Adhyaya 22: Gaurī’s Rebirth, Umā’s Austerities, Rudra’s Test, and the Himalayan Wedding

Verse 1

महातपा उवाच । तस्मिन् निवसतस्तस्य रुद्रस्य परमेष्ठिनः । चुकोप गौरी देवस्य पितुर्वैरमनुस्मरन् ॥ २२.१ ॥

Mahātapā rzekł: Gdy ten najwyższy pan Rudra przebywał tam, Gaurī uniosła się gniewem, wspominając wrogość związaną z ojcem boga.

Verse 2

चिन्तयामास दक्षस्य अनेनापकृतं पुरा । यज्ञो विध्वंसितो यस्मात् तस्माच्चान्यां तनूमहम् ॥ २२.२ ॥

Rozmyślał: "Dawniej zostało popełnione przestępstwo przeciwko Dakṣy przez tegoż; z tego powodu ofiara została zniszczona. Dlatego przyjmę inną postać."

Verse 3

आराध्य तपसा तस्य गृहे भूत्वा व्रजाम्यहम् । कथं गच्छामि पितरं दक्षं क्षपितबान्धवम् ॥ २२.३ ॥

Po przebłaganiu go poprzez ascezę i stając się częścią jego domu, jak mogę udać się do mego ojca Dakṣy, którego krewni zostali zgładzeni?

Verse 4

भवपत्नी च दुहिता एवं संचिन्त्य सुन्दरी । जगाम तपसे शैलं हिमवन्तं महागिरिम् ॥ २२.४ ॥

Tak rozmyślając, żona Bhavy, która była również jego córką, piękna niewiasta, udała się na praktykę ascetyczną na górę Himavant, ten wielki szczyt.

Verse 5

तत्र कालेन महता क्षपयन्ती कलेवरम् । स्वशरीराग्निना दग्धा ततः शैलसुता अभवत् ॥ २२.५ ॥

Tam po długim czasie, wyniszczając swoje ciało, została spalona przez ogień własnego ciała; potem stała się Córką Góry.

Verse 6

उमा नामेति महती कृष्णा चेत्यभिधानतः । लब्ध्वा तु शोभनां मूर्तिं हिमवन्तगृहे शुभा ॥ २२.६ ॥

Była znana pod dostojnym imieniem "Umā" oraz pod przydomkiem "Kṛṣṇā". Otrzymawszy piękną postać, pomyślna przebywała w domu Himavanta.

Verse 7

पुनस्तपश्चकारोग्रं देवं स्मृत्वा त्रिलोचनम् । असावेव पतिर्मह्यमित्युक्त्वा तपसि स्थिता ॥ २२.७ ॥

Wtedy ponownie podjęła surową ascezę; wspominając trójokiego bóstwa, rzekła: "On jedynie jest moim mężem" i trwała niewzruszenie w praktyce ascetycznej.

Verse 8

कुर्वन्त्या तत् तपश्चोग्रं हिमवन्ते महागिरौ । कालेन महता देवस्तपसाराधितस्तया ॥ २२.८ ॥

Gdy ona wykonywała tę gorzką ascezę na Himavancie, wielkiej górze, po długim czasie bóstwo zostało przebłagane przez jej praktykę ascetyczną.

Verse 9

अजगामाश्रमं तस्या विप्रो भूत्वा महेश्वरः । वृद्धः शिथिलसर्वाङ्गः स्खलंश्चैव पदे पदे ॥ २२.९ ॥

Mahēśvara udał się do jej pustelni, przyjąwszy postać brāhmaṇy: stary, ze wszystkimi członkami osłabionymi i niedołężnymi, potykając się na każdym kroku.

Verse 10

कृच्छ्रात् तस्याः समीपं तु आगत्य द्विजसत्तमः । बुभुक्षितोऽस्मि मे देहि भद्रे भोज्यं द्विजस्य तु ॥ २२.१० ॥

Z trudem najlepszy z dwukrotnie urodzonych zbliżył się do niej i rzekł: "Łaknę. Szlachetna pani, daj mi pożywienie: strawę odpowiednią dla brāhmaṇy."

