Adhyaya 151: The Sacred Greatness of Lohārgala (The ‘Iron-Bolt’ Tīrtha)

Verse 1

अथ लोहर्गलमाहात्म्यम् ॥ सूत उवाच ॥ सानन्दूरस्य माहात्म्यमेतच्छ्रुत्वा वसुन्धरा ॥ कृताञ्जलिपुटा भूत्वा वराहं पुनरब्रवीत् ॥

अथ लोहर्गलमाहात्म्यं प्रवर्तते। सूत उवाच—सानन्दूरस्य माहात्म्यमेतच्छ्रुत्वा वसुन्धरा कृताञ्जलिपुटा भूत्वा वराहं पुनरब्रवीत्।

Verse 2

धरण्युवाच ॥ श्रुतमेतज्जगन्नाथ विष्णो गुह्यमनुत्तमम् ॥ यच्छ्रुत्वा सुमहाभाग जाता॒स्मि विगतज्वरा ॥

धरण्युवाच—श्रुतमेतज्जगन्नाथ विष्णो गुह्यमनुत्तमम्। यच्छ्रुत्वा सुमहाभाग जाताऽस्मि विगतज्वरा।

Verse 3

अपरं वा॒स्ति चेत्किञ्चिद्गुह्यं क्षेत्रं शुभावहम् ॥ सानन्दूरात्परं गुह्यं क्षेत्रमस्ति न वा परम् ॥

अपरं वाऽस्ति चेत्किञ्चिद्गुह्यं क्षेत्रं शुभावहम्। सानन्दूरात्परं गुह्यं क्षेत्रमस्ति न वा परम्॥

Verse 4

सुरकरण नृसिंह लोकनाथ युतससुरसुरधीऱ देववीर ॥ कमलदलसहस्रनेत्र रूपो जयति कृतान्तसमानकालरूपः ॥

जयति स देववीरः सुरासुरधीरो लोकनाथो नृसिंहः। कमलदलसहस्रनेत्ररूपः कृतान्तसमानकालरूपः॥

Verse 5

गद्गदं वचनं श्रुत्वा पृथिव्याः स जनार्दनः ॥ उवाच मधुरं वाक्यं सर्वलोकार्त्तिहा हरिः ॥

पृथिव्याः गद्गदं वचनं श्रुत्वा स जनार्दनः। सर्वलोकार्त्तिहा हरिर्मधुरं वाक्यमुवाच॥

Verse 6

श्रीवराह उवाच ॥ शृणु देवि च तत्त्वेन यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ गुह्यमन्यत्प्रवक्ष्यामि मद्व्रतः कर्मणो जनिः ॥

श्रीवराह उवाच—शृणु देवि तत्त्वेन यन्मां त्वं परिपृच्छसि। गुह्यमन्यत् प्रवक्ष्यामि मद्व्रतस्य कर्मणश्च जनिम्॥

Verse 7

ततः सिद्धवटे गत्वा त्रिंशद्योजनदूरतः ॥ म्लेच्छमध्ये वरारोहे हिमवन्तं समाश्रितम् ॥

ततः सिद्धवटे गत्वा त्रिंशद्योजनदूरतः। म्लेच्छमध्ये वरारोहे हिमवन्तं समाश्रितम्॥

Verse 8

तत्र लोहर्गले क्षेत्रे निवासो विहितः शुभः ॥ गुह्यं पञ्चदशायामं समन्तात्पञ्चयोजनम् ॥

तत्र लोहर्गले क्षेत्रे निवासो विहितः शुभः। गुह्यं पञ्चदशायामं समन्तात्पञ्चयोजनम्॥

Verse 9

दुर्गमं दुःसहं चैव पापैः सर्वत्र वेष्टितम् ॥ सुलभं पुण्ययुक्तानां मम चिन्तानुसारिणाम् ॥

दुर्गमं दुःसहं चैव पापैः सर्वत्र वेष्टितम्। सुलभं पुण्ययुक्तानां मम चिन्तानुसारिणाम्॥

