Adhyaya 152: Praise of the Sacred Geography of Mathurā

Verse 1

अथ मथुरातीर्थ प्रशंसा ॥ सूत उवाच ॥ श्रुत्वा देवस्य माहात्म्यं लोहर्गलनिवासिनः ॥ त्रैलोक्यनाथाधिपतेर्विस्मयं परमं गता ॥

ఇప్పుడు మథురాతీర్థ ప్రశంస. సూతుడు పలికెను—లోహార్గలలో నివసించే దేవుని మహాత్మ్యాన్ని విని, వారు త్రిలోకనాథుని అధిపతియైన ప్రభువుపై పరమ ఆశ్చర్యానికి లోనయ్యారు.

Verse 2

धरन्युवाच ॥ पद्मपत्र विशालाक्ष लोकनाथ जगत्पते ॥ त्वत्प्रसादाच्च देवेश श्रुतं शास्त्रं महौजसम् ॥

ధరణి పలికెను—హే పద్మపత్ర-విశాలాక్షా! హే లోకనాథా, హే జగత్పతే! హే దేవేశా, నీ ప్రసాదముచేత నేను మహాతేజస్సుగల శాస్త్రోపదేశమును శ్రవణము చేసితిని।

Verse 3

तव शिष्या च दासी च त्वामहं शरणङ्गता ॥ जगद्धाता जगज्ज्योतिर्जगत्प्रभुरतन्द्रितः ॥

నేను నీ శిష్యురాలినీ, దాసినీ; నీ శరణు పొందితిని। నీవే జగద్ధాత, జగజ్జ్యోతి, మరియు ఎల్లప్పుడూ అప్రమత్తుడైన జగత్ప్రభువు।

Verse 4

तव सम्भावनाद्देव जातास्मि कनकोज्ज्वला ॥ अलङ्कृता च शस्ता च सर्वशास्त्रेण मानद ॥

హే దేవా! నీ గౌరవానుగ్రహముచేత నేను కనకమువలె ఉజ్జ్వలమైయున్నాను। హే మానదా, సమస్త శాస్త్రాలచేత నేను అలంకృతమై యోగ్యురాలినయ్యాను।

Verse 5

जगद्धातुर्जगच्छास्त्रकृते न हि परिश्रमः ॥ त्वय्यायत्तं जगत्सर्वं यच्च किंचित्प्रवर्त्तते ॥

జగద్ధాతకు జగత్-శాస్త్ర నిర్మాణములో శ్రమ ఏమియు లేదు। సమస్త జగత్తు మరియు ఏదైనను ప్రవృత్తమగునది అంతా నీపై ఆధారపడినది।

Verse 6

इति कृत्वा च मे देव त्वाह्लादो हृदि वर्त्तते ॥ लोहर्गलात् परं श्रेष्ठं गुह्यं परमदुर्लभम् ॥

ఇట్లు పలికిన తరువాత, హే దేవా, నీ విషయమైన ఆనందము నా హృదయమందు నిలిచియున్నది। లోహార్గలమునకు అవతల మరింత శ్రేష్ఠమైనది ఉంది—అది గుహ్యము, పరమదుర్లభము।

Verse 7

तीर्थं तद्वद कल्याणं तीर्थानामुत्तमोत्तमम् ॥ यदस्ति दुर्लभं तीर्थं तत्त्वं कथय मे प्रभो ॥

ఆ కల్యాణకరమైన తీర్థాన్ని—తీర్థాలలో ఉత్తమోత్తమమైనదాన్ని—వివరించండి. ఏది దుర్లభమైన తీర్థమో, ఓ ప్రభూ, దాని తత్త్వాన్ని నాకు చెప్పండి.

Verse 8

श्रीवराह उवाच ॥ न विद्यते च पाताले नान्तरिक्षे न मानुषे ॥ समानं मथुराया हि प्रियं मम वसुन्धरे ॥

శ్రీ వరాహుడు పలికెను—పాతాళంలో కాదు, అంతరిక్షంలో కాదు, మానవలోకంలో కూడా కాదు—మథురాకు సమానమైనది ఏదీ లేదు; ఓ వసుంధరా, మథురా నాకు అత్యంత ప్రియమైనది.