Verse 11

एवमुक्ता तदा कन्या उमा शैलसुता शुभा । उवाच ब्राह्मणं भोज्यं दद्मि विप्र फलादिकम् । कुरु स्नानं द्रुतं विप्र भुञ्जस्वान्नं यदृच्छया ॥ २२.११ ॥

Tak zapytana, pomyślna dziewica Umā, córka góry, rzekła do brāhmaṇy: "O vipra, dam ci pożywienie: owoce i tym podobne. Dokonaj szybko obmycia, o vipra, i spożyj posiłek, który przypadkiem ci się trafił."

Verse 12

एवमुक्तस्तदा विप्रस्तस्य पार्श्वे महानदीम् । गङ्गां जगाम स्नानार्थी स्नानं कर्त्तुमवातरात् ॥ २२.१२ ॥

Tak zapytany, brāhmaṇa udał się wtedy do wielkiej rzeki Gaṅgā niedaleko niej; pragnąc się obmyć, zszedł, aby wykonać rytualną kąpiel.

Verse 13

स्नानं तु कुर्वता तेन रुद्रेण द्विजरूपिणा । भूत्वा मायामयं भीमं मकरं भयदर्शनम् । ग्राहितस्तु तदा विप्रस्तेन दुष्टेन मद्गुणा ॥ २२.१३ ॥

Gdy ten Rudra, przyjąwszy postać brāhmaṇy, wykonywał rytualną kąpiel, stał się poprzez iluzję przerażającym makarą, strasznym widokiem; wtedy brāhmaṇa został pochwycony przez tego nikczemnika, Madguṇę.

Verse 14

दृष्ट्वा धृतमथात्मानं मकरॆण बलीयसा । वृद्धमात्मानमन्यं तां दर्शयन् वाक्यमब्रवीत् ॥ २२.१४ ॥

Wtedy, widząc siebie pochwyconego przez potężniejszego makarę i ukazując jej inną swoją postać: starca, wypowiedział te słowa.

Verse 15

अब्रह्मण्यं गतं कन्ये धावस्वानय मां रुषः । यावन्नायाति विकृतिं तावन्मां त्रातुमर्हसि ॥ २२.१५ ॥

O dziewico, dopuścił się on występku wobec stanu brāhmaṇów; biegnij i przyprowadź go do mnie natychmiast. Zanim ulegnie dalszemu zniekształceniu, powinieneś mnie ocalić."

Verse 16

एवमुक्ता तदा कन्या चिन्तयामास पार्वती । पितृभावेन शैलेन्द्रं भर्तृभावेन शङ्करम् । स्पृशामि तपसा पूता कथं विप्रं स्पृशाम्यहम् ॥ २२.१६ ॥

Tak zwrócona do niej, dziewica Pārvatī rozmyślała: "Uważając pana gór za ojca, a Śaṅkarę za męża, ja, oczyszczona przez ascezę, mogę ich dotknąć; lecz jak mogę dotknąć bramina?"

Verse 17

यद्येनं नापकर्षामि मकरॆण जले धृतम् । तदानिं ब्रह्मवध्याऽ मे भवतीति न संशयः ॥ २२.१७ ॥

"Jeśli go nie wyciągnę, trzymanego w wodzie przez makarę, wtedy w tym samym momencie wina brahma-hatyā, zabicia bramina, będzie moja; co do tego nie ma wątpliwości."

Verse 18

अन्यव्यतिक्रमे धर्ममपनेतुं च शक्यते । ब्रह्मवध्याः पुनर्नैवमेवमुक्त्वा गता त्वरम् ॥ २२.१८ ॥

"Dla innych wykroczeń można usunąć winę zgodnie z dharmą; lecz dla brahma-hatyā, zabicia bramina, nie jest tak." Tak mówiąc, odeszła szybko.

Verse 19

सा गत्वा त्वरितं भीरुर् गृहीत्वा पाणिना द्विजम् । चकर्षान्तर्-जलात् तावत् स्वयं भूतपतिर् हरः ॥ २२.१९ ॥

Ona, przerażona, poszła szybko i, chwytając dwukrotnie narodzonego za rękę, wyciągnęła go z wody; tymczasem Hara sam, pan istot, był obecny i działał.

Verse 20

यमाराध्य तपश्चर्त्तुमारब्धं शैलपुत्र्याः । स एव भगवान् रुद्रस्तस्याः पाणौ विलम्बत ॥ २२.२० ॥

Uczyniwszy go zadowolonym przez cześć, córka góry zaczęła praktykę ascezy; i ten sam Pan Rudra stał się obecny przy jej ręce, co oznacza, że osiągnęła go jako swego małżonka.

