Adhyaya 21: The Disruption of Dakṣa’s Sacrifice, the Hari–Hara Conflict, and the Establishment of Rudra’s Sacrificial Share

Verse 1

महातपा उवाच । पूर्वं प्रजापतिर्देवः सिसृक्षुर्विविधाः प्रजाः । चिन्तयामास धर्मात्मा यदा ता नाध्यगच्छत ॥ २१.२ ॥

ಮಹಾತಪನು ಹೇಳಿದನು—ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವ ಪ್ರಜಾಪತಿ ವಿವಿಧ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬೇಕೆಂದು ಇಚ್ಛಿಸಿ, ಅವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾರದೆ ಹೋದಾಗ, ಆ ಧರ್ಮಾತ್ಮನು ಗಾಢವಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಿದನು।

Verse 2

तदाऽस्य कोपात्संजज्ञे स च रुद्रः प्रतापवान् । रोदनात्तस्य रुद्रत्वं संजातं परमेष्ठिनः ॥ २१.३ ॥

ಆಗ ಅವನ ಕೋಪದಿಂದ ಪ್ರತಾಪವಂತನಾದ ರುದ್ರನು ಉದ್ಭವಿಸಿದನು. ಅವನ ರೋದನ (ರುದನ) ಕಾರಣದಿಂದ ಪರಮೇಷ್ಠಿಯು ಅವನಿಗೆ ‘ರುದ್ರ’ ಎಂಬ ನಾಮ/ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದನು।

Verse 3

तस्य ब्रह्मा शुभां कन्यां भार्यार्थं मूर्त्तिसम्भवाम् । गौरी नाम्ना स्वयं देवी भारती तां ददौ पिता ॥ २१.४ ॥

ಅವನಿಗೆ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮೂರ್ತಿಸಂಭವವಾದ ಶುಭ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡಿದನು. ‘ಗೌರಿ’ ಎಂಬ ಆ ದೇವಿಯನ್ನು ಅವಳ ತಂದೆ ಭಾರತೀ ಸ್ವತಃ ಸಮರ್ಪಿಸಿದನು।

Verse 4

रुद्रायामितदेहाय स्वयं ब्रह्मा प्रजापतिः । स तां लब्ध्वा वरारोहां मुदा परमया युतः ॥ २१.५ ॥

ಅಮಿತದೇಹನಾದ ರುದ್ರನಿಗೆ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸ್ವತಃ ಅವಳನ್ನು ನೀಡಿದನು. ಆ ವರಾರೋಹೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಅವನು ಪರಮ ಆನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿದನು।

Verse 5

सर्गकालेषु तं ब्रह्मा तपसा प्रत्युवाच ह । रुद्र प्रजाः सृजस्वेति पौनःपुन्येन चोदितः । असमर्थोऽहमिति जले निमज्जत महाबलः ॥ २१.६ ॥

ಸೃಷ್ಟಿಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ತಪೋಬಲದಿಂದ ಅವನಿಗೆ—“ರುದ್ರ, ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸು” ಎಂದು ಪುನಃಪುನಃ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು. ಪ್ರೇರಿತನಾದ ಆ ಮಹಾಬಲನು “ನಾನು ಅಸಮರ್ಥ” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಜಲದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದನು।

Verse 6

तपोऽर्थित्वं तपोहीनः स्रष्टुं शक्नोति न प्रजाः । एवं चिन्त्य जले मग्नस्ततो रुद्रः प्रतापवान् ॥ २१.७ ॥

ತಪಸ್ಸಿಲ್ಲದವನು ತಪಫಲವನ್ನು ಬಯಸಿದರೂ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾರನು. ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸಿ ಪ್ರತಾಪವಂತ ರುದ್ರನು ಜಲದಲ್ಲಿ ನಿಮಗ್ನನಾದನು.

Verse 7

तस्मिन् निमग्ने देवेशे तां ब्रह्मा कन्यकां पुनः । अन्तःशरीरगां कृत्वा गौरीं परमशोभनाम् ॥ २१.८ ॥

ದೇವೇಶನು ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಮಗ್ನನಾದಾಗ, ಬ್ರಹ್ಮನು ಮತ್ತೆ ಆ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ತನ್ನ ದೇಹದ ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಗೊಳಿಸಿ ಪರಮಶೋಭನ ಗೌರಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿದನು.

Verse 8

पुनः सिसृक्षुर्भगवानसृजत् सप्त मानसान् । दक्षं च तेषामारभ्य प्रजाः सम्यग्व्यवर्धिताः ॥ २१.९ ॥

ಮತ್ತೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದ ಭಗವಂತನು ಏಳು ಮಾನಸಪುತ್ರರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಅವರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷನಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಪ್ರಜೆಗಳು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಯಾದವು.

Verse 9

तत्र दाक्षायणीपुत्राः सर्वे देवाः सवासवाः । वसवोऽष्टौ च रुद्राश्च आदित्या मरुतस्तथा ॥ २१.१० ॥

ಅಲ್ಲಿ ದಾಕ್ಷಾಯಣಿಯ ಪುತ್ರರೆಂದು ಇಂದ್ರನೊಡನೆ ಎಲ್ಲ ದೇವರೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ—ಎಂಟು ವಸುಗಳು, ರುದ್ರರು, ಆದಿತ್ಯರು ಹಾಗೂ ಮರುತರೂ ಸಹ.

Verse 10

सा अपि दक्षाय सुष्रोणी गौरी दत्ताथ ब्रह्मणा । दुहितृत्वे पुरा या हि रुद्रेणोढा महात्मना ॥ २१.११ ॥

ಆ ಸುವಿಸ್ತಾರ ನಿತಂಬೆಯಾದ ಗೌರಿಯನ್ನೂ ಬ್ರಹ್ಮನು ದಕ್ಷನಿಗೆ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ನೀಡಿದನು; ಅವಳೇ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಪುತ್ರಿರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ರುದ್ರನಿಂದ ವಿವಾಹಿತಳಾಗಿದ್ದಳು.

