Adhyaya 151: The Sacred Greatness of Lohārgala (The ‘Iron-Bolt’ Tīrtha)

Verse 1

अथ लोहर्गलमाहात्म्यम् ॥ सूत उवाच ॥ सानन्दूरस्य माहात्म्यमेतच्छ्रुत्वा वसुन्धरा ॥ कृताञ्जलिपुटा भूत्वा वराहं पुनरब्रवीत् ॥

ఇప్పుడు లోహర్గల మహాత్మ్యం ప్రారంభమగును. సూతుడు పలికెను—సానందూర మహిమను విని వసుంధర (భూమి) కరజోడించి మళ్లీ వరాహదేవునితో పలికెను.

Verse 2

धरण्युवाच ॥ श्रुतमेतज्जगन्नाथ विष्णो गुह्यमनुत्तमम् ॥ यच्छ्रुत्वा सुमहाभाग जाता॒स्मि विगतज्वरा ॥

ధరణి పలికెను—హే జగన్నాథ విష్ణూ, ఈ అనుత్తమ గూఢరహస్యాన్ని నేను విన్నాను. హే మహాభాగ్యవంతుడా, అది విని నేను జ్వరరహిత (దుఃఖనివృత్త) అయ్యాను.

Verse 3

अपरं वा॒स्ति चेत्किञ्चिद्गुह्यं क्षेत्रं शुभावहम् ॥ सानन्दूरात्परं गुह्यं क्षेत्रमस्ति न वा परम् ॥

ఇంకా ఏదైనా గూఢమైన, శుభఫలప్రదమైన క్షేత్రం ఉంటే చెప్పండి—సానందూరకన్నా మరింత గూఢమైన క్షేత్రం ఉందా, లేక దాని పైన మరొకటి లేదా?

Verse 4

सुरकरण नृसिंह लोकनाथ युतससुरसुरधीऱ देववीर ॥ कमलदलसहस्रनेत्र रूपो जयति कृतान्तसमानकालरूपः ॥

దేవవీరుడైన నరసింహుడు జయించుగాక—దేవాసురుల మధ్య ధీరుడై, లోకనాథుడై ఉన్నవాడు; కమలదళములవంటి సహస్ర నేత్రరూపుడై, కృతాంతుడు (మరణం) సమానమైన కాలరూపుడై ఉన్నవాడు.

Verse 5

गद्गदं वचनं श्रुत्वा पृथिव्याः स जनार्दनः ॥ उवाच मधुरं वाक्यं सर्वलोकार्त्तिहा हरिः ॥

పృథివి గద్గద వచనాన్ని విని ఆ జనార్దనుడు—సర్వలోకార్త్తిని హరించే హరి—మధురమైన మాటలతో ప్రత్యుత్తరం పలికెను.

Verse 6

श्रीवराह उवाच ॥ शृणु देवि च तत्त्वेन यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ गुह्यमन्यत्प्रवक्ष्यामि मद्व्रतः कर्मणो जनिः ॥

శ్రీవరాహుడు పలికెను—హే దేవీ, నీవు నన్ను అడుగుతున్నది తత్త్వముగా వినుము. నేను మరొక గూఢ విషయాన్ని చెప్పుదును—నా వ్రతమునకు, దాని కర్మవిధికి జన్మ ఎలా కలిగిందో.

Verse 7

ततः सिद्धवटे गत्वा त्रिंशद्योजनदूरतः ॥ म्लेच्छमध्ये वरारोहे हिमवन्तं समाश्रितम् ॥

ఆపై నేను సిద్ధవటమునకు వెళ్లితిని; అది ముప్పై యోజనముల దూరములో ఉంది. హే సుందరీ, మ్లేచ్ఛుల మధ్యనున్న ఆ స్థలములో హిమవంతుని సమీపమున ఆశ్రయించితిని.

Verse 8

तत्र लोहर्गले क्षेत्रे निवासो विहितः शुभः ॥ गुह्यं पञ्चदशायामं समन्तात्पञ्चयोजनम् ॥

అక్కడ ‘లోహర్గల’ అనే క్షేత్రములో శుభమైన నివాసస్థానం ఏర్పాటైంది. ఆ స్థలం ‘గూఢం’ అని చెప్పబడింది—పదిహేను (యోజన) పొడవు, చుట్టూ ఐదు యోజనల విస్తీర్ణం.

Verse 9

दुर्गमं दुःसहं चैव पापैः सर्वत्र वेष्टितम् ॥ सुलभं पुण्ययुक्तानां मम चिन्तानुसारिणाम् ॥

ఆ స్థలం దుర్గమమూ దుఃసహమూ; పాపములు చుట్టుముట్టి ఉన్నది. అయితే పుణ్యవంతులకు—నా చింతన, స్మరణను అనుసరించువారికి—అది సులభంగా లభ్యమగును.

