Adhyaya 21: The Disruption of Dakṣa’s Sacrifice, the Hari-Hara Conflict, and the Establishment of Rudra’s Sacrificial Share

Verse 1

महातपा उवाच । पूर्वं प्रजापतिर्देवः सिसृक्षुर्विविधाः प्रजाः । चिन्तयामास धर्मात्मा यदा ता नाध्यगच्छत ॥ २१.२ ॥

Mahātapā rzekł: Dawniej, gdy boski Prajāpati, pragnąc stworzyć różnorodne istoty, nie mógł ich wydać na świat, ten sprawiedliwy na duszy rozmyślał głęboko.

Verse 2

तदाऽस्य कोपात्संजज्ञे स च रुद्रः प्रतापवान् । रोदनात्तस्य रुद्रत्वं संजातं परमेष्ठिनः ॥ २१.३ ॥

Wtedy z jego gniewu powstał Rudra, promienny potęgą. Z powodu jego płaczu nazwa i stan Rudry powstały dla niego, zrodzone przez Parameṣṭhina, najwyższego stwórcę.

Verse 3

तस्य ब्रह्मा शुभां कन्यां भार्यार्थं मूर्त्तिसम्भवाम् । गौरी नाम्ना स्वयं देवी भारती तां ददौ पिता ॥ २१.४ ॥

Dla niego Brahmā jako ojciec dał za żonę cnotliwą córkę, zrodzoną z Mūrti. Ta bogini sama, imieniem Gaurī, została ofiarowana przez jej ojca Bhāratī.

Verse 4

रुद्रायामितदेहाय स्वयं ब्रह्मा प्रजापतिः । स तां लब्ध्वा वरारोहां मुदा परमया युतः ॥ २१.५ ॥

Prajāpati Brahmā osobiście ofiarował ją Rudrze o niezmierzonej formie. Otrzymawszy tę szlachetną, pięknokończystą kobietę, został napełniony najwyższą radością.

Verse 5

सर्गकालेषु तं ब्रह्मा तपसा प्रत्युवाच ह । रुद्र प्रजाः सृजस्वेति पौनःपुन्येन चोदितः । असमर्थोऽहमिति जले निमज्जत महाबलः ॥ २१.६ ॥

W czasach stworzenia Brahmā zwrócił się do niego mocą ascezy. Wielokrotnie napominany: Rudro, stwórz istoty, potężny odpowiedział: Nie jestem zdolny, i zanurzył się w wodach.

Verse 6

तपोऽर्थित्वं तपोहीनः स्रष्टुं शक्नोति न प्रजाः । एवं चिन्त्य जले मग्नस्ततो रुद्रः प्रतापवान् ॥ २१.७ ॥

Kto pozbawiony jest dyscypliny ascetycznej, choć pragnie owoców ascezy, ten nie może tworzyć istot żywych. Tak rozmyślając, potężny Rudra zanurzył się w wodach.

Verse 7

तस्मिन् निमग्ने देवेशे तां ब्रह्मा कन्यकां पुनः । अन्तःशरीरगां कृत्वा गौरीं परमशोभनाम् ॥ २१.८ ॥

Gdy Pan bogów zanurzył się w tym stanie, Brahmā ponownie sprawił, że ta dziewczyna weszła w jego ciało, czyniąc ją Gaurī, najwspanialszą w blasku.

Verse 8

पुनः सिसृक्षुर्भगवानसृजत् सप्त मानसान् । दक्षं च तेषामारभ्य प्रजाः सम्यग्व्यवर्धिताः ॥ २१.९ ॥

Wtedy, pragnąc ponownie tworzyć, Błogosławiony Pan stworzył siedem istot zrodzonych z umysłu, i począwszy od Dakṣy wśród nich, potomstwo wzrosło właściwie i w należytym porządku.

Verse 9

तत्र दाक्षायणीपुत्राः सर्वे देवाः सवासवाः । वसवोऽष्टौ च रुद्राश्च आदित्या मरुतस्तथा ॥ २१.१० ॥

Tam wszyscy bogowie wraz z Indrą są opisywani jako synowie Dakṣāyaṇī: ośmiu Vasu, Rudrowie, Ādityowie i podobnie Marutowie.

Verse 10

सा अपि दक्षाय सुष्रोणी गौरी दत्ताथ ब्रह्मणा । दुहितृत्वे पुरा या हि रुद्रेणोढा महात्मना ॥ २१.११ ॥

Ona również, Gaurī o pięknych biodrach, została wtedy przez Brahmę dana Dakṣy jako córka; ta, która w dawnych czasach, w stanie córki, została poślubiona przez Rudrę, wielkiego duchem.