Verse 11

सा च दाक्षायणी देवी पुनर्भूता नृपोत्तम । ततो दक्षः प्रहृष्टात्मा दौहित्रान् स्वान् स वृद्धिकृत् । दृष्ट्वा यज्ञम् अथारेभे प्रीणनाय प्रजापतिः ॥ २१.१२ ॥

ಹೇ ನೃಪೋತ್ತಮ! ದಾಕ್ಷಾಯಣಿ ದೇವಿ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಪಡೆದಳು. ನಂತರ ದಕ್ಷನು ಹರ್ಷಿತಚಿತ್ತನಾಗಿ ತನ್ನ ದೌಹಿತ್ರರನ್ನು ನೋಡಿ ಅವರ ವೃದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣನಾಗಿ, ಪ್ರಜಾಪತಿ ತೃಪ್ತಿಗಾಗಿ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 12

तत्र ब्रह्मसुताः सर्वे मरीच्यादय एव च । चक्रुरार्त्त्विज्यकं कर्म स्वे स्वे मार्गे व्यवस्थिताः ॥ २१.१३ ॥

ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಎಲ್ಲಾ ಪುತ್ರರು—ಮರೀಚಿ ಮೊದಲಾದವರು—ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗಿ ಋತ್ವಿಜ್ಯಕ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು.

Verse 13

ब्रह्मा स्वयं मरीच्यस्तु बभूव अन्ये तथापरे । अत्रिस्तु यज्ञकर्मस्थ आग्नीध्रस्त्वङ्गिरा भवत् ॥ २१.१४ ॥

ಬ್ರಹ್ಮನು ಸ್ವತಃ ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದನು; ಮರೀಚಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಮಹರ್ಷಿಗಳೂ ಇದ್ದರು. ಅತ್ರಿ ಯಜ್ಞಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದನು; ಆಗ್ನೀಧ್ರನಾಗಿ ಅಂಗಿರಸನು ನಿಯುಕ್ತನಾದನು.

Verse 14

होता पुलस्त्यस्त्वभवदुद्गाता पुलहोऽभवत् । क्रतौ क्रतुस् तु प्रस्तोता तदा यज्ञे महातपाः ॥ २१.१५ ॥

ಆ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೋತೃ ಆಗಿ, ಪುಲಹನು ಉದ್ಗಾತೃ ಆಗಿ ಇದ್ದನು. ಆ ಕ್ರತುವಿನಲ್ಲಿ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ಕ್ರತುನೇ ಪ್ರಸ್ತೋತೃ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದನು.

Verse 15

प्रतिहर्ता प्रचेतास्तु तस्मिन् क्रतुवरे बभौ । सुब्रह्मण्यो वसिष्ठस्तु सनकाद्याः सभासदः । तत्र याज्यः स्वयं ब्रह्मा स च इज्यस्तु पूज्यते ॥ २१.१६ ॥

ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕ್ರತುವಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಹರ್ತನಾಗಿ ಪ್ರಚೇತಸನು ಇದ್ದನು. ವಸಿಷ್ಠನು ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಪುರೋಹಿತನಾಗಿದ್ದನು; ಸನಕ ಮೊದಲಾದವರು ಸಭಾಸದರಾಗಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಯಾಜ್ಯ (ಆಹುತಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕಾದ ದೇವತೆ) ಆಗಿ, ಇಜ್ಯ (ಪೂಜ್ಯ) ರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.

Verse 16

पूज्या दक्षस्य दौहित्रा रुद्रादित्या ङ्गिरादयः । प्रत्यक्शपितरस्ते हि तैः प्रीतैः प्रीयते जगत् ॥ २१.१७ ॥

ದಕ್ಷನ ದೌಹಿತ್ರರಾದ ರುದ್ರರು, ಆದಿತ್ಯರು, ಅಂಗಿರಸಾದಿಗಳು ಪೂಜ್ಯರು. ಅವರು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಪಿತೃಗಳು; ಅವರು ಪ್ರಸನ್ನರಾದರೆ ಜಗತ್ತು ಪ್ರಸನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 17

तत्र भागार्थिनो देवा आदित्या वसवस्तथा । विश्वेदेवाः सपितरो गन्धर्वाद्या मरुद्गणाः ॥ २१.१८ ॥

ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಭಾಗವನ್ನು ಬಯಸಿದ ದೇವರುಗಳು—ಆದಿತ್ಯರು, ವಸುಗಳು, ಪಿತೃಗಳೊಡನೆ ವಿಶ್ವೇದೇವರು, ಗಂಧರ್ವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಮರುದ್ಗಣಗಳು—ಸಮಾವೇಶಗೊಂಡರು.

Verse 18

जग्रिहुर्यज्ञभागान् स्वान् यावत् ते हविषोर्पितान् । तावत्कालं जलात् सद्य उत्तस्थौ ब्रह्मणः पुनः ॥ २१.१९ ॥

ಹವಿಷ್ಯ ಅರ್ಪಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಷ್ಟು ಕಾಲ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಯಜ್ಞಭಾಗಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಅಷ್ಟೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ನೀರಿನಿಂದ ತಕ್ಷಣವೇ ಮತ್ತೆ ಎದ್ದು ಬಂದನು.

Verse 19

रुद्रः कोपोद्भवो यस्तु पूर्वं मग्नो महाजले । स सहस्रार्कसंकाशो निष्चक्राम जलात् ततः ॥ २१.२० ॥

ಕೋಪದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ರುದ್ರನು ಹಿಂದೆ ಮಹಾಜಲದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದನು; ನಂತರ ಸಹಸ್ರ ಸೂರ್ಯರಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ ನೀರಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದನು.

Verse 20

सर्वज्ञाणमयो देवः सर्वदेवमयोऽमलः । प्रत्यक्षदर्शी सर्वस्य जगतस्तपसा बभौ ॥ २१.२१ ॥

ಆ ದೇವನು ಸರ್ವಜ್ಞಾನಮಯ, ಸರ್ವದೇವಮಯ, ನಿರ್ಮಲನು. ತಪಶ್ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನು ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ನೋಡುವವನಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು.