Verse 9

सूत उवाच ॥ तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य प्रियं च वसुधा तदा ॥ प्रणम्य शिरसा देवी वराहं पुनरब्रवीत् ॥

సూతుడు పలికెను—ఆయన ప్రియమైన వచనాన్ని విని వసుధ అప్పుడు ఆనందించింది. దేవి శిరస్సు వంచి వరాహునికి నమస్కరించి మళ్లీ పలికింది.

Verse 10

श्रीवराह उवाच ॥ शृणु कार्त्स्न्येन वसुधे कथ्यमानं मयानघे ॥ मथुरेति च विख्यातं तस्मान्नास्ति परं मम ॥

శ్రీ వరాహుడు పలికెను—ఓ వసుధే, ఓ నిర్దోషిణీ, నేను చెప్పుచున్నదాన్ని సంపూర్ణంగా విను. ‘మథురా’ అని ప్రసిద్ధమైనది—దానికంటే నాకు మించినది ఏదీ లేదు.

Verse 11

सा रम्या च सुशस्ता च जन्मभूमिस्तथा मम ॥ शृणु देवि यथा स्तौमि मथुरां पापहारिणीम्

ఆమె (మథురా) రమణీయమైనది, అత్యంత ప్రశంసితమైనది; అదే నా జన్మభూమి కూడా. ఓ దేవీ, విను—పాపహారిణి మథురాను నేను ఎలా స్తుతిస్తున్నానో.

Verse 12

तत्र वासी नरो याति मोक्षं नास्त्यत्र संशयः ॥ महामाघ्यां प्रयागे तु यत्फलं लभते नरः

అక్కడ నివసించే మనిషి మోక్షాన్ని పొందుతాడు—ఇందులో సందేహం లేదు. అలాగే మహామాఘంలో ప్రయాగంలో మనిషి పొందే ఫలం—

Verse 13

तत्फलं लभते देवि मथुरायां दिने दिने ॥ पूर्णे वर्षसहस्रं तु वाराणस्यां तु यत्फलम्

దేవీ, అదే ఫలం మథురాలో రోజురోజుకు లభిస్తుంది. అలాగే వారాణసీలో పూర్తిగా వెయ్యి సంవత్సరాల తర్వాత లభించే ఫలం—

Verse 14

तत्फलं लभते देवि मथुरायां क्षणेन हि ॥ कार्त्तिक्यां चैव यत्पुण्यं पुष्करे तु वसुन्धरे

దేవీ, అదే ఫలం మథురాలో నిజంగా క్షణంలోనే లభిస్తుంది. అలాగే వసుంధరా, కార్తీక మాసంలో పుష్కరంలో కలిగే పుణ్యం—

Verse 15

तत्फलं लभते देवि मथुरायां जितेन्द्रियः ॥ मथुरां तु परित्यज्य योऽन्यत्र कुरुते रतिम्

దేవీ, ఇంద్రియాలను జయించినవాడు మథురాలో అదే ఫలాన్ని పొందుతాడు. కానీ మథురాను విడిచి ఇతరత్రా ఆసక్తి పెట్టేవాడు—

Verse 16

मूढो भ्रमति संसारे मोहितो मम मायया ॥ यः शृणोति वरारोहे माथुरं मम मण्डलम्

నా మాయచేత మోహితుడైన మూఢుడు సంసారంలో తిరుగుతూనే ఉంటాడు. కానీ వరారోహే, నా మథురా-మండలాన్ని ఎవడు శ్రవణం చేస్తాడో—

Verse 17

अन्येनोच्चारितं शश्वत्सोऽपि पापैः प्रमुच्यते ॥ पृथिव्यां यानि तीर्थानि आसमुद्रं सरांसि च