Verse 11

सा च दाक्षायणी देवी पुनर्भूता नृपोत्तम । ततो दक्षः प्रहृष्टात्मा दौहित्रान् स्वान् स वृद्धिकृत् । दृष्ट्वा यज्ञम् अथारेभे प्रीणनाय प्रजापतिः ॥ २१.१२ ॥

I ta bogini, Dakṣāyaṇī, narodziła się ponownie, o najlepszy z królów. Wtedy Dakṣa, radego serca, widząc własnych wnuków i stając się sprawcą ich wzrostu, rozpoczął obrzęd ofiarny, Prajāpati zamierzając przynieść zadowolenie.

Verse 12

तत्र ब्रह्मसुताः सर्वे मरीच्यादय एव च । चक्रुरार्त्त्विज्यकं कर्म स्वे स्वे मार्गे व्यवस्थिताः ॥ २१.१३ ॥

Tam wszyscy synowie Brahmy, Marīci i inni również, wykonywali kapłańskie obowiązki obrzędu, każdy ustanowiony we własnej odpowiedniej ścieżce rytualnej i dyscyplinie.

Verse 13

ब्रह्मा स्वयं मरीच्यस्तु बभूव अन्ये तथापरे । अत्रिस्तु यज्ञकर्मस्थ आग्नीध्रस्त्वङ्गिरा भवत् ॥ २१.१४ ॥

Brahma sam był tam obecny; Marīci podobnie, a także inni znakomici. Atri był zajęty pracą ofiarną, a Aṅgiras stał się Āgnīdhrą, strażnikiem świętego ognia.

Verse 14

होता पुलस्त्यस्त्वभवदुद्गाता पुलहोऽभवत् । क्रतौ क्रतुस् तु प्रस्तोता तदा यज्ञे महातपाः ॥ २१.१५ ॥

Pulastya służył jako Hotṛ, kapłan przywołujący, a Pulaha stał się Udgātṛ, śpiewakiem. W tej ofierze Kratu służył jako Prastotṛ, przed-śpiewak; tak ci wielcy asceci pełnili posługę w obrzędzie.

Verse 15

प्रतिहर्ता प्रचेतास्तु तस्मिन् क्रतुवरे बभौ । सुब्रह्मण्यो वसिष्ठस्तु सनकाद्याः सभासदः । तत्र याज्यः स्वयं ब्रह्मा स च इज्यस्तु पूज्यते ॥ २१.१६ ॥

W tym doskonałym obrzędzie ofiarnym Pracetas wystąpił jako sługa odpowiadający na wezwanie rytualne. Vasiṣṭha służył jako kapłan Subrahmaṇya, a Sanaka i inni byli obecni jako członkowie zgromadzenia. Tam Brahma sam był bóstwu, któremu składano ofiary; a on, jako godny czci, był należnie uhonorowany.

Verse 16

पूज्या दक्षस्य दौहित्रा रुद्रादित्या ङ्गिरादयः । प्रत्यक्शपितरस्ते हि तैः प्रीतैः प्रीयते जगत् ॥ २१.१७ ॥

Godni czci są wnukowie Dakṣy, Rudrowie, Ādityowie, Aṅgirasowie i inni. Albowiem oni są rzeczywiście jawnymi praojcami; gdy oni są zadowoleni, świat przez to się raduje.

Verse 17

तत्र भागार्थिनो देवा आदित्या वसवस्तथा । विश्वेदेवाः सपितरो गन्धर्वाद्या मरुद्गणाः ॥ २१.१८ ॥

Tam bogowie szukający swego wyznaczonego udziału, mianowicie Ādityowie i podobnie Vasuowie, Viśvedevy wraz z praojcami, jak również Gandharvowie i inne takie istoty, i zastępy Marutów, byli zgromadzeni.

Verse 18

जग्रिहुर्यज्ञभागान् स्वान् यावत् ते हविषोर्पितान् । तावत्कालं जलात् सद्य उत्तस्थौ ब्रह्मणः पुनः ॥ २१.१९ ॥

Otrzymywali oni swoje własne wyznaczone części ofiary tak długo, jak ofiary były składane. Przez ten czas Brahma natychmiast powstał ponownie z wód.

Verse 19

रुद्रः कोपोद्भवो यस्तु पूर्वं मग्नो महाजले । स सहस्रार्कसंकाशो निष्चक्राम जलात् ततः ॥ २१.२० ॥

Rudra, który powstał z gniewu, wcześniej był zanurzony w wielkich wodach; wtedy, promienny jak tysiąc słońc, wyszedł z wody.

Verse 20

सर्वज्ञाणमयो देवः सर्वदेवमयोऽमलः । प्रत्यक्षदर्शी सर्वस्य जगतस्तपसा बभौ ॥ २१.२१ ॥

Bóstwo, złożone z całej wiedzy, ucieleśniające wszystkich bogów i nieskalane, zajaśniało przez moc tapasu, bezpośrednio oglądając cały świat.