Verse 21

तस्मिंस्तु काले पञ्चानां जातः सर्गो नरोत्तम । दिव्यानां पृथिवीस्थानां चतुर्णामरजातिनाम् ॥ २१.२२ ॥

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಹೇ ನರಶ್ರೇಷ್ಠ, ಐದು ವಿಧಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ ಉಂಟಾಯಿತು—ದಿವ್ಯ ಸತ್ತ್ವಗಳದು, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರದು, ಹಾಗೂ ‘ಅರ’ ವಂಶ/ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಗಗಳದು।

Verse 22

रौद्रसर्गस्य सम्भूतिस्तदा सद्योऽपि जायते । इदानीं रुद्रसर्गं त्वं शृणु पार्थिवसत्तम ॥ २१.२३ ॥

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರೌದ್ರ-ಸರ್ಗದ ಉದ್ಭವವು ತಕ್ಷಣವೇ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ। ಈಗ, ಹೇ ಪಾರ್ಥಿವಸತ್ತಮ, ನೀನು ರುದ್ರ-ಸರ್ಗದ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಕೇಳು।

Verse 23

दशवर्षसहस्राणि तपश्चीर्त्वा महज्जले । प्रतिबुद्धो यदा रुद्रस्तदा चोर्वीं सकाननाम् । दृष्ट्वा सस्यवतीं रम्यां मनुष्यपशुसंकुलाम् ॥ २१.२४ ॥

ಮಹಾಜಲದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ತಪಸ್ಸು ಆಚರಿಸಿ, ರುದ್ರನು ಎಚ್ಚರಗೊಂಡಾಗ, ಅರಣ್ಯಗಳೊಡನೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕಂಡನು—ಬೆಳೆಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧ, ಮನೋಹರ, ಮತ್ತು ಮಾನವರು ಹಾಗೂ ಪಶುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದದು।

Verse 24

शुश्राव च तदा शब्दानृत्विजां दक्षसद्मनि । आश्रमे यज्ञिनां चोच्चैर्योगस्थैरिति कीर्तितम् ॥ २१.२५ ॥

ಆಗ ಅವನು ದಕ್ಷನ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಋತ್ವಿಜರ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದನು; ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಿಗಳ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಯೋಗಸ್ಥರು ಉಚ್ಚಸ್ವರದಿಂದ ಕೀರ್ತನೆ/ಘೋಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು।

Verse 25

ततः श्रुत्वा महातेजाः सर्वज्ञः परमेश्वरः । चुकोप सुभृशं देवो वाक्यं चेदमुवाच ह ॥ २१.२६ ॥

ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ, ಸರ್ವಜ್ಞ, ಪರಮೇಶ್ವರ ದೇವನು ಅತ್ಯಂತ ಕೋಪಗೊಂಡು ಈ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಿದರು।

Verse 26

अहं पूर्वं तु कविना सृष्टः सर्वात्मना विभुः । प्रजाः सृजस्वेति तदा वाक्यमेतत् तथोक्तवान् ॥ २१.२७ ॥

ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾನು—ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಪ್ರಭು—ಕವಿ-ಋಷಿಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟೆನು; ಆಗ ಅವನು ಇದೇ ವಚನ ಹೇಳಿದನು— ‘ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸು.’

Verse 27

इदानीं केन तत्कर्म कृतं सृष्ट्यादिवर्णनम् । एवमुक्त्वा भृशं कोपान्ननाद परमेश्वरः ॥ २१.२८ ॥

ಈಗ ಆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಯಾರು ನೆರವೇರಿಸಿದರು—ಸೃಷ್ಟ್ಯಾದಿ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು? ಎಂದು ಹೇಳಿ ಪರಮೇಶ್ವರನು ತೀವ್ರ ಕೋಪದಿಂದ ಘರ್ಜಿಸಿದನು।

Verse 28

तस्य नानदतो ज्वालाः श्रोत्रेभ्यो निर्ययुस्तदा । तत्र भूतानि वेतालाः उच्छ्रुष्माः प्रेतपूतनाः ॥ २१.२९ ॥

ಅವನು ಘರ್ಜಿಸಿದಾಗ ಅವನ ಕಿವಿಗಳಿಂದ ಜ್ವಾಲೆಗಳು ಹೊರಬಂದವು; ಅಲ್ಲಿ ಭೂತಗಳು, ವೇತಾಳಗಳು, ಉಚ್ಚ್ರುಷ್ಮಗಳು, ಪ್ರೇತಗಳು ಮತ್ತು ಪೂತನಾಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು।

Verse 29

कूष्माण्डा यातुधानाश्च सर्वे प्रज्वलिताननाः । उत्तस्थुः कोटिशस्तत्र नानाप्रहरणावृताः ॥ २१.३० ॥

ಅಲ್ಲಿ ಕೂಷ್ಮಾಂಡರು ಮತ್ತು ಯಾತುಧಾನರು—ಎಲ್ಲರ ಮುಖಗಳು ಜ್ವಲಿಸುತ್ತ—ಕೋಟ್ಯಂತರವಾಗಿ ಎದ್ದು ನಿಂತರು; ನಾನಾವಿಧ ಆಯುಧಗಳಿಂದ ಸಜ್ಜಿತರಾಗಿದ್ದರು।

Verse 30

ते दृिष्ट्वा भूतसङ्घाता विविधायुधपाणयः । ससर्ज वेदविद्याङ्गं रथं परमशोभनम् ॥ २१.३१ ॥

ವಿವಿಧ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದ ಭೂತಸಮೂಹಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವನು ವೇದವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಅಂಗಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಪರಮಶೋಭನ ರಥವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು।

Verse 31

तस्मिन्नृगादयस्त्वश्वास्त्रितत्त्वं च त्रिवेणुकम् । त्रिपूजकं त्रिषवणं धर्माक्षं मारुतध्वनिम् ॥ २१.३२ ॥

ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಋಗಾದಿಗಳು, ಅಶ್ವಾಸ್ತ್ರಿ, ತ್ರಿತತ್ತ್ವ, ತ್ರಿವೇಣುಕ, ತ್ರಿಪೂಜಕ, ತ್ರಿಸವನ, ಧರ್ಮಾಕ್ಷ ಮತ್ತು ಮಾರುತಧ್ವನಿ ಎಂಬ ಪವಿತ್ರ ನಾಮ-ಲಕ್ಷಣಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ।

Verse 32

अहोरात्रे पताके द्वे धर्माधर्मे तु दण्डके । शकटं सर्वविद्याश्च स्वयं ब्रह्मादिसारथिः ॥ २१.३३ ॥

ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಎರಡು ಧ್ವಜಗಳು; ಧರ್ಮ-ಅಧರ್ಮ ಎರಡು ದಂಡಗಳು; ರಥವು ಸರ್ವ ವಿದ್ಯೆಗಳ ಸಮೂಹದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತ; ಸಾರಥಿ ಸ್ವಯಂ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ಆದಿದೇವರು।

