Adhyaya 22: Kuvalayashva’s Death through Daitya-Deceit and Madalasa’s Self-Immolation

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे कुवलयाश्वीयॆ मदालसापरिणयनं नामैकविंशोऽध्यायः । द्वाविंशोऽध्यायः । पुत्रावूचतुः । ततः काले बहुतिथे गते राजा पुनः सुतम् । प्राह गच्छाशु विप्राणां त्राणाय चर मेदिनीम् ॥

এইদৰে শ্ৰীমাৰ্কণ্ডেয় পুৰাণৰ কুৱলয়াশ্ব-প্ৰসঙ্গত ‘মদালসা-বিবাহ’ নামৰ একবিংশ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল। এতিয়া দ্বাবিংশ অধ্যায় আৰম্ভ হয়। পুত্ৰসকলে ক’লে। তাৰ পাছত বহু সময় পাৰ হোৱাৰ পিছত ৰজাই পুনৰ পুত্ৰক ক’লে—“ব্ৰাহ্মণসকলৰ ৰক্ষাৰ বাবে শীঘ্ৰে যা; পৃথিৱী পৰ্যটন কৰ।”

Verse 2

अश्वमेनं समारुह्य प्रातः प्रातर्दिने दिने । अबाधा द्विजमुख्यानामन्वेष्टव्या सदैव हि ॥

এই ঘোঁৰাত আৰোহণ কৰি প্ৰতিদিন পুৱাই পুৱাই গমন কৰা। সদায় নিশ্চিত কৰা যেন দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণ ঋষিসকল নিৰুপদ্ৰৱ আৰু নিৰাকুল হৈ থাকে।

Verse 3

दुर्वृत्ताः सन्ति शतशो दानवाः पापयोनयः । तेभ्यो न स्याद्यथा बाधा मुनीनां त्वं तथा कुरु ॥

পাপমূলে জন্ম লোৱা দুষ্ট দানৱ শত শত আছে। তেনে ব্যৱস্থা কৰা যেন তেওঁলোকৰ কাৰণে ঋষিসকলৰ একো অনিষ্ট নহয়।

Verse 4

स यथोक्तस्ततः पित्रा तथा चक्रे नृपात्मजः । परिक्रम्य महीं सर्वां ववन्दे चरणौ पितुः ॥

পিতাৰ এইদৰে উপদেশ পাই ৰাজপুত্ৰে ঠিক তেনেদৰেই কৰিলে। সমগ্ৰ দেশ পৰিভ্ৰমণ কৰি সি পিতাৰ চৰণত প্ৰণাম কৰিলে।

Verse 5

अहन्यहन्यनुप्राप्ते पूर्वाह्ने नृपनन्दनः । ततश्च शेषं दिवसं तया रेमे सुमध्यया ॥

প্ৰতিদিন পূৰ্বাহ্ন সময়ত ৰাজপুত্ৰে নিজৰ কৰ্তব্য সম্পন্ন কৰিছিল; তাৰ পাছত দিনৰ বাকী সময় সি সেই সুকোমল কটিদেশী ৰমণীৰ সৈতে ক্ৰীড়া কৰিছিল।

Verse 6

एकदा तु चारन् सोऽथ ददर्श यमुनातटे । पातालकेतोरनुजं तालकेतुं कृताश्रमम् ॥

এবাৰ পৰিভ্ৰমণ কৰোঁতে সি যমুনাৰ তীৰত পাতালকেতুৰ অনুজ তালকেতুক দেখিলে; তেওঁ তাত এটা আশ্ৰম স্থাপন কৰিছিল।

Verse 7

मायावी दानवः सोऽथ मुनिरूपं समास्थितः । स प्राह राजपुत्रं तं पूर्ववैरमनुस्मरन् ॥

সেই মায়াবী দানৱে পূৰ্ব বৈৰ স্মৰি মুনিৰ ৰূপ ধৰি ৰাজপুত্ৰক ক’লে।

Verse 8

राजपुत्र ब्रवीमि त्वां तत् कुरुष्व यदीच्छसि । न च ते प्रार्थनाभङ्गः कार्यः सत्यप्रतिश्रव ॥

হে ৰাজপুত্ৰ, মই তোমাক এই কথা কওঁ—ইচ্ছা হলে কৰা; কিন্তু হে সত্যপ্ৰতিজ্ঞ, যাচনা ভংগ নকৰিবা।