Verse 21

तस्मिंस्तु काले पञ्चानां जातः सर्गो नरोत्तम । दिव्यानां पृथिवीस्थानां चतुर्णामरजातिनाम् ॥ २१.२२ ॥

W owym czasie, o najlepszy z ludzi, powstało pięciorakie stworzenie (sarga): istot boskich, tych, którzy mieszkają na ziemi, oraz czterech grup należących do rodu Ara.

Verse 22

रौद्रसर्गस्य सम्भूतिस्तदा सद्योऽपि जायते । इदानीं रुद्रसर्गं त्वं शृणु पार्थिवसत्तम ॥ २१.२३ ॥

Powstanie stworzenia Raudra (Raudra-sarga) następuje w owym czasie, nawet natychmiast. Teraz, o najlepszy z ziemskich królów, posłuchaj opowieści o stworzeniu Rudry (Rudra-sarga).

Verse 23

दशवर्षसहस्राणि तपश्चीर्त्वा महज्जले । प्रतिबुद्धो यदा रुद्रस्तदा चोर्वीं सकाननाम् । दृष्ट्वा सस्यवतीं रम्यां मनुष्यपशुसंकुलाम् ॥ २१.२४ ॥

Po praktykowaniu tapasu przez dziesięć tysięcy lat w wielkich wodach, gdy Rudra się przebudził, ujrzał ziemię z jej lasami, obfitującą w plony, piękną i pełną ludzi oraz zwierząt.

Verse 24

शुश्राव च तदा शब्दानृत्विजां दक्षसद्मनि । आश्रमे यज्ञिनां चोच्चैर्योगस्थैरिति कीर्तितम् ॥ २१.२५ ॥

Wtedy usłyszał dźwięki odprawiających kapłanów (rtwidźów) w siedzibie Dakszy; a w pustelni ofiarodawców było to głoszono głośno przez tych, którzy trwają w jogicznym spokoju.

Verse 25

ततः श्रुत्वा महातेजाः सर्वज्ञः परमेश्वरः । चुकोप सुभृशं देवो वाक्यं चेदमुवाच ह ॥ २१.२६ ॥

Wtedy, usłyszawszy te słowa, najjaśniejszy, wszechwiedzący, najwyższy Pan, zapłonął gwałtownym gniewem; i bóg wypowiedział te słowa.

Verse 26

अहं पूर्वं तु कविना सृष्टः सर्वात्मना विभुः । प्रजाः सृजस्वेति तदा वाक्यमेतत् तथोक्तवान् ॥ २१.२७ ॥

Dawniej ja, wszechprzenikający pan, zostałem stworzony przez Mędrca (Poetę-Stwórcę) z całym jego jestestwem; i w owym czasie wypowiedział on to polecenie: Stwórz istoty żywe.

Verse 27

इदानीं केन तत्कर्म कृतं सृष्ट्यादिवर्णनम् । एवमुक्त्वा भृशं कोपान्ननाद परमेश्वरः ॥ २१.२८ ॥

Przez kogo zostało teraz dokonane to dzieło, ten opis stworzenia i początku kosmosu? Tak mówiąc, najwyższy Pan z intensywnego gniewu zaryczał.

Verse 28

तस्य नानदतो ज्वालाः श्रोत्रेभ्यो निर्ययुस्तदा । तत्र भूतानि वेतालाः उच्छ्रुष्माः प्रेतपूतनाः ॥ २१.२९ ॥

Gdy on ryczał, płomienie wybuchły wtedy z jego uszu. Tam pojawiły się istoty takie jak bhuty i wetale, wraz z uczruszmami, pretami i putanami.

Verse 29

कूष्माण्डा यातुधानाश्च सर्वे प्रज्वलिताननाः । उत्तस्थुः कोटिशस्तत्र नानाप्रहरणावृताः ॥ २१.३० ॥

Tam kuszmandowie i jatudhanowie, wszyscy o płonących twarzach, powstali w dziesiątkach milionów, uzbrojeni w rozmaite oręża.

Verse 30

ते दृिष्ट्वा भूतसङ्घाता विविधायुधपाणयः । ससर्ज वेदविद्याङ्गं रथं परमशोभनम् ॥ २१.३१ ॥

Ujrzawszy zgromadzone zastępy istot, niosących oręż rozmaity, stworzył on rydwan najwspanialszy, wyposażony w wiedzę wedyjską i jej nauki pomocnicze.

Verse 31

तस्मिन्नृगादयस्त्वश्वास्त्रितत्त्वं च त्रिवेणुकम् । त्रिपूजकं त्रिषवणं धर्माक्षं मारुतध्वनिम् ॥ २१.३२ ॥

Znajdują się tam święte nazwy, takie jak Ṛga i inne; także Aśvāstri; tri-tattwa, czyli trzy zasady; tri-veṇuka, czyli trzy strumienie; tri-pūjaka, czyli trójna cześć; tri-savana, czyli trzykrotnie dziennie; Dharmākṣa; oraz Mārutadhvani, czyli dźwięk wiatru.