Verse 10

ततो मे दानवाः सर्वे क्रमन्तो लोकमुत्तमम् ॥ मया चैवान्तरं कृत्वा कृत्वा मायां च वैष्णवीम् ॥

అనంతరం నా దానవులందరు ఉత్తమ లోకమునకు సాగిరి; నేను మధ్యలో అంతరాన్ని ఏర్పరచి, వైష్ణవీ మాయను కూడా సృష్టించితిని.

Verse 11

तत्र ब्रह्मा च रुद्राश्च स्कन्देन्द्रो समुरुद्गणाः ॥ आदित्या वसवो वायुरश्विनौ च महौजसम् ॥

అక్కడ బ్రహ్మా మరియు రుద్రులు, స్కందుడు మరియు ఇంద్రుడు మరుత్‌గణాలతో కలిసి ఉన్నారు; ఆదిత్యులు, వసువులు, వాయువు మరియు మహాతేజస్సుగల అశ్వినీదేవతలూ ఉన్నారు।

Verse 12

सोमो बृहस्पतिश्चैव ये चान्ये वै दिवौकसः ॥ तेषां चैवार्गलं दत्त्वा चक्रं गृह्य महौजसम् ॥

సోముడు, బృహస్పతి మరియు ఇతర స్వర్గవాసులు కూడా—వారికి ‘అర్గల’ అనే రక్షణావరోధాన్ని ఏర్పాటు చేసి, నేను మహాతేజస్సుగల చక్రాన్ని గ్రహించాను।

Verse 13

शतकोटिसहस्राणि शीघ्रमेव निपातितम् ॥ ततश्च देवताः सर्वास्तुष्यमाणा इतस्ततः ॥

శతకోటి సహస్రాలు అతి వేగంగా పడగొట్టబడ్డాయి; అనంతరం సమస్త దేవతలు సంతుష్టులై ఇటు అటు సంచరించారు।

Verse 14

एवं लोहर्गलं नाम क्षेत्रं चैव मया कृतम् ॥ ततो देवासुरे युद्धे हत्वा त्रिदशकण्टकान् ॥

ఇలా ‘లోహార్గల’ అనే పవిత్ర క్షేత్రాన్ని నేను స్థాపించాను. తరువాత దేవాసుర యుద్ధంలో త్రిదశులకు కంటకములైన—దేవశత్రువులైన—వారిని సంహరించి (కథ కొనసాగుతుంది).

Verse 15

तेषां संस्थापनं तत्र कृतं चैव महौजसाम् ॥ यो मां पश्यति तत्रस्थं प्रयत्नेन कदाचन

అక్కడ ఆ మహాతేజస్సుగలవారి స్థాపన కూడా చేయబడింది. ఎవడు అయినా ప్రయత్నంతో ఎప్పుడైనా అక్కడ స్థితుడైన నన్ను దర్శిస్తే—

Verse 16

सोऽपि भागवतो भूमे भवत्येव सुनिष्ठितः ॥ तस्मिन्कुण्डे तु सुश्रोणि यः स्नाति नियतो नरः

హే భూమీ! అతడూ నిశ్చయంగా భగవద్భక్తుడై, దృఢనిష్ఠతో స్థిరపడతాడు. మరియు హే సుశ్రోణీ! నియమంతో ఉన్న మనిషి ఆ కుండంలో స్నానం చేస్తే—

Verse 17

उपोष्य च त्रिरात्रं तु विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ ततः स्वर्गसहस्रेषु मोदते नात्र संशयः

విధి చూపిన కర్మ ప్రకారం మూడు రాత్రులు ఉపవాసం చేసి, ఆ తరువాత అతడు వేలాది స్వర్గాలలో ఆనందిస్తాడు—ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 18

अथात्र मुञ्चते प्राणान्स्वकर्मपरिनिष्ठितः ॥ सर्वान्स्वर्गान्परित्यज्य मम लोकं प्रपद्यते

అప్పుడు ఇక్కడ, తన కర్తవ్యాలలో స్థిరుడై, అతడు ప్రాణాలను విడిచిపెడతాడు; అన్ని స్వర్గాలను వదలి నా లోకాన్ని చేరుతాడు.

Verse 19

चतुर्विंशतिद्वादश्यां मासेन विधिना मम ॥ बलिः प्रदीयते तत्र सर्वकामविशोधनः

నిర్దిష్ట మాసంలో, ఇరవై నాలుగవ ద్వాదశీనాడు, నా విధి ప్రకారం అక్కడ బలి సమర్పించబడుతుంది; అది సమస్త కోరికలను శుద్ధి చేస్తుంది.

Verse 20

अश्वो मे कल्पितस्तत्र सर्वरत्नविभूषितः ॥ श्वेतः कुमुदवर्णाभः शङ्खकुन्दसमप्रभः

అక్కడ నా కోసం ఒక అశ్వం నిర్మించబడుతుంది, అది సమస్త రత్నాలతో అలంకరించబడినది—శ్వేతవర్ణం, కుముద పుష్పవర్ణసమం, శంఖం మరియు కుంద పుష్పంలాంటి కాంతితో ప్రకాశించేది.