Verse 21

तं दृष्ट्वा लज्जिता देवी पूर्वत्यागमनुस्मरन् । न किञ्चिदुत्तरं सुभ्रूर्वदति स्म सुलज्जिता ॥ २२.२१ ॥

Zobaczywszy go, Bogini, zawstydzona i przypominając sobie swoje wcześniejsze odejście, nie udzieliła żadnej odpowiedzi; o pięknych brwiach, głęboko zawstydzona, pozostała w milczeniu.

Verse 22

तूष्णीम्भूतां तु तां दृष्ट्वा गौरीं रुद्रो हसन्निव । पाणौ गृहीत्वा मां भद्रे कथं त्यक्तुमिहार्हसि ॥ २२.२२ ॥

Widząc Gaurī pogrążoną w milczeniu, Rudra, niemal jakby się uśmiechając, chwycił moją rękę i rzekł: "O pomyślna pani, jak mogłabyś uważać za właściwe opuścić mnie tutaj?"

Verse 23

मत्पाणिग्रहणं भद्रे वृथा यदि करिष्यसि । तदानीं ब्रह्मणः पुत्र्यामाहारार्थं ब्रवीम्यहम् ॥ २२.२३ ॥

"O łagodna pani, jeśli zamierzasz uczynić moje wzięcie twojej ręki (w małżeństwie) daremnym, wtedy w tym czasie będę mówił o córce Brahmā w związku z uzyskaniem utrzymania."

Verse 24

न भवेत् परिहासोऽयमुक्ता देवी परापरा । लज्जमाना तदा वाक्यं वदति स्मितपूर्वकम् ॥ २२.२४ ॥

Tak zapytana, Bogini, zarówno transcendentna, jak i immanentna, rzekła: "Niech to nie będzie brane jako zwykła żart." Następnie, ze skromnością, wypowiedziała swoje słowa, poprzedzone delikatnym uśmiechem.

Verse 25

देवदेव त्रिलोकेश त्वदर्थोऽयं समुद्यमः । प्राग्जन्माराधितो भर्त्ता भवान् देवो महेश्वरः ॥ २२.२५ ॥

"O boże bogów, Panie trzech światów, to przedsięwzięcie jest podejmowane dla twojej sprawy. W poprzednim życiu byłeś czczony jako podtrzymujący pan; jesteś boskim Maheśvarą."

Verse 26

इदानीं मे भवान् देवः पतिर्नान्यो भविष्यति । किन्तु स्वामी पिता मह्यं शैलेन्द्रो मे व्रजामि तम् । अनुज्ञाप्य विधानॆन ततः पाणिं गृहीष्यसि ॥ २२.२६ ॥

Teraz, o boski, będziesz moim mężą, nikt inny. Jednakże mój ojciec, pan gór Śailendra, jest moim opiekunem; udaję się do niego. Po uzyskaniu jego zgody zgodnie z właściwym obrzędem, wtedy weźmiesz moją rękę w małżeństwie.

Verse 27

एवमुक्त्वा तदा देवी पितरं प्रति भामिनी । कृताञ्जलिपुटा भूत्वा हिमवन्तमुवाच ह ॥ २२.२७ ॥

Tak przemówiwszy, bogini, promienna i skupiona, zwróciła się ku swemu ojcu; z dłońmi złożonymi w geście czci, zwróciła się do Himawana.

Verse 28

अतोऽन्यजन्मभर्त्ता मे रुद्रो दक्षमखान्तकः । इदानीं तपसा सैव ध्यातोऽभूद्गतिभावनः ॥ २२.२८ ॥

Dlatego Rudra, który był moim mężą w innym wcieleniu, niszczyciel ofiary Dakszy, został teraz przez nią kontemplowany poprzez praktykę ascezy, stając się tym, który urzeczywistnia jej przeznaczony los.

Verse 29

स च विश्वपतिर्भूत्वा ब्राह्मणो मे तपोवनम् । आगत्य भोजनार्थाय याचयामास शङ्करः । मया स्नातुं व्रजस्वेति चोदितो जाह्नवीं गतः ॥ २२.२९ ॥

On zaś, choć Pan wszechświata, przyjąwszy postać bramina, przybył do mojego gaju ascezy. Śankara poprosił o pożywienie. Pouczony przeze mnie: idź i obmyj się, udał się do Dżahnavi, do Gangi.