Verse 32

अहोरात्रे पताके द्वे धर्माधर्मे तु दण्डके । शकटं सर्वविद्याश्च स्वयं ब्रह्मादिसारथिः ॥ २१.३३ ॥

Dzień i noc są dwoma sztandarami; prawość i nieprawość są dwoma drzewcami; sam rydwan składa się ze wszystkich gałęzi wiedzy, podczas gdy woźnica to Brahmā i inne pierwotne istoty same.

Verse 33

गायत्री च धनुस्तस्य ओङ्कारो गुण एव च । स्वराः सप्त शरास्तस्य देवदेवस्य सुव्रत ॥ २१.३४ ॥

Gāyatrī jest jego łukiem; Oṅkāra, czyli Oṃ, jest zaiste jego cięciwą. Siedem nut muzycznych, svara, to jego strzały, tak opisywany jest Devadeva, o Suvratā.

Verse 34

एवं कृत्वा स सामग्रीं देवदेवः प्रतापवान् । जगाम दक्षयज्ञाय कोपाद् रुद्रः प्रतापवान् ॥ २१.३५ ॥

Tak przygotowawszy wszystkie potrzebne materiały, potężny Pan Panów, Rudra, płonący mocą, wyruszył z gniewu na ofiarę Dakṣy, yajña.

Verse 35

गच्छतस्तस्य देवस्य अम्बराङ्गिरसं नयत् । ऋत्विजां मन्त्रनिचयो नष्टो रुद्रागमे तदा ॥ २१.३६ ॥

Gdy bóstwo to podążało, zabrało ze sobą Ambarāṅgirasę; wówczas, w Rudrāgamie, zgubione zostały zebrane mantry kapłanów odprawiających, ṛtvij.

Verse 36

विपरीतमिदं दृष्ट्वा तदा सर्वे च ऋत्विजः । ऊचुः संनह्यतां देवा महद् वो भयमागतम् ॥ २१.३७ ॥

Ujrzawszy to odwrócenie tego, co oczekiwane, wszyscy kapłani odprawiający, ṛtvij, rzekli: Uzbrójcie się, o bogowie; wielkie niebezpieczeństwo was nawiedziło.

Verse 37

कश्चिदायाति बलवानसुरो ब्रह्मनिर्मितः । यज्ञभागार्थमेतस्मिन् क्रतौ परमदुर्लभम् ॥ २१.३८ ॥

Zbliża się pewien potężny asura, rzekomo stworzony przez Brahmę, szukający udziału w ofierze, yajñabhāga, w tym rycie, coś niezwykle trudnego do uzyskania.

Verse 38

एवमुक्तास्ततो देवाः ऊचुर्मातामहं तदा । दक्ष तात किमत्रास्मत्कार्यं ब्रूहि विवक्षितम् ॥ २१.३९ ॥

Tak zwróceni, bogowie rzekli wtedy do Dziadka, Mātāmaha: O Dakṣo, drogi ojcze, jakie zadanie ma tu być wykonane w naszym imieniu? Powiedz nam, co jest zamierzone.

Verse 39

दक्ष उवाच । गृह्यन्तां द्रुतमस्त्राणि संग्रामोऽत्र विधीयताम् । एवमुक्ते तदा देवैर्विविधायुधधारिभिः । रुद्रस्यानुचरैः सार्धं महद्युद्धं प्रवर्तितम् ॥ २१.४० ॥

Dakṣa rzekł: Chwyćcie szybko oręż; niech tu rozpocznie się walka. Gdy to zostało powiedziane, wielka bitwa wybuchła między bogami niosącymi rozmaity oręż a sługami Rudry razem.

Verse 40

तत्र वेतालभूतानि कूष्माण्डा ग्रहपूतनाः । युयुधुर्लोकपालैश्च नानाशस्त्रधराणि च ॥ २१.४१ ॥

Tam walczyły duchy podobne do Vetāli, Kūṣmāṇḍy oraz Graha-Pūtanāy; one również stoczyły bitwę z Lokapālami, dzierżąc rozmaite rodzaje broni.

Verse 41

देवा रौद्राणि भूतानि निरसन्तो यमालयम् । चिक्षिपुः सायकान् घोरान् असिंश्च सपरश्वधान् ॥ २१.४२ ॥

Bogowie, odpierając groźne istoty, posuwali się ku siedzibie Yamy; ciskali przerażające strzały i dzierżyli miecze oraz topory.

Verse 42

भूतान्यपि मृधे घोराण्युल्मुकैरस्थिभिः शरैः । जग्मुर्देवान्मृधे रोषाद्रुद्रस्य पुरतो बलात् ॥ २१.४३ ॥

W tej straszliwej bitwie nawet groźne istoty ruszyły przeciwko bogom, ciskając pochodnie, kości i strzały; pędzone gniewem, parły naprzód z siłą przed Rudrą.