Verse 33

गायत्री च धनुस्तस्य ओङ्कारो गुण एव च । स्वराः सप्त शरास्तस्य देवदेवस्य सुव्रत ॥ २१.३४ ॥

ಹೇ ಸುವ್ರತೇ! ಗಾಯತ್ರಿ ಅವನ ಧನುಸ್ಸು; ಓಂಕಾರವೇ ಅವನ ಧನುರ್ಗುಣ; ಏಳು ಸ್ವರಗಳು ಆ ದೇವದೇವನ ಬಾಣಗಳು।

Verse 34

एवं कृत्वा स सामग्रीं देवदेवः प्रतापवान् । जगाम दक्षयज्ञाय कोपाद् रुद्रः प्रतापवान् ॥ २१.३५ ॥

ಹೀಗೆ ಅಗತ್ಯ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಮಾಡಿ, ಪ್ರತಾಪವಂತ ದೇವದೇವ—ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿದ ರುದ್ರ—ದಕ್ಷಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು।

Verse 35

गच्छतस्तस्य देवस्य अम्बराङ्गिरसं नयत् । ऋत्विजां मन्त्रनिचयो नष्टो रुद्रागमे तदा ॥ २१.३६ ॥

ಆ ದೇವನು ಸಾಗುವಾಗ ಅಂಬರಾಂಗಿರಸನನ್ನು ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಕರೆದುಕೊಂಡನು; ಆಗ ರುದ್ರಾಗಮದಲ್ಲಿ ಋತ್ವಿಜರ ಮಂತ್ರಸಂಚಯ ನಾಶವಾಯಿತು।

Verse 36

विपरीतमिदं दृष्ट्वा तदा सर्वे च ऋत्विजः । ऊचुः संनह्यतां देवा महद् वो भयमागतम् ॥ २१.३७ ॥

ಈ ವಿಪರೀತವನ್ನು ಕಂಡು ಆಗ ಎಲ್ಲ ಋತ್ವಿಜರು ಹೇಳಿದರು— “ಹೇ ದೇವರೇ, ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಸನ್ನದ್ಧರಾಗಿರಿ; ನಿಮಗೆ ಮಹಾಭಯ ಬಂದಿದೆ।”

Verse 37

कश्चिदायाति बलवानसुरो ब्रह्मनिर्मितः । यज्ञभागार्थमेतस्मिन् क्रतौ परमदुर्लभम् ॥ २१.३८ ॥

ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುವ ಒಬ್ಬ ಬಲವಂತ ಅಸುರನು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾನೆ; ಈ ಕ್ರತುವಿನಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಭಾಗವನ್ನು ಪಡೆಯಲು—ಅದು ಪರಮದುರ್ಲಭ—ಅವನು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 38

एवमुक्तास्ततो देवाः ऊचुर्मातामहं तदा । दक्ष तात किमत्रास्मत्कार्यं ब्रूहि विवक्षितम् ॥ २१.३९ ॥

ಇಂತೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಮೇಲೆ ದೇವರುಗಳು ಮಾತಾಮಹನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು— “ಹೇ ದಕ್ಷ ತಾತ, ಇಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಪರವಾಗಿ ಏನು ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಬೇಕು? ನಿಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹೇಳಿರಿ।”

Verse 39

दक्ष उवाच । गृह्यन्तां द्रुतमस्त्राणि संग्रामोऽत्र विधीयताम् । एवमुक्ते तदा देवैर्विविधायुधधारिभिः । रुद्रस्यानुचरैः सार्धं महद्युद्धं प्रवर्तितम् ॥ २१.४० ॥

ದಕ್ಷನು ಹೇಳಿದನು— “ತಕ್ಷಣ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಿರಿ; ಇಲ್ಲಿ ಸಮರವನ್ನು ನಡೆಸಿರಿ।” ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ನಾನಾವಿಧ ಆಯುಧಧಾರಿಗಳಾದ ದೇವರುಗಳು ಮತ್ತು ರುದ್ರನ ಅನುಚರರೊಂದಿಗೆ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು।

Verse 40

तत्र वेतालभूतानि कूष्माण्डा ग्रहपूतनाः । युयुधुर्लोकपालैश्च नानाशस्त्रधराणि च ॥ २१.४१ ॥

ಅಲ್ಲಿ ವೇತಾಲಸಮಾನ ಭೂತಗಳು, ಕೂಷ್ಮಾಂಡಗಳು, ಗ್ರಹ-ಪೂತನಾಗಳು ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದರು; ನಾನಾ ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಲೋಕಪಾಲರೊಂದಿಗೂ ಸಮರ ನಡೆಸಿದರು।

Verse 41

देवा रौद्राणि भूतानि निरसन्तो यमालयम् । चिक्षिपुः सायकान् घोरान् असिंश्च सपरश्वधान् ॥ २१.४२ ॥

ದೇವತೆಗಳು ರೌದ್ರ ಭೂತಗಳನ್ನು ತೊಡೆದು ಯಮಾಲಯದ ಕಡೆಗೆ ಮುಂದುವರಿದರು. ಅವರು ಘೋರ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಎಸೆದು, ಖಡ್ಗಗಳನ್ನೂ ಪರಶುಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದರು.

Verse 42

भूतान्यपि मृधे घोराण्युल्मुकैरस्थिभिः शरैः । जग्मुर्देवान्मृधे रोषाद्रुद्रस्य पुरतो बलात् ॥ २१.४३ ॥

ಆ ಭೀಕರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಘೋರ ಭೂತಗಳೂ ಉಲ್ಮುಕಗಳು, ಎಲುಬುಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಎಸೆದು ದೇವತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮುನ್ನಡೆದವು. ಕ್ರೋಧದಿಂದ ರುದ್ರನ ಮುಂದೆಯೇ ಬಲದಿಂದ ಒತ್ತಿಕೊಂಡು ಬಂದವು.

Verse 43

ततस्तस्मिन् महारौद्रे संग्रामे भीमरूपिणि । रुद्रो भगस्य नेत्रे तु बिभेदैकॆषुणा मृधे ॥ २१.४४ ॥

ನಂತರ ಆ ಮಹಾರೌದ್ರ, ಭೀಕರರೂಪದ ಸಮರದಲ್ಲಿ ರುದ್ರನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಬಾಣದಿಂದ ಭಗನ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಿದನು.