Verse 30

तत्रासौ वृद्धकायेन द्विजरूपेण शङ्करः । मकरेण धृतस्तूर्णं अब्रह्महण्यमुवाच ह ॥ २२.३० ॥

Tam Śankara, przyjąwszy ciało starca i postać bramina, został szybko pochwyciony przez makarę; wtedy zwrócił się do Abrahmahani.

Verse 31

ब्रह्महत्याभयात् तात मया पाणौ धृतस्ततः । धृतमात्रः स्वकं देहं दर्शयामास शङ्करः ॥ २२.३१ ॥

Z obawy przed skutkiem zabójstwa bramina, drogie dziecko, wtedy ująłem go za rękę. W momencie ujęcia Śankara objawił swoje własne prawdziwe ciało.

Verse 32

ततो मामब्रवीद् देवः पाणिग्रहणमागताम् । भवती देवि मा किञ्चिद् विचारय तपोधने ॥ २२.३२ ॥

Wtedy bóg zwrócił się do mnie, która przybyła na obrzęd ujęcia ręki w małżeństwie: o bogini, o skarbie zasługi ascezy, nie rozważaj niczego.

Verse 33

एवमुक्ता त्वहं तेन शङ्करेण महात्मना । तदनुज्ञाप्य देवेशं भवन्तं प्रष्टुमागता । इदानीं यत्क्षमं कार्यं तच्छीघ्रं संविधीयताम् ॥ २२.३३ ॥

Tak zaadresowana przez tego wielkodusznego Śankarę, ja, po uzyskaniu pozwolenia od Pana bogów, przybyłam zapytać cię. Teraz, cokolwiek jest odpowiednim działaniem, niech to zostanie niezwłocznie zaaranżowane.

Verse 34

एवं श्रुत्वा तदा वाक्यं शैलराजो मुदा युतः । उवाच दुहितां धन्यां तस्मिन् काले वराननाम् ॥ २२.३४ ॥

Usłyszawszy tak te słowa, pan góry, przepełniony radością, w tym czasie zwrócił się do swojej błogosławionej córki, o pięknej twarzy.

Verse 35

पुत्रि धन्योऽस्म्यहं लोके यस्य रुद्रः स्वयं हरः । जामाता भविता देवि त्वयापत्यवतामहम् । स्थापितो मूर्ध्नि देवानामपि पुत्रि त्वया ह्यहम् ॥ २२.३५ ॥

Córko, jestem szczęśliwy na tym świecie, gdyż Rudra, sam Hara, stanie się moim zięciem. O bogini, dzięki tobie stanę się tym, który ma potomstwo; córko, przez ciebie zostałem wyniesiony nawet na najwyższą pozycję wśród bogów.

Verse 36

स्थीयतां क्षणमेकं तु यावदागमनं मम । एवमुक्त्वा गतो राजा शैलानां ब्रह्मणोऽन्तिकम् ॥ २२.३६ ॥

„Zostańcie tylko jedną chwilę, aż powrócę.” Tak rzekłszy, król udał się do obecności Brahmy pośród gór.

Verse 37

तत्र दृष्ट्वा महात्मानं सर्वदेवपितामहम् । उवाच प्रणतो भूत्वा ब्रह्माणं शैलराट् ततः ॥ २२.३७ ॥

Tam, ujrzawszy wielkodusznego Brahmę, praojca wszystkich bogów, król gór wtedy przemówił, pochyliwszy się w czci.

Verse 38

देवो मा दुहिता मह्यं तां रुद्राय ददाम्यहम् । त्वया देव अनुज्ञातस्तत्करोमि प्रसाधि माम् ॥ २२.३८ ॥

O boże, ona jest moją córką; oddaję ją Rudrze. Za twoim zezwoleniem, o bóstwo, to czynię, bądź mi łaskawy.

Verse 39

ततो ब्रह्मा प्रीतमना याहि रुद्राय तां शुभाम् । प्रयच्छोवाच देवानां तदा लोकपितामहः ॥ २२.३९ ॥

Wtedy Brahma, radego serca, rzekł: „Idź, udziel tej pomyślnej Rudrze.” Tak przemówił praojcie światów, ojciec bogów, w owym czasie.