ఇది మరొకరు నిరంతరం ఉచ్చరించినా, అతడూ పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు. భూమిపై ఉన్న అన్ని తీర్థాలు, సముద్రం వరకు ఉన్న సరస్సులు కూడా—

Verse 18

मथुरायां प्रयान्त्यत्र सुप्ते चैव जनार्दने ॥ मथुरामण्डलं प्राप्य श्राद्धं कृत्वा यथाविधि

జనార్దనుడు శయనస్థుడై ఉన్నప్పటికీ వారు ఇక్కడ మథురాకు వస్తారు. మథురా మండలాన్ని చేరి, విధి ప్రకారం శ్రాద్ధం చేసి—

Verse 19

तेऽपि यान्ति परां सिद्धिं मत्प्रसादान्न संशयः ॥ कुब्जाम्रके सौकरवे मथुरायां विशेषतः

వారూ పరమ సిద్ధిని పొందుతారు—నా ప్రసాదం వల్ల ఇందులో సందేహం లేదు. ప్రత్యేకంగా మథురాలో, కుబ్జామ్రక మరియు సౌకరవలో—

Verse 20

विना सांख्येन योगेन मत्प्रसादान्न संशयः ॥ मथुरायां महापुर्यां ये वसन्ति शुचिव्रताः

సాంఖ్యమూ యోగమూ లేకున్నా నా ప్రసాదం వల్ల ఇందులో సందేహం లేదు. మథురా మహాపురిలో శుచివ్రతులు అయి నివసించేవారు—

Verse 21

बलिभिक्षाप्रदातारो देवास्ते नरविग्रहाः ॥ भविष्यामि वरारोहे द्वापरे युगसंस्थिते

బలి మరియు భిక్షను ప్రసాదించేవారైన ఆ దేవతలు మానవ రూపం ధరించుదురు. ఓ వరారోహే, ద్వాపర యుగం స్థాపితమైనప్పుడు నేను అవతరిస్తాను।

Verse 22

ययातिभूपवंशाच्च क्षत्रियः कुलवर्द्धनः ॥ भविष्यामि वरारोहे मथुरायां न संशयः

యయాతి రాజవంశమునుండి పుట్టిన, కులవర్ధక క్షత్రియుడిగా—హే వరారోహే—నేను మథురలో నిస్సందేహంగా అవతరిస్తాను।

Verse 23

मूर्तिं चतुर्विधां कृत्वा स्थास्यामि ऋषिभिः स्तुतः ॥ वत्सराणां शतं तत्र युद्धेषु कृतनिश्चयः

నాలుగు విధాల మూర్తిని ధరించి నేను అక్కడ నిలిచివుంటాను, ఋషులచే స్తుతింపబడుతూ; అక్కడ వంద సంవత్సరాలు యుద్ధాలలో దృఢనిశ్చయుడనై ఉంటాను।

Verse 24

एका चन्दनसङ्काशा द्वितीया कनकप्रभा ॥ अशोकसदृशा चान्या अन्या चोत्पलसन्निभा

ఒకటి చందనంలా, రెండవది కనకప్రభలా; మరొకటి అశోకంలా, ఇంకొకటి నీలోత్పలంలా ఉంటుంది।

Verse 25

तत्र गुह्यानि नामानि भविष्यन्ति मम प्रिये ॥ पुण्यानि च पवित्राणि संसारच्छेदनानि च

అక్కడ, హే ప్రియే, నా నామాలు గూఢముగా ఉంటాయి; అవి పుణ్యప్రదములు, పవిత్రకరములు, సంసారఛేదకములు కూడా అవుతాయి।

Verse 26

यत्राहं पातयिष्यामि द्वात्रिंशत्तु वसुन्धरे ॥ दैत्यान्घोरान्महाभागे कंसादीन् धर्मदूषकान्

ఎక్కడ, హే వసుంధరే, హే మహాభాగే, నేను కంసాది ధర్మదూషకులైన ముప్పై రెండు ఘోర దైత్యులను సంహరిస్తాను।