Verse 10

ततो मे दानवाः सर्वे क्रमन्तो लोकमुत्तमम् ॥ मया चैवान्तरं कृत्वा कृत्वा मायां च वैष्णवीम् ॥

ततो मे दानवाः सर्वे क्रमन्तो लोकमुत्तमम्। मया चैवान्तरं कृत्वा कृत्वा मायां च वैष्णवीम्॥

Verse 11

तत्र ब्रह्मा च रुद्राश्च स्कन्देन्द्रो समुरुद्गणाः ॥ आदित्या वसवो वायुरश्विनौ च महौजसम् ॥

तत्र ब्रह्मा च रुद्राश्च स्कन्देन्द्रो मरुद्गणैः सह । आदित्या वसवो वायुरश्विनौ च महौजसः ॥

Verse 12

सोमो बृहस्पतिश्चैव ये चान्ये वै दिवौकसः ॥ तेषां चैवार्गलं दत्त्वा चक्रं गृह्य महौजसम् ॥

सोमो बृहस्पतिश्चैव ये चान्ये दिवौकसः । तेषां चैवार्गलं दत्त्वा चक्रं गृह्य महौजसम् ॥

Verse 13

शतकोटिसहस्राणि शीघ्रमेव निपातितम् ॥ ततश्च देवताः सर्वास्तुष्यमाणा इतस्ततः ॥

शतकोटिसहस्राणि शीघ्रमेव निपातितम् । ततश्च देवताः सर्वास्तुष्यमाणा इतस्ततः ॥

Verse 14

एवं लोहर्गलं नाम क्षेत्रं चैव मया कृतम् ॥ ततो देवासुरे युद्धे हत्वा त्रिदशकण्टकान् ॥

एवं लोहर्गलं नाम क्षेत्रं मया कृतम् । ततो देवासुरे युद्धे हत्वा त्रिदशकण्टकान् ॥

Verse 15

तेषां संस्थापनं तत्र कृतं चैव महौजसाम् ॥ यो मां पश्यति तत्रस्थं प्रयत्नेन कदाचन

तेषां संस्थापनं तत्र कृतं चैव महौजसाम् । यो मां पश्यति तत्रस्थं प्रयत्नेन कदाचन ॥

Verse 16

सोऽपि भागवतो भूमे भवत्येव सुनिष्ठितः ॥ तस्मिन्कुण्डे तु सुश्रोणि यः स्नाति नियतो नरः

सोऽपि भागवतो भूमे भवत्येव सुनिष्ठितः। तस्मिन्कुण्डे तु सुश्रोणि यः स्नाति नियतो नरः॥

Verse 17

उपोष्य च त्रिरात्रं तु विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ ततः स्वर्गसहस्रेषु मोदते नात्र संशयः

उपोष्य च त्रिरात्रं तु विधिदृष्टेन कर्मणा। ततः स्वर्गसहस्रेषु मोदते नात्र संशयः॥

Verse 18

अथात्र मुञ्चते प्राणान्स्वकर्मपरिनिष्ठितः ॥ सर्वान्स्वर्गान्परित्यज्य मम लोकं प्रपद्यते

अथात्र मुञ्चते प्राणान्स्वकर्मपरिनिष्ठितः। सर्वान्स्वर्गान्परित्यज्य मम लोकं प्रपद्यते॥

Verse 19

चतुर्विंशतिद्वादश्यां मासेन विधिना मम ॥ बलिः प्रदीयते तत्र सर्वकामविशोधनः

चतुर्विंशतिद्वादश्यां मासेन विधिना मम। बलिः प्रदीयते तत्र सर्वकामविशोधनः॥

Verse 20

अश्वो मे कल्पितस्तत्र सर्वरत्नविभूषितः ॥ श्वेतः कुमुदवर्णाभः शङ्खकुन्दसमप्रभः

अश्वो मे कल्पितस्तत्र सर्वरत्नविभूषितः। श्वेतः कुमुदवर्णाभः शङ्खकुन्दसमप्रभः॥

Verse 21

मार्गणा मे धनुस्तत्र अक्षसूत्रं कमण्डलुः ॥ आसनं विततं दिव्यं दीयतेऽश्वोपरि स्थिरम्

