AtmanSelf-InquiryPhilosophy16 Shlokas

Adhyaya 33: Madālasa on the Fruit of Śrāddha Performed on Lunar Days and Nakṣatras

श्राद्धफलनिर्णयः (Śrāddha-phala-nirṇayaḥ)

Nature of the Self

এই অধ্যায়ত মদালসাই শ্রাদ্ধৰ ফল-নিৰ্ণয় বৰ্ণনা কৰে। চন্দ্ৰতিথি আৰু নক্ষত্ৰ অনুসৰি বিধিপূৰ্বক কৰা শ্রাদ্ধে পিতৃসকলক তৃপ্তি দিয়ে, কুলবৃদ্ধি ঘটায় আৰু আয়ু, আৰোগ্য, ধন, কীৰ্তি বৃদ্ধি কৰে; অনুচিত সময়ত বা অবিধিত কৰিলে ফল হ্ৰাস পায়।

Celestial Realms

Svarga (heavenly realm)Śubhā lokāḥ (auspicious worlds)

Key Content Points

Tithi-based phala catalogue: Madālasa assigns distinct results to śrāddha performed on pratipad through trayodaśī (e.g., gains, honor, prosperity, fulfillment of desires, victory, longevity, and sovereignty).Special injunction for caturdaśī and amāvāsyā: For fathers who died young or were slain by weapons, śrāddha on the fourteenth lunar day is recommended, and careful amāvāsyā śrāddha is praised for granting desires and heaven.Nakṣatra-based phala catalogue: Worship of pitṛs under specified nakṣatras (e.g., Kṛttikā, Rohiṇī, Puṣya, Maghā, Hastā, Citrā, Svātī, Anurādhā, Mūla, Śravaṇa, Dhaniṣṭhā, Revatī, Aśvinī, Bharaṇī) is linked to precise outcomes (progeny, wealth, fame, health, vehicles, cattle, and elevated post-mortem destinations).

Focus Keywords

Markandeya Purana Adhyaya 33Śrāddha phala Markandeya PuranaTithi-wise Śrāddha benefitsNakshatra-wise Śrāddha resultsAmavasya Śrāddha significancePitru tarpan and ancestral rites Purana

Shlokas in Adhyaya 33

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे श्राद्धकल्पो नाम द्वात्रिंशोऽध्यायः । त्रयस्त्रिंशोऽध्यायः मदालसोवाच— प्रतिपद्धनलाभाय द्वितीया द्विपदप्रदा । वरार्थिनी तृतीया तु चतुर्थो शत्रुनाशिनी ॥

শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় পুৰাণত ‘শ্ৰাদ্ধ-কল্প’ নামৰ বত্ৰিশতম অধ্যায় সমাপ্ত। এতিয়া তেত্ৰিশতম অধ্যায় আৰম্ভ। মদালসা ক’লে— প্ৰতিপদ তিথিত কাম্য শ্ৰাদ্ধ কৰিলে ধনলাভ; দ্বিতীয়াত পশু/গোধন; তৃতীয়াত বৰ প্ৰাৰ্থীৰ সিদ্ধি; চতুৰ্থী শত্রুনাশ কৰে।

Verse 2

श्रियां प्राप्रोति पञ्चम्यां षष्ठ्यां पूज्यो भवेन्नरः । गणाधिपत्यं सप्तम्यामष्टम्यां वृद्धिमुत्तमाम् ॥

পঞ্চমীত সমৃদ্ধি লাভ হয়; ষষ্ঠীত মানুহ পূজ্য হয়। সপ্তমীত গণ/পৰিয়ালৰ ওপৰত নেতৃত্ব পায়; অষ্টমীত উত্তম বৃদ্ধি আৰু অভ্যুদয় লাভ কৰে।

Verse 3

स्त्रियो नवम्यां प्राप्रोति दशम्यां पूर्णकामताम् । वेदांस्तथाप्नुयात् सर्वानेकादश्यां क्रियापरः ॥

নৱমীত স্ত্ৰীলাভ (অৰ্থাৎ বিবাহ/সহচৰ্যত সফলতা) হয়; দশমীত সকলো কামনাৰ পূৰ্ণ সিদ্ধি লাভ হয়। আৰু একাদশীত ক্ৰিয়াভক্ত ব্যক্তি সৰ্ব বেদৰ ফল, অৰ্থাৎ সমগ্ৰ বৈদিক জ্ঞান লাভ কৰে।

