসকলৰ ভয়-শোক নাশ কৰে, বৰ প্ৰদান কৰে আৰু ধৰ্মৰক্ষাৰ বাবে যুগে যুগে প্ৰকট হোৱাৰ আশ্বাস দিয়ে।
Verse 1
ऋषिर्उवाच। ततः सुरगणाः सर्वे देव्या इन्द्रपुरोगमाः। स्तुतिं आरेभिरे कर्तुं निहते महिषासुरे॥
ঋষিয়ে ক’লে—তাৰ পিছত দানৱ মহিষাসুৰ নিহত হোৱাত ইন্দ্ৰৰ নেতৃত্বত সকলো দেৱগণে দেৱীৰ স্তৱ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে।
Verse 2
शक्रादयः सुरगणा निहतेऽतिवीर्ये तस्मिन् दुरात्मनि सुरारिबले च देव्या । तां तुष्टुवुः प्रणतिनम्रशिरोधरांसा वाग्भिः प्रहर्षपुलकोद्गमचारुदेहाः ॥
দেৱীয়ে সেই অতি বীৰ কিন্তু দুষ্টাত্মা মহিষাসুৰ আৰু দেৱশত্রুসকলৰ সেনাক বধ কৰাৰ পিছত, ইন্দ্ৰ আদি দেৱগণে পৰমানন্দজনিত ৰোমাঞ্চে শোভিত দেহ লৈ, গ্ৰীৱা আৰু কাঁধ নত কৰি, বাক্যৰে দেৱীক স্তৱ কৰিলে।
Verse 3
देव्या यया ततमिदं जगदात्मशक्त्या निःशेषदेवगणशक्तिसमूहमूर्त्या । तामम्बिकामखिलदेवमहर्षिपूज्यां भक्त्या नताः स्म विदधातु शुभानि सा नः ॥
দেৱসকলে ক’লে—যাৰ নিজ শক্তিয়ে এই সমগ্ৰ জগত ব্যাপ্ত, আৰু যি সকলো দেৱগণৰ শক্তিসমূহৰ সমষ্টিৰূপিণী; সকলো দেৱ আৰু মহর্ষিৰ পূজ্য অম্বিকাক আমি ভক্তিভাৱে প্ৰণাম কৰোঁ—তেওঁ আমাক শুভ দান কৰক।
Verse 4
यस्याः प्रभावमतुलं भगवाननन्तो ब्रह्मा हरश्च नहि वक्तुमलं बलं च । सा चण्डिकाखिलजगत्परिपालनाय नाशाय चाशुभभयस्य मतिं करोतु ॥
যাৰ অতুল যশ আৰু বলৰ সম্পূৰ্ণ বৰ্ণনা অনন্ত বিষ্ণু, ব্ৰহ্মা আৰু শিৱেও কৰিব নোৱাৰে, সেই চণ্ডিকাই সমগ্ৰ জগতৰ ৰক্ষাৰ বাবে আৰু দুষ্টভয় বিনাশৰ বাবে নিজৰ মন প্ৰবৃত্ত কৰক।
Verse 5
या श्रीः स्वयं सुकृतिनां भवनेष्वलक्ष्मीः पापात्मनां कृतधियां हृदयेषु बुद्धिः । श्रद्धा सतां कुलजनप्रभवस्य लज्जा तां त्वां नताः स्म परिपालय देवि विश्वम् ॥
সজ্জনৰ ঘৰত আপুনি নিজেই শ্ৰী (সমৃদ্ধি), আৰু পাপীৰ ঘৰত অলক্ষ্মী (দুৰ্ভাগ্য)। বিদ্বানৰ হৃদয়ত বুদ্ধি, সৎজনৰ হৃদয়ত শ্রদ্ধা, আৰু কুলীনৰ মাজত লজ্জা আপুনিয়েই। হে দেৱী, আমি আপোনাক প্ৰণাম কৰোঁ; অনুগ্ৰহ কৰি জগতক ৰক্ষা কৰক।
Verse 6
किं वर्णयाम तव रूपमचिन्त्यमेतत् किं चातिवीर्यमसुरक्षयकारि भूरि । किं चाहवेषु चरितानि तवाद्भुतानि सर्वेषु देव्यसुरदेवगणादिकेषु ॥
হে দেৱী! আপোনাৰ অচিন্ত্য স্বৰূপ আমি কেনেকৈ বৰ্ণনা কৰিম? অসুৰবিনাশী আপোনাৰ অপাৰ পৰাক্ৰম কেনেকৈ ক’ম? দেৱ-অসুৰ আৰু অন্যান্য সকলো বাহিনীৰ যুদ্ধত আপোনাৰ আশ্চৰ্য কীৰ্তিসমূহ কেনেকৈ বৰ্ণিত হ’ব?