तत्र मम मार्गणाः धनुः, अक्षसूत्रं कमण्डलुश्च; अश्वोपरि स्थिरं दिव्यं विततं आसनं दीयते।

Verse 22

श्वेतपर्वतमारोह्य पतमानः कुरून् बहून् ॥ पतितस्तत्र दृश्येत क्षतं तत्र न दृश्यते

श्वेतपर्वतमारोह्य कुरून् बहून् पतमानः; पतितस्तत्र दृश्येत, क्षतं तत्र न दृश्यते।

Verse 23

अनेकान्येव रूपाणि पातयित्वा नभस्तलात् ॥ शान्तो दान्तः परिक्लिष्टः स चाश्वो दिवि वर्तते

नभस्तलात् अनेकान्येव रूपाणि पातयित्वा; शान्तो दान्तः परिक्लिष्टः स अश्वो दिवि वर्तते।

Verse 24

सूत उवाच ॥ ततो भूम्या वचः श्रुत्वा ब्रह्मपुत्रो महामुनिः ॥ विस्मयं परमं प्राप्तो विष्णुमायोपबृंहितः

सूत उवाच—ततो भूम्या वचः श्रुत्वा ब्रह्मपुत्रो महामुनिः; विष्णुमायोपबृंहितः परमं विस्मयं प्राप्तः।

Verse 25

ततः स विस्मयाविष्टो ब्रह्मपुत्रो महामतिः ॥ सनत्कुमारो भगवान् पुनरेवमभाषत

ततः स विस्मयाविष्टो ब्रह्मपुत्रो महामतिः; भगवान् सनत्कुमारः पुनरेवम् अभाषत।

Verse 26

सनत्कुमार उवाच ॥ धन्यासि देवि सुश्रॊणि सुपुण्यासि वरानने ॥ देवि यल्लोकनाथस्य साक्षाद्दर्शनमागता

सनत्कुमार उवाच ॥ धन्यासि देवि सुश्रॊणि सुपुण्यासि वरानने ॥ देवि यल्लोकनाथस्य साक्षाद्दर्शनमागता ॥

Verse 27

पद्मपत्रविशालाक्षो यत्त्वया परिभाषितः ॥ तेनोक्तं शंस सकलं सर्वेषां सुखवर्धनम्

पद्मपत्रविशालाक्षो यत्त्वया परिभाषितः ॥ तेनोक्तं शंस सकलं सर्वेषां सुखवर्धनम् ॥

Verse 28

ततः स पुण्डरीकाक्षः किमाचष्ट ततः परम् ॥ कर्मणा विधिदृष्टेन सर्वभागवतप्रियः

ततः स पुण्डरीकाक्षः किमाचष्ट ततः परम् ॥ कर्मणा विधिदृष्टेन सर्वभागवतप्रियः ॥

Verse 29

(सूत उवाच) ॥ तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कुमारस्य महौजसः ॥ उवाच मधुरं वाक्यमाभाष्य ब्रह्मणः सुतम्

सूत उवाच ॥ तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कुमारस्य महौजसः ॥ उवाच मधुरं वाक्यमाभाष्य ब्रह्मणः सुतम् ॥

Verse 30

शृणु वत्स जगन्नाथो यथा मामाह चोदितः ॥ श्रीवराह उवाच ॥ एवं तत्रैव कर्माणि क्रियन्ते विधिपूर्वकम्

शृणु वत्स जगन्नाथो यथा मामाह चोदितः ॥ श्रीवराह उवाच ॥ एवं तत्रैव कर्माणि क्रियन्ते विधिपूर्वकम् ॥