Verse 4

द्वादश्यां जयलाभञ्च प्राप्रोति पितृपूजकः । प्रजां मेधां पशुं वृद्धिं स्वातन्त्र्यं पुष्टमुत्तमाम् ॥

যি ব্যক্তি দ্বাদশী তিথিত শ্রাদ্ধ কৰি পিতৃসকলক পূজা কৰে, সি বিজয় আৰু লাভ লাভ কৰে; সি সন্তান, বুদ্ধি, পশু-ধন, বৃদ্ধি-সমৃদ্ধি, স্বাতন্ত্র্য আৰু উৎকৃষ্ট পুষ্টি-বল পায়।

Verse 5

दीर्घमायुरथैश्वर्यं कुर्वाणस्तु त्रयोदशीम् । अवाप्रोति न सन्देहः श्राद्धं श्रद्धापरो नरः ॥

শ্ৰদ্ধাৱান পুৰুষে ত্ৰয়োদশী তিথিত শ্রাদ্ধ কৰিলে দীঘলীয়া আয়ু আৰু সমৃদ্ধি লাভ কৰে—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 6

यथासम्भावितान्नेन श्राद्धसम्पत्समन्वितः । युवानः पितरो यस्य मृताः शस्त्रेण वा हताः ॥

শ্ৰাদ্ধৰ উপযুক্ত উপকৰণেৰে সজ্জিত হৈ আৰু নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে অন্ন অৰ্পণ কৰি—যাৰ মাতৃ-পিতৃ অল্প বয়সতে মৃত্যুবৰণ কৰিছে বা অস্ত্ৰাঘাতে নিহত হৈছে…

Verse 7

तेन कार्यं चतुर्दश्यां तेषां प्रीतिमभीप्सता । श्राद्धं कुर्वन्नमावास्यां यत्नेन पुरुषः शुचिः ॥

সেয়ে তেওঁলোকৰ তৃপ্তি কামনা কৰি শুচি পুৰুষে চতুৰ্দশী তিথিত তেওঁলোকৰ বাবে যত্নসহ শ্ৰাদ্ধ কৰিব লাগে, আৰু অমাৱস্যাতো শ্ৰাদ্ধ কৰিব লাগে।

Verse 8

सर्वान् कामानवाप्रोति स्वर्गञ्चानन्तमश्नुते । कृत्तिकासु पितॄन् अर्च्य स्वर्गमाप्रोति मानवः ॥

সি সকলো কাম্য বস্তু লাভ কৰে আৰু অনন্ত স্বৰ্গসুখ ভোগ কৰে। কৃত্তিকা নক্ষত্ৰত পিতৃসকলক পূজা কৰা মানুহে স্বৰ্গ লাভ কৰে।

Verse 9

अपत्यकामो रोहिण्यां सौम्ये चोजस्वितां लभेत् । शौर्यमार्द्रासु चाप्रोति क्षेत्रादि च पुनर्वसौ ॥

যি সন্তান কামনা কৰে, সি ৰোহিণী নক্ষত্ৰত শ্রাদ্ধ কৰিব; সৌম্য (মৃগশীৰ্ষ) নক্ষত্ৰত বল-তেজ লাভ কৰে। আৰ্দ্ৰাত শৌৰ্য পায়, আৰু পুনৰ্বসুত ক্ষেত-খামাৰ আদি সম্পদ লাভ কৰে।

Verse 10

पुष्टिं पुष्ये सदाभ्यर्च्य आश्लेषासु वरान् सुतान् । मघासु स्वजनश्रैष्ठ्यं सौभाग्यं फाल्गुनीषु च ॥

পুষ্য নক্ষত্ৰত পিতৃপূজা/শ্ৰাদ্ধ কৰিলে পুষ্টি আৰু সমৃদ্ধি লাভ হয়; আশ্লেষাত উৎকৃষ্ট পুত্ৰ লাভ হয়। মঘাত স্বজনসমাজত মান-মৰ্যাদা, আৰু ফাল্গুনীত সৌভাগ্য প্ৰাপ্ত হয়।

Verse 11

प्रदानशीलो भवति सापत्यश्चोत्तरासु च । प्रयाति श्रेष्ठतां सत्यं हस्ते श्राद्धप्रदो नरः ॥