Verse 7
हेतुः समस्तजगतां त्रिगुणापि दोषैर् न ज्ञायसे हरिहरादिभिरप्यपारा । सर्वाश्रयाखिलमिदं जगदंशभूतम् अव्याकृता हि परमा प्रकृतिस्त्वमाद्या ॥
আপুনি সকলো লোকৰ কাৰণ। ত্ৰিগুণময়ী হয়েও আপুনি দোষৰহিত; হৰি, হৰ আৰু অন্যান্য দেৱতাসকলৰ বাবেও আপুনি অগাধ। আপুনি সকলোৰে আশ্ৰয়; এই সমগ্ৰ জগত আপোনাৰ অংশমাত্ৰ। আপুনি অব্যক্ত, পৰা, আদ্যা প্ৰকৃতি।
Verse 8
यस्याः समस्तसुरता समुदीरणेन तृप्तिं प्रयाति सकलेषु मखेषु देवि । स्वाहासि वै पितृगणस्य च तृप्तिहेतुरुच्चार्यसे त्वमत एव जनैः स्वधा च ॥
হে দেৱী! আপুনি ‘স্বাহা’; যাৰ উচ্চাৰণে সকলো যজ্ঞত দেৱসমাজ তৃপ্ত হয়। আপুনি পিতৃগণৰ তৃপ্তিৰো কাৰণ; সেয়ে মানুহে আপোনাক ‘স্বধা’ বুলিও জপ কৰে।
Verse 9
या मुक्तिहेतुरविचिन्त्यमहाव्रता त्वम् अभ्यस्यसे सुनियतेन्द्रियतत्त्वसारैः । मोक्षार्थिभिर्मुनिभिरस्तसमस्तदोषैर् विद्यासि सा भगवती परमा हि देवि ॥
আপুনি মোক্ষৰ কাৰণ, আৰু আপোনাৰ মহাব্ৰত অচিন্ত্য। যিসকল মুনি মুক্তি কামনা কৰে, যাঁদের ইন্দ্ৰিয় সম্পূৰ্ণ সংযত, যাঁরা সত্যতত্ত্বত নিষ্ঠ আৰু সকলো দোষ ত্যাগ কৰিছে—তাঁরাই আপোনাৰ সাধনা আৰু ধ্যান কৰে। হে দিব্য দেৱী! আপুনিই পৰা বিদ্যা।
Verse 10
शब्दात्मिका सुविमलर्ग्यजुषां निधानमुद्गीथरम्यपदपाठवतां च साम्नाम् । देवी त्रयी भगवती भवभावनाय वार्ता च सर्वजगतां परमार्तिहन्त्री ॥
আপুনি শব্দাত্মা; নিৰ্মল ঋগ্ আৰু যজুৰ্বেদৰ, আৰু উদ্গীথৰ মনোৰম পাঠসহ সামবেদৰ ভঁৰাল। আপুনি দেৱী, ত্ৰয়ী বেদৰ মূর্তি, সৃষ্টিৰ ধাৰণৰ বাবে বিধৃত কল্যাণময়ী। আপুনি ‘বার্তা’ (কৃষি-অর্থবিদ্যা) আৰু সকলো লোকৰ দুঃখৰ পৰম বিনাশিনী।
Verse 11
मेधासि देवि विदिताखिलशास्त्रसारा दुर्गासि दुर्गभवसागरनौरसङ्गा । श्रीः कैटभारिहृदयैककृताधिवासा गौरी त्वमेव शशिमौलिकृतप्रतिष्ठा ॥
হে দেৱী, তুমি মেধা—সকলো শাস্ত্ৰৰ তত্ত্বজ্ঞানী। তুমি দুৰ্গা—দুস্তৰ সংসাৰসাগৰ পাৰ কৰোৱা নিৰ্বিঘ্ন নাও। তুমি শ্ৰী (লক্ষ্মী)—কৈটভশত্ৰু বিষ্ণুৰ হৃদয়ত একান্ত নিবাসিনী। তুমিয়েই গৌৰী—চন্দ্ৰশেখৰ শিৱত প্ৰতিষ্ঠিতা।