Verse 31

शोधकानि च पापानां मृदूनि च शुभानि च ॥ अश्वानां तत्कुलीनानामावहन्ति सुमध्यमे

सुमध्यमे, तत्कुलीनानामश्वानामावहन्ति—पापशोधकानि, मृदूनि, शुभानि च (दानरूपेण)।

Verse 32

नान्यं वहन्ति ते चाश्वा मम वाहा दुरत्ययाः ॥ कुण्डं पञ्चसरो नाम गुह्यं क्षेत्रं परं मम

ते चाश्वा नान्यं वहन्ति; मम वाहा दुरत्ययाः। पञ्चसरो नाम कुण्डं—गुह्यं क्षेत्रं परं मम।

Verse 33

चतुर्धाराः पतन्त्यत्र शङ्खवर्णा मनोजवाः ॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत चतुर्भक्तोषितो नरः

अत्र चतुर्धाराः पतन्ति—शङ्खवर्णा मनोजवाः। तत्र चतुर्भक्तोषितो नरः स्नानं तु कुर्वीत।

Verse 34

लोकं चैत्राङ्गदं गत्वा गन्धर्वैः सह मोदते ॥ अथ चेन्मुञ्चते प्राणांस्तस्मिन्क्षेत्रे परे मम

चैत्राङ्गदं लोकं गत्वा गन्धर्वैः सह मोदते। अथ चेत् तस्मिन् मम परे क्षेत्रे प्राणान् मुञ्चति…

Verse 35

गन्धर्वलोकमुत्सृज्य मम लोकं स गच्छति ॥ ततो नारदकुण्डे तु मम क्षेत्रे परे महत्

गन्धर्वलोकमुत्सृज्य स मम लोकं गच्छति। ततो नारदकुण्डे तु मम परे महति क्षेत्रे (कर्म विधीयते)।

Verse 36

पञ्च धाराः पतन्त्यत्र तालवृक्षसमोपमाः ॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत एकभक्तोषितो नरः

अत्र पञ्च धाराः तालवृक्षसमोन्नताः पतन्ति। तत्रैकभक्तव्रतं कृत्वा नरः स्नानं कुर्यात्।

Verse 37

प्रमुच्य नारदं दिव्यं मम लोकं च गच्छति ॥ ततो वसिष्ठकुण्डं तु तस्मिन्क्षेत्रं परं मम

दिव्ये नारदकुण्डे प्रमुच्य स मम लोकं च गच्छति। ततः वसिष्ठकुण्डं, तस्मिन्मम परं क्षेत्रम्।

Verse 38

धाराः पतन्ति तिस्रस्तु न स्थूला नाति वै कृशाः ॥ तत्राभिषेकं कुर्वीत पञ्च कालोषितो नरः

तत्र तिस्रो धाराः पतन्ति, न स्थूला नातिकृशाः। तत्र पञ्चकालव्रतोषितो नरः अभिषेकं कुर्यात्।

Verse 39

वासिष्ठं लोकमासाद्य मोदते नात्र संशयः ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम कर्मसु निष्ठितः ॥ वासिष्ठं लोकमुत्सृज्य मम लोकं प्रपद्यते ॥ पञ्चकुण्डेति विख्यातं तस्मिन्क्षेत्रे परे मम

वासिष्ठं लोकमासाद्य मोदते नात्र संशयः। अथात्र मम कर्मसु निष्ठितः प्राणान् मुञ्चति। वासिष्ठलोकमुत्सृज्य मम लोकं प्रपद्यते। पञ्चकुण्डेति विख्यातं तस्मिन्मम परे क्षेत्रे।

Verse 40

पञ्च धाराः पतन्त्यत्र हिमकूटविनिःसृताः ॥ तत्राभिषेकं कुर्वीत पञ्चकालोषितो नरः

अत्र पञ्च धाराः हिमकूटविनिःसृताः पतन्ति। तत्र पञ्चकालव्रतोषितो नरः अभिषेकं कुर्यात्।