উত্তৰাসমূহত (উত্তৰফাল্গুনী আদি) সি দানশীল আৰু সন্তানবান হয়; আৰু যি পুৰুষ হস্ত নক্ষত্ৰত শ্ৰাদ্ধ অৰ্পণ কৰে, সি নিশ্চয় উৎকৰ্ষ/প্ৰাধান্য লাভ কৰে।

Verse 12

रूपयुक्तश्च चित्रासु तथापत्यान्यवाप्नुयात् । वाणिज्यलाभदा स्वातिर्विशाखा पुत्रकामदा ॥

চিত্ৰা নক্ষত্ৰত সি সৌন্দৰ্য/আকৰ্ষণসম্পন্ন হয় আৰু সন্তান লাভ কৰে। স্বাতী বাণিজ্যত লাভ দিয়ে, আৰু বিশাখা ইষ্ট পুত্ৰ প্ৰদান কৰে।

Verse 13

कुर्वन्तश्चानुराधासु लभन्ते चक्रवर्तिताम् । आधिपत्यञ्च ज्येष्ठासु मूले चारोग्यमुत्तमम् ॥

অনুৰাধা নক্ষত্ৰত শ্ৰাদ্ধ কৰিলে চক্রৱৰ্তিত্ব লাভ হয়; জ্যেষ্ঠাত প্ৰভুত্ব, আৰু মূলত উৎকৃষ্ট আৰোগ্য লাভ হয়।

Verse 14

आषाढासु यशः प्राप्तिरुत्तरासु विषोकता । श्रवणे च शुभान् लोकान् धनिष्ठासु धनं महत् ॥

আষাঢ়া নক্ষত্ৰত কাম্য-শ্ৰাদ্ধ কৰিলে খ্যাতি লাভ হয়; উত্তৰাত কৰিলে শোকমুক্তি; শ্ৰৱণত শুভ লোকপ্ৰাপ্তি; আৰু ধনিষ্ঠাত মহাধন লাভ হয়।

Verse 15

वेदवित्त्वमभिजिति भिषक्सिद्धन्तु वारुणे । अजाविकं प्रौष्ठपदे विन्देद् गास्तु तथोत्तरे ॥

অভিজিত্ নক্ষত্ৰত (শ্ৰাদ্ধ কৰিলে) বেদাধিকার/পাৰদৰ্শিতা লাভ হয়; বাৰুণত বৈদ্য হিচাপে সিদ্ধি হয়; প্ৰৌষ্ঠপদত ছাগলী আৰু ভেড়া লাভ হয়; উত্তৰাত গৰু লাভ হয়।

Verse 16

रेवतीषु तथा कुप्यमश्विनीषु तुरङ्गमान् । श्राद्धं कुर्वंस्तथाप्रोति भरणीष्वायुरुत्तमम् । तस्मात् काम्यानि कुर्वोत ऋक्षेष्वेतेषु तत्त्ववित् ॥

ৰেৱতী নক্ষত্ৰত (শ্ৰাদ্ধ কৰিলে) ধাতু/উপকৰণ আদি (কুপ্য) লাভ হয়; অশ্বিনীত ঘোঁৰা লাভ হয়; ভৰণীত শ্ৰাদ্ধ কৰিলে উৎকৃষ্ট দীঘলীয়া আয়ু পোৱা যায়। সেয়ে তত্ত্বজ্ঞে এই নক্ষত্ৰসমূহত কাম্য কৰ্ম কৰা উচিত।

Frequently Asked Questions

What is the primary philosophical or ethical inquiry of this Adhyaya?

The chapter investigates how ritual timing (tithi and nakṣatra) functions as a disciplined ethical-ritual mechanism: śrāddha performed with śraddhā (faith), śauca (purity), and proper offering is presented as both a duty to the pitṛs and a regulated means for obtaining defined outcomes (phala).

How does this chapter advance the narrative of the Manvantaras (Ages of Manu)?

It does not advance a Manvantara sequence or cosmic chronology; instead, it contributes to the Purāṇic dharma-analytic layer by codifying ancestral rites and their results within a calendrical framework.

If applicable, how does this chapter contribute to the Devi Mahatmyam (Shakti tradition)?

This Adhyaya is outside the Devi Mahatmyam (Adhyāyas 81–93) and contains no śākta stuti, goddess-epithets, or battle narrative; its focus is pitṛ-ritual jurisprudence (śrāddha-kalpa/phala) delivered by Madālasa.