Verse 9

यक्ष्ये यज्ञेन धर्माय कर्तव्याश्च तथेष्टयः । चितयस्तत्र कर्तव्या नास्ति मे दक्षिणा यतः ॥

ধৰ্মাৰ্থে মই যজ্ঞ কৰিম, আৰু বিধিমতে ক্ৰিয়াসমূহ সম্পন্ন হ’ব লাগে। তাত চিতয়া/বেদী-ৰচনা কৰিব লাগিব, কিন্তু মোৰ দাক্ষিণা নাই।

Verse 10

अतः प्रयच्छ मे वीर हिरण्यार्थं स्वभूषणम् । यदेतत् कण्ठलग्नं ते रक्ष चेमं माश्रमम् ॥

সেয়ে, হে বীৰ, সোণৰ বাবে তোমাৰ ডিঙিত ঝুলা সেই অলংকাৰটো মোক দিয়া; আৰু মোৰ এই আশ্ৰমো ৰক্ষা কৰা।

Verse 11

यावदन्तर्जले देवं वरुणं यादसां पतिम् । वैदिकैर्वारुणैर्मन्त्रैः प्रजानां पुष्टिहेतुकैः ॥

যেতিয়ালৈকে সি পানীত অৱস্থান কৰি জলচৰসকলৰ অধিপতি দেব বৰুণক, প্ৰজাৰ পুষ্টি-সমৃদ্ধিৰ কাৰণভূত বৈদিক বৰুণ-মন্ত্ৰে পূজা কৰে—

Verse 12

अभिष्टूय त्वरायुक्तः समभ्येमीति वादिनम् । तं प्रणम्य ततः प्रादात् स तस्मै कण्ठभूषणम् ॥

তাঁক স্তৱ কৰি আৰু তাড়নাৰ বশে প্ৰেৰিত হৈ সি ক’লে— “মই ওচৰলৈ আহিম।” তাৰ পিছত তাঁক প্ৰণাম কৰি সি কণ্ঠহাৰ-অলংকাৰ দান কৰিলে।

Verse 13

प्राह यैनं भवान् यातु निर्व्यलीकेन चेतसा । स्थास्यामि तावदत्रैव तवाश्रमसमीपतः ॥

সি ক’লে— “ছলনাহীন মনৰে আপুনি গমন কৰক। মই এতিয়া কিছুকাল আপোনাৰ আশ্ৰমৰ ওচৰতে ইয়াতেই থাকিম।”

Verse 14

तवादेशान्महाभाग यावदागमनं तव । न ते 'त्र कश्चिदाबाधां करिष्यति मयि स्थिते । विश्रब्धश्चात्वरन् ब्रह्मन् कुरुष्व त्वं मनोगतम् ॥

হে সৌভাগ্যবান, আপোনাৰ আজ্ঞাৰে, আপোনাৰ প্ৰত্যাৱর্তনলৈকে, মই ইয়াত স্থিত থাকিলে কোনোেও আপোনাক কষ্ট নিদিব। নিশ্চিন্ত হৈ বিলম্ব নকৰি, হে ব্ৰাহ্মণ, যি মনত আছে সেয়া কৰক।

Verse 15

पुत्रावूचतुः एकमुक्तस्ततस्तेन स ममज्ज नदीजले । ररक्ष सो 'पि तस्यैव मायाविहितमाश्रमम् ॥

দুয়ো পুত্ৰ ক’লে; তাৰ পিছত এটা কথা কোৱা মাত্ৰেই সি নদীৰ পানীত নিমজ্জিত হ’ল। সিয়েও মায়াশক্তিৰে নিৰ্মিত সেই আশ্ৰমটিকেই ৰক্ষা কৰিলে।

Verse 16

गत्वा जलाशयात् तस्मात् तालकेतुश्च तत्परम् । मदालसायाः प्रत्यक्षमन्येषाञ्चैतदुक्तवान् ॥

তাৰ পিছত তালাকেতু সেই জলাশয়ৰ পৰা ওলাই আহি তৎক্ষণাৎ মদালসা আৰু আনসকলৰ সন্মুখতে এই বিৱৰণ ক’লে।

Verse 17

तालकेतुरुवाच वीरः कुवलयाश्वो 'सौ ममाश्रमसमीपतः । केनापि दुष्टदैत्येन कुर्वन् रक्षां तपस्विनाम् ॥