Verse 41

स तत्र गच्छेद्वै भूमे यत्र पञ्चशिखो मुनिः ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम भक्तो जितेन्द्रियः

स भूमौ तत्रैव गच्छेद् यत्र पञ्चशिखो मुनिः स्थितः। अथात्र मम भक्तो जितेन्द्रियः प्राणान् परित्यजति॥

Verse 42

पञ्चचूडं समुत्सृज्य स याति परमां गतिम् ॥ सप्तर्षिकुण्डं विख्यातमस्मिन्क्षेत्रे परे मम

पञ्चचूडात् समुत्सृज्य स परमां गतिम् आप्नोति। अस्मिन् मम परे क्षेत्रे सप्तर्षिकुण्डं विख्यातम्॥

Verse 43

सप्त धाराः पतन्त्यत्र हिमवत्पर्वतस्थिताः ॥ तत्राभिषेकं कुर्वीत सप्तभक्तोषितो नरः

अत्र हिमवत्पर्वतस्थिताः सप्त धाराः पतन्ति। तत्र सप्तभक्तव्रतपालनात् तुष्टो नरः अभिषेकं कुर्यात्॥

Verse 44

मोदते ऋषिलोकेषु ऋषिकन्याभिसंवृतः ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्रागलोभविवर्जितः

ऋषिलोकेषु ऋषिकन्याभिसंवृतः स मोदते। अथात्र रागलोभविवर्जितः प्राणान् परित्यजति॥

Verse 45

तत्र धारा पतत्येका शरभङ्गश्रिता नदी ॥ स्नानं यस्तत्र कुर्वीत षष्ठभक्तोषितो नरः

तत्र शरभङ्गश्रिता नदी एका धारा पतति। यस्तत्र स्नानं कुर्यात् षष्ठभक्तव्रतपालनात् स नरः…॥

Verse 46

मोदते तस्य लोकेषु ऋषिकन्याप्रमोदितः ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान् सर्वसङ्गविवर्जितः

स ऋषिकन्याभिः प्रमोदितः तेषु लोकेषु मोदते। अथैवात्र सर्वसङ्गविवर्जितः प्राणान् मुञ्चति।

Verse 47

शरभङ्गं समुत्सृज्य मम लोके महीयते ॥ कुण्डमग्निसरो नाम सर्वमायाभिसंवृतम्

शरभङ्गं समुत्सृज्य स मम लोके महीयते। अग्निसरो नाम कुण्डं सर्वमायाभिसंवृतम्।

Verse 48

भूमिं नीत्वा जलं तत्र तिष्ठत्येव वरानने ॥ तत्र स्नानं प्रकुर्वीत चाष्टकालोषितो नरः

तत्र भूमिं नीत्वा जलं तिष्ठत्येव, वरानने। तत्र स्नानं प्रकुर्वीत नरः चाष्टकालोषितः।

Verse 49

गच्छत्यङ्गिरसो लोकं सुखभागी न संशयः ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम कर्मपरायणः

सुखभागी न संशयः स अङ्गिरसो लोकं गच्छति। अथैवात्र मम कर्मपरायणः प्राणान् मुञ्चति।

Verse 50

अग्निलोकं समुत्सृज्य मम लोकं स गच्छति ॥ कुण्डं बृहस्पतेर्भूमे सर्ववेदोदकाश्रितम्

अग्निलोकं समुत्सृज्य स मम लोकं गच्छति। बृहस्पतेः कुण्डं भूमे सर्ववेदोदकाश्रितम्।

Verse 51

धारा चैका पतत्यत्र हिमकूटसमाश्रिता ॥ तत्र स्नानं प्रकुर्वीत षष्ठकालोषितो नरः

अत्र हिमकूटसमाश्रिता एका धारा पतति। षष्ठकालोषितो नरस्तत्र स्नानं प्रकुर्वीत।

Verse 52

गत्वा बृहस्पतेर्लोकं मुनिकन्याभिमोदितः ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम लोकं समाश्रितः