Verse 43

ततस्तस्मिन् महारौद्रे संग्रामे भीमरूपिणि । रुद्रो भगस्य नेत्रे तु बिभेदैकॆषुणा मृधे ॥ २१.४४ ॥

Wtedy, w tej nadzwyczaj zaciekłej bitwie o przerażającej postaci, Rudra, w walce, przebił oczy Bhagi jedną strzałą.

Verse 44

रुद्रस्य शरपातेन नष्टनेत्रं भगं तदा । दृष्ट्वास्य क्रोधात् तेजस्वी पूषा रुद्रमयोद्धयत् ॥ २१.४५ ॥

Wtedy, pod gradem strzał Rudry, oko Bhagi zostało zniszczone. Ujrzawszy to, promienny Pūṣan, z gniewu, stanął do walki z Rudrą.

Verse 45

सृजन्तमिषुजालानि पूषणं तु महामृधे । दृष्ट्वा रुद्रोऽस्य दन्तांस्तु चकर्ष परवीरहा ॥ २१.४६ ॥

Ujrzawszy Pūṣana w wielkiej bitwie, wypuszczającego salwy strzał, Rudra, pogromca wrogich bohaterów, wyrwał mu wtedy zęby.

Verse 46

तस्य दन्तांस्तदा दृष्ट्वा पूष्णो रुद्रेण पातितान् । दुद्रुवुः वसवो दिक्षु रुद्रास्त्वेकादश द्रुतम् ॥ २१.४७ ॥

Wtedy, ujrzawszy te zęby Pūṣana powalone przez Rudrę, Vasus uciekły we wszystkich kierunkach, a jedenaściu Rudrów również szybko zbiegło.

Verse 47

तान् भग्नान् सहसा दिक्षु दृष्ट्वा विष्णुः प्रतापवान् । आदित्यावरजो वाक्यमुवाच स्वबलं तदा ॥ २१.४८ ॥

Ujrzawszy ich nagle rozproszonych we wszystkich kierunkach, potężny Viṣṇu, zrodzony po Aditi, wtedy zwrócił się do swoich wojsk ze słowem.

Verse 48

क्व यात पौरुषं त्यक्त्वा दर्पं माहात्म्यमेव च । व्यवसायं कुलं भूतिṃ कथं न स्मर्यते द्रुतम् ॥ २१.४९ ॥

Porzuciwszy męskie staranie, dumę i nawet własną wielkość, dokąd odeszliście? Jak to się dzieje, że wasze przedsięwzięcie, ród i pomyślność nie są szybko wspomniane?

Verse 49

परमेष्ठिगुणैर्युक्तो लघुवद्भीतितः पुरा । नमस्कं कुरुते मोघं पृथिव्यां पद्मजः स्वयम् ॥ २१.५० ॥

Kiedyś, choć obdarzony cechami Parameṣṭhina, najwyższego pana, Padmaja sam, z lęku jakby mało znaczący, składa na ziemi cześć na próżno.

Verse 50

एवमुक्त्वा गरुत्मन्तमारुरोह हरिस्तदा । शङ्खचक्रगदापाणिः पीतवासाः जनार्दनः ॥ २१.५१ ॥

Po wypowiedzeniu tych słów Hari wówczas wspiął się na Garutmana; Dżanardana, odziany w żółte szaty, dzierżył w swych dłoniach konchę, dysk i maczugę.

Verse 51

ततो हरिहरं युद्धमभवल्लोमहर्षणम् । रुद्रः पाशुपतास्त्रेण विव्याध हरिमोजसा । हरिर्नारायणास्त्रेण रुद्रं विव्याध कोपवान् ॥ २१.५२ ॥

Wtedy powstała przerażająca, włosy jeżąca na głowie walka między Harim a Harą. Rudra, używając broni Paśupata, przebił Hariego z siłą; a Hari, gniewny, używając broni Narajana, przebił Rudrę.

Verse 52

नारायणं पाशुपतमुभेऽस्त्रे व्योम्नि रोषिते । युयुधाते भृशं दिव्यं परस्परजिघांसया । दिव्यं वर्षसहस्रं तु तयोर्युद्धमभूत् तदा ॥ २१.५३ ॥

Wtedy na niebie dwie boskie bronie, Narajana i Paśupata, rozwścieczone, walczyły zawzięcie, każda z zamiarem zniszczenia drugiej; i wówczas ich walka trwała tysiąc boskich lat.

Verse 53

तत्रैकं मुकुटोद्बद्धं मूर्द्धन्यं जटजालकम् । एकं प्रध्मापयच्छङ्खमन्यड्डुमरुकं शुभम् ॥ २१.५४ ॥

Tam jedna forma miała splot splecionych włosów związanych na szczycie głowy, z diademem na czole; jedna dmuchała w konchę; inna dzierżyła pomyślny bęben damaru.