তালাকেতুৱে ক’লে—“মোৰ আশ্ৰমৰ ওচৰত সেই বীৰ কুবলয়াশ্ব তপস্বীসকলক ৰক্ষা কৰি আছে; কিন্তু কোনো দুষ্ট দৈত্যৰ কাৰণে…”

Verse 18

युध्यमानो यथाशक्ति निघ्नन् ब्रह्मद्विषो युधि । मायामाश्रित्य पापेन भिन्नः शूलेन वक्षसी ॥

সেয়া যথাশক্তি যুদ্ধ কৰি, ব্ৰহ্মধৰ্মদ্বেষীসকলক ৰণত নিধন কৰিছিল; কিন্তু সেই পাপীয়ে মায়াৰ আশ্ৰয় লৈ তাৰ বক্ষত ত্ৰিশূল গাঁথিলে।

Verse 19

म्रियमाणेन तेनिदं दत्तं मे कण्ठभूषणम् । प्रापितश्चाग्निसंयोगं स वने शूद्रतापसैः ॥

মৰণাসন্ন অৱস্থাত সি মোক এই কণ্ঠাভৰণ দিলে; আৰু শূদ্ৰ তপস্বীসকলে তাক অৰণ্যত অগ্নিসংযোগলৈ নিলে (অর্থাৎ দাহ কৰিলে)।

Verse 20

कृतार्तहरेषाशब्दो वै त्रस्तः साश्रुविलोचनः । नीतः सो 'श्वश्च तेनैव दानवेन दुरात्मना ॥

সি আৰ্তনাদ কৰি আৰু বিষাদভৰা হ্ৰেষাধ্বনি তুলিছিল, ভীত, চকুত অশ্ৰু ভৰা; সি আৰু ঘোঁৰাটো—দুয়োকে সেই দুষ্টাত্মা দানৱে অপহৰণ কৰিলে।

Verse 21

एतन्मया नृशंसनेन दृष्टं दुष्कृतकारिणा । यदत्रानन्तरं कृत्यं क्रियतां तदकाळिकम् ॥

এই সকলো মই দেখিছোঁ—যদিও মই নিৰ্দয় আৰু পাপকর্মকাৰী। এই বিষয়ত যি কৰ্তব্য, সেয়া তৎক্ষণাৎ, বিলম্ব নকৰাকৈ কৰা হওক।

Verse 22

हृदयाश्वासनञ्चैतद् गृह्यतां कण्ठभूषणम् । नास्माकं हि सुवर्णेन कृत्यमस्ति तपस्विनाम् ॥

এই হাৰখন হৃদয়ৰ সান্ত্বনাৰ বাবে গ্ৰহণ কৰক। আমি তপস্বীসকলৰ সত্যই সোণৰ কোনো প্ৰয়োজন নাই।

Verse 23

पुत्रावूचतुः इत्युक्त्वोत्सृज्य दत्त्वा भूमौ स जगाम यथागतम् । निपपात जनः सोऽथ शोकार्तो मूर्च्छयातुरः ॥

এনেদৰে কৈ সেই দুজন পুত্ৰই হাৰখন এৰি মাটিত থৈ, যিদৰে আহিছিল তেনেদৰেই গুচি গ’ল। তাৰ পাছত শোকে আঘাতপ্ৰাপ্ত আৰু মূৰ্ছাত কাতৰ লোকসকল ঢলি পৰিল।

Verse 24

तत्क्षणात् चेतनां प्राप्य सर्वास्ता नृपयोषितः । राजपत्नीश्च राजा च विलेपुरतिदुःखिताः ॥

সেই মুহূর্ততে চেতনা ঘূৰি আহি সকলো ৰাজস্ত্ৰী—ৰাণীসকল আৰু ৰজাও—শোকে আৱিষ্ট হৈ বিলাপ কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 25

मदालसा तु द् दृष्ट्वा तदीयं कण्ठभूषणम् । तत्याजाशु प्रियान् प्राणान् श्रुत्वा च निहन्त पतिम् ॥

তাৰ পাছত মাদালসাই সেই হাৰখন দেখি আৰু স্বামী নিহত হোৱা সংবাদ শুনি, শীঘ্ৰে নিজৰ প্ৰিয় প্ৰাণ ত্যাগ কৰিলে।