Verse 21

मार्गणा मे धनुस्तत्र अक्षसूत्रं कमण्डलुः ॥ आसनं विततं दिव्यं दीयतेऽश्वोपरि स्थिरम्

అక్కడ నాకు బాణాలు, ధనుస్సు, జపమాల, కమండలువు ఉన్నాయి; మరియు అశ్వంపై స్థిరంగా ఉండే దివ్యమైన విస్తృత ఆసనం ఇవ్వబడుతుంది।

Verse 22

श्वेतपर्वतमारोह्य पतमानः कुरून् बहून् ॥ पतितस्तत्र दृश्येत क्षतं तत्र न दृश्यते

శ్వేతపర్వతాన్ని అధిరోహించి అనేక కురు-పరిమాణాల మేర పడుతూ, అతడు అక్కడ పడినవాడిగా కనిపిస్తాడు; కానీ అక్కడ ఎలాంటి గాయం కనిపించదు।

Verse 23

अनेकान्येव रूपाणि पातयित्वा नभस्तलात् ॥ शान्तो दान्तः परिक्लिष्टः स चाश्वो दिवि वर्तते

ఆకాశతలమునుండి అనేక రూపాలను కింద పడవేసి, ఆ అశ్వం—శాంతుడు, దాంతుడు, అలసినవాడు—దివిలో నివసిస్తుంది।

Verse 24

सूत उवाच ॥ ततो भूम्या वचः श्रुत्वा ब्रह्मपुत्रो महामुनिः ॥ विस्मयं परमं प्राप्तो विष्णुमायोपबृंहितः

సూతుడు పలికెను—అనంతరం భూమి వచనాన్ని విని, బ్రహ్మపుత్రుడైన మహాముని, విష్ణుమాయచే మరింత ప్రభావితుడై, పరమ ఆశ్చర్యాన్ని పొందెను।

Verse 25

ततः स विस्मयाविष्टो ब्रह्मपुत्रो महामतिः ॥ सनत्कुमारो भगवान् पुनरेवमभाषत

అప్పుడు ఆశ్చర్యావేశంతో నిండిన ఆ మహామతి బ్రహ్మపుత్రుడు—భగవాన్ సనత్కుమారుడు—మళ్లీ ఈ విధంగా పలికెను।

Verse 26

सनत्कुमार उवाच ॥ धन्यासि देवि सुश्रॊणि सुपुण्यासि वरानने ॥ देवि यल्लोकनाथस्य साक्षाद्दर्शनमागता

సనత్కుమారుడు పలికెను—హే దేవీ, నీవు ధన్యురాలివి; హే సుశ్రోణి, నీవు మహాపుణ్యవతివి; హే సుందరాననే! లోకనాథుని సాక్షాత్ దర్శనానికి నీవు వచ్చితివి।

Verse 27

पद्मपत्रविशालाक्षो यत्त्वया परिभाषितः ॥ तेनोक्तं शंस सकलं सर्वेषां सुखवर्धनम्

నీవు సంభోదించిన ఆ పద్మపత్రవిశాలాక్షుడు (కమలపత్రంలాంటి విశాల నేత్రాలవాడు) చెప్పిన మాటలను సంపూర్ణంగా ప్రకటించు; అవి అందరి సుఖాన్ని వర్ధింపజేస్తాయి।

Verse 28

ततः स पुण्डरीकाक्षः किमाचष्ट ततः परम् ॥ कर्मणा विधिदृष्टेन सर्वभागवतप्रियः

అప్పుడు ఆ పుండరీకాక్షుడు (కమలనేత్రుడు) తరువాత ఏమి వివరించాడు? అతడు సమస్త భాగవతులకు ప్రియుడు, విధిదృష్ట కర్మానుసారంగా (ఉపదేశం) చేస్తాడు।

Verse 29

(सूत उवाच) ॥ तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कुमारस्य महौजसः ॥ उवाच मधुरं वाक्यमाभाष्य ब्रह्मणः सुतम्

సూతుడు పలికెను—మహాతేజస్సు గల కుమారుని ఆ వచనాన్ని విని, బ్రహ్ముని కుమారుని సంభోదించి మధురమైన మాటలు పలికెను।

Verse 30

शृणु वत्स जगन्नाथो यथा मामाह चोदितः ॥ श्रीवराह उवाच ॥ एवं तत्रैव कर्माणि क्रियन्ते विधिपूर्वकम्

విను వత్సా, ప్రేరేపింపబడినప్పుడు జగన్నాథుడు నాకు ఎలా చెప్పెనో అట్లే (నేను చెబుతున్నాను)। శ్రీవరాహుడు పలికెను—ఇలా అక్కడే కర్మలు (అనుష్ఠానాలు) విధిపూర్వకంగా చేయబడతాయి।

Verse 31

शोधकानि च पापानां मृदूनि च शुभानि च ॥ अश्वानां तत्कुलीनानामावहन्ति सुमध्यमे

ఓ సుమధ్యమే! వారు ఆ కులీన వంశానికి చెందిన అశ్వాలను సమర్పిస్తారు—అవి పాపశోధకాలు, మృదువైనవి, శుభప్రదమైనవి.