Verse 12
ईषत्सहासममलं परिपूर्णचन्द्र- बिम्बानुकारि कनकोत्तमकान्तिकान्तम् । अत्यद्भुतं प्रहृतमात्तरुषा तथापि वक्त्रं विलोक्य सहसा महिषासुरेण ॥
তোমাৰ মন্দস্মিতযুক্ত নিৰ্মল মুখ—পূৰ্ণচন্দ্ৰমণ্ডল সদৃশ আৰু উৎকৃষ্ট সোণালী প্ৰভাৰে শোভিত—দেখিও ক্ৰোধাৱিষ্ট মহিষাসুৰে হঠাৎ তাত আঘাত কৰিলে, ই পৰম আশ্চৰ্য।
Verse 13
दृष्ट्वा तु देवि कुपितं भ्रुकुटीकरालमुद्यच्छशाङ्कसदृशच्छवि यन्न सद्यः । प्राणान्मुमोच महिषस्तदतीव चित्रं कैर्जीव्यते हि कुपितान्तकदर्शनेन ॥
তোমাৰ ক্ৰুদ্ধ মুখ—ভ্ৰূকুটিয়ে ভয়ংকৰ, তথাপি উদয়চন্দ্ৰবৰ্ণযুক্ত—দেখিও মহিষাসুৰে তৎক্ষণাৎ প্ৰাণ নত্যাগিলে, ই অতি বিচিত্ৰ। কিয়নো ক্ৰুদ্ধ সংহাৰক, মৃত্যুৰ সদৃশ, তাক দেখি কোনে জীৱিত থাকিব পাৰে?
Verse 14
देवि प्रसीद परमा भवती भवाय सद्यो विनाशयसि कोपवती कुलानि । विज्ञातमेतदधुनैव यदस्तमेतन् नीतं बलं सुविपुलं महिषासुरस्य ॥
হে দেৱী, প্ৰসন্ন হোৱা। তুমি জগতৰ সমৃদ্ধিৰ পৰম কাৰণ। ক্ৰুদ্ধ হলে তুমি ক্ষণতে বংশসমূহ ধ্বংস কৰা। এই কথা এই মুহূৰ্ততেই বুজা যায়, কিয়নো মহিষাসুৰৰ বৃহৎ সেনা সমূলে বিনষ্ট হৈছে।
Verse 15
ते संमता जनपदेषु धनानि तेषां तेषां यशांसि न च सीदति धर्मवर्गः । धन्यास्त एव निभृतात्मजभृत्यदारा येषां सदाभ्युदयदा भवती प्रसन्ना ॥
যিসকলৰ ওপৰত তুমি প্ৰসন্ন, তেওঁলোক লোকসমাজত পূজ্য; ধন তেওঁলোকৰেই, যশ তেওঁলোকৰেই, আৰু তেওঁলোকৰ ধৰ্ম-নিধি নাশ নহয়। তেওঁলোকেই ভাগ্যবান—ভক্ত সন্তান, সেৱক আৰু পত্নীৰ সৈতে—কাৰণ তুমি, সমৃদ্ধিদায়িনী, তেওঁলোকৰ প্ৰতি সদায় কৃপালু।
Verse 16
धर्म्याणि देवि सकलानि सदैव कर्माण्यत्यादृतः प्रतिदिनं सुकृती करोति । स्वर्गं प्रयाति च ततो भवतीप्रसादाल्लोकत्रयेऽपि फलदा ननु देवि तेन ॥
হে দেৱী, সৎ আত্মাই প্ৰতিদিন অতি যত্ন আৰু ভক্তিৰে সকলো ধৰ্মকৰ্ম সম্পাদন কৰে; তথাপি তোমাৰ কৃপাৰ দ্বাৰাই সি পৰৱৰ্তীতে স্বৰ্গ লাভ কৰে। সেয়ে, হে দেৱী, ত্ৰিলোকত কৰ্মফল দানকাৰিণী একমাত্ৰ তুমিয়েই নে?