Verse 40

एवमुक्तः शैलराजः स्ववेश्मागम्य सत्वरम् । देवानृषीन् सिद्धसङ्घान् चामन्त्रयत सत्वरम् ॥ २२.४० ॥

Tak wezwany, władca góry niezwłocznie powrócił do swojej siedziby i bez zwłoki wezwał bogów, mędrców i zgromadzenia Siddhów.

Verse 41

तुम्बुरुं नारदं चैव हाहाहूहूं तथैव च । स गत्वा किन्नरांश्चैव असुरान् राक्षसानपि ॥ २२.४१ ॥

Udał się z Tumburu i Naradą, a także z Hahahuhu; i udał się również do Kinnarów, jak też do Asurów i Rakszasów.

Verse 42

पर्वताः सरितः शैलाः वृक्षाः ओषधयस्तथा । आगताः मूर्त्तिमन्तो वै पर्वताः सङ्गमोपलाः । हिमवद्दुहितुर्द्रष्टुं विवाहं शङ्करेण ह ॥ २२.४२ ॥

Góry, rzeki, skaliste szczyty, drzewa i zioła lecznicze przybyły, zaprawdę góry przybyły w cielesnych postaciach wraz z kamieniami z miejsc złączenia rzek, aby ujrzeć zaślubiny córy Himawatu z Śankarą.

Verse 43

तत्र वेदिः क्षितिश्चासीद् कलशाः सप्त सागराः । सूर्यॊ दीपस्तथा सोमः सरितो ववहुर् जलम् ॥ २२.४३ ॥

Tam obecny był ołtarz i ziemia; siedem oceanów było jak naczynia. Słońce służyło jako lampa, a podobnie Księżyc, i rzeki niosły wody.

Verse 44

एवं विवाहसामग्रीं कृत्वा शैलवराधिपः । प्रेषयामास रुद्राय समीपं मन्दरं गिरिम् ॥ २२.४४ ॥

Tak przygotowawszy wszystko potrzebne do zaślubin, pan najznakomitszych gór wysłał posłaństwo do Rudry, do pobliskiej góry Mandara.

Verse 45

स तदा मन्दरोक्‍तस्तु शङ्करो द्रुतमाययौ । विधिना सोमया पाणिं जग्राह परमेश्वरः ॥ २२.४५ ॥

Wtedy, wezwany słowami Mandary, Śankara szybko przybył. Zgodnie z przepisanym obrzędem Najwyższy Pan pojął Somę za żonę, biorąc ją za rękę.

Verse 46

तत्रोत्सवे पर्वतनारदौ द्वौ जगुश्च सिद्धा ननृतुर्वनस्पतीः । पुष्पाण्यनेकानि विचिक्षिपुः शुभाः ननर्तुरुच्चैः सुरयोषितो भृशम् ॥ २२.४६ ॥

Podczas tego święta Parvata i Nārada śpiewali; Siddhowie tańczyli; drzewa leśne kołysały się jakby w tańcu; wiele pomyślnych kwiatów zostało rozsypanych; a niebiańskie kobiety tańczyły głośno, z wielką wylewnością.

Verse 47

तस्मिन् विवाहे सलिलप्रवाहे चतुर्मुखो लोकपरः स्वसंस्थः । उवाच कन्यां भव पुत्रि लोके नारी प्रभर्त्ता तव चान्यपुंसाम् ॥ इत्येवमुक्त्वा स उमां सरुद्रां पितामहः स्वं पुरमाजगाम ॥ २२.४७ ॥

Podczas tego wesela, pośród płynących wód, czterolice Brahmā, oddany dobru światów i przebywający na własnej stacji, zwrócił się do dziewczyny: „Bądź taką, córko, na świecie: kobieta jest przewodniczką i oparciem dla ciebie, a także dla innych mężczyzn”. Tak przemówiwszy, Pitāmaha (Brahmā) udał się do swego miasta, pozostawiając Umā razem z Rudrą.