Verse 32

नान्यं वहन्ति ते चाश्वा मम वाहा दुरत्ययाः ॥ कुण्डं पञ्चसरो नाम गुह्यं क्षेत्रं परं मम

ఆ అశ్వాలు మరెవ్వరినీ మోసవు; అవి నా వాహనాలు, జయించుటకు దుర్లభం. ‘పంచసర’ అనే కుండం ఉంది—అది నా గూఢమైన, పరమ పుణ్యక్షేత్రం.

Verse 33

चतुर्धाराः पतन्त्यत्र शङ्खवर्णा मनोजवाः ॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत चतुर्भक्तोषितो नरः

ఇక్కడ నాలుగు ధారలు పడుతున్నాయి—శంఖవర్ణంగా తెల్లగా, మనోవేగంలా వేగంగా. అక్కడ నాలుగు భక్తి/భోజనాలతో సంతృప్తుడైన మనిషి స్నానం చేయాలి.

Verse 34

लोकं चैत्राङ्गदं गत्वा गन्धर्वैः सह मोदते ॥ अथ चेन्मुञ्चते प्राणांस्तस्मिन्क्षेत्रे परे मम

‘చైత్రాంగద’ అనే లోకానికి వెళ్లి అతడు గంధర్వులతో కలిసి ఆనందిస్తాడు. మరియు నా ఆ పరమ పుణ్యక్షేత్రంలో ప్రాణాలను విడిచితే…

Verse 35

गन्धर्वलोकमुत्सृज्य मम लोकं स गच्छति ॥ ततो नारदकुण्डे तु मम क्षेत्रे परे महत्

గంధర్వలోకాన్ని విడిచి అతడు నా లోకానికి చేరుతాడు. తరువాత నా పరమమైన, మహత్తరమైన పుణ్యక్షేత్రంలోని ‘నారదకుండ’ వద్ద (విధిగా కర్మ చేయవలెను).

Verse 36

पञ्च धाराः पतन्त्यत्र तालवृक्षसमोपमाः ॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत एकभक्तोषितो नरः

ఇక్కడ తాళవృక్షసమానమైన ఎత్తుతో ఐదు ధారలు పడుతున్నాయి. అక్కడ ఏకభక్త వ్రతం ఆచరించి మనిషి స్నానం చేయవలెను.

Verse 37

प्रमुच्य नारदं दिव्यं मम लोकं च गच्छति ॥ ततो वसिष्ठकुण्डं तु तस्मिन्क्षेत्रं परं मम

దివ్య నారదకుండలో విముక్తుడై అతడు నా లోకానికీ చేరుతాడు. ఆపై వసిష్ఠకుండము; అందులోనే నా పరమ క్షేత్రము ఉంది.

Verse 38

धाराः पतन्ति तिस्रस्तु न स्थूला नाति वै कृशाः ॥ तत्राभिषेकं कुर्वीत पञ्च कालोषितो नरः

అక్కడ మూడు ధారలు పడుతున్నాయి—అవి మందంగా కూడా కాదు, అతిగా సన్నగా కూడా కాదు. అక్కడ పంచకాల వ్రతం ఆచరించి మనిషి అభిషేకం చేయవలెను.

Verse 39

वासिष्ठं लोकमासाद्य मोदते नात्र संशयः ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम कर्मसु निष्ठितः ॥ वासिष्ठं लोकमुत्सृज्य मम लोकं प्रपद्यते ॥ पञ्चकुण्डेति विख्यातं तस्मिन्क्षेत्रे परे मम

వసిష్ఠలోకాన్ని చేరి అతడు ఆనందిస్తాడు—ఇందులో సందేహం లేదు. తరువాత ఇక్కడ నా కర్మాలలో నిష్ఠతో ఉండి ప్రాణాలను విడుస్తాడు. వసిష్ఠలోకాన్ని విడిచి నా లోకాన్ని పొందుతాడు. నా పరమ క్షేత్రంలో ‘పంచకుండ’ అని ప్రసిద్ధమైన స్థలం ఉంది.

Verse 40

पञ्च धाराः पतन्त्यत्र हिमकूटविनिःसृताः ॥ तत्राभिषेकं कुर्वीत पञ्चकालोषितो नरः

ఇక్కడ హిమకూటం నుండి ఉద్భవించిన ఐదు ధారలు పడుతున్నాయి. అక్కడ పంచకాల వ్రతం ఆచరించి మనిషి అభిషేకం చేయవలెను.