Verse 26

ततस्तथा महाक्रन्दः पौराणां भवनेष्वभूत् । यथैव तस्य नृपतेः स्वगेहे समवर्तत ॥

তাৰ পাছত নগৰবাসীৰ ঘৰবোৰতো ৰজাৰ গৃহত যিদৰে হৈছিল তেনেদৰেই মহা কান্দোন উঠিল।

Verse 27

राजा च तां मृतां दृष्ट्वा विना भर्त्रा मदालसाम् । प्रत्युवाच जनं सर्वं विमृश्य सुस्थमानसः ॥

তেতিয়া ৰজাই মাদালসাক স্বামীহীন আৰু মৃত অৱস্থাত দেখি, স্থিৰচিত্তে চিন্তা কৰি, সকলো প্ৰজাক উত্তৰ দিলে।

Verse 28

न रोदितव्यं पश्यामि भवतामात्मनस्तथा । सर्वेषामेव संचित्य सम्बन्धानामनित्यताम् ॥

তোমালোকে নিজৰ বাবে এনেদৰে কান্দিবলৈ কোনো কাৰণ মই নেদেখোঁ; কিয়নো চিন্তা কৰিলে সকলোৰে সকলো সম্পৰ্ক অনিত্য।

Verse 29

किंनु शोचामि तनयं किंनु शोचाम्यहं स्नुषाम् । विमृश्य कृतकृत्यत्वाम्नम्येऽशोच्यावुभावपि ॥

মই কাৰ বাবে শোক কৰিম—পুত্ৰৰ বাবে নে বোৱাৰীৰ বাবে? চিন্তা কৰি মই সত্যক প্ৰণাম কৰোঁ; দুয়ো কৰ্তব্য সম্পন্ন কৰি শোকযোগ্য নহয়।

Verse 30

मच्छ्रु श्रुपुर्मद्वचनाद्द्विजरक्षणतत्परः । प्राप्तो मे यः सुतो मृत्युं कथं शोच्यः स धीमताम् ॥

মোৰ বাক্য মানি, দ্বিজসকলৰ (ব্ৰাহ্মণসকলৰ) ৰক্ষাত পৰায়ণ মোৰ পুত্ৰে মৃত্যু লাভ কৰিলে; জ্ঞানীসকলে তাক কেনেকৈ শোক কৰিব?

Verse 31

अवश्यं याति यद्देहं तद्द्विजानां कृते यदि । मम पुत्रेण संत्यक्तं नन्वभ्युदयकारि तत् ॥

যদি দেহৰ বিনাশ অনিবার্য, তেন্তে মোৰ পুত্ৰে দ্বিজসকলৰ হিতৰ বাবে তাক ত্যাগ কৰিলে—ই কি কল্যাণ আৰু উন্নতিৰ কাৰণ নহয়?

Verse 32

इयञ्च सत्कुलोत्पन्ना भर्तर्येवमनुव्रताम् । कथन्नु शोच्या नारीणां भर्तुरन्यन्न दैवतं ॥

সেই সুকুলত জন্ম লোৱা সতী আৰু পতিব্ৰতা। তেনে নাৰীক কেনেকৈ দয়া কৰিব? কিয়নো নাৰীৰ বাবে স্বামীৰ বাহিৰে আন কোনো দেৱতা নাই।

Verse 33

अस्माकं बान्धवानाञ्च तथान्येषां दयावताम् । शोच्या ह्येषा भवेदेवं यदि भर्त्रा वियोगिनी ॥

আমাৰ আত্মীয়সকল আৰু অন্য দয়ালু লোকসকলৰ বাবেও, সি তেনেকৈ কৰুণীয় হ’লহেঁতেন, যদি সি স্বামীৰ পৰা বিচ্ছিন্ন হ’লহেঁতেন।

Verse 34

या तु भर्तुर्वधं श्रुत्वा तत्क्षणादेव भामिनी । भर्तारमनुयातेयं न शोच्यातो विपश्चिताम् ॥

কিন্তু সেই ধৈৰ্যৱতী নাৰী, স্বামীৰ বধৰ কথা শুনি তৎক্ষণাৎ স্বামীৰ অনুসৰণ কৰিলে—জ্ঞানীসকলে তাৰ বাবে শোক নকৰে।

Verse 35

ताः शोच्या या वियोगिन्यो न शोच्या या मृताः सह । भर्त्रा वियोगस्त्वनया नानुभूतः कृतज्ञया ॥