Verse 27

यमुना यत्र सुवहा नित्यं सन्निहिता ध्रुवम् ॥ वैवस्वतसुता रम्या यमुना यत्र विश्रुता

యమునా ఎక్కడ సదా సుశ్రుతంగా ప్రవహిస్తూ నిత్యంగా సన్నిహితంగా ఉంటుంది; అక్కడ వైవస్వతుడు (యముడు) కుమార్తె అయిన రమ్య యమునా ప్రసిద్ధి పొందింది।

Verse 28

यमुना विश्रुता देवि नात्र कार्या विचारणा ॥ तत्र तीर्थानि गुह्यानि भविष्यन्ति ममानघे

దేవీ, యమునా ప్రసిద్ధమే; ఇక్కడ విచారణ అవసరం లేదు. అనఘే, అక్కడ నా సంబంధమైన గూఢ తీర్థాలు ఏర్పడతాయి।

Verse 29

येषु स्नाने नरो देवि मम लोके महीयते ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम कर्मपरायणः

దేవీ, ఏ తీర్థాలలో స్నానం చేస్తే మనిషి నా లోకంలో గౌరవింపబడతాడో; తరువాత ఇక్కడ నా కర్మాలలో పరాయణుడై ప్రాణాలను విడిచిపెడతాడు।

Verse 30

न जायते स मर्त्येषु जायते च चतुर्भुजः ॥ अविमुक्ते नरः स्नातो मुक्तिं प्राप्नोत्यसंशयम्

అతడు మళ్లీ మర్త్యలోకంలో జన్మించడు; అక్కడ చతుర్భుజ భగవంతుడు ప్రత్యక్షమై ఉంటాడు. అవిముక్తలో స్నానం చేసినవాడు నిస్సందేహంగా ముక్తిని పొందుతాడు।

Verse 31

तथात्र मुञ्चते प्राणान्मम लोकं स गच्छति ॥ विश्रान्तिसंज्ञकं नाम तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् ॥

అలాగే ఇక్కడ ప్రాణాలను విడిచినవాడు నా లోకానికి వెళ్తాడు. ‘విశ్రాంతి’ అనే ఈ తీర్థం త్రిలోకమంతటా ప్రసిద్ధి పొందింది।

Verse 32

यस्मिन्स्नातो नरो देवि मम लोकं प्रपद्यते ॥ सर्वतीर्थेषु यत्स्नानं सर्वतीर्थेषु यत्फलम् ॥

హే దేవీ, అక్కడ స్నానం చేసిన మనుడు నా లోకాన్ని పొందుతాడు. సమస్త తీర్థాలలో చెప్పబడిన స్నానం మరియు సమస్త తీర్థఫలమంతా అక్కడే లభిస్తుంది.

Verse 33

तत्फलं लभते देवि दृष्ट्वा देवं गतश्रमः ॥ न च यज्ञैर्न तपसा न ध्यानैर्न च संयमैः ॥

హే దేవీ, దేవుని దర్శించి శ్రమ తొలగినవాడు ఆ ఫలాన్ని పొందుతాడు. యజ్ఞాలు, తపస్సు, ధ్యానం లేదా సంయమాలతో అది అంత సులభంగా లభించదు.

Verse 34

तत्फलं लभते स्नातो यथा विश्रान्तिसंज्ञके ॥ कालत्रयं तु वसुधे यः पश्यति गतश्रमः ॥

‘విశ్రాంతి’ అనే స్థలంలో స్నానం చేసినట్లే, ఇక్కడ స్నానం చేసినవాడికీ అదే ఫలం లభిస్తుంది. హే వసుధా, శ్రమలేని వాడు త్రికాలాన్ని దర్శిస్తే…

Verse 35

कृत्वा प्रदक्षिणे द्वे तु विष्णुलोकं स गच्छति ॥ अस्ति चान्यत्परं गुह्यं सर्वसंसारमोक्षणम् ॥

రెండు ప్రదక్షిణలు చేసి అతడు విష్ణులోకానికి వెళ్తాడు. ఇంకా ఒక పరమ గూఢ రహస్యం ఉంది—సర్వ సంసారచక్రం నుండి మోక్షం.