Verse 41

स तत्र गच्छेद्वै भूमे यत्र पञ्चशिखो मुनिः ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम भक्तो जितेन्द्रियः

అతడు నిశ్చయంగా భూమిపై పంచశిఖ ముని ఉన్న స్థలానికి వెళ్లాలి. ఆపై ఇక్కడ నా భక్తుడు, ఇంద్రియనిగ్రహంతో, ప్రాణాలను విడిచిపెడతాడు.

Verse 42

पञ्चचूडं समुत्सृज्य स याति परमां गतिम् ॥ सप्तर्षिकुण्डं विख्यातमस्मिन्क्षेत्रे परे मम

పంచచూడను విడిచి అతడు పరమగతిని పొందుతాడు. ఈ నా పరమ పుణ్యక్షేత్రంలో ప్రసిద్ధమైన సప్తర్షి-కుండం ఉంది.

Verse 43

सप्त धाराः पतन्त्यत्र हिमवत्पर्वतस्थिताः ॥ तत्राभिषेकं कुर्वीत सप्तभक्तोषितो नरः

ఇక్కడ హిమవత్ పర్వతంపై ఉన్న ఏడు ధారలు పడుతుంటాయి. అక్కడ ‘సప్తభక్త’ నియమాన్ని ఆచరించిన మనిషి అభిషేకం చేయాలి.

Verse 44

मोदते ऋषिलोकेषु ऋषिकन्याभिसंवृतः ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्रागलोभविवर्जितः

అతడు ఋషుల లోకాలలో ఋషికన్యలతో చుట్టుముట్టబడి ఆనందిస్తాడు. ఆపై ఇక్కడ రాగలోభరహితుడై ప్రాణాలను విడిచిపెడతాడు.

Verse 45

तत्र धारा पतत्येका शरभङ्गश्रिता नदी ॥ स्नानं यस्तत्र कुर्वीत षष्ठभक्तोषितो नरः

అక్కడ శరభంగునితో సంబంధమైన నది యొక్క ఒక ధార పడుతుంది. అక్కడ ‘షష్ఠభక్త’ నియమాన్ని ఆచరించి స్నానం చేసే మనిషి,

Verse 46

मोदते तस्य लोकेषु ऋषिकन्याप्रमोदितः ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान् सर्वसङ्गविवर्जितः

అతడు ఋషికన్యలచే ఆనందింపబడి ఆ లోకాలలో హర్షిస్తాడు. అనంతరం ఇక్కడనే, సమస్త సంగములనుండి విరక్తుడై, ప్రాణాలను విడిచిపెడతాడు.

Verse 47

शरभङ्गं समुत्सृज्य मम लोके महीयते ॥ कुण्डमग्निसरो नाम सर्वमायाभिसंवृतम्

శరభంగాన్ని విడిచి అతడు నా లోకంలో గౌరవింపబడతాడు. ‘అగ్నిసర’ అనే కుండము ఉంది; అది సంపూర్ణంగా మాయచే ఆవరించబడి ఉంది.

Verse 48

भूमिं नीत्वा जलं तत्र तिष्ठत्येव वरानने ॥ तत्र स्नानं प्रकुर्वीत चाष्टकालोषितो नरः

ఓ సుందరముఖీ! అక్కడ నీటిని నేలపైకి తెచ్చినా అది అక్కడే నిలిచి ఉంటుంది. అష్టకాలం నియమంగా గడిపిన మనిషి అక్కడ స్నానం చేయాలి.

Verse 49

गच्छत्यङ्गिरसो लोकं सुखभागी न संशयः ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम कर्मपरायणः

అతడు సుఖభాగ్యుడై అంగిరసుని లోకానికి వెళ్తాడు—సందేహం లేదు. తరువాత ఇక్కడనే, నా కర్మాలలో నిష్ఠతో, ప్రాణాలను విడిచిపెడతాడు.

Verse 50

अग्निलोकं समुत्सृज्य मम लोकं स गच्छति ॥ कुण्डं बृहस्पतेर्भूमे सर्ववेदोदकाश्रितम्

అగ్నిలోకాన్ని విడిచి అతడు నా లోకానికి వెళ్తాడు. ఓ భూమీ! బృహస్పతి కుండము ఉంది; అది సమస్త వేదజలములపై ఆధారపడినది.

Verse 51

धारा चैका पतत्यत्र हिमकूटसमाश्रिता ॥ तत्र स्नानं प्रकुर्वीत षष्ठकालोषितो नरः

ఇక్కడ హిమకూటసంబంధమైన ఒకే ధార పడుతుంది. షష్ఠకాలాన్ని ఆచరించిన మనిషి అక్కడ స్నానం చేయవలెను.