Verse 54

एकं खङ्गकरं तत्र तथान्यं दण्डधारिणम् । एकं कौस्तुभदीप्ताङ्गमन्यं भूतिविभूषितम् ॥ २१.५५ ॥

Tam jedna dzierżyła miecz; podobnie inna nosiła laskę. Jedna miała ciało lśniące od klejnotu Kaustubha; inna była przyozdobiona świętym popiołem.

Verse 55

एकं गदां भ्रामयति द्वितीयं दण्डमेव च । एकं शोभति कण्ठस्थैर्मणिभिस्त्वस्थिभिः परम् । एकं पीताम्बरं तत्र द्वितीयं सर्पमेखलम् ॥ २१.५६ ॥

Jedna forma wiruje maczugą; druga dzierży jedynie laskę. Jedna lśni klejnotami umieszczonymi na szyi i, nade wszystko, kośćmi; jedna ma żółtą szatę, podczas gdy druga ma pas z węży.

Verse 56

एवं तौ स्पर्धिनावस्त्रौ रौद्रनारायणात्मकौ । अन्योऽन्यातिशयोपेतौ तदालोक्य पितामहः ॥ २१.५७ ॥

Tak te dwie rywalizujące boskie bronie, ucieleśniające moce Rudry i Narajany, były obdarzone przewagą jedna nad drugą; widząc to, Pitamaha, Brahma, obserwował sytuację.

Verse 57

उवाच शम्यतामस्त्रौ स्वस्वभावेन सुव्रतौ । एवं ते ब्रह्मणा चोक्तौ शान्तभावं प्रजग्मतुः ॥ २१.५८ ॥

Rzekł: "Niech dwie boskie bronie zostaną uśmierzone, każda zgodnie ze swą własną naturą, o wy doskonali w ślubowaniach." Tak zwrócone przez Brahmę, te dwie osiągnęły stan spokoju.

Verse 58

तथा विष्णुहरौ ब्रह्मा वाक्यमेतदुवाच ह । उभौ हरिहरौ देवौ लोके ख्यातिं गमिष्यथः ॥ २१.५९ ॥

Wtedy Brahma zwrócił się do Wisznu i Hary tymi słowami: "Wy obaj, Hari i Hara, dwaj bogowie, osiągniecie sławę na świecie."

Verse 59

अयं च यज्ञो विध्वस्तः सम्पूर्णत्वं गमिष्यति । दक्षस्य ख्यातिमाँल्लोकः सन्तत्या अयं भविष्यति ॥ २१.६० ॥

A ta ofiara, choć przerwana, osiągnie pełnię. Ten świat stanie się sławny dzięki Dakszy, poprzez jego linię, ciągłość jego potomków."

Verse 60

एवमुक्त्वा हरिहरौ तदा लोकपितामहः । ब्रह्मा लोकानुवाचेदं रुद्रभागोऽस्य दीयताम् ॥ २१.६१ ॥

Tak przemówiwszy do Hariego i Hary, Brahmā, pradziad światów, zwrócił się do zgromadzonych światów: "W tej sprawie niech zostanie przyznana część należąca do Rudry."

Verse 61

रुद्रभागो ज्येष्ठभाग इतीयं वैदिकी श्रुतिः । स्तुतिं च देवाः कुरुत रुद्रस्य परमेष्ठि नः ॥ २१.६२ ॥

"Część Rudry jest najprzedniejszą częścią", taka jest ta wedyjska objawa. Dlatego, o bogowie, składajcie uwielbienie Rudrze, naszemu Parameṣṭhinowi, najwyższemu panu.

Verse 62

भगनेत्रहरं देवं पूष्णो दन्तविनाशनम् । स्तुतिं कुरुतमा शीघ्रं गीतैरेतैस्तु नामभिः । येनायं वः प्रसन्नात्मा वरदत्वं भजेत ह ॥ २१.६३ ॥

Niezwłocznie składajcie uwielbienie, przez te śpiewane epitety, boskiemu, który usunął oko Bhagi i połamał zęby Pūṣana, aby, zadowolony w sercu ku wam, stał się dawcą łask.

Verse 63

एवमुक्तास्तु ते देवाः स्तोत्रं शम्भोर्महात्मनः । चक्रुः परमया भक्त्या नमस्कृत्य स्वयम्भुवे ॥ २१.६४ ॥

Tak zwróceni, owi bogowie ułożyli hymn ku czci Śambhu, wielkodusznego; i ukłoniwszy się Samorodnemu, czynili to z najwyższą pobożnością.

Verse 64

देवा ऊचुः । नमो विषमनेत्राय नमस्ते त्र्यम्बकाय च । नमः सहस्रनेत्राय नमस्ते शूलपाणये ॥ २१.६५ ॥

Bogowie rzekli: "Cześć Temu o nierównym oku; cześć tobie, Tryambako, Trójocy. Cześć Tysiącokiemu; cześć tobie, nosicielowi trójzębu."