बृहस्पतेर्लोकं गत्वा मुनिकन्याभिमोदितः। अथात्र प्राणान् मुञ्चते मम लोकं समाश्रितः।

Verse 53

सोऽपि याति परां सिद्धिं समुत्सृज्य बृहस्पतिम् ॥ वैश्वानरस्य कुण्डं तु गुह्यं क्षेत्रं परं मम

सोऽपि बृहस्पतिं समुत्सृज्य परां सिद्धिं याति। वैश्वानरस्य कुण्डं तु गुह्यं क्षेत्रं परं मम।

Verse 54

गत्वा बृहस्पतेर्लोकं मुनिकन्याभिमोहितः ॥ वैश्वानरेषु लोकेषु मोदते नात्र संशयः

बृहस्पतेर्लोकं गत्वा मुनिकन्याभिमोहितः। वैश्वानरेषु लोकेषु मोदते नात्र संशयः।

Verse 55

अथात्र मुंचते प्राणान्मम कर्मपरायणः ॥ वैश्वानरं समुत्सृज्य मम लोकं स गच्छति

अथात्र मम कर्मपरायणः प्राणान् मुञ्चति यः। वैश्वानरं समुत्सृज्य स मम लोकं गच्छति।

Verse 56

कार्त्तिकेयस्य कुण्डं तु गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥ यत्र पञ्चदशा धाराः पतन्ति हिमपर्वतात्

कार्त्तिकेयस्य कुण्डं तु गुह्यं क्षेत्रं परं मम । यत्र पञ्चदश धाराः हिमपर्वतात् पतन्ति ॥

Verse 57

तत्र स्नानं प्रकुर्वीत षष्ठकालोषितो नरः ॥ कुमारं पश्यति व्यक्तं षण्मुखं शुभदर्शनम्

तत्र स्नानं प्रकुर्वीत षष्ठकालोषितो नरः । कुमारं पश्यति व्यक्तं षण्मुखं शुभदर्शनम् ॥

Verse 58

अथात्र मुंचते प्राणान्कृत्वा चान्द्रायणं शुचिः ॥ कार्त्तिकेयं समुत्सृज्य मोदते मम मण्डले

अथात्र मुंचते प्राणान् कृत्वा चान्द्रायणं शुचिः । कार्त्तिकेयं समुत्सृज्य मोदते मम मण्डले ॥

Verse 59

उमाकुण्डमिति ख्यातं तस्मिन्क्षेत्रे परं मम ॥ सा गौरी यत्र चोत्पन्ना महादेववराङ्गना

उमाकुण्डमिति ख्यातं तस्मिन् क्षेत्रे परं मम । सा गौरी यत्र चोत्पन्ना महादेववराङ्गना ॥

Verse 60

तत्र स्नानं तु कुर्वीत दशरात्रोषितो नरः ॥ गौरीं देवीं स पश्येत्तु तस्या लोके च मोदते

तत्र स्नानं तु कुर्वीत दशरात्रोषितो नरः । गौरीं देवीं स पश्येत् तु तस्या लोके च मोदते ॥

Verse 61

अथ प्राणान्प्रमुंचेत दशरात्रोषितो नरः ॥ उमालोकं समुत्सृज्य मम लोकं प्रपद्यते

अथ दशरात्रोषितो नरः प्राणान् प्रमुञ्चेत; उमालोकं समुत्सृज्य मम लोकं प्रपद्यते।

Verse 62

महेश्वरस्य वै कुण्डं यत्र चोद्वाहिताः उमा ॥ कादम्बैश्चक्रवाकैश्च हंससारससेवितम्

महेश्वरस्य वै कुण्डं यत्र चोद्वाहिताः उमा; कादम्बैश्चक्रवाकैश्च हंससारससेवितम्।

Verse 63

तत्र स्नानं तु कुर्वीत द्वादशाहोषितो नरः ॥ मोदते रुद्रलोकेषु रुद्रकन्याभिरावृतः

तत्र स्नानं तु कुर्वीत द्वादशाहोषितो नरः; मोदते रुद्रलोकेषु रुद्रकन्याभिरावृतः।

Verse 64

अथात्र मुञ्चते प्राणान्कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥ रुद्रलोकं समुत्सृज्य मम लोकं च गच्छति