Verse 44

रुद्रस्य शरपातेन नष्टनेत्रं भगं तदा । दृष्ट्वास्य क्रोधात् तेजस्वी पूषा रुद्रमयोद्धयत् ॥ २१.४५ ॥

ಆಗ ರುದ್ರನ ಬಾಣಪಾತದಿಂದ ಭಗನ ಕಣ್ಣು ನಾಶವಾಯಿತು. ಅದನ್ನು ಕಂಡ ತೇಜಸ್ವಿ ಪೂಷನು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ರುದ್ರನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ನಿಂತನು.

Verse 45

सृजन्तमिषुजालानि पूषणं तु महामृधे । दृष्ट्वा रुद्रोऽस्य दन्तांस्तु चकर्ष परवीरहा ॥ २१.४६ ॥

ಮಹಾಸಮರದಲ್ಲಿ ಪೂಷನು ಬಾಣಗಳ ಜಾಲವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಪರವೀರಹಾ ರುದ್ರನು ಅವನ ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಎಳೆದು ಕಿತ್ತುಹಾಕಿದನು.

Verse 46

तस्य दन्तांस्तदा दृष्ट्वा पूष्णो रुद्रेण पातितान् । दुद्रुवुः वसवो दिक्षु रुद्रास्त्वेकादश द्रुतम् ॥ २१.४७ ॥

ಆಗ ರುದ್ರನು ಪೂಷಣನ ದಂತಗಳನ್ನು ಕೆಡವಿದುದನ್ನು ನೋಡಿ ವಸುಗಳು ದಿಕ್ಕುಗಳತ್ತ ಓಡಿಹೋದರು; ಏಕಾದಶ ರುದ್ರರೂ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದರು।

Verse 47

तान् भग्नान् सहसा दिक्षु दृष्ट्वा विष्णुः प्रतापवान् । आदित्यावरजो वाक्यमुवाच स्वबलं तदा ॥ २१.४८ ॥

ಅವರನ್ನು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಅಚಾನಕ ಸೋತು ಚದುರಿಹೋಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಪ್ರತಾಪಶಾಲಿ ವಿಷ್ಣು—ಅದಿತಿಯ ನಂತರ ಜನಿಸಿದವನು—ಆಗ ತನ್ನ ಸೇನೆಗೆ ಆಜ್ಞಾರೂಪ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದರು।

Verse 48

क्व यात पौरुषं त्यक्त्वा दर्पं माहात्म्यमेव च । व्यवसायं कुलं भूतिṃ कथं न स्मर्यते द्रुतम् ॥ २१.४९ ॥

ಪೌರುಷವನ್ನು, ದರ್ಪವನ್ನು, ಸ್ವಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿ ಇವರು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದರು? ಉದ್ಯಮ, ಕುಲ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿ—ಇವುಗಳು ಅವರಿಗೆ ತಕ್ಷಣ ಹೇಗೆ ನೆನಪಾಗುವುದಿಲ್ಲ?

Verse 49

परमेष्ठिगुणैर्युक्तो लघुवद्भीतितः पुरा । नमस्कं कुरुते मोघं पृथिव्यां पद्मजः स्वयम् ॥ २१.५० ॥

ಪರಮೇಷ್ಠಿಯ ಗುಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ಪದ್ಮಜ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸ್ವತಃ ಕೂಡ, ಹಿಂದೆ ಅಲ್ಪನಂತೆ ಭಯಪಟ್ಟು, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 50

एवमुक्त्वा गरुत्मन्तमारुरोह हरिस्तदा । शङ्खचक्रगदापाणिः पीतवासाः जनार्दनः ॥ २१.५१ ॥

ಇಂತೆ ಹೇಳಿ ಹರಿ ಆಗ ಗರುತ್ಮಂತನ ಮೇಲೆ ಏರಿದನು; ಶಂಖ-ಚಕ್ರ-ಗದೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ, ಪೀತವಸ್ತ್ರಧಾರಿ ಜನಾರ್ದನನು।

Verse 51

ततो हरिहरं युद्धमभवल्लोमहर्षणम् । रुद्रः पाशुपतास्त्रेण विव्याध हरिमोजसा । हरिर्नारायणास्त्रेण रुद्रं विव्याध कोपवान् ॥ २१.५२ ॥

ಆಗ ಹರಿ–ಹರರ ನಡುವೆ ರೋಮಾಂಚಕರವಾದ ಯುದ್ಧವು ಸಂಭವಿಸಿತು. ರುದ್ರನು ಪಾಶುಪತಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಬಲವಾಗಿ ಹರಿಯನ್ನು ವಿದ್ಧಿಸಿದನು; ಕೋಪಗೊಂಡ ಹರಿ ನಾರಾಯಣಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ರುದ್ರನನ್ನು ವಿದ್ಧಿಸಿದನು.

Verse 52

नारायणं पाशुपतमुभेऽस्त्रे व्योम्नि रोषिते । युयुधाते भृशं दिव्यं परस्परजिघांसया । दिव्यं वर्षसहस्रं तु तयोर्युद्धमभूत् तदा ॥ २१.५३ ॥

ಆಗ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಾರಾಯಣ ಮತ್ತು ಪಾಶುಪತ ಎಂಬ ಎರಡು ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಗಳು ಕೋಪಗೊಂಡು, ಪರಸ್ಪರ ನಾಶದ ಆಸೆಯಿಂದ, ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರವಾಗಿ ಯುದ್ಧಮಾಡಿದವು. ಆ ವೇಳೆಗೆ ಅವರ ಯುದ್ಧವು ಸಾವಿರ ದಿವ್ಯ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ನಡೆಯಿತು.

Verse 53

तत्रैकं मुकुटोद्बद्धं मूर्द्धन्यं जटजालकम् । एकं प्रध्मापयच्छङ्खमन्यड्डुमरुकं शुभम् ॥ २१.५४ ॥

ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೂಪದ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಕಿರೀಟದಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ಜಟಾಜಾಲವಿತ್ತು. ಒಬ್ಬನು ಶಂಖವನ್ನು ಊದುತ್ತಿದ್ದನು; ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಶುಭವಾದ ಡಮರುವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದನು.