Verse 17
दुर्गे स्मृता हरसि भीतिमशेषजन्तोः स्वस्थैः स्मृता मतिमतीव शुभां ददासि । दारिद्र्यदुःखभयहारिणि का त्वदन्या सर्वोपकारकरणाय सदार्द्रचित्ता ॥
হে দুৰ্গে, তোমাক স্মৰণ কৰিলে সকলো জীৱৰ ভয় দূৰ হয়। সুস্থ আৰু সংযতচিত্ত লোকসকলে স্মৰণ কৰিলে তুমি পৰম মঙ্গলময়ী বুদ্ধি দান কৰা। দাৰিদ্ৰ্য, দুখ আৰু ভয় নাশিনী, তোমাৰ বাহিৰে সৰ্বৰ হিতৰ বাবে সদায় কোমলহৃদয়ে কাৰ্য কৰা আন কোন আছে?
Verse 18
एभिर्हतैर्जगदुपैति सुखं तथैते कुर्वन्तु नाम नरकाय चिराय पापम् । संग्राममृत्युमधिगम्य दिवं प्रयान्तु मत्वेति नूनमहितान् विनिहंसि देवि ॥
ইহঁতৰ বধে জগত সুখ লাভ কৰে। যদিও ইহঁতে দীঘল সময় নৰকবাসৰ যোগ্য পাপ কৰিছে, তথাপি ‘ৰণত মৃত্যু পাই সিহঁতে স্বৰ্গলৈ যাওক’—এনে ভাবি, হে দেৱী, তুমি নিশ্চয় আমাৰ শত্ৰুসকলক বিনাশ কৰা।
Verse 19
दृष्ट्वैव किं न भवती प्रकरोति भस्म सर्वासुरानरिषु यत्प्रहिणोषि शस्त्रम् । लोकान् प्रयान्तु रिपवो ऽपि हि शस्त्रपूता इत्थं मतिर्भवति तेष्वपि ते ऽतिसाध्वी ॥
তুমি কেৱল এক দৃষ্টিমাত্ৰে সকলো অসুৰক ভস্ম নকৰা কিয়? কিন্তু তুমি শত্ৰুসকলৰ ওপৰত অস্ত্ৰ নিক্ষেপ কৰা, যাতে সিহঁতেও তোমাৰ অস্ত্ৰাঘাতে শুদ্ধ হৈ উচ্চ লোক লাভ কৰে। সিহঁতৰ প্ৰতিো এইয়াই তোমাৰ পৰম কৰুণাশয়।
Verse 20
खड्गप्रभानिकरविस्फुरणैस्तथोग्रैः शूलाग्रकान्तिनिवहेन दृशोऽसुराणाम् । यन्नागता विलयमंशुमदिन्दुखण्ड- योग्याननं तव विलोकयतां तदेतत् ॥
যদি তোমাৰ খড়্গৰ আলোকসমষ্টিৰ তীব্ৰ ঝলক আৰু তোমাৰ ত্ৰিশূলৰ অগ্ৰভাগৰ প্ৰচুৰ তেজে অসুৰসকলৰ চকু নষ্ট নোহোৱা, তাৰ কাৰণ এই যে সিহঁতে দীপ্ত অর্ধচন্দ্ৰ সদৃশ তোমাৰ মুখলৈ চাই আছিল।
Verse 21
दुर्वृत्तवृत्तशमनं तव देवि शीलं रूपं तथैतदविचिन्त्यमतुल्यमन्यैः । वीर्यं च हन्त्रि हृतदेवपराक्रमाणां वैरिष्वपि प्रकटितैव दया त्वयेत्थम् ॥
হে দেবী, দুষ্টসকলৰ আচৰণ সংযত কৰাই তোমাৰ স্বভাৱ। তোমাৰ ৰূপ অচিন্ত্য আৰু কাৰো সৈতে তুলনাহীন। দেৱশক্তি হৰণ কৰা শত্রুসকলক সংহাৰ কৰাত, হে সংহাৰিণী, তোমাৰ পৰাক্ৰম প্ৰকাশ পায়; তথাপি শত্রুৰ প্ৰতিও তোমাৰ কৰুণা স্পষ্ট—তুমি এনেয়াই।
Verse 22