বিচ্ছেদত জীয়াই থকা নাৰীসকল কৰুণীয়; স্বামীৰ সৈতে একেলগে মৃত্যু হোৱা নাৰীসকল কৰুণীয় নহয়। কিয়নো এই কৃতজ্ঞ নাৰীয়ে স্বামী-বিচ্ছেদ ভোগ কৰা নাই।

Verse 36

दातारं सर्वसौख्यानामिह चामुत्र चोभयोः । लोकयोः का हि भर्तारं नारी मन्येत मानुषम् ॥

সেই (স্বামী) ইহলোক আৰু পৰলোক—দুয়ো লোকত—সকলো সুখৰ দাতা। কোন নাৰী স্বামীক কেৱল মানুহ বুলি মানিব?

Verse 37

नासौ शोच्यो न चैवेयं नाहं तज्जननी न च । त्यजता ब्राह्मणार्त्थाय प्राणान् सर्वे स्म तारिताः ॥

সেইজন শোকযোগ্য নহয়, সেয়াও নহয়; মইও শোকযোগ্য নহয়, আৰু শোকৰ অৰ্থত মই তাৰ মাতা নহয়। ব্ৰাহ্মণৰ হিতৰ বাবে সি প্ৰাণ ত্যাগ কৰিলে; তাতে আমি সকলোৱে উদ্ধাৰ পালোঁ।

Verse 38

विप्राणं मम धर्मस्य गतः स हि महामतिः । आनृण्यमर्धभुक्तस्य त्यागाद् देहस्य मे सुतः ॥

সেই মহাত্মা ব্ৰাহ্মণ আৰু মোৰ ধৰ্মৰ আশ্ৰয়-আধাৰ হৈ গ’ল। মোৰ পুত্ৰে নিৰ্ধাৰিত আয়ুৰ অর্ধেক মাত্ৰ ভোগ কৰি, দেহত্যাগেৰে ঋণমুক্তি লাভ কৰিলে।

Verse 39

मातुः सतीत्वं मद्वंशवैमल्यं शौर्यमात्मनः । संग्रामे संत्यजन् प्राणान् नात्यजद् द्विजरक्षणम् ॥

সিয়ে মাতৃৰ পতিব্ৰত ধৰ্ম, মোৰ বংশৰ শুদ্ধতা আৰু নিজৰ বীৰ্য ৰক্ষা কৰিলে। যুদ্ধত প্ৰাণ ত্যাগ কৰিলেও সি দ্বিজ (ব্ৰাহ্মণ) ৰক্ষাৰ কৰ্তব্য ত্যাগ নকৰিলে।

Verse 40

पुत्रावूचतुः ततः कुवलयाश्वस्य माता भर्तुरनन्तरम् । श्रुत्वा पुत्रवधं तादृक् प्राह दृष्ट्वा तु तं पतिम् ॥

তেতিয়া সেই দুজন পুত্ৰে কথা ক’লে। তাৰ পাছত কুবলয়াশ্বৰ মাতা, স্বামীৰ মৃত্যুৰ ঠিক পিছতেই, পুত্ৰৰ এনে বধৰ সংবাদ শুনি, স্বামীক দেখি তৎক্ষণাৎ ক’লে।

Verse 41

मातोवाच न मे मात्रा न मे स्वस्त्रा प्राप्ता प्रीतिर्नृपेदृशी । श्रुत्वा मुनिपरित्राणे हतं पुत्रं यथा मया ॥

মাতৃয়ে ক’লে—হে ৰাজা, মাতৃত্বৰ পৰা নহয়, ভগ্নীত্বৰ পৰা নহয়, মই কেতিয়াও এনে আনন্দ পোৱা নাছিলোঁ; যেনেকৈ এই কথা শুনি পালোঁ যে মোৰ পুত্ৰে মুনিক ৰক্ষা কৰোঁতে প্ৰাণ দিলে।

Verse 42

शोचतां बान्धवानां ये निःश्वसन्तोऽतिदुःखिताः । म्रियन्ते व्याधिना क्लिष्टास्तेषां माता वृथाप्रजा ॥

যিসকল লোক আত্মীয়সকল শোকত থাকোঁতে দুখে মৰে—দীঘল নিশ্বাস এৰি, অতিশয় কাতৰ, ৰোগে পীড়িত—তেনে পুৰুষৰ বাবে মাতৃৰ মাতৃত্ব বৃথা হয়।