Verse 65

नमः खट्वाङ्गहस्ताय नमो दण्डभृते करे । त्वं देव हुतभुग्ज्वालाकोतिभानुसमप्रभः ॥ २१.६६ ॥

Cześć Temu, który dzierży khaṭvāṅgę; cześć Temu, którego ręka niesie laskę. O Dewo, Twój blask jest jak dziesięć milionów słońc i jak płomienie ofiarnego ognia.

Verse 66

अदर्शनेऽनयद् देव मूढविज्ञानतोऽधुना । कृतमस्माभिरेवेश तदत्र क्षम्यतां प्रभो ॥ २१.६७ ॥

O Boże, przez błędne zrozumienie doprowadziliśmy teraz tę sprawę do niejasności i braku postrzegania. Cokolwiek zostało przez nas uczynione, o Panie, niech to tutaj zostanie wybaczone, o Władco.

Verse 67

नमस्त्रिनेत्रार्त्तिहाराय शम्भो त्रिशूलपाणे विकृतास्यरूप । समस्तदेवेश्वर शुद्धभाव प्रसीद रुद्राच्युत सर्वभाव ॥ २१.६८ ॥

Cześć Tobie, o Śambhu, trójocy, usuwający udrękę; o nosicielu trójzębu, którego oblicze przybiera groźne formy. O Panie wszystkich bogów, o oczyszczonej naturze, bądź łaskawy, o Rudro, o Acyuto, którego istota ogarnia wszystko.

Verse 68

पूष्णोऽस्य दन्तान्तक भीमरूप प्रलम्बभोगीन्द्रलुलन्तकण्ठ । विशालदेहाच्युत नीलकण्ठ प्रसीद विश्वेश्वर विश्वमूर्त्ते ॥ २१.६९ ॥

O Groźny, niszczycielu zęba Pūṣana; o straszliwy w formie; o długocielisty pan węży, którego gardło zdobią zwisające pętle. O rozległocielisty Acyuto, o Nīlakaṇṭho, bądź łaskawy, o Panie wszechświata, o ucieleśnieniu kosmosu.

Verse 69

भगाक्षिसंस्फोटनदक्षकर्मा गृहाण भागं मखतः प्रधानम् । प्रसीद देवेश्वर नीलकण्ठ प्रपाहि नः सर्वगुणोपपन्न ॥ २१.७० ॥

O Panie, którego skuteczny czyn był wybiciem oczu Bhagi, przyjmij najprzedniejszą część tej ofiary. Bądź łaskawy, o Panie bogów, o Nīlakaṇṭho; chroń nas, Ty, który jesteś obdarzony wszelkimi cnotami.

Verse 70

सिताङ्गरागाप्रतिपन्नमूर्ते कपालधारिं त्रिपुरघ्न देव । प्रपाहि नः सर्वभयेषु चैव उमापते पुष्करनालजन्म ॥ २१.७१ ॥

O bóstwo, które przyjęło formę namaszczoną bladymi olejkami, O nosicielu czaszki, O zabójco Tripury, chroń nas we wszystkich niebezpieczeństwach. O panie Umā, O zrodzony z łodygi lotosu, zachowaj nas.

Verse 71

पश्याम ते देहगतान् सुरेश सर्गादयो वेदवराननन्त । साङ्गान् सविद्यान् सपदक्रमांश्च सर्वान् निलीनांस्त्वयि देवदेव ॥ २१.७२ ॥

Dostrzegamy w twoim własnym ciele, O Panie bogów, O Nieskończony, wzniosłe Wedy wraz ze stworzeniem i pozostałymi; z ich dziedzinami pomocniczymi, z ich gałęziami wiedzy oraz z ich wersjami słowo po słowie i sekwencyjnymi, wszystkie one wchłonięte w tobie, O Boże bogów.

Verse 72

भव शर्व महादेव पिनाकिन् रुद्र ते हर । नताः स्म सर्वे विश्वेश त्राहि नः परमेश्वर ॥ २१.७३ ॥

O Bhava, Śarva, Mahādeva, Pinākin, Rudra i Hara, ty; O Panie wszechświata, my wszyscy się kłaniamy. Chroń nas, O Najwyższy Panie.

Verse 73

इत्थं स्तुतस्तदा देवैर्देवदेवो महेश्वरः । तुतोष सर्वदेवानां वाक्यं चेदमुवाच ह ॥ २१.७४ ॥

W ten sposób wychwalany wówczas przez bogów, Maheśvara, Bóg bogów, został zadowolony; i przemówił tymi słowami do wszystkich bóstw.

Verse 74

रुद्र उवाच । भगस्य नेत्रं भवतु पूष्णो दन्तास्तथा मखः । दक्षस्याच्छिद्रतां यातु यज्ञश्चाप्यदितेः सुताः । पशुभावं तथा चापि अपनेष्यामि वो सुराः ॥ २१.७५ ॥

Rudra rzekł: "Niech Bhaga odzyska swoje oko; niech zęby Pūṣana zostaną przywrócone podobnie; a także Makha. Niech Dakṣa stanie się wolny od okaleczenia; i niech Yajña również zostanie przywrócony, wraz z synami Aditi. A ja usunę również od was, O bogowie, stan bycia zredukowanym do 'stanu zwierzęcego'."