केनोपमा भवतु तेऽस्य पराक्रमस्य रूपं च शत्रुभयकार्यतिहारि कुत्र । चित्ते कृपा समरनिष्ठुरता च दृष्टा त्वय्येव देवि वरदे भुवनत्रयेऽपि ॥
তোমাৰ শৌৰ্য কিহৰ সৈতে তুলনা কৰিব পাৰি? আৰু শত্রুসকলৰ ভয়ংকৰ উপদ্ৰৱ দূৰ কৰা তেনে ৰূপ ক’ত পোৱা যায়? হে দেবী, হে বৰদায়িনী, ত্ৰিলোকত কেৱল তোমাৰ ভিতৰতে হৃদয়ৰ কৰুণা আৰু ৰণৰ কঠোৰতা—দুয়ো একেলগে দেখা যায়।
Verse 23
त्रैलोक्यमेतदखिलं रिपुनाशनेन त्रातं त्वया समरमूर्धनि तेऽपि हत्वा । नीता दिवं रिपुगणा भयमप्यपास्तम् अस्माकमुन्मदसुरारिभवं नमस्ते ॥
শত্রুসকলৰ বিনাশৰ দ্বাৰা তুমি সমগ্ৰ ত্ৰিলোকক ৰক্ষা কৰিলা। ৰণৰ শিখৰত তেওঁলোকক বধ কৰি তুমি বৈৰীসেনাক স্বৰ্গলৈ (অৰ্থাৎ মৃত্যুলৈ) প্ৰেৰণ কৰিলা আৰু আমাৰ ভয় দূৰ কৰিলা। মত্ত অসুৰ-শত্রুৰ ওপৰত আমাৰ বিজয়ৰ কাৰণভূতা তোমাক নমস্কাৰ।
Verse 24
शूलेन पाहि नो देवि पाहि खड्गेन चाम्बिके । घण्टास्वनेन नः पाहि चापज्यानिः स्वनेन च ॥
হে দেবী, তোমাৰ ত্ৰিশূলৰে আমাক ৰক্ষা কৰা; হে অম্বিকে, তোমাৰ খড়্গৰে আমাক ৰক্ষা কৰা। তোমাৰ ঘণ্টানাদেৰে আমাক ৰক্ষা কৰা, আৰু ধনুৰ প্ৰত্যঞ্চাৰ টংকাৰধ্বনিৰেো আমাক ৰক্ষা কৰা।
Verse 25
प्राच्यां रक्ष प्रतीच्यां च चण्डिके रक्ष दक्षिणे । भ्रामणेनात्मशूलस्य उत्तरस्यां तथेश्वरि ॥
পূব আৰু পশ্চিমত আমাক ৰক্ষা কৰা; হে চণ্ডিকে, দক্ষিণত আমাক ৰক্ষা কৰা। আৰু উত্তৰতও, হে ঈশ্বৰী, তোমাৰ নিজ ত্ৰিশূলৰ ভ্ৰমণেৰে আমাক ৰক্ষা কৰা।
Verse 26
सौम्यानि यानि रूपाणि त्रैलोक्ये विचरन्ति ते । यानि चात्यर्थघोराणि तै रक्षास्मांस्तथा भुवम् ॥
হে দেবী, ত্ৰিলোকত বিচৰণ কৰা তোমাৰ যি যি সৌম্য ৰূপ আছে আৰু যি যি অতিভয়ংকৰ ৰূপো আছে, সেই সকলো ৰূপেৰে আমাক ৰক্ষা কৰা; লগতে পৃথিৱীকো ৰক্ষা কৰা।
Verse 27
खड्गशूलगदादीनि यानि चास्त्राणि तेऽम्बिके । करपल्लवसङ्गीनि तैरस्मान् रक्ष सर्वतः ॥
হে অম্বিকা, তোমাৰ যি যি অস্ত্ৰ আছে—খড়্গ, ত্ৰিশূল, গদা আদি—যিবোৰ তোমাৰ কৰ-কিশলয়ৰ সৈতে সংযুক্ত, সেইবোৰেৰে সকলো দিশৰ পৰা আমাক ৰক্ষা কৰা।
Verse 28
ऋषिरुवाच एवम् स्तुता सुरैर्दिव्यैः कुसुमैर्नन्दनोद्भवैः । अर्चिता जगतां धात्री तथा गन्धानुलेपनैः ॥