Verse 54

एकं खङ्गकरं तत्र तथान्यं दण्डधारिणम् । एकं कौस्तुभदीप्ताङ्गमन्यं भूतिविभूषितम् ॥ २१.५५ ॥

ಅಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ಖಡ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದನು; ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ದಂಡವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದನು. ಒಬ್ಬನ ದೇಹ ಕೌಸ್ತುಭ ಮಣಿಯ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ವಿಭೂತಿ ಭಸ್ಮದಿಂದ ಅಲಂಕರಿತನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 55

एकं गदां भ्रामयति द्वितीयं दण्डमेव च । एकं शोभति कण्ठस्थैर्मणिभिस्त्वस्थिभिः परम् । एकं पीताम्बरं तत्र द्वितीयं सर्पमेखलम् ॥ २१.५६ ॥

ಒಬ್ಬನು ಗದೆಯನ್ನು ಭ್ರಮಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ; ಎರಡನೆಯವನು ದಂಡವನ್ನೇ ಹಿಡಿದಿದ್ದಾನೆ. ಒಬ್ಬನು ಕಂಠಸ್ಥ ಮಣಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಅಸ್ಥಿ-ಅಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಶೋಭಿಸುತ್ತಾನೆ. ಒಬ್ಬನು ಪೀತಾಂಬರ ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಎರಡನೆಯವನು ಸರ್ಪಮೇಖಲೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ.

Verse 56

एवं तौ स्पर्धिनावस्त्रौ रौद्रनारायणात्मकौ । अन्योऽन्यातिशयोपेतौ तदालोक्य पितामहः ॥ २१.५७ ॥

ಹೀಗೆ ಆ ಎರಡು ಸ್ಪರ್ಧಿ ಅಸ್ತ್ರಗಳು—ರೌದ್ರ ಹಾಗೂ ನಾರಾಯಣಶಕ್ತಿಸ್ವರূপಗಳು—ಪರಸ್ಪರಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕ ವೈಭವದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದವು; ಅದನ್ನು ಕಂಡ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದನು.

Verse 57

उवाच शम्यतामस्त्रौ स्वस्वभावेन सुव्रतौ । एवं ते ब्रह्मणा चोक्तौ शान्तभावं प्रजग्मतुः ॥ २१.५८ ॥

ಅವನು ಹೇಳಿದರು—“ಓ ಸುವ್ರತಿಗಳೇ! ಈ ಎರಡು ಅಸ್ತ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ವಭಾವದಂತೆ ಶಮನವಾಗಲಿ.” ಬ್ರಹ್ಮನ ವಚನದಿಂದ ಅವೆರಡೂ ಶಾಂತಭಾವವನ್ನು ಪಡೆದವು.

Verse 58

तथा विष्णुहरौ ब्रह्मा वाक्यमेतदुवाच ह । उभौ हरिहरौ देवौ लोके ख्यातिं गमिष्यथः ॥ २१.५९ ॥

ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮನು ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಹರನಿಗೆ ಈ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದರು—“ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ಹರಿ-ಹರ ದೇವರುಗಳು; ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವಿರಿ.”

Verse 59

अयं च यज्ञो विध्वस्तः सम्पूर्णत्वं गमिष्यति । दक्षस्य ख्यातिमाँल्लोकः सन्तत्या अयं भविष्यति ॥ २१.६० ॥

“ಈ ಯಜ್ಞವು ಧ್ವಂಸಗೊಂಡಿದ್ದರೂ ಸಂಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು. ಈ ಲೋಕವು ದಕ್ಷನ ಸಂತತಿ—ವಂಶಪರಂಪರೆಯಿಂದ—ಖ್ಯಾತಿಮಾನವಾಗುವುದು.”

Verse 60

एवमुक्त्वा हरिहरौ तदा लोकपितामहः । ब्रह्मा लोकानुवाचेदं रुद्रभागोऽस्य दीयताम् ॥ २१.६१ ॥

ಹರಿ-ಹರರಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಆಗ ಲೋಕಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಈ ಮಾತು ಹೇಳಿದರು—“ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ರುದ್ರನ ಭಾಗವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಲಿ.”

Verse 61

रुद्रभागो ज्येष्ठभाग इतीयं वैदिकी श्रुतिः । स्तुतिं च देवाः कुरुत रुद्रस्य परमेष्ठि नः ॥ २१.६२ ॥

“ರುದ್ರಭಾಗವೇ ಜ್ಯೇಷ್ಠಭಾಗ” ಎಂಬುದು ವೈದಿಕ ಶ್ರುತಿ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ದೇವರೆ, ನಮ್ಮ ಪರಮೇಷ್ಠಿ ರುದ್ರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿರಿ.

Verse 62

भगनेत्रहरं देवं पूष्णो दन्तविनाशनम् । स्तुतिं कुरुतमा शीघ्रं गीतैरेतैस्तु नामभिः । येनायं वः प्रसन्नात्मा वरदत्वं भजेत ह ॥ २१.६३ ॥

ಭಗನ ಕಣ್ಣನ್ನು ಹರಣಮಾಡಿ, ಪೂಷಣನ ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದ ಆ ದೇವನನ್ನು ಈ ನಾಮಗೀತೆಗಳಿಂದ ಶೀಘ್ರ ಸ್ತುತಿಸಿರಿ; ಅವನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ನಿಮಗೆ ವರದಾತನಾಗಲಿ.

Verse 63

एवमुक्तास्तु ते देवाः स्तोत्रं शम्भोर्महात्मनः । चक्रुः परमया भक्त्या नमस्कृत्य स्वयम्भुवे ॥ २१.६४ ॥

ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಆ ದೇವರುಗಳು ಮಹಾತ್ಮ ಶಂಭುವಿಗೆ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು; ಸ್ವಯಂಭುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅದನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು.