अथात्र मुञ्चते प्राणान् कृत्वा कर्म सुदुष्करम्; रुद्रलोकं समुत्सृज्य मम लोकं च गच्छति।

Verse 65

प्रख्यातं ब्रह्मकुण्डं तु वेदा यत्र समुत्थिताः ॥ चतस्रो वेदधारास्तु पतन्ति च हिमालयात् ॥

प्रख्यातं ब्रह्मकुण्डं तु वेदा यत्र समुत्थिताः; चतस्रो वेदधारास्तु पतन्ति च हिमालयात्।

Verse 66

ततः पूर्वेण पार्श्वेन समा धारा पतेच्छुभा ॥ उच्चा च रमणीया च पाण्डरोदकशोभिता ॥

ततः पूर्वपार्श्वे शुभा समधारा पतति; उच्चा रमणीया च पाण्डुर-प्रसन्नोदकशोभिता॥

Verse 67

अथ पश्चिमपार्श्वेन यजुर्वेदेन संयुता ॥ अथ दक्षिणपार्श्वेन चाथर्वणसमन्विता ॥

अथ पश्चिमपार्श्वे यजुर्वेदसमन्विता धारा; अथ दक्षिणपार्श्वेऽथर्वणपरम्परासंयुता च॥

Verse 68

एका धारा पतत्यत्र इन्द्रगोपकसन्निभा ॥ यस्तत्र कुरुते स्नानं सप्तरात्रोषितो नरः ॥

एका धारा अत्र पतति इन्द्रगोपकसन्निभा; यस्तत्र स्नानं करोति नरः, स सप्तरात्रोषितः॥

Verse 69

ब्रह्मलोकं समासाद्य ब्रह्मणा सह मोदते ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणानहङ्कारविवर्जितः ॥

ब्रह्मलोकं समासाद्य ब्रह्मणा सह मोदते; अथ अत्राहङ्कारविवर्जितः प्राणान् मुञ्चति॥

Verse 70

पुनरस्योत्तरे पार्श्वे सुवर्णसदृशोपमा ॥ ऋग्वेदः पतते धारा प्रसन्ना विमलोदका ॥

पुनरस्योत्तरे पार्श्वे सुवर्णसदृशोपमा धारा पतति; ऋग्वेदसम्बद्धा प्रसन्ना विमलोदका॥

Verse 71

ब्रह्मलोकं परित्यज्य मम लोकं प्रपद्यते ॥ गुह्याख्याने महाभागे क्षेत्रे लोहर्गले मम ॥

ब्रह्मलोकं परित्यज्य मम लोकं प्रपद्यते। महाभाग, एष गुह्याख्याने मम क्षेत्रे लोहर्गलसंज्ञके स्थितम्॥

Verse 72

न तस्य कर्म विद्येत स एवमपि संस्थितः ॥ आख्यानानां महाख्यानं धर्माणां धर्म उत्तमः ॥

तस्य न बन्धकर्म विद्येत; स एवमपि संस्थितः। आख्यानानां महाख्यानं, धर्माणां धर्म उत्तमः॥

Verse 73

पवित्राणां पवित्रं तु न देयं यस्य कस्यचित् ॥ ये पठंति महाभागे स्थिताः शृण्वन्ति मत्पथे ॥

पवित्राणां पवित्रं तद्; न देयं यस्य कस्यचित्। ये पठन्ति महाभागे, स्थिताः शृण्वन्ति मत्पथे॥