Verse 52

गत्वा बृहस्पतेर्लोकं मुनिकन्याभिमोदितः ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम लोकं समाश्रितः

బృహస్పతి లోకానికి వెళ్లి, మునికన్యలచే అభినందింపబడి, తరువాత ఇక్కడ నా లోకాన్ని ఆశ్రయించి ప్రాణాలను విడిచిపెడతాడు.

Verse 53

सोऽपि याति परां सिद्धिं समुत्सृज्य बृहस्पतिम् ॥ वैश्वानरस्य कुण्डं तु गुह्यं क्षेत्रं परं मम

అతడూ బృహస్పతిని విడిచి పరమ సిద్ధిని పొందుతాడు. అయితే వైశ్వానరుని కుండము గుహ్యమైన పుణ్యక్షేత్రం—నా పరమ ధామం.

Verse 54

गत्वा बृहस्पतेर्लोकं मुनिकन्याभिमोहितः ॥ वैश्वानरेषु लोकेषु मोदते नात्र संशयः

బృహస్పతి లోకానికి వెళ్లి, మునికన్యలచే మోహితుడై, వైశ్వానర లోకాలలో ఆనందిస్తాడు—ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 55

अथात्र मुंचते प्राणान्मम कर्मपरायणः ॥ वैश्वानरं समुत्सृज्य मम लोकं स गच्छति

ఇప్పుడు ఇక్కడ విధికర్మలలో నిష్ఠతో ప్రాణాలను విడిచేవాడు, వైశ్వానర ప్రాంతాన్ని విడిచి నా లోకానికి చేరుతాడు.

Verse 56

कार्त्तिकेयस्य कुण्डं तु गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥ यत्र पञ्चदशा धाराः पतन्ति हिमपर्वतात्

కార్త్తికేయుని కుండము నా పరమ గుహ్యమైన పుణ్యక్షేత్రము; అక్కడ హిమాలయ పర్వతమునుండి పదిహేను ధారలు పడుచున్నవి.

Verse 57

तत्र स्नानं प्रकुर्वीत षष्ठकालोषितो नरः ॥ कुमारं पश्यति व्यक्तं षण्मुखं शुभदर्शनम्

అక్కడ ఆరు కాలములు నివాసవ్రతము ఆచరించిన మనిషి స్నానం చేయవలెను; అతడు కుమారుని ప్రత్యక్షంగా—షణ్ముఖుడై శుభదర్శనుడై—దర్శించును.

Verse 58

अथात्र मुंचते प्राणान्कृत्वा चान्द्रायणं शुचिः ॥ कार्त्तिकेयं समुत्सृज्य मोदते मम मण्डले

అనంతరం ఇక్కడ ప్రాణత్యాగము చేయువాడు—శుచిగా చాంద్రాయణ వ్రతము ఆచరించి—కార్త్తికేయుని మండలమును విడిచి నా మండలములో ఆనందించును.

Verse 59

उमाकुण्डमिति ख्यातं तस्मिन्क्षेत्रे परं मम ॥ सा गौरी यत्र चोत्पन्ना महादेववराङ्गना

నా పరమ క్షేత్రములో అది ‘ఉమాకుండము’ అని ప్రసిద్ధి; అక్కడ మహాదేవుని వరాంగన అయిన ఆ గౌరీ ఉద్భవించింది.

Verse 60

तत्र स्नानं तु कुर्वीत दशरात्रोषितो नरः ॥ गौरीं देवीं स पश्येत्तु तस्या लोके च मोदते

అక్కడ పది రాత్రులు నివసించిన మనిషి స్నానం చేయవలెను; అతడు దేవి గౌరీని దర్శించి ఆమె లోకములో ఆనందించును.

Verse 61

अथ प्राणान्प्रमुंचेत दशरात्रोषितो नरः ॥ उमालोकं समुत्सृज्य मम लोकं प्रपद्यते

అప్పుడు పది రాత్రులు అక్కడ నివసించిన మనిషి ప్రాణాలను విడిచివేయగలడు; ఉమా-లోకాన్ని విడిచి నా లోకాన్ని పొందుతాడు.

Verse 62

महेश्वरस्य वै कुण्डं यत्र चोद्वाहिताः उमा ॥ कादम्बैश्चक्रवाकैश्च हंससारससेवितम्

నిజంగా మహేశ్వరుని కుండం ఉంది; అక్కడే ఉమా వివాహం జరిగింది; అది కాదంబ పక్షులు, చక్రవాకాలు, హంసలు మరియు సారస పక్షులతో సేవింపబడుతుంది.

Verse 63

तत्र स्नानं तु कुर्वीत द्वादशाहोषितो नरः ॥ मोदते रुद्रलोकेषु रुद्रकन्याभिरावृतः

అక్కడ పన్నెండు రోజులు నివసించిన మనిషి స్నానం చేయాలి; అతడు రుద్ర-లోకాలలో రుద్రకన్యలతో ఆవరించబడి ఆనందిస్తాడు.