Verse 48

जामातरं पर्वतराट् सुपूज्य विसर्जयामास विभुं स सोमम् । देवान्श्च दैत्यान् विविधानृषींश्च सम्पूज्य सर्वान् विविधैस्तु वस्तुभिः । विभूषणैर्वस्त्रवरान्नदानैः—र्विसर्जयामास तदाद्रिमुख्यान् ॥२२.४८॥

Po należnym uczczeniu swego zięcia, Somy, potężnego, władca gór odprawił go. A po czcigodnym uhonorowaniu wszystkich, różnorodnych Dewów, Daitjów i Riszich, rozmaitymi darami, on również odprawił tych najwybitniejszych wśród gór, z ozdobami, pięknymi szatami, doskonałym jedzeniem i podarunkami.

Verse 49

स वीतशोको विरजो विशुद्धः शुभाननां देववराय दत्त्वा । उमां महात्मा हिमवानद्रिराजः पैतामहे लोक इवाध्वरे भात् ॥ २२.४९ ॥

Wolny od smutku, bez skazy i oczyszczony, wielkoduszny Himavān, król gór, po oddaniu Umā o pomyślnej twarzy najwybitniejszemu z bogów, jaśniał w przodkowskim (paitāmaha) świecie jakby w obrzędzie ofiarnym.

Verse 50

इतीरितेयं तव राजसत्तम प्रसूतिरॆषा न विदुर्यां सुरासुराः । स्वयम्भुदक्षादिराजः त्रिजन्मभिर्गौरीविवाहोऽपि मया सुकीर्तितः ॥ २२.५० ॥

Tak oto, o najlepszy z królów, został opowiedziany twój ród, ród nie w pełni znany nawet bogom i asurom. Pierwotny król Dakṣa, zrodzony ze Svayambhū, oraz opowieść o małżeństwie Gaurī przez trzy narodziny, zostały również jasno przedstawione przeze mnie.

Verse 51

श्रीवराह उवाच । एवं सा गौरिनाम्ना तु कारणान्मूर्तिमागता । सम्बभूव यथा प्रोक्तं प्रजापालाय पृच्छते । ऋषिणा महता पूर्वं तपसा भावितात्मना ॥ २२.५१ ॥

Śrī Varāha rzekł: Tak ona, znana pod imieniem Gaurī, przyczynowo przyjęła cielesną postać i powstała dokładnie tak, jak wcześniej ogłoszono, w odpowiedzi na zapytanie Prajāpāli, wcześniej zadane przez wielkiego risziego, którego jaźń została udoskonalona przez ascezę (tapas).

Verse 52

गौर्याः उत्पत्तिर् एषा वै कथिता परमर्षिणा । विवाहश्च यथा वृत्तस् तत्सर्वं कथितं तव ॥ २२.५२ ॥

Pochodzenie Gaurī zostało istotnie opowiedziane przez najwyższego widza; a sposób, w jaki doszło do małżeństwa, o tym wszystkim, wszystko zostało ci przekazane.

Verse 53

एतत्सर्वं तु गौर्या वै सम्पन्नं तु तृतीयया । तस्यां तिथौ तृतीयायां लवणं वर्जयेन्नरः । यश्चोपोष्यति नारी वा सा सौभाग्यं तु विन्दति ॥ २२.५३ ॥

Wszystko to, istotnie, zostaje spełnione dla Gaurī w trzecim dniu księżycowym (tṛtīyā). W ten dzień tithi tṛtīyā należy unikać soli; a która kobieta zachowa post (upavāsa), ta osiąga saubhāgya, pomyślność i błogosławione szczęście małżeńskie.

Verse 54

दुर्भगा या तु नारी स्यात् पुरुषश्चातिदुर्भगः । एतच्छ्रुत्वा तृतीयायां लवणं तु विवर्जयेत् ॥ २२.५४ ॥

Jeśli kobieta staje się nieszczęśliwa, a mężczyzna staje się nadmiernie nieszczęśliwy, usłyszawszy to, należy powstrzymać się od soli w tṛtīyā, trzecim dniu księżycowym.

Verse 55

सर्वकामानवाप्नोति सौभाग्यं द्रव्यसम्पदम् । आरोग्यं च सदा लोके कान्तिं पुष्टिं च विन्दति ॥ २२.५५ ॥

Człowiek osiąga wszystkie pragnione cele, saubhāgyę i bogactwo dóbr; i na świecie nieustannie uzyskuje zdrowie, blask (kānti) oraz pożywienie i pomyślność (puṣṭi).