Verse 36

यस्मिन्स्नातो नरो देवि मम लोकं प्रपद्यते ॥ प्रयागं नाम तीर्थं तु देवानामपि दुर्लभम् ॥

హే దేవీ, అక్కడ స్నానం చేసిన మనుడు నా లోకాన్ని పొందుతాడు. అది ‘ప్రయాగ’ అనే తీర్థం; దేవతలకైనా దుర్లభమైనది.

Verse 37

अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम लोके स गच्छति ॥ तथा कनखलं नाम तीर्थं गुह्यं परं मम ॥

ఇక్కడ ఎవడు ప్రాణాలను విడిచిపెడతాడో, వాడు నా లోకానికి చేరుతాడు. అలాగే ‘కనఖల’ అనే తీర్థం ఉంది—అది నా పరమమైన, గుహ్యమైన పవిత్రస్థలం.

Verse 38

स्नानमात्रेण तत्रापि नाकपृष्ठे स मोदते ॥ अस्ति क्षेत्रं परं गुह्यं तिन्दुकं नाम नामतः ॥

అక్కడ కేవలం స్నానం చేసినంత మాత్రాన కూడా వాడు స్వర్గశిఖరంలో ఆనందిస్తాడు. ఇంకా ‘తిందుక’ అనే పేరుతో పరమమైన గుహ్య క్షేత్రం ఉంది.

Verse 39

तस्मिन्स्नातो नरो देवि मम लोके महीयते ॥ अस्मिंस्तीर्थे पुरा वृत्तं तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥

దేవీ, ఆ స్థలంలో స్నానం చేసిన మనిషి నా లోకంలో గౌరవింపబడతాడు. వసుంధరా, ఈ తీర్థంలో పూర్వం జరిగినది వినుము.

Verse 40

पाञ्चालविषये देवि काम्पिल्यं च पुरोत्तमम् ॥ धनधान्यसमायुक्तं ब्रह्मदत्तेन पालितम् ॥

దేవీ, పాంచాల దేశంలో ‘కాంపిల్య’ అనే ఉత్తమ నగరం ఉండేది—ధనధాన్యాలతో సమృద్ధిగా, బ్రహ్మదత్తునిచే పాలించబడేది.

Verse 41

तस्मिंस्तु वसते देवि तिन्दुको नाम नापितः॥ तस्मिंस्तु वसतस्तस्य नापितस्य पुरोत्तमे॥

దేవీ, ఆ ఉత్తమ నగరంలో ‘తిందుక’ అనే పేరుగల ఒక క్షౌరకుడు (నాయుడు) నివసించేవాడు. ఆ నగరంలో నివసించిన ఆ క్షౌరకుని గురించి (ముందు) కథ చెప్పబడుతుంది.

Verse 42

कालेन महता तस्य कुटुम्बं च क्षयं गतम्॥ क्षीणे कुटुम्बे तु तदा सुभृशं दुःखपीडितः॥

దీర్ఘకాలం గడిచిన తరువాత అతని కుటుంబమూ నశించింది. కుటుంబం క్షీణించినప్పుడు అతడు తీవ్రమైన దుఃఖంతో బాగా బాధపడెను.

Verse 43

सर्वसङ्गं परित्यज्य सोऽगच्छन्मथुरां तदा॥ ब्राह्मणावसथे सोऽपि वसमानो वसुन्धरे॥

సర్వాసక్తులను విడిచిపెట్టి అతడు అప్పుడు మథురకు వెళ్లెను. ఓ వసుంధరా, అతడూ అక్కడ బ్రాహ్మణుల ఆశ్రమ/వసతి స్థలంలో నివసించెను.

Verse 44

तस्य कर्मशतं कृत्वा स्नात्वैव यमुनां नदीम्॥ नित्यं स यमुनां स्नाति चिरकालं दृढव्रतः॥

అతడు శతకర్మలు (సేవ/విధులు) చేసి యమునా నదిలో స్నానము చేసెను. దృఢవ్రతుడై అతడు దీర్ఘకాలం నిత్యం యమునలో స్నానము చేసెను.