Verse 64

देवा ऊचुः । नमो विषमनेत्राय नमस्ते त्र्यम्बकाय च । नमः सहस्रनेत्राय नमस्ते शूलपाणये ॥ २१.६५ ॥

ದೇವರುಗಳು ಹೇಳಿದರು—ವಿಷಮನೇತ್ರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ತ್ರ್ಯಂಬಕನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಸಹಸ್ರನೇತ್ರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ಶೂಲಪಾಣಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 65

नमः खट्वाङ्गहस्ताय नमो दण्डभृते करे । त्वं देव हुतभुग्ज्वालाकोतिभानुसमप्रभः ॥ २१.६६ ॥

ಖಟ್ವಾಂಗವನ್ನು ಹಿಡಿದ ಹಸ್ತಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ದಂಡವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಕರಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೇ ದೇವಾ, ನಿನ್ನ ಪ್ರಭೆ ಹುತಭುಜದ ಜ್ವಾಲೆಯಂತೆ ಹಾಗೂ ಕೋಟಿ ಸೂರ್ಯರ ಸಮಾನವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 66

अदर्शनेऽनयद् देव मूढविज्ञानतोऽधुना । कृतमस्माभिरेवेश तदत्र क्षम्यतां प्रभो ॥ २१.६७ ॥

ಹೇ ದೇವಾ! ಮೂಢಜ್ಞಾನದಿಂದ ನಾವು ಈಗ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಅದರ್ಶನ/ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಯೊಳಗೆ ನಡಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಪ್ರಭೋ, ನಮ್ಮಿಂದ ನಡೆದದ್ದನ್ನೆಲ್ಲ ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮಿಸು, ಈಶ್ವರಾ।

Verse 67

नमस्त्रिनेत्रार्त्तिहाराय शम्भो त्रिशूलपाणे विकृतास्यरूप । समस्तदेवेश्वर शुद्धभाव प्रसीद रुद्राच्युत सर्वभाव ॥ २१.६८ ॥

ಹೇ ಶಂಭೋ! ತ್ರಿನೇತ್ರ, ಆರ್ತಿಹಾರೀ—ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೇ ತ್ರಿಶೂಲಪಾಣೇ, ಭಯಂಕರ ಮುಖರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವವನೇ! ಸಮಸ್ತ ದೇವೇಶ್ವರ, ಶುದ್ಧಭಾವ—ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು; ಹೇ ರುದ್ರ, ಹೇ ಅಚ್ಯುತ, ಸರ್ವಭಾವಸ್ವರೂಪ!

Verse 68

पूष्णोऽस्य दन्तान्तक भीमरूप प्रलम्बभोगीन्द्रलुलन्तकण्ठ । विशालदेहाच्युत नीलकण्ठ प्रसीद विश्वेश्वर विश्वमूर्त्ते ॥ २१.६९ ॥

ಹೇ ಪೂಷನ ದಂತಾಂತಕ, ಭೀಮರೂಪ! ದೀರ್ಘ ಫಣಗಳ ನಾಗರಾಜನ ತೂಗುತಿರುವ ಸುತ್ತುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ ಕಂಠವಿರುವವನೇ! ಹೇ ವಿಶಾಲದೇಹ ಅಚ್ಯುತ, ಹೇ ನೀಲಕಂಠ—ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು; ಹೇ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ, ಹೇ ವಿಶ್ವಮೂರ್ತೇ!

Verse 69

भगाक्षिसंस्फोटनदक्षकर्मा गृहाण भागं मखतः प्रधानम् । प्रसीद देवेश्वर नीलकण्ठ प्रपाहि नः सर्वगुणोपपन्न ॥ २१.७० ॥

ಹೇ ಭಗನ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಚಿದ್ರಗೊಳಿಸಿದ ಸಮರ್ಥಕರ್ಮವಂತನೇ! ಈ ಯಜ್ಞದ ಪ್ರಧಾನ ಭಾಗವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು. ಹೇ ದೇವೇಶ್ವರ ನೀಲಕಂಠ, ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು; ಸರ್ವಗುಣೋಪಪನ್ನ ಪ್ರಭು, ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು.

Verse 70

सिताङ्गरागाप्रतिपन्नमूर्ते कपालधारिं त्रिपुरघ्न देव । प्रपाहि नः सर्वभयेषु चैव उमापते पुष्करनालजन्म ॥ २१.७१ ॥

ಹೇ ಶುಭ್ರ ಅಂಗರಾಗದಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ ಮೂರ್ತೇ, ಕಪಾಲಧಾರೀ, ತ್ರಿಪುರಘ್ನ ದೇವಾ! ಎಲ್ಲ ಭಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು. ಹೇ ಉಮಾಪತೇ, ಪುಷ್ಕರನಾಳಜನ್ಮ, ನಮ್ಮನ್ನು ಪಾಲಿಸು.

Verse 71

पश्याम ते देहगतान् सुरेश सर्गादयो वेदवराननन्त । साङ्गान् सविद्यान् सपदक्रमांश्च सर्वान् निलीनांस्त्वयि देवदेव ॥ २१.७२ ॥

ಹೇ ಸುರೇಶ, ಹೇ ಅನಂತ ದೇವದೇವ! ನಿಮ್ಮ ದೇಹದಲ್ಲೇ ಸೃಷ್ಟ್ಯಾದಿಗಳೊಡನೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವೇದಗಳನ್ನು, ಅವುಗಳ ಅಂಗಗಳು, ವಿದ್ಯೆಗಳು, ಪದಪಾಠ-ಕ್ರಮಪಾಠಗಳೊಡನೆ—ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಲೀನವಾದುದಾಗಿ ನಾವು ನೋಡುತ್ತೇವೆ।

Verse 72

भव शर्व महादेव पिनाकिन् रुद्र ते हर । नताः स्म सर्वे विश्वेश त्राहि नः परमेश्वर ॥ २१.७३ ॥

ಹೇ ಭವ, ಶರ್ವ, ಮಹಾದೇವ, ಪಿನಾಕಿ, ರುದ್ರ, ಹರ! ಹೇ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ, ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇವೆ; ಹೇ ಪರಮೇಶ್ವರ, ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿರಿ।

Verse 73

इत्थं स्तुतस्तदा देवैर्देवदेवो महेश्वरः । तुतोष सर्वदेवानां वाक्यं चेदमुवाच ह ॥ २१.७४ ॥

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೇವದೇವ ಮಹೇಶ್ವರನು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿ, ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು।

Verse 74

रुद्र उवाच । भगस्य नेत्रं भवतु पूष्णो दन्तास्तथा मखः । दक्षस्याच्छिद्रतां यातु यज्ञश्चाप्यदितेः सुताः । पशुभावं तथा चापि अपनेष्यामि वो सुराः ॥ २१.७५ ॥