Verse 64

अथात्र मुञ्चते प्राणान्कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥ रुद्रलोकं समुत्सृज्य मम लोकं च गच्छति

ఇక్కడ అత్యంత దుష్కరమైన వ్రతకర్మ చేసి ప్రాణాలను విడిచేవాడు, రుద్ర-లోకాన్ని విడిచి నా లోకానికీ వెళ్తాడు.

Verse 65

प्रख्यातं ब्रह्मकुण्डं तु वेदा यत्र समुत्थिताः ॥ चतस्रो वेदधारास्तु पतन्ति च हिमालयात् ॥

ఆ బ్రహ్మకుండం ప్రసిద్ధం—అక్కడే వేదాలు ఉద్భవించాయని చెబుతారు; హిమాలయం నుండి నాలుగు వేదధారలు దిగివస్తాయి.

Verse 66

ततः पूर्वेण पार्श्वेन समा धारा पतेच्छुभा ॥ उच्चा च रमणीया च पाण्डरोदकशोभिता ॥

అనంతరం తూర్పు పార్శ్వంలో శుభమైన ఒక ధార దిగుతుంది—ప్రవాహం సమంగా, ఎత్తుగా, రమణీయంగా, తెల్లని స్వచ్ఛ జలంతో శోభిల్లుతుంది।

Verse 67

अथ पश्चिमपार्श्वेन यजुर्वेदेन संयुता ॥ अथ दक्षिणपार्श्वेन चाथर्वणसमन्विता ॥

ఇప్పుడు పశ్చిమ పార్శ్వంలో యజుర్వేదంతో సంబంధిత ధార ఉంది; అలాగే దక్షిణ పార్శ్వంలో అథర్వ పరంపరతో కూడిన మరో ధార ఉంది।

Verse 68

एका धारा पतत्यत्र इन्द्रगोपकसन्निभा ॥ यस्तत्र कुरुते स्नानं सप्तरात्रोषितो नरः ॥

ఇక్కడ ఒక ధార దిగుతుంది, ఇంద్రగోపకంలా ఎర్రగా కనిపిస్తుంది. అక్కడ ఏ మనిషి ఏడు రాత్రులు నివసించి స్నానం చేస్తాడో, అతడు [తదుపరి ఫలాన్ని పొందుతాడు]।

Verse 69

ब्रह्मलोकं समासाद्य ब्रह्मणा सह मोदते ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणानहङ्कारविवर्जितः ॥

బ్రహ్మలోకాన్ని చేరి బ్రహ్మతో కలిసి ఆనందిస్తాడు. తరువాత ఇక్కడ అహంకారరహితుడై ప్రాణాలను విడిచిపెడతాడు।

Verse 70

पुनरस्योत्तरे पार्श्वे सुवर्णसदृशोपमा ॥ ऋग्वेदः पतते धारा प्रसन्ना विमलोदका ॥

మళ్లీ దీని ఉత్తర పార్శ్వంలో బంగారంలా కాంతిమంతమైన ధార దిగుతుంది—ఋగ్వేదంతో సంబంధితది, ప్రశాంతంగా, నిర్మల జలంతో కూడినది।

Verse 71

ब्रह्मलोकं परित्यज्य मम लोकं प्रपद्यते ॥ गुह्याख्याने महाभागे क्षेत्रे लोहर्गले मम ॥

బ్రహ్మలోకాన్ని విడిచి అతడు నా లోకాన్ని చేరుతాడు. ఓ మహాభాగ, ఇది ‘గుహ్యాఖ్యాన’ంలో, నా లోహర్గల అనే పవిత్ర క్షేత్రంలో చెప్పబడింది.

Verse 72

न तस्य कर्म विद्येत स एवमपि संस्थितः ॥ आख्यानानां महाख्यानं धर्माणां धर्म उत्तमः ॥

అతనికి బంధనకర్మ ఏదీ మిగలదు—అతడు అలా స్థిరంగా నిలుస్తాడు. ఇది కథనాలలో మహాకథనం, ధర్మాలలో అత్యుత్తమ ధర్మం.

Verse 73

पवित्राणां पवित्रं तु न देयं यस्य कस्यचित् ॥ ये पठंति महाभागे स्थिताः शृण्वन्ति मत्पथे ॥

ఇది పవిత్రాలలో కూడా పరమ పవిత్రం; ఎవరికైనా ఇవ్వదగినది కాదు. ఓ మహాభాగ, దీన్ని పఠించే వారు, నా మార్గంలో స్థితులై వినే వారు—

Verse 74

तारितानि कुलानि स्युरुभयत्र दशापि च ॥ एतन्मरणकाले तु न कदाचित्तु विस्मरेत् ॥

వారి కులాలు ఇరువైపులా, పది తరాలవరకూ కూడా, తారింపబడతాయి. మరణకాలంలో అయితే దీన్ని ఎప్పటికీ మరచిపోకూడదు.