ঋষিয়ে ক’লে—এইদৰে দেবসকলৰ দ্বাৰা স্তুত সেই লোকধাৰিণী দেৱী নন্দন-উদ্যানত উৎপন্ন দিব্য পুষ্পেৰে, লগতে সুগন্ধি আৰু অনুলেপনেৰে পূজিতা হ’ল।
Verse 29
भक्त्या समस्तैस्त्रिदशार्दिव्यैर्धूपैस्तु धूपिता । प्राह प्रसादसुमुखी समस्तान् प्रणतान् सुरान् ॥
সকলো দেৱতাৰ দ্বাৰা ভক্তিসহ সন্মানিতা, দিব্য ধূপৰ সুগন্ধে সুগন্ধিতা, অনুগ্ৰহে প্ৰসন্নমুখী সেই দেৱী প্ৰণত সকলো দেৱতাক ক’লে।
Verse 30
देव्युवाच व्रियतां त्रिदशाः सर्वे यदस्मत्तोऽभिवाञ्छितम् । ददाम्यहमति प्रीत्या स्तवैरेभिः सुपूजिता ॥
দেৱীয়ে ক’লে—হে দেৱসকল, মোৰ পৰা তোমালোক যি যি ইচ্ছা কৰ, সেয়া সকলো বাছি লোৱা; এই স্তোত্ৰসমূহেৰে সম্যক পূজিতা হৈ মই মহা আনন্দে সেয়া প্ৰদান কৰোঁ।
Verse 31
कर्तव्यमपरं यच्च दुष्करं तन्न विद्महे । इत्याकर्ण्य वचो देव्याः प्रत्यऊचुस्ते दिवौकसः ॥
দেৱীৰ বাক্য শুনি স্বৰ্গবাসী দেৱসকলে উত্তৰ দিলে—এতিয়া কৰিবলৈ বাকী থকা আন কোনো কৰ্ম আমি নাজানোঁ; আৰু আপোনাৰ বাবে দুঃসাধ্য হৈ এতিয়াও অসম্পন্ন থকা একো নাই।
Verse 32
देवा ऊचुः भगवत्या कृतं सर्वं न किञ्चिदवशिष्यते । यदयं निहतः शत्रुरस्माकं महिषासुरः ॥
দেৱসকলে ক’লে—ভগৱতী দেৱীয়ে সকলো সম্পন্ন কৰিলে; এতিয়া একো বাকী নাই। কিয়নো আমাৰ শত্রু মহিষাসুৰ নিহত হৈছে।
Verse 33
यदि चापि वरो देयस्त्वयास्माकं महेश्वरि । सं स्मृता सं स्मृता त्वं नो हिंसेथाः परमापदः ॥
হে মহাদেৱী, যদি আপুনি আমাক বৰ দিবলৈ ইচ্ছা কৰে, তেন্তে যেতিয়া যেতিয়া—পুনঃপুনঃ—আপোনাক স্মৰণ কৰা হয়, তেতিয়া তেতিয়া আমাৰ মহা আপদসমূহ নিবাৰণ কৰক।
Verse 34
यश्च मर्त्यः स्तवैरेभिस्त्वां स्तोष्यत्य मलानने । तस्य वित्तर्धिविभवैर्धनदारादिसम्पदाम् । वृद्धयेऽस्मात्प्रसन्ना त्वं भवेताः सर्वदाम्बिके ॥
হে নিৰ্মলমুখী, যি কোনো মর্ত্য এই স্তোত্ৰসমূহে আপোনাক স্তৱ কৰিব—হে অম্বিকে, আপুনি সদা প্ৰসন্ন হৈ তাৰ ধন, শ্ৰী, সৌভাগ্য, ভাগ্যৰ বৃদ্ধি কৰক, আৰু ৰত্ন, পত্নী আদি সম্পদো অভিবৃদ্ধি কৰক।
Verse 35
ऋषिरुवाच इति प्रसादिता देवैर् जगतोऽर्थे तथाऽऽत्मनः । तथेति उक्त्वा भद्रकाली बभूवाऽन्तर्हिता नृप ॥
ঋষিয়ে ক’লে—এইদৰে জগতৰ হিত আৰু নিজৰ হিতৰ বাবে দেৱসকলে সম্যক আৰাধনা কৰাত ভদ্ৰকালী ‘এৱমস্তु’ বুলি কৈ, হে ৰাজন, অন্তৰ্হিত হ’ল।