Verse 43

संग्रामे युध्यमाना येऽभीता गोद्विजरक्षणे । क्षुण्णाः शस्त्रैर्विपद्यन्ते त एव भुवि मानवाः ॥

যিসকলে গৰু আৰু ব্ৰাহ্মণৰ ৰক্ষাৰ বাবে ৰণক্ষেত্ৰত নিৰ্ভয়ে যুদ্ধ কৰে, আৰু অস্ত্ৰে কটা পৰি যায়—পৃথিৱীত সঁচা পুৰুষ তেনেসকলেই।

Verse 44

अर्थिनां मित्रवर्गस्य विद्विषाञ्च पराङ्मुखः । यो न याति पिता तेन पुत्री माता च वीरसूः ॥

যি পিতা যাচকসকল, নিজৰ বন্ধু-বৰ্গ আৰু শত্রুসকলৰ পৰাও মুখ ঘূৰাই ‘আগবাঢ়ি’ নাযায়, তাৰ বাবে বীৰপ্ৰসূ মাতৃ আৰু কন্যাও যেন উদ্দেশ্যহীন, লজ্জাজনকভাৱে নিষ্ফল হয়।

Verse 45

गर्भक्लेशः स्त्रियो मन्ये साफल्यं भजते तदा । यदारिविजयी वा स्यात् संग्रामे वा हतः सुतः ॥

মোৰ মতে নাৰীৰ গৰ্ভধাৰণৰ কষ্ট তেতিয়াই সঁচাকৈ সাৰ্থক হয়, যেতিয়া পুত্ৰ শত্রুজয়ী বিজেতা হয়—অথবা ৰণমধ্যত নিহত হয়।

Verse 46

पुत्रावूचतुः ततः स राजा संस्कारं पुत्रपत्नीमलम्भयत् । निर्गम्य च बहिः स्नातो ददौ पुत्राय चोदकम् ॥

তেতিয়া সেই দুয়োটা পুত্ৰে কথা ক’লে। তাৰ পাছত ৰজাই পুত্ৰবধূৰ বাবে সংস্কাৰ-কর্ম সম্পন্ন কৰালে। বাহিৰলৈ গৈ স্নান কৰি তেওঁ পুত্ৰৰ উদ্দেশে উদকদান (জলাঞ্জলি)ও দিলে।

Verse 47

तालकेतुश्च निर्गम्य तथैव यमुनाजलात् । राजपुत्रमुवाचेदं प्रणयान्मधुरं वचः ॥

তেতিয়া তালকেতুও যমুনাৰ পানীৰ পৰা ওলাই আহি, স্নেহবশত সেই ৰাজপুত্ৰক মধুৰ বাক্য ক’লে।

Verse 48

गच्छ भूपालपुत्र ! त्वं कृतार्थोऽहं कृतस्त्वया । कार्यं चिराभिलषितं त्वय्यत्राविचले स्थिते ॥

যোৱা, হে ৰাজপুত্ৰ; তোমাৰ দ্বাৰা মই কৃতাৰ্থ হ’লোঁ। তুমি ইয়াত ধৈৰ্যৰে অচলভাৱে থিয় হৈ থাকাত বহুদিনৰ আকাঙ্ক্ষিত কাৰ্য সিদ্ধ হ’ল।

Verse 49

वारुणं यज्ञकार्यञ्च जलेशस्य महात्मनः । तन्मया साधितं सर्वं यन्ममासीदभीप्सितम् ॥

বৰুণ-সম্পৰ্কিত যজ্ঞকৰ্ম—জলৰ মহাধিপতিৰ বিধান—মোৰ দ্বাৰা সম্পূৰ্ণকৈ সম্পন্ন হ’ল; মই যি কামনা কৰিছিলোঁ সেয়া সকলো সিদ্ধ হ’ল।

Verse 50

प्रणिपत्य स तं प्रायाद्राजपुत्रः पुरं पितुः । समारुह्य तमेवाश्वं सुपर्णानिलविक्रमम् ॥

তেওঁক প্ৰণাম কৰি ৰাজপুত্ৰ পিতৃনগৰলৈ ৰাওনা হ’ল; গৰুড় আৰু বায়ুৰ বেগসম সেই একে অশ্বত আৰোহণ কৰি সি শীঘ্ৰে গ’ল।