Verse 75

यदीच्छेत्पराम् सिद्धिं सर्वसंसारमोक्षणीम् ॥ एतत्ते कथितं भद्रे लोहाङ्गलमनुत्तमम् ॥

సర్వ సంసార బంధనాల నుండి విముక్తి ఇచ్చే పరమ సిద్ధిని ఎవరు కోరితే, ఓ భద్రే, నీకు ఈ అనుత్తమ ‘లోహాంగల’ వివరించబడింది.

Verse 76

माहात्म्यं पद्मपत्राक्षि गुह्यं यच्च महौजसम् ॥ माङ्गल्यं च पवित्रं च मम भक्तसुखावहम् ॥

హే పద్మపత్రాక్షీ! ఈ మహాత్మ్యం గూఢమైనది, మహాతేజస్సుతో కూడినది; ఇది మంగళకరం, పవిత్రం, నా భక్తులకు శుభసుఖదాయకం.

Verse 77

तत्र तिष्ठाम्यहं भद्रे उदीचीं दिशमाश्रितः ॥ हिरण्यप्रतिमां कृत्वा जातरूपां न संशयः ॥

హే భద్రే! అక్కడ నేను ఉత్తర దిశను ఆశ్రయించి నివసిస్తున్నాను; నిస్సందేహంగా నేను స్వర్ణమయమైన, బంగారంతో చేసిన ప్రతిమను నిర్మించాను.

Verse 78

अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि यत्र तत्परमद्भुतम् ॥ लोकविस्मापनार्थाय मया तत्र च यत्कृतम् ॥

ఇంకా నీకు నేను చెబుతాను—ఆ పరమ అద్భుతం ఎక్కడ ఉందో; అలాగే లోకాన్ని ఆశ్చర్యపరచుటకై అక్కడ నేను చేసిన కార్యమేమిటో.

Verse 79

यथा यथा वदसि च धर्मसंहितं गुह्यं परं देववरप्रणीतम् ॥ गुणोत्तमं कारणसम्प्रयुक्तं तथा तथा भावयसि मनो मम ॥

నీవు ఏ ఏ విధంగా ఈ ధర్మసంహితను—గూఢమైనది, పరమమైనది, దేవశ్రేష్ఠుడు ప్రణీతమైనది, గుణోత్తమమైనది, కారణసంబద్ధమైనది—వర్ణిస్తావో, ఆ ఆ మేరకు నా మనస్సును నీవు భావింపజేసి ఉన్నతం చేస్తావు.

Verse 80

देवर्षिनारदं पश्येन्मोदते तेन वै समम् ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम गुह्यविनिश्चितः ॥

దేవర్షి నారదుని దర్శించాలి మరియు ఆయనతో సమానంగా ఆనందించాలి; అప్పుడు ఇక్కడ ప్రాణాలను విడిచిపెడతాడు—ఇది నా గూఢ నిర్ణయం.

Verse 81

सप्तर्षीन् स समुत्सृज्य मोदते मम संस्थितः ॥ शरभङ्गस्य कुण्डं वै क्षेत्रे गुह्यं परे मम ॥

అతడు సప్తర్షులను కూడా అధిగమించి, నాలో స్థితుడై ఆనందిస్తాడు. నా పరమ గుహ్య క్షేత్రంలో శరభంగుని కుండము నిజముగా ఉంది.

Verse 82

धारा चैका पतत्यत्र दृश्यते हिमसंश्रयात् ॥ तत्राभिषेकं कुर्वीत षष्ठभक्तोषितो नरः ॥

ఇక్కడ హిమాశ్రయమువలన ఒకే జలధార పడుతూ కనిపిస్తుంది. అక్కడ షష్ఠభక్త వ్రతంతో జీవించే మనిషి అభిషేకస్నానం చేయవలెను.

Verse 83

तिस्रो धाराः पतन्त्यत्र हिमवत्पर्वताश्रिताः ॥ स्थूलाश्च रमणीयाश्च न ह्रस्वाश्चातिनिर्मलाः ॥

ఇక్కడ హిమవత్ పర్వతాన్ని ఆశ్రయించి మూడు జలధారలు పడుతాయి. అవి విశాలముగా, మనోహరముగా ఉంటాయి—చిన్నవిగా కాక, అత్యంత నిర్మలముగా ఉంటాయి.

Verse 84

सिद्धिकामेन मर्त्येन गन्तव्यं नात्र संशयः ॥ समन्तात्पञ्चविंशति योजनानि वरानने ॥

సిద్ధిని కోరుకునే మానవుడు ఇక్కడికి తప్పక రావలెను—ఇందులో సందేహం లేదు. ఓ సుందరముఖీ, ఈ పుణ్యప్రదేశం చుట్టూ ఇరవై ఐదు యోజనాల వరకు విస్తరించింది.