Verse 75

मद्दर्शनॆन यो जातः पशुभावो दिवौकसाम् । स मयाऽपहृतः सद्यः पतित्वं वो भविष्यति ॥ २१.७६ ॥

Ten zwierzęcy stan mieszkańców nieba, który powstał na mój widok, ten usunąłem natychmiast; dla was nastąpi stan upadku.

Verse 76

अहं च सर्वविद्यानां पति॒राद्यः सनातनः । अहं वै पतिभावेन पशुमध्ये व्यवस्थितः ॥ २१.७७ ॥

Ja zaprawdę jestem prapoczątkowym i wiecznym panem wszystkich gałęzi wiedzy; i to ja, w charakterze władcy, jestem ustanowiony pośród istot żywych.

Verse 77

अतः पशुपतिर्नाम मम लोके भविष्यति । ये मां यजन्ति तेषां स्याद् दीक्षा पाशुपती भवेत् ॥ २१.७८ ॥

Dlatego w moim świecie nazwa 'Paśupati' będzie istnieć. Dla tych, którzy mnie czczą, będzie inicjacja; będzie to inicjacja Pāśupata.

Verse 78

एवमुक्तेऽथ रुद्रेण ब्रह्मा लोकपितामहः । उवाच रुद्रं सस्नेहं स्मितपूर्वमिदं वचः ॥ २१.७९ ॥

Gdy Rudra tak przemówił, Brahmā, pradziad światów, zwrócił się do Rudry z uczuciem, najpierw się uśmiechając, a potem wypowiedział te słowa.

Verse 79

ध्रुवं पाशुपतिर्देव त्वं लोके ख्यातिमेष्यति । अयं च देवस्त्वन्नाम्ना लोके ख्यातिं गमिष्यति । आराध्यश्च समस्तानां देवादीनां गमिष्यसि ॥ २१.८० ॥

Zapewne, O bóstwo, ty, jako 'Pāśupati', zyskasz sławę na świecie. A ten bóg, dzięki twojemu imieniu, również zyska sławę na świecie. I staniesz się tym, który ma być czczony przez wszystkich, przez bogów i pozostałych.

Verse 80

एवमुक्त्वा तदा ब्रह्मा दक्षं प्रोवाच बुद्धिमान् । गौरीं प्रयच्छ रुद्राय पूर्वमेवोपपादिताम् ॥ २१.८१ ॥

Tak przemówiwszy, mądry Brahmā zwrócił się wtedy do Dakṣy: "Daj Gaurī Rudrze, tę która została już wcześniej dla niego przyrzeczona."

Verse 81

एवमुक्त्वा तदा दक्षस्तां कन्यां ब्रह्मसन्निधौ । ददौ रुद्राय महते गौरीं परमशोभनाम् ॥ २१.८२ ॥

Tak rzekłszy, Dakṣa w obecności Brahmy oddał tę dziewczynę, najjaśniejszą Gaurī, wielkiemu Rudrze.

Verse 82

स तां जग्राह विधिवद् रुद्रः परमशोभनाम् । दक्षस्य च प्रियं कुर्वन् बहुमानपुरःसरम् ॥ २१.८३ ॥

Rudra przyjął ją zgodnie z właściwym obrzędem, ona o niezrównanym pięknie, starając się zadowolić Dakṣę, z należną czcią na pierwszym miejscu.

Verse 83

गृहीतायां तु कन्यायां दाक्षायण्यां पितामहः । ददौ रुद्रस्य निलयं कैलासं सुरसन्निधौ ॥ २१.८४ ॥

Gdy dziewczyna Dākṣāyaṇī została przyjęta, Praojciec (Pitāmaha, Brahmā) nadał Rudrze siedzibę, Kailāsę, położoną blisko zgromadzenia bogów.

Verse 84

रुद्रोऽपि प्रययौ भूतैः समं कैलासपर्वतम् । देवाś्चापि यथास्थानं स्वं स्वं जग्मुर्मुदान्विताः । ब्रह्माऽपि दक्षसहितः प्राजापत्यं पुरं ययौ ॥ २१.८५ ॥

Rudra również udał się wraz z bhūtami na górę Kailāsę. Bogowie także, każdy w należnym porządku, powrócili do swoich siedzib, pełni radości. Brahmā również, w towarzystwie Dakṣy, udał się do miasta Prājāpatya.

Verse 85

तत्र दाक्षायणीपुत्राः सर्वे देवाः सवासवाः । वसवोऽष्टौ च रुद्राश्च आदित्या मरुतस्तथा ॥

Tam wszyscy bogowie, wraz z Indrą, byli synami Dākṣāyaṇī: ośmiu Vasuów, Rudrowie, Ādityowie, a także Marutowie.