Verse 45

ततः कालेन महता पञ्चत्वं समुपागतः॥ स च तीर्थप्रभावेण जातोऽसौ ब्राह्मणोत्तमः॥

ఆపై దీర్ఘకాలానంతరం అతడు పంచత్వం (మరణం) పొందెను. ఆ తీర్థ ప్రభావముచేత అతడు ఉత్తమ బ్రాహ్మణుడిగా జన్మించెను.

Verse 46

तत्तीर्थस्य प्रभावेण जाता मुक्तिः सुदुर्लभा॥ ततः परं सूर्यतीर्थं सर्वपापप्रमोचनम्॥

ఆ తీర్థ ప్రభావముచేత అత్యంత దుర్లభమైన మోక్షము లభించెను. ఆ తరువాత సూర్యతీర్థము ఉంది; అది సమస్త పాపాలను విమోచించునని చెప్పబడింది.

Verse 47

विरोचनेन बलिना सूर्यस्त्वाराधितः पुरा॥ भ्रष्टराज्येन हि तथा धनकामेन सुन्दरि॥

పూర్వకాలంలో విరోచనుని కుమారుడైన బలి సూర్యదేవుని ఆరాధించాడు. ఓ సుందరీ, రాజ్యభ్రష్టుడై ధనకాంక్షతో అతడు ఆ ఉపాసనను చేపట్టాడు.

Verse 48

ऊर्ध्वबाहुर्निराहारस्तताप परमं तपः॥ साग्रं संवत्सरं देवि ततः काममवाप्तवान्॥

చేతులను పైకెత్తి, నిరాహారంగా ఉండి అతడు పరమ తపస్సు చేశాడు. ఓ దేవీ, సంపూర్ణ ఒక సంవత్సరం అనంతరం అతడు తన కోరిన ఫలాన్ని పొందాడు.

Verse 49

तस्य प्रसन्नो भगवान् द्युमणिः प्रत्यभाषत॥ किं कारणं बले ब्रूहि तपस्यसि महत्तपः॥

అతనిపై ప్రసన్నుడైన భగవాన్ ద్యుమణి (సూర్యుడు) ఇలా పలికాడు—“ఓ బలీ, చెప్పు; నీవు ఇంత మహత్తపస్సు ఎందుకు చేస్తున్నావు?”

Verse 50

बलिरुवाच॥ भ्रष्टराज्योऽस्मि देवेश पाताले निवसाम्यहम्॥ वित्तेनापि विहीनस्य कुटुम्बभरणं कृतः॥

బలి అన్నాడు—“ఓ దేవేశా, నేను రాజ్యభ్రష్టుడను; పాతాళంలో నివసిస్తున్నాను. ధనం లేకపోయినా నా కుటుంబ పోషణను చేయవలసి వచ్చింది.”

Verse 51

मुकुटात्तस्य वै सूर्यॊ ददौ चिन्तामणिं ततः ॥ चिन्तामणिं समासाद्य पातालमगमद्बलिः ॥

అప్పుడు సూర్యుడు తన కిరీటంనుండి చింతామణి రత్నాన్ని దానమిచ్చాడు. చింతామణిని పొందిన బలి పాతాళానికి వెళ్లాడు.

Verse 52

तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नातः सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ तत्राथ मुञ्चते प्राणान्मम लोकं स गच्छति ॥

ఆ తీర్థంలో స్నానం చేసిన మనిషి సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు. అక్కడే ప్రాణాలను విడిచితే, అతడు నా లోకాన్ని పొందుతాడు.