Verse 74

तारितानि कुलानि स्युरुभयत्र दशापि च ॥ एतन्मरणकाले तु न कदाचित्तु विस्मरेत् ॥

तारितानि कुलानि स्युः उभयत्र दशापि च। एतन्मरणकाले तु न कदाचित्तु विस्मरेत्॥

Verse 75

यदीच्छेत्पराम् सिद्धिं सर्वसंसारमोक्षणीम् ॥ एतत्ते कथितं भद्रे लोहाङ्गलमनुत्तमम् ॥

यदीच्छेत् परां सिद्धिं सर्वसंसारमोक्षणीम्। एतत्ते कथितं भद्रे लोहाङ्गलमनुत्तमम्॥

Verse 76

माहात्म्यं पद्मपत्राक्षि गुह्यं यच्च महौजसम् ॥ माङ्गल्यं च पवित्रं च मम भक्तसुखावहम् ॥

पद्मपत्राक्षि, एतन्माहात्म्यं गुह्यं महौजसं च; माङ्गल्यं पवित्रं च, मम भक्तानां सुखावहम्॥

Verse 77

तत्र तिष्ठाम्यहं भद्रे उदीचीं दिशमाश्रितः ॥ हिरण्यप्रतिमां कृत्वा जातरूपां न संशयः ॥

तत्राहं भद्रे उदीचीं दिशमाश्रितः तिष्ठामि; हिरण्यप्रतिमां कृत्वा जातरूपां न संशयः॥

Verse 78

अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि यत्र तत्परमद्भुतम् ॥ लोकविस्मापनार्थाय मया तत्र च यत्कृतम् ॥

अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि यत्र तत्परमद्भुतम्; लोकविस्मापनार्थाय मया तत्र यत्कृतम्॥

Verse 79

यथा यथा वदसि च धर्मसंहितं गुह्यं परं देववरप्रणीतम् ॥ गुणोत्तमं कारणसम्प्रयुक्तं तथा तथा भावयसि मनो मम ॥

यथा यथा त्वं धर्मसंहितां गुह्यां परां देववरप्रणीतां गुणोत्तमां कारणसम्प्रयुक्तां वदसि, तथा तथा मम मनो भावयसि उन्नयसी च॥

Verse 80

देवर्षिनारदं पश्येन्मोदते तेन वै समम् ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम गुह्यविनिश्चितः ॥

देवर्षिनारदं पश्येत् तेन वै समं मोदते; अथात्र प्राणान् मुञ्चते—एष मम गुह्यविनिश्चयः॥

Verse 81

सप्तर्षीन् स समुत्सृज्य मोदते मम संस्थितः ॥ शरभङ्गस्य कुण्डं वै क्षेत्रे गुह्यं परे मम ॥

सप्तर्षीनपि समुत्सृज्य स मम संस्थितः प्रमोदते। मम परे गुह्ये क्षेत्रे शरभङ्गस्य कुण्डं वै विद्यते॥

Verse 82

धारा चैका पतत्यत्र दृश्यते हिमसंश्रयात् ॥ तत्राभिषेकं कुर्वीत षष्ठभक्तोषितो नरः ॥

अत्र हिमसंश्रयात् दृश्यते धारा चैका पतति। तत्र षष्ठभक्तोषितो नरः स्नानाभिषेकं कुर्यात्॥

Verse 83

तिस्रो धाराः पतन्त्यत्र हिमवत्पर्वताश्रिताः ॥ स्थूलाश्च रमणीयाश्च न ह्रस्वाश्चातिनिर्मलाः ॥

अत्र हिमवत्पर्वताश्रिताः तिस्रो धाराः पतन्ति। स्थूलाः रमणीयाश्च, न ह्रस्वाः, अतिनिर्मलाश्च॥

Verse 84

सिद्धिकामेन मर्त्येन गन्तव्यं नात्र संशयः ॥ समन्तात्पञ्चविंशति योजनानि वरानने ॥

सिद्धिकामेन मर्त्येन नात्र संशयः गन्तव्यम्। समन्तात् पञ्चविंशति योजनानि, वरानने॥