Verse 36
इत्येतत्कथितं भूप सम्भूता सा यथा पुरा । देवी देवशरीरेभ्यो जगत्त्रय हितैषिणी ॥
হে ৰাজন, এইদৰে তোমাক কোৱা হ’ল—সেই দেৱী পূৰ্ববৎ প্ৰকাশিত হ’ল; দেৱতাসকলৰ দেহৰ পৰা উদ্ভূতা হৈ, ত্ৰিলোকৰ মঙ্গল কামনা কৰি উদয় হ’ল।
Verse 37
पुनश्च गौरीदेहात् सा समुद्भूता यथाभवत् । वधाय दुष्टदैत्यानां तथा शुम्भनिशुम्भयोः ॥
আৰু পুনৰ তেওঁ গৌৰীৰ দেহৰ পৰা একেদৰে প্ৰকাশিত হ’ল—দুষ্ট দৈত্যসকলৰ বধৰ বাবে, আৰু শুম্ভ-নিশুম্ভৰ সংহাৰৰ বাবেও।
Verse 38
रक्षणाय च लोकानां देवानामुपकारिणी । तच्छृणुष्व मयाऽऽख्यातं यथावत्कथयामि ते ॥
লোকসমূহৰ ৰক্ষাৰ বাবে আৰু দেৱতাসকলৰ হিতকাৰিণী ৰূপে—মই যি ক’বলৈ যাওঁ সেয়া শুনা; মই তাক যথাক্ৰমে ঠিককৈ তোমাক ক’ম।
The chapter synthesizes a theology of divine power as both transcendent ground (Ādyā Prakṛti, source of guṇas and all deva-śaktis) and immanent moral agency (protector of worlds). Ethically, it frames ideal sovereignty as the union of uncompromising destruction of adharma with compassionate regard, even toward enemies, thereby presenting ferocity and mercy as complementary dimensions of dharmic protection.
By situating the Devīmāhātmya episode explicitly within the Sāvarṇika Manvantara, the chapter functions as a manvantara-embedded exemplum: the devas’ crisis, the Goddess’ intervention, and her boon establish an enduring salvific mechanism (smaraṇa and stuti) operative across ages, linking cosmic chronology to recurring patterns of divine restoration.
Adhyaya 84 is a core stuti-and-boon unit: it names Devī through major Śākta epithets (Ambikā, Caṇḍikā, Durgā, Gaurī, Bhadrakālī), identifies her with Vedic sacrificial functions (svāhā, svadhā) and liberating vidyā, and formalizes bhakti efficacy by granting that remembrance and praise yield protection, prosperity, and auspicious outcomes—while also foreshadowing the Śumbha-Niśumbha cycle.