ರುದ್ರನು ಹೇಳಿದರು—‘ಭಗನ ಕಣ್ಣು ಪುನಃ ಆಗಲಿ; ಪೂಷನ ದಂತಗಳು ಹಾಗೂ ಮಖವೂ ಹಾಗೆಯೇ ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಲಿ. ದಕ್ಷನ ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ ದೂರವಾಗಲಿ; ಯಜ್ಞನೂ ಮತ್ತು ಅದಿತಿಯ ಪುತ್ರರೂ ಪುನರುಜ್ಜೀವಿತರಾಗಲಿ. ಹಾಗೆಯೇ, ಹೇ ದೇವರೆ, ನಿಮ್ಮ ಪಶುಭಾವವನ್ನೂ ನಾನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವೆನು।’

Verse 75

मद्दर्शनॆन यो जातः पशुभावो दिवौकसाम् । स मयाऽपहृतः सद्यः पतित्वं वो भविष्यति ॥ २१.७६ ॥

‘ನನ್ನ ದರ್ಶನದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಪಶುಭಾವವನ್ನು ನಾನು ತಕ್ಷಣವೇ ತೆಗೆದುಹಾಕಿದ್ದೇನೆ; ಮತ್ತು ನಿಮಗೆ ಪತಿತಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಗುವುದು।’

Verse 76

अहं च सर्वविद्यानां पति॒राद्यः सनातनः । अहं वै पतिभावेन पशुमध्ये व्यवस्थितः ॥ २१.७७ ॥

ನಾನೇ ಸಮಸ್ತ ವಿದ್ಯೆಗಳ ಆದ್ಯ ಹಾಗೂ ಸನಾತನ ಸ್ವಾಮಿ; ಸ್ವಾಮಿತ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ನಾನು ಸರ್ವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ.

Verse 77

अतः पशुपतिर्नाम मम लोके भविष्यति । ये मां यजन्ति तेषां स्याद् दीक्षा पाशुपती भवेत् ॥ २१.७८ ॥

ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ‘ಪಶುಪತಿ’ ಎಂಬ ನಾಮವು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗುವುದು. ನನ್ನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವವರಿಗೆ ದೀಕ್ಷೆ ದೊರೆಯುವುದು; ಅದು ಪಾಶುಪತ ದೀಕ್ಷೆಯಾಗುವುದು.

Verse 78

एवमुक्तेऽथ रुद्रेण ब्रह्मा लोकपितामहः । उवाच रुद्रं सस्नेहं स्मितपूर्वमिदं वचः ॥ २१.७९ ॥

ರುದ್ರನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಲೋಕಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸ್ನೇಹದಿಂದ, ಮೊದಲು ಮಂದಹಾಸ ಮಾಡಿ, ರುದ್ರನಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 79

ध्रुवं पाशुपतिर्देव त्वं लोके ख्यातिमेष्यति । अयं च देवस्त्वन्नाम्ना लोके ख्यातिं गमिष्यति । आराध्यश्च समस्तानां देवादीनां गमिष्यसि ॥ २१.८० ॥

ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ, ಓ ದೇವಾ, ನೀನು ‘ಪಾಶುಪತಿ’ ಎಂಬ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ. ಈ ದೇವನೂ ನಿನ್ನ ನಾಮದಿಂದಲೇ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತನಾಗುವನು. ಮತ್ತು ದೇವಾದಿಗಳೆಲ್ಲರಿಗೂ ನೀನು ಆರಾಧ್ಯನಾಗುವೆ.

Verse 80

एवमुक्त्वा तदा ब्रह्मा दक्षं प्रोवाच बुद्धिमान् । गौरीं प्रयच्छ रुद्राय पूर्वमेवोपपादिताम् ॥ २१.८१ ॥

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಬುದ್ಧಿವಂತನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ದಕ್ಷನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು—“ಹಿಂದೆಯೇ ಅವನಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಗೊಂಡ (ವಚನಬದ್ಧ) ಗೌರಿಯನ್ನು ರುದ್ರನಿಗೆ ನೀಡು.”

Verse 81

एवमुक्त्वा तदा दक्षस्तां कन्यां ब्रह्मसन्निधौ । ददौ रुद्राय महते गौरीं परमशोभनाम् ॥ २१.८२ ॥

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಆಗ ದಕ್ಷನು ಬ್ರಹ್ಮನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಕನ್ಯೆ, ಪರಮಶೋಭನೆಯಾದ ಗೌರಿಯನ್ನು ಮಹಾನ್ ರುದ್ರನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದನು।

Verse 82

स तां जग्राह विधिवद् रुद्रः परमशोभनाम् । दक्षस्य च प्रियं कुर्वन् बहुमानपुरःसरम् ॥ २१.८३ ॥

ರುದ್ರನು ಆ ಪರಮಶೋಭನೆಯಾದವಳನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು; ದಕ್ಷನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾಗಲು ಗೌರವವನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಇಟ್ಟು ನಡೆದುಕೊಂಡನು।

Verse 83

गृहीतायां तु कन्यायां दाक्षायण्यां पितामहः । ददौ रुद्रस्य निलयं कैलासं सुरसन्निधौ ॥ २१.८४ ॥

ದಾಕ್ಷಾಯಣೀ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಪಿತಾಮಹನು ದೇವರ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ರುದ್ರನಿಗೆ ನಿವಾಸವಾಗಿ ಕೈಲಾಸವನ್ನು ದತ್ತನು।

Verse 84

रुद्रोऽपि प्रययौ भूतैः समं कैलासपर्वतम् । देवाś्चापि यथास्थानं स्वं स्वं जग्मुर्मुदान्विताः । ब्रह्माऽपि दक्षसहितः प्राजापत्यं पुरं ययौ ॥ २१.८५ ॥

ರುದ್ರನು ಕೂಡ ಭೂತಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು. ದೇವರುಗಳು ಸಹ ಹರ್ಷದಿಂದ ಯಥಾಸ್ಥಾನ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಧಾಮಗಳಿಗೆ ಹೋದರು. ಬ್ರಹ್ಮನು ದಕ್ಷನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯ ಪುರಕ್ಕೆ ಹೋದನು।

Verse 85

तत्र दाक्षायणीपुत्राः सर्वे देवाः सवासवाः । वसवोऽष्टौ च रुद्राश्च आदित्या मरुतस्तथा ॥

ಅಲ್ಲಿ ದಾಕ್ಷಾಯಣಿಯ ಪುತ್ರರು—ಇಂದ್ರನೊಡನೆ—ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳೂ ಇದ್ದರು: ಎಂಟು ವಸುಗಳು, ರುದ್ರರು, ಆದಿತ್ಯರು ಮತ್ತು ಹಾಗೆಯೇ ಮರುತರು।