Verse 53

आदित्याहनि संक्रान्तौ ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः ॥ तस्मिन्स्नातो नरो देवि राजसूयफलं लभेत् ॥

ఆదివారంలో, సంక్రాంతి సమయంలో, అలాగే చంద్ర లేదా సూర్య గ్రహణంలో—ఓ దేవీ, అక్కడ స్నానం చేసినవాడు రాజసూయ యాగ ఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 54

ध्रुवेण यत्र सन्तप्तं स्वेच्छया परमं तपः ॥ तत्र वै स्नानमात्रेण ध्रुवलोके महीयते ॥

ధ్రువుడు తన సంకల్పంతో పరమ తపస్సు చేసిన చోట, అక్కడ కేవలం స్నానం మాత్రంతోనే ధ్రువలోకంలో గౌరవం పొందుతాడు.

Verse 55

पितॄंस्तारयते सर्वं पितृपक्षे विशेषतः ॥ दक्षिणे ध्रुवतीर्थस्य तीर्थराजं प्रकीर्तितम् ॥

ఇది సమస్త పితృదేవతలను తరిస్తుంది—ప్రత్యేకంగా పితృపక్షంలో. ధ్రువతీర్థానికి దక్షిణంగా ‘తీర్థరాజం’ అని ప్రసిద్ధి.

Verse 56

तस्मिन् स्नाते नरो देवि मम लोकं प्रपद्यते ॥ तद्दक्षिणे महादेवि ऋषितीर्थं परं मम ॥

ఓ దేవీ, అక్కడ స్నానం చేసిన మనిషి నా లోకాన్ని చేరుతాడు. దాని దక్షిణంగా, ఓ మహాదేవీ, నా పరమ ఋషితీర్థం ఉంది.

Verse 57

तत्र स्नातो नरो देवि ऋषिलोकं प्रपद्यते ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम लोके महीयते ॥

హే దేవీ, అక్కడ స్నానం చేసిన మనిషి ఋషిలోకాన్ని పొందుతాడు. అలాగే అక్కడే ప్రాణాలను విడిచితే, నా లోకంలో గౌరవింపబడతాడు.

Verse 58

दक्षिणे ऋषितीर्थस्य मोक्षतीर्थं परं मम ॥ तत्र वै स्नानमात्रेण मोक्षमेव प्रपद्यते ॥

ఋషితీర్థానికి దక్షిణంగా నా పరమ మోక్షతీర్థం ఉంది. అక్కడ కేవలం స్నానం మాత్రంతోనే మోక్షాన్ని పొందుతారు.

Verse 59

तत्र वै कोटितीर्थं हि देवानामपि दुर्लभम् ॥ तत्र स्नानेन दानेन मम लोके महीयते ॥

అక్కడే కోటితీర్థం ఉంది; అది దేవతలకు కూడా దుర్లభం. అక్కడ స్నానం చేసి దానం చేస్తే నా లోకంలో గౌరవింపబడతాడు.

Verse 60

कोटितीर्थे नरः स्नात्वा सन्तर्प्य पितृदेवताः ॥ तारिताः पितरस्तेन तथैव प्रपितामहाः ॥

కోటితీర్థంలో స్నానం చేసి పితృదేవతలకు తర్పణాదులతో సంతృప్తి కలిగిస్తే, ఆ కర్మవల్ల అతని పితరులు మరియు ప్రపితామహులు కూడా తరింపబడతారు.

Verse 61

कोटितीर्थे नरः स्नात्वा ब्रह्मलोके महीयते ॥ तत्रैव वायुतीर्थं तु पितॄणामपि दुर्लभम् ॥

కోటితీర్థంలో స్నానం చేసినవాడు బ్రహ్మలోకంలో గౌరవింపబడతాడు. అక్కడే వాయుతీర్థం కూడా ఉంది; అది పితృులకు కూడా దుర్లభమని చెప్పబడింది.

Verse 62

पिण्डदानात्तु तत्रैव पितृलोके स गच्छति ॥ गया पिण्डप्रदानेन यत्फलं लभते नरः ॥ तत्फलं लभते देवि ज्येष्ठे दानान्न संशयः ॥

అక్కడే పిండదానం చేసినవాడు పితృలోకానికి వెళ్తాడు. గయాలో పిండప్రదానంతో మనిషి పొందే ఫలమేదో, ఓ దేవీ, జ్యేష్ఠమాసంలో దానం చేయడం వల్ల అదే ఫలం లభిస్తుంది—సందేహం లేదు.

Verse 63

द्वादशैतानि तीर्थानि देवानां दुर्लभानि च ॥ स्नानं दानं जपं होमं सहस्रगुणितं भवेत् ॥

ఈ పన్నెండు తీర్థాలు దేవులకు కూడా దుర్లభమని చెప్పబడుతున్నాయి. అక్కడ చేసిన స్నానం, దానం, జపం, హోమం వెయ్యిరెట్లు ఫలప్రదమవుతాయి.

Verse 64

पृथिव्युवाच ॥ पुष्करं नैमिषं चैव पुरीं वाराणसीं तथा ॥ एतान् हित्वा महाभाग मथुरां किं प्रशंसति ॥

పృథివి చెప్పింది—పుష్కరం, నైమిషం, అలాగే వారాణసీ నగరం; ఓ మహాభాగ, ఇవన్నీ విడిచి మథురను ఎందుకు ప్రశంసిస్తారు?

Verse 65

तृप्तिं प्रयान्ति पितरो यावत्स्थित्यग्रजन्मनः ॥ ये वसन्ति महाभागे मथुरामितरे जनाः ॥

అగ్రజన్ముడు (ప్రధాన పితృపురుషుడు) ఉన్నంతకాలం పితృదేవతలు తృప్తి పొందుతారు; ఓ మహాభాగ, ఇతరులు మథురలో నివసించినప్పుడు అలా జరుగుతుంది.

Verse 66

गङ्गां प्राप्य प्रयागे या वेणीति प्रथिता भुवि ॥ गङ्गाशतगुणा पुण्या माठुरे मम मण्डले ॥

ప్రయాగానికి చేరి భూమిపై ‘వేణీ’ అని ప్రసిద్ధమైన ఆ ధార, నా మథురా మండలంలో గంగకంటే వంద రెట్లు అధిక పుణ్యప్రదమని వర్ణించబడింది.

Verse 67

यस्मिन् स्नातो नरो देवि अग्निष्टोमफलं लभेत् ॥ इन्द्रलोकं समासाद्य नरोऽसौ देवि मोदते ॥

హే దేవీ, ఆ తీర్థంలో స్నానం చేసిన మనిషి అగ్నిష్టోమ యాగఫలాన్ని పొందుతాడు. ఇంద్రలోకాన్ని చేరి, హే దేవీ, ఆ మనిషి ఆనందిస్తాడు.

Verse 68

तस्मिन् वरगृहे देवि ब्राह्मणो योगिनां वरः ॥ जातिस्मरो महाप्राज्ञो विष्णुभक्तो वसुन्धरे ॥

హే దేవీ, ఆ ఉత్తమ నివాసంలో ఒక బ్రాహ్మణుడు ఉన్నాడు—యోగులలో శ్రేష్ఠుడు—అతడు పూర్వజన్మాలను స్మరించేవాడు, మహాప్రాజ్ఞుడు, హే వసుంధరా, విష్ణుభక్తుడు.

Verse 69

तत्राथ मुञ्चते प्राणान् मम लोके महीयते ॥ ध्रुवतीर्थे तु वसुधे यः श्राद्धं कुरुते नरः ॥

అక్కడే ప్రాణాలను విడిచినవాడు నా లోకంలో గౌరవింపబడతాడు. అలాగే హే వసుంధరా, ధ్రువతీర్థంలో ఎవడు శ్రాద్ధం చేస్తాడో…

Verse 70

येषां स्मरणमात्रेण सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ तीर्थानां चैव माहात्म्यं श्रुत्वा कामानवाप्नुयात् ॥

వాటి కేవలం స్మరణమాత్రంతోనే సమస్త పాపాల నుండి విముక్తి కలుగుతుంది. అలాగే తీర్థాల మహాత్మ్యాన్ని విని మనిషి కోరిన కోరికలను పొందగలడు.